Category: เศรษฐกิจ

Loading…

ผู้อำนวยการ หลักสูตรวิทยาการการจัดการสำหรับนักบริหารระดับสูง (วบส.) นิด้า เปิดอีกมุมมองของความเสี่ยงและโอกาส ทิศทางเศรษฐกิจไทย ปี 2569 โจทย์สำหรับรัฐบาลใหม่ ประชาชน และภาคธุรกิจไทย ที่ต้องเผชิญความท้าทายอย่างหนักหน่วงจากในประเทศและนอกประเทศในปี 69 ทั้งการชะลอลงของการส่งออก ปัญหาเชิงโครงสร้าง หนี้ครัวเรือนสูง และความไม่แน่นอนทางการเมือง

นายมนตรี โสคติยานุรักษ์ ผู้อำนวยการ หลักสูตรวิทยาการการจัดการสำหรับนักบริหารระดับสูง (วบส.)สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (NIDA) กล่าวถึง  จากภาพรวมเศรษฐกิจปี 2568 ว่า เผชิญกับปัจจัยลบหลายประการ ซึ่งส่งผลให้การเติบโตอยู่ในระดับที่น่าผิดหวัง และกลายเป็นฐานที่เปราะบางสำหรับปี 2569 โดยคาดการณ์ว่าเศรษฐกิจไทยปี 2568 จะขยายตัวได้ไม่เกิน 2% ซึ่งถือเป็นอัตราที่ค่อนข้างต่ำเมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียน เช่น เวียดนาม ที่โต 7-8%, อินโดนีเซียและฟิลิปปินส์ ประมาณ 6%  มาเลเซีย 5% และสิงคโปร์ 3%

โดยเศรษฐกิจไทยในปี 2569 คาดว่าจะเผชิญกับความท้าทายอย่างหนักหน่วง แนวโน้มเศรษฐกิจยังคงเปราะบางและเติบโตในระดับต่ำ โดยมีการคาดการณ์อัตราการขยายตัวของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี ) ไว้ที่ระดับต่ำมาก เพียง 1.6%-1.8% โดยมีปัจจัยฉุดรั้งที่สำคัญมาจากทั้งภายนอกและภายในประเทศ 

.ความเสี่ยงจากเวทีโลกจ่อถล่มไทย

นายมนตรี กล่าวต่อว่า โครงสร้างเศรษฐกิจไทยพึ่งพาต่างประเทศในสัดส่วนที่สูงมากถึง 72% ของธุรกรรมทั้งหมด เนื่องจากตลาดในประเทศมีขนาดเล็กและมีกำลังซื้อจำกัด ทิศทางเศรษฐกิจโลกจึงเป็นตัวแปรสำคัญอย่างยิ่งต่อการเติบโตของไทยในปี 2569 ความท้าทายแรก มาจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกที่ส่งผลกระทบต่อการส่งออก โดยคาดว่าเศรษฐกิจโลกในปี 2569 จะขยายตัวเพียง 2-3% ทำให้กำลังซื้อประเทศคู่ค้าลดลง ้มีการคาดการณ์ว่าการส่งออกของไทยในปี 69 จะขยายตัวได้เพียง 1% จากเศรษฐกิจโลกชะลอตัวและฐานที่สูงจากการโต 12% ในปี 2568

เรื่องที่ 2 ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์และมาตรการทางการค้าใหม่ ที่เราต้องระวังผลกระทบจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ-จีน, รัสเซีย-ยูเครน,สถานการณ์ในตะวันออกกลาง และประเด็นใหม่ระหว่างสหรัฐฯ-เวเนซุเอลา มรายังคงสร้างความไม่แน่นอน  ขณะที่มาตรการทางการค้าใหม่  โดยเฉพาะ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism): ซึ่งมาตรการของสหภาพยุโรปที่จะเก็บภาษีคาร์บอนกับสินค้านำเข้าที่ไม่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม จะเพิ่มภาระต้นทุนให้ผู้ส่งออกไทย โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมเหล็กและอะลูมิเนียม รวมถึงห่วงโซ่อุปทาน

ขณะเดียวกัน Global Minimum Tax หรือ ข้อตกลงเก็บภาษีบริษัทข้ามชาติในอัตราขั้นต่ำ 15% จะทำให้การใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีเพื่อดึงดูดการลงทุนทำได้ยากขึ้น และท้ายที่สุด ค่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้นถึง 9% ในปี 2568 และแข็งค่าขึ้นราว 3% ในช่วงเดือนพ.ย.-ธ.ค.เพียงเดือนเดียว ซึ่งบั่นทอนความสามารถการแข่งขันของสินค้าส่งออกและทำให้ค่าใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวต่างชาติสูงขึ้น อาจจะกระทบต่อภาคการท่องเที่ยว ซึ่งยังฟื้นตัวไม่เต็มที่ โดยคาดว่าจะมีมีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้าไทยประมาณ 34-35 ล้านคนในปี 2569

“นักลงทุนต่างชาติมีแนวโน้มที่จะ ชะลอการตัดสินใจลงทุน ในโครงการขนาดใหญ่ เช่น ในพื้นที่ EEC เพื่อรอความชัดเจนทางการเมืองหลังการจัดตั้งรัฐบาลใหม่ แม้ว่าไทยจะมีจุดแข็งด้านโครงสร้างพื้นฐานสำหรับ Data Center เช่น ความเสถียรด้านพลังงาน แหล่งน้ำ เครือข่ายอินเทอร์เน็ต แต่ความไม่แน่นอนทางการเมืองและค่าเงินบาทที่แข็งค่าเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้นักลงทุนต้องประเมินสถานการณ์อีกครั้ง”

.ปัญหาเชิงโครงสร้าง-การเมืองไทยทับถม

ทั้งนี้ นอกเหนือจากปัจจัยที่จะรุกเข้ามาจากต่างประเทศ ปัญหาในประเทศไทยก็ยังสร้างความเสี่ยงเพิ่มขึ้น นายมนตรี กล่าวว่า หนี้ครัวเรือนสูงถึง 87% ของจีดีพี (ยังไม่รวมหนี้นอกระบบและหนี้สหกรณ์) ยังคงเป็นแรงกดดันสำคัญ แม้จะมีการปรับลดดอกเบี้ยลงบ้าง แต่ภาระหนี้ยังคงสูงสวนทางกับรายได้ที่ยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่ ทำให้กำลังซื้อในประเทศอ่อนแอลง ส่งผลต่อเนื่องถึงภาคธุรกิจ โดยเฉพาะ SMEs ทำให้ต้องพยายามประคับประคองธุรกิจ ท่ามกลางแนวโน้มหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) ที่สูงขึ้น ที่เริ่มลามจากการเป็นหนี้เสียของธุรกิจขนาดเล็กไปธุรกิจขนาดกลาง

“สุญญากาศทางการเมือง ซึ่งประเทศไทยจะอยู่ภายใต้รัฐบาลรักษาการในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 จนกว่าจะได้รัฐบาลชุดใหม่ ซึ่งต้องใช้เวลาอีกประมาณ 3-4 เดือน จะทำให้เกิดข้อจำกัดของนโยบายการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหรือโครงการลงทุนอื่นๆ และส่งผลต่อเนื่องให้กระบวนการงบประมาณล่าช้า เพราะหลังการเลือกตั้งในวันที่ 8 ก.พ. คาดว่าจะจัดตั้งรัฐบาลใหมจะแล้วเสร็จราวเดือนพ.ค. จะทำให้การเสนอร่างงบประมาณปี 2570 ไม่ทันตามกรอบเวลาเดิม หมายความว่าในช่วง 3 เดือนแรกของปีงบประมาณ 2570 (ต.ค.-ธ.ค.2569) จะไม่มีเม็ดเงินลงทุนใหม่จากภาครัฐเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจเลย โดยรัฐบาลจะใช้ได้เฉพาะงบประจำไปก่อน”

นายมนตรี ยังแสดงความเห็นถึงข้อจำกัดทางการคลังของไทยที่ิเพิ่มมากขึ้น โดยพื้นที่ทางการคลัง (Fiscal Space) มีจำกัด จากหนี้สาธารณะอยู่ที่ประมาณ 67% ของจีดีพี เข้าใกล้เพดานกรอบวินัยการคลังที่ 70% ทำให้ความสามารถในการก่อหนี้เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติมของรัฐบาลทำได้จำกัด

.รัฐบาลใหม่และกลไกพยุงเศรษฐกิจ

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าเครื่องมือหลักของภาครัฐจะมีข้อจำกัด แต่ยังมีกลไกอื่นที่พอจะช่วยพยุงเศรษฐกิจได้บ้าง ได้แก่ การเร่งรัดงบลงทุนของรัฐวิสาหกิจ หากสามารถผลักดันเม็ดเงินลงทุนจากรัฐวิสาหกิจทั้ง 55 แห่ง ซึ่งมีงบลงทุนรวมกันประมาณ 350,000 ล้านบาท ให้เข้าสู่ระบบเศรษฐกิจจะช่วยกระตุ้นกิจกรรมทางเศรษฐกิจ  ขณะเดียวกันต้องมีการการบริหารจัดการและกระจายการใช้งบประจำให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ก็อาจช่วยพยุงเศรษฐกิจในระดับหนึ่ง

แต่บทบาทที่สำคัญที่สุดในการพลิกฟื้นประเทศตกอยู่กับรัฐบาลชุดใหม่ ซึ่งจะต้องมีความพร้อมอย่างยิ่งในการเข้ามาบริหารประเทศ โดยมีภารกิจเร่งด่วน เรื่องแรกคือ สร้างความเชื่อมั่น  โดยนายมนตรีมองว่า การมีรัฐบาลที่มีเสถียรภาพจะช่วยฟื้นฟูความเชื่อมั่นของนักลงทุนและผู้บริโภค ซึ่งคาดว่าจะส่งผลบวกต่อเศรษฐกิจในช่วงครึ่งหลังของปี ขณะเดียวกัน รัฐบาลใหม่ ต้องเตรียมแผนเพื่อเร่งรัดการเบิกจ่ายงบลงทุนในปี 2569 ให้ทันภายในกรอบเวลา 4 เดือนสุดท้ายของปีงบประมาณ (มิ.ย.-ก.ย.)

ตามมาด้วย การเร่งแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง ดังนั้น นอกเหนือจากการแก้ปัญหาระยะสั้น รัฐบาลจำเป็นต้องมองไปข้างหน้าและวางนโยบายเพื่อ ปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจในระยะยาว เพื่อลดการพึ่งพาปัจจัยภายนอกและสร้างความสามารถในการแข่งขันที่ยั่งยืน มิฉะนั้น เศรษฐกิจไทยจะยังคงติดอยู่กับการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าต่อไป โดยต้องเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศให้สูงขึ้น เพื่อยังคงความได้เปรียบในการส่งออก ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย โดยเฉพาะการพัฒนาเทคโนโลยีและพัฒนาบุคลากรในภาคอุตสาหกรรม

ขณะเดียวกัน การเร่งรัดการเจรจาความร่วมมือทางการค้า (FTA) กับประเทศทั้งทวิภาคีและพหุภาคี โดยเฉพาะอย่างยิ่ง EU กับสหราชอาณาจักร เป็นต้น ก็เป็นเรื่องที่ต้องทำ รวมทั้ง พัฒนาตลาดทุนให้เป็นแหล่งระดมทุนของภาคธุรกิจ ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจ รวมทั้งแก้ปัญหาค่าเงินบาท โดยควรจะมีการติดตามอย่างใกล้ชิดเพื่อรักษาเสถียรภาพค่าเงินให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม ลดความเสี่ยงการส่งออกและนำเข้า

วันพฤหัสบดี ที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2569, 06.00 น.

เมื่อวันที่ 7 ม.ค. เวลา 17.20 น. นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ พร้อมด้วย นายชัยชนะ เดชเดโช รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ดูแลพื้นที่ภาคใต้ นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย รองหัวหน้าพรรคฯ ช่วยนายนิติศักดิ์ มีขวด ผู้สมัคร สส. เขต 7 จ.นครศรีธรรมราช หมายเลข 1 ขอเสียงสนับสนุนจากประชาชนในตลาดนัดชุมชนลานสกา อ.ลานสกา จ.นครศรีธรรมราช

ทั้งนี้ นายอภิสิทธิ์ ขึ้นกล่าวปราศรัยตอนหนึ่งบนรถแห่ท่ามกลางประชาชนที่มาต้อนรับอย่างคึกคัก ว่า การที่ตนตัดสินใจกลับมาสู่เส้นทางการเมืองครั้งนี้ เพื่อตอบรับเสียงสะท้อนของประชาชนที่เบื่อหน่ายกับการเมืองที่มุ่งเน้นการต่อรองอำนาจและผลประโยชน์ จนทำให้เศรษฐกิจของประเทศซบเซามากว่า 10 ปี ดังนั้น เป้าหมายหลักของการกลับมา คือการสร้างการเมืองสุจริต เพื่อกอบกู้ความเชื่อมั่นจากนานาชาติ โดยชี้ให้เห็นว่าหากไม่สามารถขจัดปัญหาการทุจริตคอร์รัปชัน หรือกลุ่มทุนสีเทาออกไปได้ เศรษฐกิจไทยจะไม่มีวันเดินหน้าต่อไปได้อย่างยั่งยืน และขอชักชวนให้ประชาชนในภาคใต้ร่วมเป็นหัวหอกในการต่อสู้กับความไม่ถูกต้อง เพื่อสร้างบ้านเมืองที่ใสสะอาด

“ผมจึงตั้งต้นมาตั้งแต่แรกตอนที่กลับมาว่า มาครั้งนี้มาเพื่อทำการเมืองสุจริต ชวนพี่น้องทั่วประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งพี่น้องคนใต้ ซึ่งเคยต่อสู้กับความไม่ถูกต้องมาทุกยุคทุกสมัย มาสร้างบ้านเมืองที่สุจริต เพราะถ้าเราไม่เริ่มจากตรงนี้ มีแต่การทุจริตคอร์รัปชัน เราไม่สามารถทำให้ใครมาเชื่อถือและเชื่อมั่นในประเทศไทยได้เลย สุดท้ายเศรษฐกิจก็จะเป็นแบบนี้” หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ กล่าว

นายพจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย ในฐานะประธานการประชุมคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) เปิดเผยว่า เศรษฐกิจไทยในปี 2569 มีแนวโน้มขยายตัวต่ำกว่า 2% ซึ่งถือเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 30 ปี หากไม่รวมช่วงวิกฤตเศรษฐกิจ

โดยคาดว่าไทยจะเป็นประเทศที่เติบโตต่ำสุดในภูมิภาค ท่ามกลางความท้าทายรอบด้านและความเปราะบางเชิงโครงสร้างที่สะสมมานาน

ปัจจัยสำคัญมาจากขนาดเศรษฐกิจนอกระบบที่ใหญ่ หนี้ครัวเรือนอยู่ในระดับสูง ความสามารถในการแข่งขันที่ลดลงในบริบทเศรษฐกิจโลกใหม่ ข้อจำกัดด้านงบประมาณภาครัฐ กฎระเบียบที่ซับซ้อน รวมถึงการเชื่อมโยงข้อมูลภาครัฐที่ยังไม่เป็นระบบ

ขณะเดียวกัน ยังต้องเผชิญแรงกดดันจากปัจจัยภายนอก ทั้งภัยพิบัติในช่วงปีที่ผ่านมา ค่าเงินบาทที่แข็งค่าอย่างรวดเร็วและรุนแรง อาชญากรรมทางไซเบอร์ การเคลื่อนย้ายเงินทุนผิดกฎหมาย รวมถึงความเสี่ยงจากกระบวนการจัดทำงบประมาณที่ล่าช้า

นอกจากนี้ กกร. แสดงความกังวลต่อค่าเงินบาทที่แข็งค่าถึง 8.2% ในรอบปีที่ผ่านมา สูงเป็นอันดับ 2 ของภูมิภาค ซึ่งเป็นแรงกดดันโดยตรงต่อภาคการส่งออก เปรียบเสมือนภาระภาษี (Tariff) ที่เพิ่มขึ้น และส่งผลกระทบต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการ โดยเฉพาะผู้ส่งออก

ส่วนค่าเงินบาทที่แข็งค่ายังส่งผลกระทบต่อภาคการท่องเที่ยว เนื่องจากทำให้ต้นทุนการท่องเที่ยวในประเทศไทยสูงขึ้นเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่ง โดยเฉพาะเวียดนาม ซึ่งค่าเงินอ่อนกว่า ทำให้ความแตกต่างด้านต้นทุนสูงกว่า 10% กกร. จึงเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องติดตามและกำกับดูแลความเคลื่อนไหวของค่าเงินอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะความเชื่อมโยงกับราคาทองคำ และบทบาทของการซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่อาจส่งผลต่อค่าเงินบาท พร้อมสนับสนุนให้ภาครัฐเร่งดำเนินนโยบาย “Connect the dot” เชื่อมโยงการกำกับดูแลระหว่างหน่วยงาน โดยไม่ยึดติดกับกรอบเดิม เพื่อป้องกันไม่ให้ธุรกรรมทางการเงินบั่นทอนความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจจริง

นอกจากนี้ นายพจน์ ระบุว่า ความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลกในปีนี้เพิ่มสูงขึ้นจากปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ โดยเฉพาะกรณีที่สหรัฐฯ เข้าแทรกแซงเวเนซุเอลา ซึ่งสะท้อนการแบ่งขั้วทางเศรษฐกิจและการเมืองโลกอย่างชัดเจน หรือที่เรียกว่า New World Order ส่งผลให้เศรษฐกิจโลกมีแนวโน้มชะลอตัวจากปีก่อน

ขณะที่มาตรการภาษีของสหรัฐฯ จะเริ่มส่งผลกระทบต่อการส่งออกของไทยมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะสินค้าที่ไม่รวมอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเริ่มหดตัว สะท้อนความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจที่เพิ่มสูงขึ้น กกร. เห็นว่าไทยจำเป็นต้องปรับตัวให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว

คือเฉพาะเรื่องเวเนซุเอลา ตัวเลขการค้าไป-กลับประมาณไม่เกิน 500 ล้านเหรียญต่อปี ซึ่งถือว่าน้อยมาก แต่ว่าสิ่งที่น่ากังวลใจก็คือเรื่องของ Supply Chain พลังงานกับราคา ซึ่งผมคิดว่าน่าจะมีผลกระทบมากเกี่ยวกับ World Supply Chain เรื่องของพลังงานมาก โดยเฉพาะน้ำมัน

พร้อมคาดหวังให้รัฐบาลหลังการเลือกตั้งเดินหน้าปรับโครงสร้างเศรษฐกิจไทยอย่างต่อเนื่อง โดยผลักดันการนำเศรษฐกิจเข้าสู่ระบบ แก้ไขปัญหาหนี้อย่างยั่งยืน เพิ่มกำลังซื้อในประเทศ พร้อมยกระดับศักยภาพผู้ประกอบการ ลดอุปสรรคทางธุรกิจ เพื่อกระตุ้นการลงทุนใหม่และเสริมความแข็งแกร่งของห่วงโซ่อุปทาน

นอกจากนี้ ยังเสนอให้ยกระดับการต่อต้านคอร์รัปชันและสิ่งผิดกฎหมาย เพื่อสร้างความเชื่อมั่น ลดต้นทุนแฝงในการดำเนินธุรกิจ และขับเคลื่อนประเทศตามแนวทาง “Reinvent Thailand” โดยอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน

ขณะเดียวกัน กกร. ยังได้ติดตามความคืบหน้าการขับเคลื่อนอุตสาหกรรม New S-Curve อย่างใกล้ชิด พร้อมเสนอให้เร่งผลักดันมาตรการสนับสนุนผู้ประกอบการไทย ทั้งโครงการเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของ BOI กองทุนเพิ่มขีดฯ การขยายระยะเวลาการสมัครโครงการ รวมถึงมาตรการ SME Credit Boost, Soft Loan และการค้ำประกันสินเชื่อโดย บสย. โดยเน้นการบูรณาการ ลดความซ้ำซ้อนของกระบวนการ และเชื่อมโยงตลอดห่วงโซ่อุปทาน เพื่อยกระดับทักษะแรงงาน สร้างการจ้างงาน และเพิ่มมูลค่าให้เศรษฐกิจไทย

คาด GDP ปีนี้จะขยายตัวอยู่ในกรอบ 1.6–2%

สำหรับประมาณการเศรษฐกิจล่าสุด กกร. คาดว่า GDP ปีนี้จะขยายตัวอยู่ในกรอบ 1.6–2% การส่งออกหดตัว -1.5 ถึง -0.5% และอัตราเงินเฟ้ออยู่ที่ 0.2–0.7% โดยยังไม่ปรับประมาณการมากนัก เนื่องจากเพิ่งเข้าสู่ช่วงต้นปีและยังมีปัจจัยไม่แน่นอนจำนวนมาก

ขณะเดียวกัน กกร. มองว่าไทยมีโอกาสสำคัญจากการเป็นเจ้าภาพจัดประชุมระดับโลกหลายเวที อาทิ การประชุม IMF-World Bank Group Annual Meeting 2026 ซึ่งจะเป็นเวทีแลกเปลี่ยนมุมมองเศรษฐกิจการเงินระดับโลก และเป็นโอกาสสำคัญในการ Rebranding ประเทศไทยให้เป็นส่วนหนึ่งของ Supply Chain โลก โดย กกร. เตรียมตั้งคณะทำงานย่อยเพื่อประสานงานกับภาครัฐอย่างเป็นรูปธรรม

นอกจากนี้ ไทยยังจะเป็นเจ้าภาพจัดงาน Gastech 2026 งานประชุมและแสดงเทคโนโลยีด้านพลังงานระดับโลก รวมถึงเทศกาลดนตรี Tomorrowland ที่จะจัดขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ซึ่งควรใช้เป็นโอกาสในการสร้างความเชื่อมั่นบนเวทีนานาชาติ และเชื่อมโยงการแก้ปัญหาเศรษฐกิจเชิงโครงสร้างของไทยเข้ากับพลวัตเศรษฐกิจโลกอย่างเป็นระบบ

กังวลผลกระทบทางอ้อมจากความขัดแย้งภูมิรัฐศาสตร์

ด้านนายผยง ศรีวนิช ประธานสมาคมธนาคารไทย กล่าวเสริมว่า แม้ผลกระทบโดยตรงจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ต่อเศรษฐกิจไทยอาจยังไม่สูงมากนัก แต่สิ่งที่น่ากังวลคือผลกระทบทางอ้อมต่อการลงทุน โดยมหาอำนาจมีแนวโน้มใช้ศักยภาพของตนเองเพื่อช่วงชิงความได้เปรียบทางเศรษฐกิจ ซึ่งทำให้เกิดคำถามว่าขั้วอำนาจอื่นจะยอมให้สถานการณ์เช่นนี้ขยายตัวไปในพื้นที่อื่นหรือไม่

นายผยงมองว่า สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนการ Repositioning ของขั้วอำนาจทั่วโลก รวมถึงการแสดงแสนยานุภาพด้านเทคโนโลยีที่สร้างความแตกต่างด้านประสิทธิภาพทางการทหาร ซึ่งชี้ให้เห็นว่า “เทคโนโลยี” จะเป็นตัวชี้ขาดผู้ชนะใน New World Order และจะส่งผลต่อการปรับโครงสร้าง Supply Chain ของโลกและของภูมิภาคในระยะต่อไป คำถามสำคัญคือประเทศไทยจะสามารถปรับตัวและตามการเปลี่ยนแปลงของโลกได้ทันหรือไม่ ซึ่งจำเป็นต้องมีการถกเถียงเชิงลึกและเตรียมความพร้อมอย่างจริงจัง

เรื่องของผลกระทบโดยตรงมันดูเหมือนจะไม่เยอะ แต่ว่าสิ่งที่เป็นกังวลก็คือในเรื่องของผลกระทบกับการลงทุน เราเห็นว่ามหาอำนาจจะใช้พลานุภาพของตนเอง ในการที่จะชิงความได้เปรียบทางเศรษฐกิจโลกนะครับ อันนี้เป็นจุดที่สำคัญ คำถามคือว่าแล้วขั้วอำนาจอื่นจะปล่อยให้ลักษณะนี้เกิดขึ้น และลามไปที่อื่นหรือไม่ อันนี้ก็เป็นสิ่งที่ต้อง Repositioning ในขั้วต่างๆ ทั่วโลก

ส่วนประเด็นค่าเงินบาท นายผยงระบุว่า ยังคงเป็นปัจจัยกดดันการส่งออก โดยยอมรับว่าทั่วโลกกำลังเผชิญภาวะดอลลาร์อ่อน แต่สิ่งสำคัญคือไทยต้องทำอย่างไรไม่ให้เงินบาทแข็งค่าโดดเด่นเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่ง เพราะจะเปรียบเสมือนภาษีแฝงที่ผู้ประกอบการต้องแบกรับในการแข่งขันด้านการส่งออก

ทั้งนี้ ปัจจัยหลักที่ทำให้ค่าเงินบาทผันผวนผิดปกติ มาจาก 2 เรื่องสำคัญ ได้แก่ การเคลื่อนไหวที่เชื่อมโยงกับราคาทองคำ และการเคลื่อนไหวของดิจิทัลแอสเซท ซึ่งเป็นเงินทุนที่สามารถเคลื่อนย้ายได้รวดเร็วและส่งผลกระทบต่อภาคเศรษฐกิจจริง โดยเฉพาะผู้ประกอบการที่ผลิตสินค้าอย่างถูกต้องตามกฎหมายและต้องแข่งขันในเวทีโลก

ในส่วนของระบบธนาคารพาณิชย์ นายผยง ระบุว่า ปัจจุบันมีความร่วมมือและความพร้อมในการติดตามธุรกรรมทางการเงิน ทั้งการรายงานธุรกรรมที่น่าสงสัยต่อ ปปง. การเชื่อมโยงข้อมูลธุรกรรมอัตราแลกเปลี่ยน รวมถึงกฎเกณฑ์ใหม่ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่กำหนดให้การรับเงินจากต่างประเทศเกิน 200,000 บาทต้องมีการแจ้งข้อมูล ซึ่งจะช่วยเพิ่มความสามารถในการติดตามการเคลื่อนย้ายเงินทุน

นอกจากนี้ ระบบธนาคารยังได้ยกระดับการพัฒนาระบบ Central Fraud Registry (CFR) เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลและตรวจจับพฤติกรรมที่ผิดปกติได้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม การกำกับดูแลต้องครอบคลุมทั้งระบบนิเวศทางการเงิน โดยเฉพาะการเคลื่อนย้ายทองคำในรูปแบบต่างๆ และการทำธุรกรรมดิจิทัลแอสเซท รวมถึงแนวทางการนำกฎ Travel Rule มาใช้ เพื่อให้หน่วยงานกำกับและสาธารณชนเห็นภาพการเคลื่อนย้ายเงินทุนได้ชัดเจนยิ่งขึ้น เมื่อสามารถ Connect the dot ได้ครบถ้วน ก็จะช่วยลดผลกระทบต่อภาคเศรษฐกิจจริงและรักษาความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว

ขณะที่นายเกรียงไกร เธียรนุกูล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) กล่าวด้วยว่า ในระยะสั้นสถานการณ์ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐฯและเวเนซุเอลาอาจสร้างแรงกระเพื่อมให้ราคาทองคำและสินทรัพย์บางประเภทปรับตัวสูงขึ้นจากภาวะตื่นตระหนกของตลาด แต่ในมุมของตลาดพลังงาน ผลกระทบต่อราคาน้ำมันโลกอาจไม่รุนแรงในระยะยาว หากการบริหารจัดการแหล่งน้ำมันของเวเนซุเอลาสามารถเพิ่มปริมาณอุปทานเข้าสู่ตลาดโลกได้จริง

นายเกรียงไกร อธิบายว่า เวเนซุเอลาอาจไม่ได้เป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ที่สุดของโลก แต่ถือครองปริมาณน้ำมันสำรองมากที่สุด ทว่าที่ผ่านมาไม่สามารถผลิตและส่งออกได้เต็มศักยภาพ เนื่องจากมาตรการคว่ำบาตร ทำให้ลูกค้าหลักอยู่ที่จีน การที่สหรัฐฯ ส่งบริษัทน้ำมันเข้าไปบริหารจัดการซัพพลาย หากทำได้จริง จะช่วยเพิ่มอุปทานน้ำมันในตลาดโลก และอาจทำให้ราคาน้ำมันมีเสถียรภาพมากขึ้น

ทั้งนี้ นายเกรียงไกรมองว่า แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับนโยบายของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่พยายามกดราคาน้ำมันไม่ให้สูงเกิน 60 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล เพื่อลดแรงกดดันเงินเฟ้อของสหรัฐฯ โดยเฉพาะในช่วงที่มีการใช้นโยบาย Reciprocal Tariff หากราคาน้ำมันพุ่งขึ้นสูง อาจซ้ำเติมเงินเฟ้อให้รุนแรงมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ต้องติดตามว่าการเข้าไปบริหารจัดการซัพพลายจะเผชิญแรงต่อต้านมากน้อยเพียงใด และสามารถดำเนินการได้จริงหรือไม่

ในอีกมิติหนึ่ง การกดราคาน้ำมันให้อยู่ในระดับต่ำ ยังอาจเป็นการตัดกำลังประเทศคู่แข่งอย่างรัสเซีย ซึ่งอยู่ระหว่างสงครามกับยูเครนมาเป็นเวลาหลายปี เนื่องจากในภาวะปกติ ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์มักผลักดันให้ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น และเอื้อต่อรายได้ของประเทศผู้ส่งออกพลังงาน

นายเกรียงไกรระบุว่า แม้ผลกระทบทางตรงจากกรณีเวเนซุเอลาต่อเศรษฐกิจไทยจะมีจำกัด เนื่องจากมูลค่าการค้าระหว่างกันอยู่ในระดับต่ำ แต่ผลกระทบทางอ้อมจะกดดันบรรยากาศการค้าโลก ซึ่งสอดคล้องกับการประเมินของหลายสำนักที่มองว่าเศรษฐกิจโลกในปีนี้มีแนวโน้มชะลอตัวมากกว่าปีที่ผ่านมา

ก็ต้องดูมหาอำนาจของผู้ซื้อรายใหญ่ คือจีน และผู้ที่ลงทุนในรายใหญ่ในเวเนซุเอลา ว่าจะมีปฏิกิริยาตอบโต้อย่างไร แต่ว่าในช่วงสั้น ตัวเลขการซื้อขายเหล่านี้น้อยมาก เพราะฉะนั้นไม่มีผลกับเรา แต่จะมีผลกดดันต่อบรรยากาศการค้าขายของโลก

สำหรับประเทศไทยที่พึ่งพาการส่งออกในสัดส่วนกว่า 60% ของ GDP จึงได้รับผลกระทบโดยตรงจากเศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัว ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้หลายหน่วยงาน รวมถึง IMF ประเมินว่าเศรษฐกิจไทยปีนี้จะขยายตัวเพียงราว 1.5–1.6% ต่ำสุดในรอบ 30 ปี

นอกจากนี้ นายเกรียงไกรยังย้ำถึงปัญหาค่าเงินบาทที่แข็งค่าอย่างต่อเนื่อง โดยเตือนว่า หากไม่สามารถแก้ไขปัญหาค่าเงินบาทที่แข็งค่าและอยู่ในระดับสูงเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่งได้อย่างต่อเนื่อง ไทยจะสูญเสียความสามารถในการแข่งขันด้านการส่งออก และกระทบต่อภาคอุตสาหกรรมในระยะยาว

ถนอม ลุยคันนายาว-บึงกุ่ม ชาวบ้านประสานเสียงเรียกร้องทำ คนละครึ่ง ฟื้นเศรษฐกิจด่วน!

วันพุธ ที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2569, 21.54 น.

พันธมิตรทางยุทธศาสตร์ที่ยาวนานระหว่างราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบียและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ยูเออี) ได้มาถึงจุดวิกฤตที่ยากจะย้อนกลับ จากเดิมที่เคยร่วมมือกันแทรกแซงในเยเมน กลับกลายเป็นการปะทะทางทหารโดยตรง และ “สงครามเย็นทางเศรษฐกิจ” ที่นักวิเคราะห์มองว่ารุนแรงยิ่งกว่าวิกฤตการณ์กาตาร์ในปี 2560

การยกระดับทางทหาร: จากสงครามตัวแทนสู่การโจมตีโดยตรง

ความขัดแย้งเริ่มเปลี่ยนจากการทูตเป็นการใช้กำลังทหารอย่างเต็มตัวในช่วงปลายเดือนธันวาคม 2568      เมื่อกลุ่ม Southern Transitional Council (STC) ที่สนับสนุนโดยยูเออี ได้รุกคืบยึดพื้นที่ในจังหวัด Hadramout ซึ่งซาอุดีอาระเบียถือเป็นขอบเขตที่ห้ามล้ำ  (Red Line) 

• การโจมตีท่าเรือสำคัญในเยเมน : เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2568 กองทัพอากาศซาอุดีอาระเบียได้โจมตีเป้าหมายเฉพาะเจาะจงที่ท่าเรือ Mukalla เพื่อสกัดกั้นการขนส่งอาวุธและยานเกราะที่เชื่อว่าจะส่งให้กลุ่ม STC ขณะที่ยูเออีออกมาประณามว่าเป็นการ “โจมตีทางทหารอย่างโจ่งแจ้ง” และยืนยันว่ายุทโธปกรณ์ดังกล่าวมีไว้เพื่อภารกิจต่อต้านการก่อการร้ายที่ได้ประสานงานกันไว้แล้ว

• การปิดล้อมทางเรือและคำขาด: วันที่ 2 มกราคม 2569 ซาอุดีอาระเบียได้ส่งกำลังทางเรือประชิดชายฝั่งเยเมน พร้อมขีดเส้นตาย 24 ชั่วโมง ให้ยูเออีหยุดสนับสนุนกลุ่มแบ่งแยกดินแดน จนกระทั่งวันที่ 4 มกราคม กองกำลังรัฐบาลเยเมนที่ซาอุดีฯ หนุนหลังสามารถยึดพื้นที่คืนได้บางส่วนหลังยูเออีถอนกำลังออกไป

วิสัยทัศน์ที่สวนทาง: เยเมนหนึ่งเดียวหรือสองรัฐ? 

ใจกลางความขัดแย้งครั้งนี้คือภาพอนาคตของเยเมนที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง:

ซาอุดีอาระเบีย มุ่งมั่นสานสร้างเยเมนที่เป็นปึกแผ่น ภายใต้การนำของสภาผู้นำประธานาธิบดี (Presidential Leadership Council:  PLC) และกองกำลัง Dara’ Al-Watan เพื่อประกันเสถียรภาพและความมั่นคงตลอดแนวชายแดนทางใต้ยาว 1,500 กิโลเมตร

ยูเออีกลับเลือกเส้นทางที่ขัดแย้ง โดยให้การสนับสนุนกลุ่ม Southern Transitional Council (STC) และกองพล Giants Brigades ซึ่งผลักดันแนวคิดเอกราช “เยเมนใต้” เพื่อให้ยูเออีสามารถขยายอิทธิพลครอบคลุมท่าเรือยุทธศาสตร์ Aden-Mukalla และช่องแคบ Bab al-Mandab จุดเชื่อมสำคัญของเส้นทางการค้าโลก ยูเออีวางตำแหน่งตนเป็น “จักรวรรดิทางทะเล” แห่งใหม่ อาศัยพันธมิตรด้านความมั่นคงกับอิสราเอลผ่านข้อตกลงอับราฮัม ขณะที่ซาอุดีอาระเบียหันไปกระชับสัมพันธ์กับตุรกีและอียิปต์ เพื่อเสริมเกราะป้องกันอธิปไตยและเส้นพรมแดนอันเปราะบาง

สงครามเย็นทางเศรษฐกิจ: การแย่งชิงอำนาจครองภูมิภาค

นอกเหนือจากกระแสไฟในสนามรบ ทั้งสองมหาอำนาจยังปะทะกันอย่างดุเดือดในมิติโครงสร้างเศรษฐกิจ:

• สงครามภาษีและกฎถิ่นกำเนิดสินค้า: ซาอุดีฯปรับกฎ “Rule of Origin” ให้เข้มงวดขึ้น ทำให้สินค้าจากเขตปลอดอากรของยูเออี เช่น เจเบลอาลี ถูกปฏิบัติเหมือนสินค้าต่างชาติและต้องเสียภาษีเพิ่มขึ้น หากไม่มีมูลค่าเพิ่มภายในท้องถิ่นถึง 40% และใช้แรงงานท้องถิ่น 25% ส่งผลให้ต้นทุนการค้าข้ามพรมแดนสูงขึ้น 5–10%

• การชิงความได้เปรียบด้านโลจิสติกส์: ซาอุดีฯ ผลักดันท่าเรือ King Abdullah อย่างหนัก โดยเสนอส่วนลดค่าธรรมเนียมถึง 50% เพื่อดึงดูดสายเดินเรือให้ย้ายออกจากดูไบ มุ่งสร้างเส้นทางการค้าใหม่ผ่านทะเลแดงเพื่อหลีกเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซที่ยูเออีมีอิทธิพลอยู่

• นโยบายสำนักงานภูมิภาค (RHQ) และการบิน: นโยบายของซาอุดีฯ ที่บังคับให้บริษัทข้ามชาติย้ายสำนักงานใหญ่มายังซาอุดีฯ หากต้องการสัญญาจ้างจากรัฐ ได้บีบให้หลายบริษัทต้องย้ายจากดูไบไปริยาด นอกจากนี้         การเปิดตัวของสายการบิน Riyadh Air ยังท้าทายโมเดลธุรกิจของ Emirates และ Etihad โดยตรง ส่งผลให้ราคาค่าขนส่งในภูมิภาคปรับตัวสูงขึ้น 5–8% จากการแข่งขันที่ดุเดือด 

การปะทะเชิงโครงสร้างนี้ ไม่ใช่แค่การแข่งขันเชิงพาณิชย์ แต่เป็น “สงครามเย็น” เพื่อกำหนดว่าใครจะเป็นศูนย์กลางการค้า–การเงิน–โลจิสติกส์ ของ GCC อ่าวอาหรับในทศวรรษหน้า

ผลกระทบระดับโลกและการพักรบชั่วคราวใน OPEC+

แม้จะมีความตึงเครียดสูง แต่ทั้งสองประเทศยังคงแยกแยะ “สงครามเศรษฐกิจ” ออกจาก “ตลาดน้ำมัน” ในการประชุมเมื่อวันที่ 5 มกราคม 2569 กลุ่ม OPEC+ ตัดสินใจ คงระดับการผลิตน้ำมันไว้ตามเดิม เนื่องจากซาอุดีฯ กำลังเผชิญกับการขาดดุลการคลังร้อยละ 5.6 ของ GDP และทั้งสองฝ่ายต่างต้องการเสถียรภาพราคาเพื่อนำเงินไปอุดหนุนโครงการปฏิรูปเศรษฐกิจในประเทศตนเอง

ปฏิกิริยาจากนานาชาติ

• สหรัฐฯ และตะวันตก: สหรัฐฯ แม้จะให้ความสำคัญกับยูเออีในการต่อต้านก่อการร้าย แต่ก็เอนเอียงไปทางซาอุดีฯ ที่ต้องการเยเมนเป็นหนึ่งเดียวเพื่อสกัดกั้นกลุ่มฮูตี ด้านอังกฤษกังวลว่าความแตกแยกนี้จะเกิด “สุญญากาศทางอำนาจ” ให้กลุ่มอัลกออิดะห์ฉวยโอกาส

• สหประชาชาติ: เตือนว่ากลุ่มพันธมิตรอาหรับกำลัง “สู้กันเอง” ซึ่งจะบ่อนทำลายกระบวนการสันติภาพที่เปราะบางกับกลุ่มฮูตี

ผลกระทบต่อประเทศไทย: ความเสี่ยงและโอกาส

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ เมืองดูไบ เห็นว่าไทยต้องเตรียมรับมือในหลายด้าน :

• ต้นทุนโลจิสติกส์: ค่าประกันภัยเรือสินค้าผ่านช่องแคบ Bab al-Mandab จะสูงขึ้น และอาจต้องเปลี่ยนเส้นทางเดินเรือซึ่งเพิ่มระยะเวลาและต้นทุน

• นโยบายการค้าที่ไม่แน่นอน: ไทยอาจถูกกดดันให้ “เลือกข้าง” หรือต้องปรับตัวตามกฎระเบียบการนำเข้าที่เปลี่ยนแปลงบ่อยครั้งระหว่างสองยักษ์ใหญ่

• โอกาสในฐานะพันธมิตรที่เป็นกลาง:ความขัดแย้งระหว่างซาอุดีอาระเบียและยูเออีในปี 2569 สะท้อนให้เห็นถึงจุดเปลี่ยนผ่านของระเบียบโลกเก่าไปสู่ระเบียบภูมิภาคใหม่ที่มีความซับซ้อนและมีการแข่งขันสูง ความแตกแยกในเยเมนและการแข่งขันทางเศรษฐกิจผ่านนโยบาย RHQ และ Rules of Origin ไม่ใช่เพียงเรื่องชั่วคราว แต่เป็นการวางรากฐานสำหรับอำนาจนำในทศวรรษหน้า    

สำหรับประชาคมระหว่างประเทศและประเทศคู่ค้าอย่างไทย ความท้าทายสำคัญคือการบริหารจัดการความสัมพันธ์ในภาวะ “ตลาดแยกส่วน” (Market Fragmentation) ที่ความร่วมมือภายใต้กรอบ GCC อาจไม่สามารถเป็นที่พึ่งพาได้อีกต่อไป การติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดและการมีความยืดหยุ่นเชิงกลยุทธ์จะเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาผลประโยชน์ท่ามกลางพายุแห่งการเปลี่ยนแปลงในภูมิภาคอ่าวอาหรับที่กำลังทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่องในปี 2569 นี้