Category: เศรษฐกิจ

การออกพระราชกำหนด (พ.ร.ก.) ให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงินวงเงิน 400,000 ล้านบาท ของรัฐบาลภายใต้การนำของ อนุทิน ชาญวีรกูล หรือที่เรียกว่า “รัฐบาลอนุทิน 2”  เพื่อรับมือวิกฤติพลังงานและขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน กำลังกลายเป็นประเด็นร้อนทางการเมืองและกฎหมายที่อาจสร้าง “บรรทัดฐานใหม่” ให้กับระบบการคลังและดุลอำนาจระหว่างฝ่ายบริหารกับฝ่ายนิติบัญญัติของไทย

หลังฝ่ายค้านยื่นคำร้องผ่านประธานสภาผู้แทนราษฎร ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า พ.ร.ก.ฉบับดังกล่าว ขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 172 หรือไม่ ล่าสุด 13 พ.ค. 2569 นายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร ได้ส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญแล้ว พร้อมชะลอการบรรจุวาระเข้าสภาฯ จนกว่าศาลจะมีคำวินิจฉัย

สถานการณ์ดังกล่าว ทำให้ “พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาท” ไม่ใช่เพียงมาตรการทางเศรษฐกิจอีกต่อไป แต่กำลังถูกจับตาในฐานะ “บททดสอบสำคัญ” ของการใช้อำนาจฝ่ายบริหารภายใต้รัฐธรรมนูญ

ม.172 กับนิยามคำว่าฉุกเฉิน

หัวใจสำคัญของข้อถกเถียงอยู่ที่รัฐธรรมนูญ มาตรา 172 ซึ่งเปิดช่องให้รัฐบาลออก พ.ร.ก.ได้ เฉพาะในกรณี “ฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วนอันมิอาจหลีกเลี่ยงได้” เพื่อรักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ความปลอดภัยสาธารณะ หรือ ป้องกันภัยพิบัติ

ฝ่ายค้านนำโดยพรรคประชาชน เห็นว่า แม้รัฐบาลจะอ้างผลกระทบจากสงครามตะวันออกกลาง และความผันผวนของราคาพลังงานโลก แต่ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าประเทศกำลังเผชิญ “วิกฤติร้ายแรง” ถึงขั้นต้องใช้อำนาจพิเศษข้ามกระบวนการนิติบัญญัติ

โดยเฉพาะโครงการในกลุ่ม “เปลี่ยนผ่านพลังงาน” เช่น รถยนต์ไฟฟ้า (EV) สถานีชาร์จ คาร์บอนเครดิต และ การพัฒนาทักษะแรงงาน ซึ่งถูกมองว่าเป็นนโยบายโครงสร้างระยะยาว มากกว่าจะเป็นมาตรการฉุกเฉินเฉพาะหน้า

ฝ่ายค้านจึงตั้งคำถามสำคัญว่า หากนโยบายระยะยาวสามารถใช้อำนาจ พ.ร.ก.ได้ในวันนี้ ต่อไปรัฐบาลจะสามารถอ้าง “ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ” เพื่อกู้เงินทำโครงการขนาดใหญ่อื่นๆ โดยไม่ผ่านการพิจารณาอย่างละเอียดของรัฐสภาได้หรือไม่

หนีสภา Plus หรือข้อเท็จจริง?

นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน นิยามปรากฏการณ์นี้ว่า “หนีสภา Plus” โดยมองว่า รัฐบาลกำลังใช้สองยุทธวิธีพร้อมกัน

ยุทธวิธีแรก คือ การใช้ พ.ร.ก. แทนการตราเป็นพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) เพื่อหลีกเลี่ยงกระบวนการตรวจสอบและอภิปรายโดยละเอียดในสภา

ยุทธวิธีที่สอง คือ การ “มัดรวมงบประมาณ” สองก้อนที่มีวัตถุประสงค์ต่างกันไว้ในกฎหมายเดียว ได้แก่ งบเยียวยาประชาชน 200,000 ล้านบาท และ งบเปลี่ยนผ่านพลังงาน 200,000 ล้านบาท

ฝ่ายค้านมองว่า การรวมสองส่วนเข้าด้วยกัน ทำให้ผู้คัดค้านนโยบายพลังงานระยะยาว ถูกกดดันทางการเมือง เพราะหากโหวตไม่เห็นชอบ อาจถูกตีความว่า “ไม่ต้องการช่วยประชาชน”
ขณะที่ฝ่ายรัฐบาลยืนยันว่า ทั้งสองส่วนมีความเชื่อมโยงกันในเชิงเศรษฐกิจ และสามารถบริหารจัดการร่วมกันได้

รัฐบาลโต้เศรษฐกิจรอไม่ได้ 

ด้าน นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมาย ชี้แจงว่า การกู้เงินครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ และจำเป็นต้องดำเนินการอย่างเร่งด่วน 

รัฐบาลมองว่า วิกฤติพลังงานโลกส่งผลต่อเศรษฐกิจไทยโดยตรง ทั้งต้นทุนการผลิต ค่าครองชีพ และ ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ดังนั้น การเยียวยาประชาชนและการเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานสะอาด จึงต้องทำควบคู่กัน ไม่สามารถแยกจากกันได้

นายปกรณ์ยังเปรียบเทียบกระทรวงการคลังว่าเป็น “แม่บ้านของประเทศ” ที่รู้ดีที่สุดว่า เมื่อใดควรกู้ และเมื่อใดจำเป็นต้องใช้เงิน เพื่อป้องกันไม่ให้เศรษฐกิจสะดุด

พร้อมยืนยันว่า รัฐบาลมั่นใจในข้อกฎหมาย และหากท้ายที่สุด พ.ร.ก.ไม่ผ่านความเห็นชอบ คณะรัฐมนตรีพร้อมแสดงความรับผิดชอบทางการเมือง

“เรื่องจำเป็นเร่งด่วน ถ้าไม่ด่วนรัฐบาลไม่ทำหรอกครับ เพราะมันเป็นการบายพาสสภา ผลของมันร้ายแรง ถ้าไม่ผ่านหรือมีปัญหาขึ้นมารัฐบาลลาออกนะ ทุกคนต้องรับผิดชอบอยู่แล้ว” นายปกรณ์ ระบุ

เตือนบรรทัดฐานอันตราย 

อีกด้านหนึ่ง นายวัส ติงสมิตร อดีตผู้พิพากษาอาวุโสศาลฎีกา วิเคราะห์ว่า การออก พ.ร.ก.ครั้งนี้ มีลักษณะ “ลูกผสม” ระหว่างมาตรการระยะสั้น กับ นโยบายระยะยาว ซึ่งมีสถานะทางรัฐธรรมนูญแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

พร้อมมองว่า การเยียวยาประชาชนจากราคาพลังงาน ยังพออธิบายได้ในเชิง “ความจำเป็นเร่งด่วน” แต่การลงทุนด้าน EV หรือ เศรษฐกิจสีเขียว เป็นเรื่องที่ควรผ่านกระบวนการงบประมาณปกติ

เพราะหากศาลรัฐธรรมนูญเปิดทางให้ตีความกว้างเกินไป ในอนาคตรัฐบาลอาจใช้อำนาจ พ.ร.ก.กู้เงิน เพื่อขับเคลื่อนนโยบายเชิงโครงสร้างอื่นๆ ได้ทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็น AI, Soft Power หรือ Smart City ซึ่งจะทำให้บทบาทการตรวจสอบของรัฐสภาอ่อนแอลงอย่างมีนัยสำคัญ

                                

3 แนวทางวินิจฉัยศาลรธน.

สำหรับแนวทางการวินิจฉัย “พ.ร.ก.เงินกู้ 4 แสนล้าน” ของศาลรัฐธรรมนูญนั้น มี 3 แนวทาง ประกอบด้วย 

ทางออกที่ 1: ศาลวินิจฉัยว่าขัดมาตรา 172 ทั้งฉบับ พ.ร.ก. ตกไป -รัฐบาลเผชิญวิกฤติศรัทธาและการลาออก

ทางออกที่ 2: ศาลวินิจฉัยว่าไม่ขัด – รัฐบาลเดินหน้าต่อ แต่ถูกวิจารณ์เรื่องการลดทอนบทบาทรัฐสภา

ทางออกที่ 3: วินิจฉัยให้ตกไปเฉพาะส่วนที่เป็นนโยบายระยะยาว แต่ให้ส่วนเยียวยาเดินหน้าต่อ 

ทั้งนี้นักกฎหมายบางส่วนมองว่า ศาลรัฐธรรมนูญอาจเลือกใช้แนวทาง “วินิจฉัยเฉพาะบางส่วน” โดยให้มาตรการเยียวยาที่มีลักษณะเร่งด่วนยังคงอยู่ แต่ให้ส่วนที่เป็นนโยบายระยะยาวตกไป

แต่ปัญหาคือ โครงสร้างของ พ.ร.ก.ฉบับนี้ ถูกออกแบบให้วงเงินและกลไกเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด จนอาจยากต่อการแยกพิจารณา

นั่นหมายความว่า คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญครั้งนี้ อาจไม่ได้ส่งผลเฉพาะต่อเงินกู้ 400,000 ล้านบาท แต่จะกลายเป็น “หมุดหมายสำคัญ” ของระบบกฎหมายการคลังไทยในระยะยาว

เดิมพันใหญ่ของรัฐบาล

ในทางการเมือง คดีนี้ถือเป็นเดิมพันสำคัญของรัฐบาล เพราะหากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า พ.ร.ก.ขัดรัฐธรรมนูญ ไม่เพียงแต่จะกระทบต่อโครงการพลังงานและมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังอาจกระทบต่อเสถียรภาพทางการเมืองของรัฐบาลโดยตรง

ขณะเดียวกัน หากศาลรับรองการใช้อำนาจครั้งนี้ ก็อาจกลายเป็น “แบบอย่างใหม่” ที่เปิดทางให้รัฐบาลในอนาคตใช้อำนาจพิเศษทางการคลังได้กว้างขึ้น

และนั่นทำให้ “พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาท” ไม่ใช่เพียงเรื่องของงบประมาณ แต่คือ การต่อสู้เพื่อกำหนดขอบเขตอำนาจรัฐภายใต้ระบอบรัฐธรรมนูญไทยในอนาคต

                            +++++++++

ย้อนคำวินิจฉัยศาล รธน.คดีกู้เงิน

กรณี “ศาลรัฐธรรมนูญ” วินิจฉัยเกี่ยวกับกฎหมายกู้เงินของรัฐบาลที่ผ่านมา มีอยู่หลายคดีสำคัญที่กลายเป็น “บรรทัดฐาน” ให้ใช้เทียบเคียงกับ พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาท ของรัฐบาลปัจจุบัน โดยเฉพาะประเด็นว่า “เข้าข่ายเหตุฉุกเฉินเร่งด่วน” ตามรัฐธรรมนูญหรือไม่

1. คดี พ.ร.ก.กู้เงิน 3.5 แสนล้าน “บริหารจัดการน้ำ” ปี 2555

รัฐบาล ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ออก พ.ร.ก.ให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงิน 3.5 แสนล้านบาท หลังวิกฤตน้ำท่วมใหญ่ปี 2554 เพื่อฟื้นฟูประเทศและวางระบบบริหารจัดการน้ำ

ฝ่ายค้านในขณะนั้น นำโดยพรรคประชาธิปัตย์ ยื่นให้ศาลฯ ตีความว่า การออก พ.ร.ก.ดังกล่าว “มีเหตุจำเป็นเร่งด่วนจริงหรือไม่” และเข้าข่ายหลีกเลี่ยงกระบวนการออกกฎหมายปกติหรือไม่

สุดท้าย 22 ก.พ. 2555 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเอกฉันท์วินิจฉัยว่า พ.ร.ก.กู้เงิน 3.5 แสนล้าน “ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ” เพราะประเทศเพิ่งเผชิญมหาอุทกภัยครั้งใหญ่ ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและประชาชนในวงกว้าง ถือเป็นสถานการณ์ฉุกเฉินและมีความจำเป็นรีบด่วน

จุดสำคัญของคำวินิจฉัยคือ ศาลให้ “น้ำหนักดุลพินิจฝ่ายบริหาร” ค่อนข้างมาก หากรัฐบาลสามารถชี้ให้เห็นว่าเกิดวิกฤติจริงและต้องดำเนินการทันที

2. คดี พ.ร.บ.กู้เงิน 2 ล้านล้าน ปี 2557

รัฐบาลยิ่งลักษณ์ ผลักดัน ร่าง พ.ร.บ.ให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงิน 2 ล้านล้านบาท เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม

แม้ครั้งนี้จะไม่ใช่ “พ.ร.ก.” แต่เป็นคดีสำคัญมาก เพราะศาลรัฐธรรมนูญวางหลักเรื่อง “วินัยการคลัง” และการใช้เงินกู้นอกระบบงบประมาณ

12 มี.ค. 2557 ศาลฯ วินิจฉัยให้กฎหมายดังกล่าว “ขัดรัฐธรรมนูญ” โดยให้เหตุผลว่า โครงการจำนวนมากเป็นแผนระยะยาว ไม่ใช่เรื่องจำเป็นเร่งด่วน และการกู้เงินมหาศาลควรเข้าสู่กระบวนการงบประมาณปกติ เพื่อให้รัฐสภาตรวจสอบได้

คดีนี้จึงกลายเป็น “บรรทัดฐานตรงข้าม” กับคดี พ.ร.ก.น้ำ 3.5 แสนล้าน เพราะศาลชี้ว่า หากเป็นโครงการระยะยาว หรือมีลักษณะลงทุนเชิงนโยบายทั่วไป รัฐบาลไม่ควรใช้กฎหมายพิเศษด้านการเงินมาหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ

3.คดี พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้าน ปี 2569

ฝ่ายค้านกำลังใช้แนวคำวินิจฉัย “คดี 2 ล้านล้าน” มาเป็นฐานโต้แย้งว่า พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านของรัฐบาลปัจจุบัน มีหลายโครงการที่เป็น “นโยบายระยะยาว” เช่น การเปลี่ยนผ่านพลังงาน หรือโครงการรถ EV ไม่ใช่เหตุฉุกเฉินเฉพาะหน้า จึงอาจไม่เข้าเงื่อนไข มาตรา 172 ของรัฐธรรมนูญ

ขณะที่ฝ่ายรัฐบาลพยายามอ้างบรรทัดฐาน “คดีน้ำท่วม 3.5 แสนล้าน” โดยชี้ว่า วิกฤติพลังงานจากสงครามตะวันออกกลาง กระทบเศรษฐกิจและค่าครองชีพประชาชนอย่างเร่งด่วน จึงจำเป็นต้องใช้เครื่องมือพิเศษทางการคลัง

แนวโน้มที่น่าจับตา ศาลรัฐธรรมนูญมักดู 3 ประเด็นหลัก คือ 1.มีวิกฤติจริงหรือไม่ 2.จำเป็นต้องรีบดำเนินการจนรอกระบวนการออกกฎหมายปกติไม่ได้หรือไม่ 3.เงินกู้ถูกใช้เพื่อแก้วิกฤตเฉพาะหน้า หรือเป็น โครงการระยะยาวเชิงนโยบาย

รายงานพิเศษ หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับ 4201

มร.ชม.ตามรอยปรัชญาวิถีเศรษฐกิจพอเพียง “ชุมชนตำบลบ้านสหกรณ์” การดำรงชีพอย่างชอบธรรม

วันเสาร์ที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2569 โครงการประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลบ้านสหกรณ์ อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ โดย อาจารย์เอกพงศ์ สุริยงค์ ประธานหลักสูตรศิลปะและการออกแบบ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ พร้อมทีมงานร่วมลงพื้น ชุมชนตำบลบ้านสหกรณ์ อย่างต่อเนื่อง
ลงพื้นที่ถ่ายทำวีดีโอ Step 4 โครงการประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลบ้านสหกรณ์ โดยมี นายพิชิตไพร สำราญ นักวิชาการศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ ในเก็บการถ่ายวีดีโอในการนำเสนอท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลบ้านสหกรณ์ ชุมชนบ้านสหกรณ์ ตำบลบ้านสหกรณ์ อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่

เริ่มที่ 04.00 น.จุดนัดหมายที่ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ เดินทางไปอำเภอแม่ออน ที่ “ม่อนพญานาคราช” ธรรมสถานม่อนพญานาคราช ที่สวยงามอยู่ติดริมถนน แล้วต้องมุมเปลี่ยนที่กระทันเนื่องฟ้าไม่เปิด ไปยังเนินเขาเล็ก “ม่อนเขากวาง” เป็นอีกจุดชมวิวที่มองทิวทัศที่สวยงาม

ไปยัง วัดสหกรณ์ ๑ อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวันพระ ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 6 ตามปฏิทินจันทรคติไทย ซึ่งเป็นวันพระที่ชาวพุทธนิยมทำบุญตักบาตร สวดมนต์ฟังธรรม มีพุทธสนิกชนไม่มาก มี นางศรีพร ศรีวิยศและนางเพชรสุภา นันชัย ทำสวนเกษตรภายในวัด ได้หญ้าปรับแต่งแปลงผักให้สวยงาม

เข้าไปที่ ชุมชนบ้านสหกรณ์ ตำบลบ้านสหกรณ์ อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ มี นายชัลวาลย์ เอกชัย “เขียนลายผ้า” ที่รับผลิตงานตามลูกค้าสั่งผลิต , นางแก้วลูน หม่องเฟย ที่ใช้พื้นที่บ้านปลูกพืชผักสวนครัวนานาชนิด ,นางนงคราญ ทรายมูล “ปักผ้า” และ นางมุกดา พิมใจ “ปักผ้า” ทั้งสองคนในปักผ้ามีแนวทางคนละสไตล์กันเลย , นางแก้วพา สุขศรี “เย็บผ้า” รับเย็บผ้าตามออเดอร์ของลูก , นายคำ สุขศรี “เลี้ยงกบและปลาดูก” ใช้พื้นบ้านสร้างเลี้ยงในบ่อซีเมนต์ เลี้ยงง่ายโตไว ไว้รับประทานในครอบครัว ซึ้งปลาดุกนั้นเป็นปลาที่เลี้ยงง่าย และโตไวไม่กี่เดียวก็สามารถทานได้ มาที่ นางวรารัตน์ ทาเปียง “กรวยดอก” การทำกรวยดอกไม้เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ในการจัดดอกไม้ เพื่อความสวยงามและความเป็นระเบียบในพิธีกรรมต่างๆ ในวัฒนธรรมล้านนา โดยเฉพาะในพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับการบูชาและการแสดงความเคารพ ช่วยให้การจัดดอกไม้ดูสวยงามและเป็นระเบียบเรียบร้อย

พักเที่ยงด้วยเมนูพื้นบ้านโดย นางแก้วลูน หม่องเฟย เชฟพื้นบ้าน กับเมนู ตำมะม่วง,ยำขนุน และผักสดลวกตามฤดูกาล มี ดอกแคนา,ผักชะอม,ผักเชียงดา

ทีมงามร่วมรับประทานอาหารกับชุมชนทั้งอิ่มเอมใจ และสุขภาพกัน ในแบบวิถีพอเพียง
เศรษฐกิจพอเพียง เป็นแนวทางการดำเนินชีวิตที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนไทย เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตในทางสายกลาง โดย พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชได้พระราชทานแนวคิดนี้มาเพื่อเพิ่มศักยภาพ และความรู้ความสามารถของทุกระดับ ตั้งแต่ตนเอง ครอบครัว ชุมชน หรือประเทศชาติ เพื่อให้ “ชุมชนบ้านสหกรณ์” สามารถรับมือได้กับทุกการเปลี่ยนแปลงในสังคมได้อย่างยั่งยืน

กรมทรัพย์สินทางปัญญา เผยบทวิเคราะห์แนวโน้มเทคโนโลยีสิทธิบัตร “นวัตกรรมความยั่งยืนเพื่อคุณภาพชีวิต” (Sustainable Innovation Beyond Living) ซึ่งได้เปลี่ยนบทบาทจากเทคโนโลยีทางเลือก ไปสู่การเป็นแกนหลักของระบบเศรษฐกิจโลกในปัจจุบันและอนาคต สะท้อนผ่านการยื่นจดสิทธิบัตรเทคโนโลยีดังกล่าวทั่วโลกที่มีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่พลังงาน วัสดุ โครงสร้างพื้นฐาน ไปจนถึงเกษตรกรรม ซึ่งกำลังพัฒนาและเชื่อมโยงกันในหลายอุตสาหกรรม เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิต ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน สอดรับทิศทางของโลกที่มุ่งสู่เศรษฐกิจสีเขียวและการพัฒนาอย่างสมดุลในระยะยาว

นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยว่า จากการวิเคราะห์ข้อมูลสิทธิบัตรทั่วโลกในรอบ 20 ปี (2550-2569) จำนวนกว่า 793,093 กลุ่มสิทธิบัตร พบว่า เทคโนโลยีด้านความยั่งยืนเข้าสู่ช่วงเร่งตัวอย่างชัดเจนตั้งแต่ปี 2563 เป็นต้นมา ซึ่งเป็นผลจากนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศระดับโลก การลงทุนด้านพลังงานสะอาด และมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจสีเขียวในหลายประเทศ ส่งผลให้จำนวนการยื่นจดสิทธิบัตรเทคโนโลยีดังกล่าวเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยการเติบโตไม่ได้จำกัดอยู่เพียงอุตสาหกรรมใดอุตสาหกรรมหนึ่ง แต่เกิดพร้อมกันในหลายกลุ่มเทคโนโลยี สะท้อนการเชื่อมโยงของนวัตกรรมในหลายอุตสาหกรรมที่กำลังพัฒนาไปพร้อมกัน

เมื่อพิจารณาในมิติของผู้ขับเคลื่อนนวัตกรรมในระดับโลก พบว่า จีนเป็นประเทศที่มีจำนวนสิทธิบัตรสูงสุด (494,401 กลุ่มสิทธิบัตร) โดยมีบทบาทโดดเด่นทั้งด้านพลังงานสะอาดและวัสดุชีวภาพ ขณะที่ญี่ปุ่น (90,394 กลุ่มสิทธิบัตร) สหรัฐอเมริกา (58,403 กลุ่มสิทธิบัตร) และเกาหลีใต้ (45,177 กลุ่มสิทธิบัตร) มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูง ส่วนอินเดียเป็นประเทศที่น่าจับตามอง โดยเริ่มมีบทบาทเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในกลุ่มเกษตรอัจฉริยะเพื่อความยั่งยืน ทั้งนี้ สำหรับผู้เล่นรายสำคัญในระบบนวัตกรรมด้านความยั่งยืนมีหลากหลาย ทั้งบริษัทเอกชนในภาคอุตสาหกรรม หน่วยงานรัฐ และสถาบันวิจัย ซึ่งจากข้อมูลพบว่า Toyota Jidosha KK จากญี่ปุ่นเป็นผู้นำอันดับ 1 (10,393 กลุ่มสิทธิบัตร) โดยมีจำนวนสิทธิบัตรใกล้เคียงกับอันดับ 2 อย่าง State Grid Corporation of China จากจีน (10,022 กลุ่มสิทธิบัตร) ตามด้วย Honda จากญี่ปุ่น (5,092 กลุ่มสิทธิบัตร) Toshiba จากญี่ปุ่น (4,203 กลุ่มสิทธิบัตร) Nissan จากญี่ปุ่น (3,972 กลุ่มสิทธิบัตร) รวมถึงบริษัทเทคโนโลยีและพลังงานชั้นนำอีกหลายแห่ง ชี้ให้เห็นถึงการแข่งขันที่เข้มข้นระหว่างอุตสาหกรรมยานยนต์และโครงสร้างพื้นฐาน นอกจากนี้ ยังสะท้อนให้เห็นว่าภูมิภาคเอเชียกำลังก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางของการพัฒนาเทคโนโลยีด้านนี้อย่างแท้จริง

นางอรมน กล่าวว่า เทคโนโลยีด้านความยั่งยืนสามารถแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ได้แก่1) เทคโนโลยีวัสดุหมุนเวียนทางชีวภาพ (Circular & Bio-based) มีจำนวนกว่า 75,362 กลุ่มสิทธิบัตร(คิดเป็น 48.8% ของสิทธิบัตรด้านความยั่งยืน) ถือเป็นตลาดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในระบบ แนวโน้มเทคโนโลยีสำคัญ ได้แก่ พลาสติกชีวภาพประเภท Polyhydroxyalkanoates (PHA) ที่สามารถลดต้นทุนการผลิตได้มากขึ้น พลาสติกชีวภาพ Polylactic Acid (PLA) ที่ผสมยางพาราและแป้งเทอร์โมพลาสติก เพื่อเพิ่มความแข็งแรง ยืดหยุ่น และย่อยสลายได้เร็วขึ้น พลาสติกที่ผลิตจากชีวมวลสาหร่าย (Algae-Based Plastics) ซึ่งมีการปล่อยคาร์บอนต่ำและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เทคโนโลยีการออกแบบวัสดุด้วย AI เพื่อวิเคราะห์คุณสมบัติของพอลิเมอร์ ทำให้สามารถพัฒนาวัสดุใหม่ได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เทคโนโลยีกลุ่มนี้อยู่ในระยะเติบโตและเริ่มมีการแข่งขันสูงขึ้น มีอัตราการเติบโตเฉลี่ย 11.4% ต่อปี โดยลักษณะการเติบโตของตลาดไม่ได้เป็นการพลิกอุตสาหกรรมอย่างรวดเร็ว (Disruption) แต่เป็นการทดแทนวัสดุเดิมอย่างค่อยเป็นค่อยไป ซึ่งต้องอาศัยศักยภาพด้านการผลิตเชิงอุตสาหกรรมมากกว่าความเร็วของนวัตกรรม โดยคาดว่าตลาดพลาสติกชีวภาพจะมีมูลค่าสูงถึง 47-107 พันล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 25732) เทคโนโลยีพลังงานและการลดคาร์บอน (Energy & Decarbonization) มีจำนวนกว่า 68,694 กลุ่มสิทธิบัตร (คิดเป็น 44.5% ของสิทธิบัตรด้านความยั่งยืน) แนวโน้มเทคโนโลยีสำคัญ ได้แก่ เซลล์แสงอาทิตย์แบบ Perovskite ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น กังหันลมนอกชายฝั่งแบบลอยน้ำ เทคโนโลยีกักเก็บพลังงานทางเลือก เช่น Sodium-ion และ Zinc-based batteries ที่ปลอดภัยและมีราคาถูกลง รวมถึงระบบ AI และ Smart Grid Integration ที่ช่วยเพิ่มมูลค่าพลังงานลมได้ถึง 20% เป็นต้น ตลาดเทคโนโลยีในกลุ่มนี้เป็นตลาดขนาดใหญ่ แม้จะยังเติบโตต่อเนื่อง โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ย 13.8% ต่อปี แต่เริ่มเข้าสู่ช่วงการแข่งขันที่เข้มข้นมากขึ้น ตลาดนี้จึงเหมาะกับบริษัทหรือองค์กรที่มีศักยภาพด้านเงินทุน เข้าใจทิศทางนโยบายของรัฐ และสามารถพัฒนาโครงการขนาดใหญ่ด้านโครงสร้างพื้นฐานได้3) เทคโนโลยีโครงสร้างพื้นฐานอัจฉริยะเพื่อความยั่งยืน (Smart Infrastructure) มีจำนวน 5,762 กลุ่มสิทธิบัตร (คิดเป็น 3.7% ของสิทธิบัตรด้านความยั่งยืน) ตลาดกลุ่มนี้มีขนาดเล็กกว่า 2 กลุ่มแรก แต่มีการเติบโตที่น่าสนใจ โดยเกิดจากการบูรณาการเทคโนโลยีมากกว่าพัฒนาเทคโนโลยีใหม่โดยตรง แนวโน้มเทคโนโลยีสำคัญ ได้แก่ เทคโนโลยี Digital Twin สำหรับระบบ Smart City เทคโนโลยี AI และ Machine Learning เพื่อวิเคราะห์และบริหารจัดการพลังงาน รวมทั้ง Edge Computing ที่ช่วยประมวลผลข้อมูลเพื่อรองรับการตัดสินใจแบบเรียลไทม์ในระบบอาคารอัจฉริยะ เทคโนโลยีกลุ่มนี้อยู่ในระยะเร่งเติบโต มีอัตราการเติบโตเฉลี่ย 15.5% ต่อปี โดยมีการบูรณาการระหว่างพลังงาน ข้อมูล และโครงสร้างพื้นฐานเข้าสู่ระบบเมืองแห่งอนาคต ผู้เล่นที่ได้เปรียบจึงไม่ใช่ผู้ที่มีเทคโนโลยีล้ำที่สุดแต่เป็นผู้ที่สามารถเชื่อมโยงระบบเทคโนโลยีได้หลากหลายและมีประสิทธิภาพ4) เทคโนโลยีเกษตรอัจฉริยะเพื่อความยั่งยืน (Precision Farming) มีจำนวน 4,532 กลุ่มสิทธิบัตร (คิดเป็น 2.9% ของสิทธิบัตรด้านความยั่งยืน) แนวโน้มเทคโนโลยีสำคัญ ได้แก่ ระบบ Smart Irrigation ที่ใช้เซนเซอร์วัดความชื้นของดินร่วมกับระบบวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อลดการใช้น้ำ เทคโนโลยีโดรนอัจฉริยะที่ใช้ AI วิเคราะห์สภาพแปลงเพาะปลูกและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำเกษตร เทคโนโลยีตรวจจับโรคพืชขั้นสูงด้วย AI ที่สามารถวิเคราะห์และตรวจจับความผิดปกติของพืชได้อย่างแม่นยำ ช่วยเพิ่มผลผลิตและลดการใช้น้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ การบูรณาการ AI และ Machine Learning เพื่อช่วยพยากรณ์ผลผลิตและจัดสรรทรัพยากรทางการเกษตรให้เหมาะสม ตลาดเทคโนโลยีกลุ่มนี้อยู่ในช่วงเริ่มต้นของการเติบโตและเป็นกลุ่มที่มีการเติบโตเร็วที่สุด โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยสูงถึง 28.6% ต่อปี ขณะที่ผู้เล่นหลักยังเป็นกลุ่มมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัย ทำให้ตลาดยังมีโอกาสขยายตัวได้อีกมาก โดยคาดว่าจะมีมูลค่าตลาดแตะระดับ 21.2-24.09 พันล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2573

อธิบดีอรมน กล่าวเพิ่มเติมว่า เมื่อพิจารณาข้อมูลสถิติการยื่นคำขอรับสิทธิบัตรและอนุสิทธิบัตรด้านความยั่งยืนในไทย ในช่วง 5 ปี (2564 – 2568) พบว่า ประเทศไทยมีลักษณะเป็น “ผู้ประยุกต์ใช้เทคโนโลยี” มากกว่าการเป็นผู้นำในการสร้างเทคโนโลยีต้นน้ำ จึงยังมีช่องว่างระหว่างผู้ยื่นชาวไทยและต่างชาติในตลาดสิทธิบัตรพอสมควร โดยคำขอสิทธิบัตร 3 อันดับแรกในไทย ได้แก่ 1) กลุ่มเทคโนโลยีการอนุรักษ์พลังงาน 438 คำขอ (ไทย54 คำขอ ต่างชาติ 384 คำขอ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นแบตเตอรี่และระบบควบคุม) 2) กลุ่มเทคโนโลยีการผลิตพลังงานทางเลือกหรือพลังงานสะอาด 161 คำขอ (ไทย 23 คำขอ ต่างชาติ 138 คำขอ) และ 3) กลุ่มเทคโนโลยีคาร์บอนต่ำ46 คำขอ (ไทย 9 คำขอ ต่างชาติ 37 คำขอ) ขณะที่คำขออนุสิทธิบัตร 3 อันดับแรกในไทย ได้แก่ 1) กลุ่มเทคโนโลยีการอนุรักษ์พลังงาน 116 คำขอ (ไทย 108 คำขอ ต่างชาติ 8 คำขอ) 2) กลุ่มเทคโนโลยีการผลิตพลังงานทางเลือกหรือพลังงานสะอาด 66 คำขอ (ไทย 63 คำขอ ต่างชาติ 3 คำขอ) และ 3) กลุ่มเทคโนโลยีการผลิตพลังงานนิวเคลียร์18 คำขอ (ผู้ยื่นไทยทั้งหมด)

ทั้งนี้ สำหรับผู้ยื่นขอรับสิทธิบัตรในไทย ส่วนใหญ่เป็นค่ายยานยนต์จากประเทศญี่ปุ่นและจีน ได้แก่ Toyota, Isuzu, Honda และ BYD ขณะที่หน่วยงานไทยที่โดดเด่นในการยื่นขอรับสิทธิบัตรคือ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และบริษัท ทีพีไอ โพลีน จำกัด (มหาชน) อย่างไรก็ดี จุดแข็งของไทยคือการพัฒนาต่อยอดเทคโนโลยีเพื่อประยุกต์ใช้งานจริง โดยเฉพาะในกลุ่มเทคโนโลยีการอนุรักษ์พลังงาน เช่น ฉนวนกันความร้อน อุปกรณ์ประหยัดไฟ เป็นต้น มีการยื่นขอรับอนุสิทธิบัตรสูงถึง 108 คำขอ โดยผู้ครองตลาดอนุสิทธิบัตรเป็นกลุ่มสถาบันการศึกษาและหน่วยงานวิจัย เช่น สวทช. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา เป็นต้น

สำหรับทิศทางการพัฒนาเทคโนโลยีความยั่งยืนในอนาคต คาดว่าจำนวนสิทธิบัตรโลกจะเพิ่มสูงขึ้นเกือบ 2 เท่าภายในปี 2573 ประเทศไทยจึงควรเร่งปรับตัวผ่าน 3 กลยุทธ์สำคัญ ได้แก่ 1) Invest Now ควรเร่งลงทุนในกลุ่มที่มีผลกระทบสูงแต่ความเสี่ยงต่ำ เช่น AI สำหรับจัดการพืช, แบตเตอรี่ Solid-state และพลาสติกชีวภาพ PHA 2) Tropical Innovation สร้างความแตกต่างด้วยการพัฒนานวัตกรรมที่เหมาะกับภูมิอากาศเขตร้อน เช่น ระบบเกษตรอัจฉริยะสำหรับพืชเศรษฐกิจของไทย ไม่ว่าจะเป็นอ้อย มันสำปะหลัง หรือยางพารา รวมถึงการพัฒนาวัสดุก่อสร้างที่ทนความชื้นสูง ซึ่งเทคโนโลยีจากประเทศในเขตอบอุ่นมักไม่ตอบโจทย์การใช้งานในพื้นที่เขตร้อน และ3) AI as Infrastructure ทุกธุรกิจต้องตระหนักว่า AI, IoT และ Big Data คือแกนกลางร่วมของนวัตกรรมยุคใหม่ไม่ว่าจะอยู่ในอุตสาหกรรมใดก็ตาม ทั้งนี้ นวัตกรรมความยั่งยืนกำลังเปลี่ยนผ่านจาก “เทคโนโลยีเดี่ยว” ไปสู่ “นวัตกรรมระดับระบบ” (System-level Innovation) และประเทศไทยยังมีโอกาสสำคัญในการเป็นพื้นที่ทดลองนวัตกรรมสำหรับเขตร้อน เพื่อสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันในห่วงโซ่คุณค่าสีเขียวระดับโลกในระยะยาว

          ไขข้อข้องใจ ลงทะเบียนคนละครึ่งพลัส หรือ ไทยช่วยไทยพลัส สามารถทำได้จากต่างประเทศหรือไม่ เพราะวันลงทะเบียนอาจไม่ได้อยู่ไทยพอดี

ภาพจาก tete_escape / Shutterstock.com

เมื่อวันที่ 16 พ.ค. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า จากกรณี กมธ.ผู้บริโภค เตรียมเสนอให้มีการเพิ่มเงินรางวัลลอตเตอรี่ โดยรางวัลที่ 1 จาก 6 ล้านบาท เพิ่มเป็น 10 ล้านบาท ส่วนเลขท้าย 2 ตัว เพิ่มขึ้นจากเดิม 2,000 บาท มาอยู่ที่ 5,000 บาท และรางวัล 3 ตัว จากเดิม 4,000 บาท มาอยู่ที่ 10,000 บาท นั้น

เรื่องนี้ได้สร้างความตื่นตัวในหมู่ชาว จ.ลำพูน ทั้งนักเสี่ยงโชค ชาวสวน ชาวไร่ คนรับจ้างรายวัน ร่วมไปถึงผู้ประกอบการ โดยต่างระบุไปในทิศทางเดียวกันว่า “เป็นเรื่องดีมาก” และ “น่าจะเพิ่มเงินรางวัลตั้งนานแล้ว”

ส่งผลให้การซื้อลอตเตอรี่ในวันนี้เป็นไปอย่างคึกคัก แม้ว่ายังไม่มีการประกาศเพิ่มเงินรางวัลอย่างเป็นทางการก็ตาม แต่ชาว จ.ลำพูน ก็ยังออกมากว้านซื้อเลขเด็ดที่ตนต้องการตามแผงขายลอตเตอรี่

นางนันทนา ตาจุมปา อายุ 64 ปี แม่ค้าขายลอตเตอรี่ ตั้งแผงที่บริเวณด้านหน้าธนาการเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ หมู่ 1 ต.หัวยกาน อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน เปิดเผยว่า เป็นเรื่องดีแต่รางวัลเล็กๆ ก็ควรจะเพิ่มอีกหลายๆ รางวัลด้วย และก็น่าจะกระจายรางวัลไปให้ทั่วประเทศ ไม่ให้กระจุกอยู่แต่เพียงไม่กี่จังหวัด ส่วนรางวัลที่ 1 ที่เพิ่มมาเป็น 10 ล้านบาทในเศรษฐกิจขณะนี้ก็พอได้

“การเพิ่มเงินรางวัล ไม่ได้เพิ่มมานานมากแล้ว ทำให้คนซื้อลอตเตอรี่บ่นไปตามๆ กันว่ารางวัลมันน้อยเกินไป การเพิ่มเงินรางวัลน่าจะช่วยให้ขายลอตเตอรี่ได้มากขึ้น เพราะทุกวันนี้ก็ขายได้น้อย เพราะเศรษฐกิจไม่ดี เงินทองหายาก” นางนันทนา กล่าวย้ำ

ด้านนายเมตร กอหลวง อายุ 68 ปี นักเสี่ยงโชค เปิดเผยว่า การเพิ่มเงินรางวัลเป็นเรื่องดี จะทำให้ชาวบ้านมีโอกาสได้เงินรางวัลเพิ่ม และก็น่าจะเพิ่มเงินตั้งนานแล้ว โดยชาวบ้านคงจะซื้อกันมากกว่าเดิม เพราะเป็นความหวังของชาวบ้าน.

ภาคเอกชนไทยจำนวนมากมีศักยภาพสูง ทั้งในด้านการบริหารจัดการ เทคโนโลยี ขีดความสามารถในการแข่งขัน รวมถึงการดึงดูดบุคลากรรุ่นใหม่ที่มีคุณภาพเข้าไปร่วมงาน หลายบริษัทไทยสามารถแข่งขันในระดับโลกได้แล้ว แต่ปัญหาสำคัญที่ผ่านมา คือประเทศไทยยังไม่สามารถเชื่อมโยงศักยภาพของภาคเอกชนเข้ากับยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศได้อย่างเต็มที่

“เรามีบริษัทระดับโลก แต่ยังไม่สามารถเปลี่ยนพลังของบริษัทเหล่านั้น ให้กลายเป็นพลังขับเคลื่อนประเทศในภาพรวมได้อย่างแท้จริง” ดร.สติธร กล่าว

พร้อมยกตัวอย่างประเทศเกาหลีใต้ว่า ความสำเร็จทางเศรษฐกิจไม่ได้เกิดจากรัฐหรือเอกชนฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงลำพัง แต่เกิดจากการที่ภาครัฐมีวิสัยทัศน์ระยะยาว และสามารถสร้างความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์กับกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ หรือ Chaebol จนสามารถยกระดับอุตสาหกรรมจากฐานการผลิตทั่วไป ไปสู่เทคโนโลยีขั้นสูง วัฒนธรรมร่วมสมัย และ Soft Power ที่มีอิทธิพลระดับโลก

นอกจากนี้ เกาหลีใต้ยังให้ความสำคัญกับการลงทุนด้านทรัพยากรมนุษย์ การศึกษา และการวิจัยพัฒนา ทำให้สามารถพัฒนาเศรษฐกิจจาก ผู้ผลิต ไปสู่ ผู้สร้างนวัตกรรม ได้สำเร็จ

“เกาหลีใต้คือกรณีศึกษาที่สำคัญ ความสำเร็จของเกาหลีใต้มิได้เกิดขึ้นเพราะรัฐหรือเอกชนฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเก่งเพียงลำพัง หากแต่เกิดจากการที่รัฐมีวิสัยทัศน์ระยะยาว และสามารถสร้างความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์กับกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ หรือที่เรียกว่า Chaebol จนทำให้อุตสาหกรรมเกาหลีเติบโตก้าวกระโดดจากการผลิตสินค้าทั่วไป ไปสู่เทคโนโลยีขั้นสูง วัฒนธรรมร่วมสมัย และ Soft Power ที่ทรงอิทธิพลในระดับโลก

ในขณะเดียวกัน เกาหลีใต้ยังลงทุนอย่างหนักในเรื่องทรัพยากรมนุษย์ การศึกษา และการวิจัยพัฒนา จึงไม่ได้เป็นเพียงฐานการผลิต แต่ยกระดับขึ้นเป็นผู้สร้างนวัตกรรมด้วยตนเอง”

อย่างไรก็ตาม ดร.สติธร มองว่า ประเทศไทยไม่จำเป็นต้องเดินตามโมเดลเกาหลีใต้ทั้งหมด เพราะบริบทโลกในปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปมาก โดยเห็นว่าไต้หวันเป็นอีกกรณีศึกษาที่น่าสนใจ เนื่องจากเติบโตจากการสนับสนุนงานวิจัยและพัฒนา การสร้างระบบนิเวศด้านนวัตกรรม และการผลักดัน SME เทคโนโลยี จนสามารถพัฒนาอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และ AI ขึ้นมาเป็นหัวใจสำคัญของเศรษฐกิจประเทศได้