กรณีขยะพิษในจังหวัดปราจีนบุรี กำลังสะท้อนโจทย์สำคัญของเศรษฐกิจอุตสาหกรรมไทยว่า การเติบโตของภาคการผลิตควรมีต้นทุนต่อสังคมมากเพียงใด เมื่อการจัดการกากอุตสาหกรรมที่ไม่ถูกต้องอาจสร้างผลกระทบต่อแหล่งน้ำ ชุมชน และกิจกรรมทางเศรษฐกิจในพื้นที่ ขณะที่ภาระในการตรวจสอบ บำบัด และฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมอาจยืดเยื้อกว่าความเสียหายที่ปรากฏในช่วงแรก คำถามสำคัญจึงไม่ได้อยู่เพียงว่าใครเป็นผู้กระทำผิด แต่ยังรวมถึงระบบเศรษฐกิจและกฎหมายจะทำให้ผู้ก่อมลพิษรับผิดชอบต้นทุนที่เกิดขึ้นได้อย่างไร เมื่อกำไรของธุรกิจอาจกลายเป็นต้นทุนของสังคม ในทางเศรษฐศาสตร์ การจัดการกากอุตสาหกรรมเป็นต้นทุนที่ผู้ประกอบการต้องคำนึงถึงตั้งแต่กระบวนการผลิต การขนส่ง ไปจนถึงการบำบัดและกำจัดอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่หากธุรกิจบางรายหลีกเลี่ยงค่าใช้จ่ายเหล่านี้ ต้นทุนที่ประหยัดได้อาจไม่ได้หายไปจากระบบเศรษฐกิจ…