Category: เศรษฐกิจ

จากโรงแรมเถื่อน…สู่โจทย์ใหญ่เศรษฐกิจไทย

เมื่อ ‘นอมินีต่างชาติ’ ไม่ใช่แค่การหลบกฎหมาย แต่กำลังถูกจับตาในฐานะภัยคุกคามความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา หน่วยงานภาครัฐเดินหน้าปราบปราม ‘ธุรกิจนอมินี’ ของชาวต่างชาติอย่างต่อเนื่อง ทั้งการตรวจสอบโครงสร้างผู้ถือหุ้น เส้นทางการเงิน และการดำเนินธุรกิจที่อาจเข้าข่ายหลีกเลี่ยงพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 จากเดิมที่มุ่งตรวจสอบเฉพาะผู้ถือหุ้นและบริษัทเป้าหมาย ปัจจุบันการบังคับใช้กฎหมายได้ขยายไปถึงผู้ทำบัญชี สำนักงานกฎหมาย และผู้ที่อาจมีบทบาทช่วยจัดตั้งโครงสร้างนิติบุคคลอำพราง หลังพบรูปแบบการกระทำผิดที่ซับซ้อนมากขึ้น

แต่เหตุการณ์ล่าสุดที่จังหวัดภูเก็ต ที่เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบและจับกุมผู้ประกอบธุรกิจโรงแรมที่ฝ่าฝืนกฎหมายในพื้นที่เป้าหมาย จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ โรงแรมขนาด 200 ห้อง 240 ห้อง และ 45 ห้อง พบว่าทั้งหมดไม่มีใบอนุญาตก่อสร้างและใบอนุญาตประกอบธุรกิจโรงแรม โดยเฉพาะสองแห่งแรกขออนุญาตก่อสร้างเป็นที่พักอาศัยหรือคอนโดมิเนียม แต่กลับนำมาประกอบธุรกิจโรงแรม… อาจสะท้อนว่าความท้าทายของการปราบปรามไม่ได้อยู่เพียงการพิสูจน์ว่าใครเป็น ‘นอมินี’ เท่านั้น หากยังรวมถึงแรงกดดันที่เจ้าหน้าที่อาจต้องเผชิญ เมื่อระหว่างปฏิบัติการตรวจค้นโรงแรมต้องสงสัย กลับมีโทรศัพท์จากบุคคลที่รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยระบุว่าเป็น ‘ผู้มีอิทธิพล’ ติดต่อเข้ามาขอไม่ให้ดำเนินคดี ก่อนจะได้รับคำตอบว่า ‘ทำผิดก็ต้องจับ’

คำถามจึงไม่ใช่เพียงว่า โรงแรมแห่งนั้นผิดกฎหมายหรือไม่ แต่คือเหตุใดปัญหาธุรกิจนอมินีจึงยังคงเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า แม้รัฐจะเดินหน้ากวาดล้างมาอย่างต่อเนื่อง และสิ่งที่เกิดขึ้นในภูเก็ตกำลังสะท้อนอะไรบ้าง? เกี่ยวกับโครงสร้างของปัญหาที่คืบคลานเข้าสู่เศรษฐกิจไทย

จากการถือหุ้นแทน…สู่โครงสร้างธุรกิจอำพราง

คำว่า ‘นอมินี’ ในทางปฏิบัติ ไม่ได้มีความหมายแค่เพียง “การให้คนไทยถือหุ้นแทนชาวต่างชาติ” เท่านั้น หากแต่เป็นการใช้โครงสร้างนิติบุคคลเพื่ออำพราง “ผู้มีอำนาจควบคุมกิจการที่แท้จริง”ให้สามารถดำเนินธุรกิจในกิจการที่กฎหมายจำกัดสิทธิของคนต่างด้าว

รูปแบบที่หน่วยงานรัฐตรวจพบในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีทั้งการใช้คนไทยถือหุ้นแทน การใช้ผู้ถือหุ้นชุดเดิมในหลายบริษัท การตั้งบริษัทจำนวนมากผ่านสำนักงานบัญชีหรือสำนักงานกฎหมายเดียวกัน การใช้บริษัทไทยถือครองอสังหาริมทรัพย์หรือวิลล่าแทนบุคคลต่างชาติ ตลอดจนการเปลี่ยนตัวผู้ถือหุ้นแทนการโอนกรรมสิทธิ์ทรัพย์สิน เพื่อลดภาระภาษีและค่าธรรมเนียม

นั่นทำให้การพิสูจน์ความผิดในปัจจุบัน ไม่ได้ดูเพียงสัดส่วนการถือหุ้น 49 ต่อ 51 หากต้องตรวจสอบลึกไปถึงแหล่งที่มาของเงินลงทุน การบริหารกิจการ และผู้รับผลประโยชน์ที่แท้จริง (Beneficial Owner)

รัฐกำลังไล่รื้อทั้ง ‘ขบวนการ’ นอมินี

หากย้อนดูการทำงานของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ ตลอดช่วงปีที่ผ่านมา จะพบว่าทิศทางการบังคับใช้กฎหมายเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญ

ปลายเดือนมิถุนายน กรมฯ เชิญสภาวิชาชีพบัญชีและสภาทนายความเข้าหารือ หลังพบข้อมูลว่าผู้ประกอบวิชาชีพบางรายอาจเข้าไปมีบทบาทในการให้คำปรึกษา จัดตั้งบริษัท หรือเอื้อประโยชน์ให้เกิดโครงสร้างนอมินี พร้อมขอให้ทั้งสององค์กรกำหนดมาตรการทางจรรยาบรรณและบทลงโทษกับสมาชิกที่มีส่วนร่วมในการกระทำผิด

จากนั้นเพียงไม่กี่วัน กรมฯ ร่วมกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองลงพื้นที่ตรวจสอบบริษัทกลุ่มเสี่ยงในกรุงเทพฯ พบข้อสงสัยหลายประการ ทั้งการที่พนักงานรับรู้ว่าผู้บริหารตัวจริงเป็นชาวต่างชาติ การรับชำระเงินผ่านบัญชีบุคคลต่างชาติ และการติดต่อธุรกิจผ่านผู้ถือหุ้นต่างชาติเป็นหลัก ซึ่งทั้งหมดอยู่ระหว่างรวบรวมพยานหลักฐานเพื่อพิจารณาว่าเข้าข่ายการใช้นอมินีหรือไม่

ภาพเหล่านี้สะท้อนว่า การตรวจสอบของรัฐไม่ได้มุ่งเฉพาะ ‘บริษัทปลายทาง’ อีกต่อไป แต่เริ่มขยายไปถึงผู้จัดตั้ง ผู้ให้คำปรึกษา และเครือข่ายที่อาจทำให้ระบบนอมินีเกิดขึ้นได้

ตัวเลขที่สะท้อนว่า ปัญหาไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะจุด

ข้อมูลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่า ในช่วง 3-5 ปีที่ผ่านมา มีการตรวจสอบบริษัทกลุ่มเสี่ยงทั่วประเทศกว่า 3,294 ราย พร้อมคัดกรองและส่งข้อมูลบริษัทเกือบ 40,000 รายให้หน่วยงานต่าง ๆ ตรวจสอบเชิงลึก ขณะที่พบนิติบุคคลกลุ่มเสี่ยงสะสมเกือบ 120,000 ราย แม้มาตรการเข้มข้นในช่วงหลังจะทำให้จำนวนกลุ่มเสี่ยงลดลงกว่า 65% ก็ตาม

เฉพาะการลงพื้นที่ตรวจสอบใน 27 พื้นที่ 10 จังหวัด พบความผิดปกติถึง 7,537 ราย และยังพบธุรกิจต่างด้าวที่เข้าข่ายประกอบธุรกิจโดยไม่ได้รับอนุญาตอีก 4,372 ราย ก่อนส่งต่อข้อมูลให้ ปปง. กรมสรรพากร DSI และหน่วยงานด้านความมั่นคงตรวจสอบต่อ

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า ปัญหานอมินีไม่ได้จำกัดอยู่ในจังหวัดใดจังหวัดหนึ่ง หากแต่กระจายอยู่ในหลายพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญของประเทศ

ทำไม ‘เมืองท่องเที่ยว’ จึงกลายเป็นพื้นที่เสี่ยง

จังหวัดอย่างภูเก็ต สมุย และพะงัน เป็นพื้นที่ที่สร้างรายได้จากการท่องเที่ยวระดับหลายหมื่นล้านถึงหลายแสนล้านบาทต่อปี จึงกลายเป็นเป้าหมายการลงทุนของนักลงทุนจากหลายประเทศ ทั้งในธุรกิจโรงแรม วิลล่า ร้านอาหาร อสังหาริมทรัพย์ และบริการท่องเที่ยว

ในพื้นที่เหล่านี้ หน่วยงานรัฐพบว่าบางธุรกิจใช้โครงสร้างบริษัทไทยเป็นตัวกลางถือครองกิจการ ขณะที่ผู้ควบคุมกิจการจริงอาจเป็นชาวต่างชาติ ซึ่งหากพิสูจน์ได้ว่าเป็นการใช้คนไทยถือหุ้นอำพราง ก็อาจเข้าข่ายฝ่าฝืนกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญจำนวนไม่น้อยย้ำว่า การมีต่างชาติร่วมลงทุนไม่ได้หมายถึงการกระทำผิดกฎหมายเสมอไป เพราะประเทศไทยยังเปิดรับการลงทุนจากต่างประเทศในหลายกิจการ ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่การใช้ “นอมินี” เพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดของกฎหมาย มากกว่าการลงทุนของต่างชาติในตัวเอง

มากกว่าการแข่งขันทางธุรกิจ

เหตุผลที่รัฐบาลเริ่มใช้คำว่า “ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ” กับปัญหานอมินี เพราะผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการแข่งขันของผู้ประกอบการ

หน่วยงานรัฐประเมินว่า ปัญหานี้เชื่อมโยงกับหลายมิติ ตั้งแต่การแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม การสูญเสียรายได้ภาษี การถือครองทรัพยากรและอสังหาริมทรัพย์ในพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญ ตลอดจนการตรวจสอบเส้นทางการเงินที่อาจเชื่อมโยงกับการฟอกเงินหรือธุรกิจผิดกฎหมายในบางกรณี

ในอีกด้านหนึ่ง ผลสำรวจของนิด้าโพลยังสะท้อนว่า ประชาชนส่วนใหญ่เห็นว่าการลงทุนผิดกฎหมาย การฟอกเงิน และการใช้คนไทยเป็นนอมินีถือหุ้นหรือถือครองที่ดิน เป็นภัยที่สร้างความกังวลอย่างมากต่อประเทศ

บทพิสูจน์ต่อจากนี้…ไม่ใช่แค่ ‘จับได้กี่ราย’

แม้มาตรการของภาครัฐจะเข้มข้นขึ้น ทั้งการเชื่อมโยงฐานข้อมูลกว่า 20 หน่วยงาน การใช้เทคโนโลยี AI วิเคราะห์ความเสี่ยง การตรวจสอบรายการเดินบัญชีและโครงสร้างผู้ถือหุ้น รวมถึงการแก้ไขกฎหมายเพื่อเพิ่มความเข้มงวดในการพิสูจน์ผู้มีอำนาจควบคุมกิจการที่แท้จริง

แต่เหตุการณ์ที่ภูเก็ตกำลังตั้งคำถามสำคัญว่า การต่อสู้กับธุรกิจนอมินีในวันนี้ อาจไม่ใช่เพียงการจับกุมบริษัทที่กระทำผิด หากยังต้องเผชิญกับเครือข่ายผลประโยชน์ที่ซับซ้อนกว่าเดิม ตั้งแต่ผู้รับจ้างถือหุ้น ผู้จัดตั้งบริษัท ผู้ให้คำปรึกษา ไปจนถึงแรงกดดันที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการบังคับใช้กฎหมาย

ท้ายที่สุด บททดสอบสำคัญของรัฐอาจไม่ได้อยู่ที่จำนวนคดีที่ดำเนินการได้ แต่อยู่ที่ว่าจะสามารถ ‘รื้อระบบ’ ที่เอื้อให้ธุรกิจนอมินีเกิดขึ้นได้หรือไม่ เพราะตราบใดที่โครงสร้างดังกล่าวยังดำรงอยู่ การจับกุมแต่ละครั้งก็อาจเป็นเพียงการตัดกิ่งก้านใบของปัญหา โดยที่รากของมันยังคง ‘หยั่งลึก’ อยู่ในระบบเศรษฐกิจไทย

การโจมตีของกลุ่มฮูตีในทะเลแดง จะส่งผลอย่างไรต่อความขัดแย้งในตะวันออกกลางและเศรษฐกิจโลก

ที่มาของภาพ, NASA Worldview/Reuters

• • Author, แฟรงค์ การ์ดเนอร์
  • Role, ผู้สื่อข่าวสายความมั่นคง บีบีซีนิวส์

• Published 24 กรกฎาคม 2026, 15:10 +07

• เวลาอ่าน: 6 นาที

กลุ่มนักรบฮูตีในเยเมนอ้างว่าได้โจมตีเรือขนส่งสินค้าในทะเลแดง ซึ่งเป็นการกระทำที่อาจทำให้สถานการณ์ที่เปราะบางอยู่แล้วในตะวันออกกลางทวีความรุนแรงขึ้นไปอีก

การบังคับให้เรือต้องกลับลำจากช่องแคบบาบ เอล มันเดบ ที่แคบนั้น เป็นการคุกคามที่จะปิดกั้นเส้นทางเดินเรือหลักจากยุโรปไปยังเอเชีย

สถานการณ์นี้เกิดขึ้นในขณะที่การโจมตีระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านยังคงดำเนินไป และข้อตกลงในการพัฒนาอุตสาหกรรมนิวเคลียร์ของซาอุดีอาระเบียทำให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับการแข่งขันด้านการสร้างอาวุธ

ว่าแต่ตะวันออกกลางกำลังกลายเป็นพื้นที่ที่อันตรายมากขึ้นหรือเปล่า ?

น่าเศร้าที่ปี 2026 กำลังกลายเป็นหนึ่งในปีที่มีความรุนแรงมากที่สุดปีหนึ่งในพื้นที่หลายส่วนของตะวันออกกลาง

กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (US Central Command – Centcom) ได้ทำการโจมตีทางอากาศต่ออิหร่านติดต่อกันเป็นเวลา 13 คืน

สหรัฐฯ ได้โจมตี “ศูนย์บัญชาการทหารอิหร่าน คลังเก็บโดรน เครือข่ายการสื่อสาร สถานีตรวจการณ์ชายฝั่ง และยุทโธปกรณ์ทางทะเล เพื่อลดภัยคุกคามที่อิหร่านมีต่อพลเรือนและเรือพาณิชย์ที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ” กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ กล่าวในแถลงการณ์เมื่อคืนวันพฤหัสบดี (23 ก.ค.)

กลุ่มประเทศอ่าวอาหรับ ซึ่งในยามปกติเป็นดินแดนแห่งความสงบสุขที่มีเหตุอาชญากรรมต่ำและเก็บภาษีน้อย กำลังต้องเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับการโจมตีอย่างต่อเนื่องจากประเทศเพื่อนบ้านที่มีอาวุธครบครันจากอีกฟากฝั่งหนึ่งของทะเล นั่นคือสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน

Skip ได้รับความนิยมสูงสุด and continue reading

ได้รับความนิยมสูงสุด

• 

• 

• 

• 

End of ได้รับความนิยมสูงสุด

ตอนนี้กลุ่มฮูตีในเยเมนที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านได้เข้าร่วมความขัดแย้งแล้ว หลังจากข้อตกลงหยุดยิงในปี 2022 กับเพื่อนบ่านอย่างซาอุดีอาระเบียดูเหมือนจะล่มลง

เรือของซาอุดีอาระเบีย 2 ลำถูกโจมตีด้วยขีปนาวุธในทะเลแดงเมื่อสัปดาห์นี้ ขณะที่กลุ่มฮูตีอ้างว่าได้ขับไล่เรือไปอีก 10 ลำ หลังจากเตือนเรือเหล่านั้นให้หลีกเลี่ยงท่าเรือของซาอุดีอาระเบีย ซึ่งส่งผลกระทบต่อการเดินเรือผ่านช่องแคบบาบ เอล มันเดบ อันเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่เชื่อมปลายด้านใต้ของทะเลแดงกับมหาสมุทรอินเดีย

เรื่องนี้มีความสำคัญ เพราะนอกเหนือจากการหยุดชะงักอย่างต่อเนื่องของอุปทานพลังงานและปุ๋ยทั่วโลกที่เกิดจากการที่อิหร่านปิดช่องแคบฮอร์มุซแล้ว สถานการณ์ที่เกิดขึ้นในทะเลแดงยังเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการค้าทางทะเลที่จะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกในไม่ช้า

ซาอุดีอาระเบียพยายามจะวางตัวให้ห่างจากสงครามระหว่างอิหร่านและสหรัฐฯ และจนถึงตอนนี้ยังคงค่อนข้างปลอดภัยจากการโจมตีด้วยโดรนและขีปนาวุธของอิหร่านที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในบาห์เรน คูเวต และจอร์แดนในเดือนนี้

เนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด ซาอุดีอาระเบียจึงสามารถบรรเทาผลกระทบต่อการส่งออกน้ำมันได้บางส่วน ด้วยการขนส่งน้ำมันหลายล้านบาร์เรลต่อวันผ่านทางท่อส่งน้ำมันตะวันออก-ตะวันตก ซึ่งทอดยาวไปทั่วประเทศอันกว้างใหญ่ จากแหล่งน้ำมันในจังหวัดตะวันออกไปยังท่าเรือส่งออกทะเลแดงที่ยานบู อัล-บาห์ร

จากจุดนั้น พวกเขาสามารถขนส่งน้ำมันดิบจำนวนมากไปยังลูกค้าในเอเชียได้โดยใช้เรือบรรทุกน้ำมันที่ออกเดินทางจากทางใต้ ผ่านเยเมนและช่องแคบบาบ เอล มันเดบ และออกสู่มหาสมุทรอินเดีย

แต่มันจะไม่เป็นเช่นนั้นอีกต่อไปแล้ว อย่างน้อยก็ในขณะที่กลุ่มฮูตีคุกคามเรือที่แล่นผ่านชายฝั่งของพวกเขา

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ให้คำมั่นว่าจะ “จัดการกับกลุ่มฮูตี” แต่แผนดังกล่าวไม่เคยได้ผลมาก่อน และหากไม่มีข้อตกลงระหว่างกลุ่มฮูตีและสหรัฐฯ เกิดขึ้น สหรัฐฯ ก็จะไม่สามารถจัดการกับกลุ่มฮุตีได้อีกเช่นกันในครั้งนี้

กลุ่มฮูตีเป็นกลุ่มชนเผ่ามุสลิมนิกายชีอะห์จากทางเหนือสุดของเยเมน โดยมีฐานที่มั่นอยู่รอบเมืองซะอาดา (Saada)

ในปี 2014 พวกเขาฉวยโอกาสจากความวุ่นวายของการประท้วงในเหตุการณ์อาหรับสปริงที่เพิ่งเกิดขึ้นทั่วตะวันออกกลาง เคลื่อนทัพลงใต้และยึดครองกรุงซานา เมืองหลวงของประเทศได้สำเร็จ นับตั้งแต่นั้นมา พวกเขาก็ยึดครองพื้นที่ที่มีประชากรอาศัยอยู่ส่วนใหญ่ของเยเมนได้สำเร็จ รวมถึงท่าเรือยุทธศาสตร์โฮเดดาห์ด้วย

ซาอุดีอาระเบียเข้าร่วมสงครามกับกลุ่มฮูตีในปี 2015 เพื่อสนับสนุนรัฐบาลเยเมนที่ถูกต้องชอบธรรมตามกฎหมาย แต่ถูกขับออกจากอำนาจ เนื่องจากไม่ต้องการให้กองกำลังติดอาวุธที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านขึ้นมามีอำนาจบริเวณชายแดนทางใต้ของตน

พวกเขาคาดหวังว่ากองทัพอากาศที่เหนือกว่าอย่างมากซึ่งได้รับการสนับสนุนจากชาติตะวันตก จะสามารถทิ้งระเบิดใส่กลุ่มฮูตีจนต้องยอมเจรจา และกลุ่มกบฏจะขอสงบศึกอย่างรวดเร็ว ทว่าฮูตีไม่เคยยอมจำนน แม้สูญเสียพลเรือนไปอย่างมากมายซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากการโจมตีทางอากาศเป็นเวลาหลายปี และในปัจจุบันพวกเขาก็ยังคงมีอำนาจอย่างมั่นคงในเยเมน

ในช่วงเวลา 2 ปีระหว่าง 2023-2025 กลุ่มฮูตีได้โจมตีสิ่งที่พวกเขาอ้างว่าเป็นเรือขนส่งสินค้าที่เชื่อมโยงกับอิสราเอลในทะเลแดง ซึ่งพวกเขากล่าวว่าเป็นการกระทำเพื่อสนับสนุนชาวปาเลสไตน์ในฉนวนกาซา

นอกจากนี้ พวกเขายังยิงขีปนาวุธที่ทันสมัยและทรงพลังใส่เรือรบของสหรัฐฯ และสหราชอาณาจักรที่พยายามปราบปรามพวกเขา

เช่นเดียวกับแนวชายฝั่งของอิหร่านบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ เทือกเขาชายฝั่งทะเลแดงของเยเมนมีถ้ำ อุโมงค์ และที่ซ่อนกระสุนจำนวนมหาศาลที่สามารถนำออกมาโจมตีเรือขนส่งสินค้าได้ในระยะเวลาอันสั้น

การรุกคืบของกลุ่มฮูตีเคยทำให้การขนส่งสินค้าทั่วโลกต้องเปลี่ยนเส้นทางครั้งใหญ่ ส่งผลให้ต้นทุนการขนส่งสูงขึ้น และกระตุ้นให้สหรัฐฯ และสหราชอาณาจักรเข้าแทรกแซงทางทหารเพื่อปกป้องการค้าทางทะเล

ขณะนี้มีความกังวลว่าเหตุการณ์เช่นนั้นอาจเกิดขึ้นอีกครั้ง

ที่มาของภาพ, Reuters

ว่าแต่เรื่องทั้งหมดนี้จะส่งผลกระทบต่อภูมิภาคตะวันออกกลางในวงกว้างอย่างไรบ้าง ?

ประการแรก สิ่งสำคัญที่ควรทราบคือ สองประเทศที่เคยประสบกับสงครามกลางเมืองที่สร้างความเสียหายอย่างร้ายแรง ได้แก่ อิรัก และซีเรีย ปัจจุบันมีความสงบสุขและเสถียรภาพมากขึ้น อย่างน้อยก็เมื่อเทียบกับสถานการณ์ในอดีต

ในทางเทคนิคแล้วสงครามในฉนวนกาซาอยู่ในภาวะหยุดยิง แม้ว่าชาวกาซายังคงถูกสังหารจากการโจมตีทางอากาศก็ตาม ขณะที่การตั้งถิ่นฐานของอิสราเอล ซึ่งผิดกฎหมายระหว่างประเทศ กำลังขยายตัวไปทั่วเขตเวสต์แบงก์ที่ถูกยึดครอง ส่วนสงครามระหว่างอิสราเอลกับฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนนั้นถูกระงับไว้ชั่วคราว ขณะที่ทั้งสองประเทศยังคงเจรจากันอยู่

แต่ตอนนี้ ภูมิภาคอ่าวเปอร์เซียและคาบสมุทรอาหรับเป็นภูมิภาคที่สร้างความกังวลให้กับนักวิเคราะห์มากที่สุด

ทรัมป์ได้เข้าไปพัวพันกับสงครามกับอิหร่านแล้ว และดูเหมือนเขาจะหาทางออกไม่ได้

การโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ คืนแล้วคืนเล่าล้มเหลวในการบีบบังคับให้กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (Iran’s Revolutionary Guard Corps – IRGC) ยอมสละการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ

ทุกครั้งที่โดนโจมตีทางอากาศ กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามจะตอบโต้ประเทศอาหรับเพื่อนบ้านซึ่งเป็นที่ตั้งฐานทัพสหรัฐฯ โดยพยายามสร้างความแตกแยกระหว่างประเทศเหล่านั้นกับวอชิงตัน

จากมุมมองทางเศรษฐกิจ เวลาเหลือน้อยลงทุกที ทุกวันที่น้ำมัน ก๊าซ ปุ๋ย และผลิตภัณฑ์จำเป็นอื่น ๆ จากอ่าวเปอร์เซียไม่สามารถผ่านช่องแคบฮอร์มุซไปยังตลาดได้ จะยิ่งสร้างแรงกดดันต่อห่วงโซ่อุปทานทั่วโลกและในที่สุดก็จะส่งผลต่อราคา

หากช่องแคบบาบ เอล มันเดบ ต้องปิดเป็นเวลานานไปอีกระยะหนึ่ง ผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกก็จะยิ่งรุนแรงขึ้นไปอีก

จากมุมมองทางทหาร ความตึงเครียดได้เพิ่มสูงขึ้นอีกระดับจากข้อตกลงที่ประกาศเมื่อวันพุธ (22 ก.ค.) ซึ่งปูทางให้บริษัทของสหรัฐฯ ช่วยเหลือซาอุดีอาระเบียในการพัฒนาโครงการพลังงานนิวเคลียร์พลเรือนภายในประเทศได้

ยังไม่มีข้อบ่งชี้ใด ๆ ว่าซาอุดีอาระเบียจะใช้เรื่องนี้เป็นก้าวแรกในการสร้างระเบิดนิวเคลียร์หรือไม่ แต่มีความกังวลว่ามันอาจจุดชนวนให้เกิดการแข่งขันด้านอาวุธในภูมิภาคในอนาคต โดยทั้งตุรกีและอียิปต์ต่างเร่งกิจกรรมทางนิวเคลียร์ของตนเองเพื่อแสวงหาการป้องปรามและการป้องกันในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง

ตะวันออกกลางเผชิญกับเหตุการณ์ความรุนแรงหลายครั้งในช่วงประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา และนี่ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เลวร้ายที่สุดในบรรดาเหตุการณ์เหล่านั้น

แต่เมื่อพิจารณารวมกันแล้ว มีหลายประเด็นที่น่าเป็นห่วง ซึ่งหากไม่มีข้อตกลงที่ยั่งยืนและครอบคลุมระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน นี่ก็อาจบ่งชี้ถึงช่วงเวลาแห่งความไม่มั่นคงที่ยาวนานสำหรับภูมิภาคนี้ได้

ค้นพบเพิ่มเติม

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง

• 

• 

ด่วน “เอกนิติ” แถลงพับแผนผลักดัน “แลนด์บริดจ์” หลังตั้งคณะกรรมการศึกษาความเป็นไปได้ และรับฟังความคิดเห็นชุมชน โดยใช้เวลาตามกำหนด 90 วัน ผลศึกษาได้ข้อสรุปแล้วว่าไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ เสี่ยงขาดทุนสูง ผลกระทบสิ่งแวดล้อมเสี่ยงสูง เล็งใช้แผนพัฒนาท่าเรือระนอง เชื่อมระบบทางรางภาคใต้ขึ้นเหนือไปจีนแทน

24 กรกฎาคม 2569 – เมื่อเวลา 16.00 น. ที่ทำเนียบรัฐบาล นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง แถลงสรุปผลการศึกษาของคณะกรรมการศึกษาแนวทางขับเคลื่อนโครงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมขนส่งเพื่อเชื่อมโยงการขนส่งระหว่างอ่าวไทยและอันดามัน (โครงการแลนด์บริดจ์) ว่า จากที่นายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการศึกษา ขณะนี้เราได้ดำเนินการเสร็จสิ้นก่อนเวลาที่กำหนด 90 วัน โดยแบ่งคณะศึกษาเป็น 3 ชุด ได้แก่ 1.ศึกษาความเป็นไปได้ในเชิงเศรษฐกิจและการลงทุน 2.ศึกษาด้านสิ่งแวดล้อม 3.การรับฟังรับฟังความคิดเห็นและการมีส่วนร่วม

นายเอกนิติ กล่าวต่อว่า โดยผลสรุปจากคณะกรรมการชุดต่างๆ สรุปว่าโครงการแลนด์บริดจ์มีความเป็นไปได้อยู่ในระดับต่ำ และอาจก่อให้เกิดผลกระทบภาระงบประมาณ ซึ่งมีความเสี่ยงค่อนข้างสูง เพราะจากการศึกษา เมื่อมีผลกระทบจากเหตุการณ์ในตะวันออกกลาง ทำให้การค้าโลกลดลง ผลตอบแทนที่เคยมองว่าเป็นบวกอาจจะเป็นลบได้ ทำให้มีความเสี่ยงสูง รวมถึงมีความเสี่ยงในเรื่องคู่แข่งและการจัดการ ซึ่งจากเดิมคาดว่าจะมีสายเรือต่างๆ ย้ายมาทางเรา แต่ก็มีโอกาสเป็นไปได้น้อย เพราะสายการเดินเรือต่างๆ มีพันธมิตรไปเรียบร้อย

ขณะเดียวกัน ยังพบว่ามีความเสี่ยงในการบริหารจัดการเรื่องความเร็วการเคลื่อนย้าย ที่ค่อนข้างช้า เพราะฉะนั้น โครงการดังกล่าว จึงเป็นโครงการที่มีรายได้ทาง เศรษฐกิจค่อนข้างตํ่า จึงมีความเสี่ยง

นายเอกนิติ กล่าวว่า ส่วนความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม พบว่ามีค่อนข้างสูง และจำเป็นต้องดูแลผลกระทบในภาพรวมเชิงยุทธศาสตร์ให้มากกว่านี้ และเมื่อลงไปดู ยังขาดการบูรณาการที่เป็นเอกภาพในเรื่องสิ่งแวดล้อมต่างๆ ซึ่งยังไม่ครบถ้วน อาทิ ระบบนิเวศทางทะเล วิถีชีวิตชุมชนชายฝั่ง และความมั่นคงทางอาหาร รวมถึงผืนป่า และจากการรับฟังความเห็น ก็ยังมีความแตกต่าง ทั้งกลุ่มที่สนับสนุนคือภาคเอกชน และอุตสาหกรรมการผลิต แต่ส่วนใหญ่คือกลุ่มที่มีความกังวลและยังไม่ได้ตัดสินใจ

ทั้งนี้ ประเด็นที่น่ากังวลคือเรื่องสิ่งแวดล้อม และความโปร่งใส และมีกลุ่มที่คัดค้านคือกลุ่มอนุรักษ์ทางทะเล เพราะฉะนั้นจึงมีการเสนอแนะว่า ควรมีแนวทางสร้างความเชื่อใจและเชื่อมั่น

นายเอกนิติ กล่าวว่า สุดท้ายคณะกรรมการจึงมีมติว่า โครงการดังกล่าวมีความเป็นไปได้ในทางธุรกิจที่ต่ำ และเสี่ยงในเรื่องผลกระทบค่อนข้างสูง และยังมีความเห็นต่างในสังคม แต่เมื่อภาคเอกชนยังมีความต้องการในภาคใต้ทางออกทะเลฝั่งอันดามัน ซึ่งปัจจุบันมีท่าเรือระนอง โดยยังมีความต้องการใช้ท่าเรือดังกล่าวอยู่ เพราะฉะนั้น จึงมีการให้พิจารณาไปดำเนินการปรับปรุง เพื่อใช้ท่าเรือระนองให้เป็นไปตามศักยภาพ รวมถึงพิจารณาเชื่อมโยงเรื่องทางรถไฟ ที่จะเชื่อมต่อไปยังท่าเรือระนอง และระบบการขนส่งทางราง หรือ Missing Link ที่สามารถใช้โอกาสเชื่อมโยงไปทางเหนือขึ้นไปประเทศจีน รวมถึงเชื่อมโยงไปยังท่าเรือฝั่งตะวันออก

นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอในเรื่องการลงทุนขนาดใหญ่ว่า ควรเริ่มต้นพิจารณาจากยุทธศาสตร์ของแต่ละประเทศให้ชัดเจน ก่อนที่หน่วยงานใดจะศึกษาโครงการต่างๆ ซึ่งเรื่องนี้ถือว่าเป็นบทเรียน โดยจะต้องดูในเชิงยุทธศาสตร์สิ่งแวดล้อมด้วย และให้นำบทเรียนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนมาร่วมด้วย

เมื่อถามว่า สรุปว่าเป็นการพับแผนโครงการแลนด์บริดจ์ใช่หรือไม่ นายเอกนิติ กล่าวว่า “ก็จะว่าอย่างนั้นก็ได้”

เมื่อถามว่า จะต้องส่งมติผลการศึกษาและผลสรุปนี้ให้ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) รับรองหรือไม่ นายเอกนิติ กล่าวว่า วันนี้เป็นการประชุมของคณะกรรมการฯ ครั้งสุดท้าย และจะต้องนำรายงานสรุปเสนอต่อนายกรัฐมนตรี และถ้านายกรัฐมนตรีเห็นชอบ ก็จะนำเสนอต่อที่ประชุม ครม. ตามคำสั่งที่แต่งตั้งคณะกรรมการฯ ชุดนี้

ศูนย์วิจัยและส่งเสริมการประมงทางทะเล (Sea Empowerment & Research Centre – SEREC) ซึ่งเป็นองค์กรวิจัยด้านการเดินเรือ ได้เตือนว่าแนวโน้มในภาคการประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำของไนจีเรียแสดงให้เห็นว่าการผลิตปลาในประเทศยังคงล้าหลังความต้องการของประเทศอย่างมาก

โดยรายงานการทบทวนสถานการณ์ด้านการประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำของไนจีเรียเผยให้เห็นว่า การผลิตปลาในประเทศยังคงต่ำกว่าความต้องการของประเทศอย่างมาก แม้จะมีการลงทุนอย่างต่อเนื่องภายใต้กระทรวงการเดินเรือและเศรษฐกิจสีน้ำเงินของรัฐบาลกลาง แต่ไนจีเรียยังคงบริโภคปลามากกว่าที่ผลิตได้ในประเทศอย่างมาก ทำให้เกิดภาวะขาดแคลนอุปทานอย่างมาก ซึ่งส่วนใหญ่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่ง SEREC เน้นย้ำว่าช่องว่างการผลิตในภาคการประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไม่เพียงแต่เป็นความท้าทายด้านความมั่นคงทางอาหารเท่านั้น แต่ยังเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจที่สูญเสียไปอีกด้วย

องค์กรดังกล่าวเน้นย้ำว่า ภาคการประมงมีศักยภาพมหาศาลในการสร้างงาน ปรับปรุงคุณภาพชีวิตในชนบท เสริมสร้างความมั่นคงทางอาหาร อนุรักษ์เงินตราต่างประเทศ และกระตุ้นการส่งออกสินค้าที่ไม่ใช่น้ำมัน หากได้รับการสนับสนุนอย่างเพียงพอผ่านการแทรกแซงนโยบายอย่างรอบคอบ ถึงกระนั้น SEREC ก็แสดงความเสียใจที่ต้นทุนอาหารสัตว์สูง การเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่จำกัด โครงสร้างพื้นฐานด้านห่วงโซ่ความเย็นที่ไม่เพียงพอ การสูญเสียหลังการเก็บเกี่ยว การประมงที่ผิดกฎหมาย ไม่มีการรายงาน และไม่มีการควบคุม โรงงานแปรรูปที่อ่อนแอ และแรงกดดันที่เกี่ยวข้องกับสภาพภูมิอากาศ ยังคงเป็นอุปสรรคต่อการเติบโตของภาคส่วนนี้

SEREC แนะนำให้เร่งการลงทุนในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเชิงพาณิชย์ โรงเพาะฟักปลา โรงงานแปรรูปที่ทันสมัย ​​โลจิสติกส์ห่วงโซ่ความเย็น การจัดหาเงินทุนด้านการประมง และการบังคับใช้กฎหมายที่เข้มงวดมากขึ้นต่อกิจกรรมการประมงที่ผิดกฎหมาย เพื่อให้อุตสาหกรรมการประมงแข็งแกร่ง ดังนั้น SEREC จึงเรียกร้องให้มีการลงทุนอย่างต่อเนื่องในด้านโครงสร้างพื้นฐานด้านความมั่นคงทางทะเล การอำนวยความสะดวกทางการค้าด้วยเทคโนโลยี ความร่วมมือระหว่างสถาบัน การพัฒนาการประมง และการมีส่วนร่วมของภาคเอกชน เพื่อวางตำแหน่งไนจีเรียให้เป็นประเทศทางทะเลที่มีความมั่นคง แข่งขันได้ และได้รับการยอมรับในระดับโลก อย่างไรก็ตามไนจีเรียจะสามารถพัฒนาจากทรัพยากรทางทะเลได้อย่างเต็มที่ก็ต่อเมื่อมีการดำเนินนโยบายอย่างจริงจัง และความมุ่งมั่นในการดำเนินการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง

ข้อมูลเพิ่มเติมและความเห็นของสำนักงานฯ ปลาเป็นแหล่งโปรตีนที่สำคัญที่สุดในไนจีเรีย โดยคิดเป็นประมาณ 40% ของการบริโภคโปรตีนทั้งหมดของประชากร แต่ละคนบริโภคปลาเฉลี่ยประมาณ 13.3 กิโลกรัมต่อปี ซึ่งยังคงต่ำกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกที่ 21 กิโลกรัมต่อปี ความต้องการบริโภคที่สูงทำให้ไนจีเรียต้องพึ่งพาการนำเข้าปลาจากต่างประเทศ ประเภทปลาที่นิยม ได้แก่ ปลาดุกและปลานิล (Aquaculture) ที่ได้รับความนิยมอย่างมาก และปลาทะเลแช่แข็ง เช่น ปลาแมคเคอเรล (Mackerel) และปลาซาร์ดีน เป็นที่นิยมอย่างแพร่หลายตามตลาดทั่วไป ปัจจุบันโครงการระดับนานาชาติ เช่น WorldFish กำลังเร่งพัฒนาผลผลิตการเพาะเลี้ยงและอาหารปลาในไนจีเรีย เพื่อเพิ่มความมั่นคงทางอาหาร

เครดิตภาพและที่มาข่าว https://punchng.com/

ประมวลโดย สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงอาบูจา

กรกฎาคม 2569

Back to top button

วันศุกร์ ที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2569, 13.36 น.

วันนี้ (24 ก.ค.2569) เวลา 16.00 น. นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.คลัง แถลงสรุปผลการศึกษาของคณะกรรมการศึกษาแนวทางขับเคลื่อนโครงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมขนส่งเพื่อเชื่อมโยงการขนส่งระหว่างอ่าวไทยและอันดามัน (โครงการแลนด์บริดจ์) ว่า จากที่นายกรัฐมนตรีให้ดำเนินการศึกษา ขณะนี้เราดำเนินการเสร็จสิ้นก่อนเวลาที่กำหนด 90 วัน โดยแบ่งคณะศึกษาเป็น 3 ชุด ได้แก่ 1.ศึกษาความเป็นไปได้ในเชิงเศรษฐกิจและการลงทุน 2.ศึกษาด้านสิ่งแวดล้อม 3.การรับฟังรับฟังความคิดเห็นและการมีส่วนร่วม

นายเอกนิติ กล่าวต่อว่า โดยผลสรุปจากคณะกรรมการชุดต่าง ๆ สรุปว่า โครงการแลนด์บริดจ์มีความเป็นไปได้อยู่ในระดับต่ำ และอาจก่อให้เกิดผลกระทบภาระงบประมาณ ซึ่งมีความเสี่ยงค่อนข้างสูงเพราะจากการศึกษา เมื่อมีผลกระทบจากเหตุการณ์ในตะวันออกกลาง ทำให้การค้าโลกลดลง ผลตอบแทนที่เคยมองว่า เป็นบวกอาจจะเป็นลบได้ทำให้มีความเสี่ยงสูง รวมถึงมีความเสี่ยงในเรื่องคู่แข่งและการจัดการ ซึ่งจากเดิมคาดว่าจะมีสายเรือต่าง ๆ ย้ายมาทางเรา แต่ก็มีโอกาสเป็นไปได้น้อย เพราะสายการเดินเรือต่าง ๆ มีพันธมิตรไปเรียบร้อย

ขณะเดียวกัน ยังพบว่ามีความเสี่ยงในการบริหารจัดการเรื่องความเร็วการเคลื่อนย้ายที่ค่อนข้างช้า เพราะฉะนั้นโครงการดังกล่าว จึงเป็นโครงการที่มีรายได้ทางเศรษฐกิจค่อนข้างตํ่า จึงมีความเสี่ยง

รองนายกฯ กล่าวต่อว่า ส่วนความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม พบว่ามีค่อนข้างสูงและจำเป็นต้องดูแลผลกระทบในภาพรวมเชิงยุทธศาสตร์ให้มากกว่านี้ และเมื่อลงไปดูยังขาดการบูรณาการที่เป็นเอกภาพในเรื่องสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ซึ่งยังไม่ครบถ้วน อาทิ ระบบนิเวศทางทะเล วิถีชีวิตชุมชนชายฝั่ง และความมั่นคงทางอาหาร รวมถึงผืนป่าและจากการรับฟังความเห็นยังมีความแตกต่าง ทั้งกลุ่มที่สนับสนุน คือ ภาคเอกชน และอุตสาหกรรมการผลิต แต่ส่วนใหญ่คือกลุ่มที่มีความกังวลและยังไม่ได้ตัดสินใจ

ทั้งนี้ ประเด็นที่น่ากังวลคือเรื่องสิ่งแวดล้อม และความโปร่งใส และมีกลุ่มที่คัดค้าน คือ กลุ่มอนุรักษ์ทางทะเล เพราะฉะนั้นจึงมีการเสนอแนะว่า ควรมีแนวทางสร้างความเชื่อใจและเชื่อมั่น

นายเอกนิติ กล่าวว่า สุดท้ายคณะกรรมการจึงมีมติว่า โครงการดังกล่าวมีความเป็นไปได้ในทางธุรกิจที่ต่ำ และเสี่ยงในเรื่องผลกระทบค่อนข้างสูง และยังมีความเห็นต่างในสังคม แต่เมื่อภาคเอกชนยังมีความต้องการในภาคใต้ทางออกทะเลฝั่งอันดามัน ซึ่งปัจจุบันมีท่าเรือระนอง โดยยังมีความต้องการใช้ท่าเรือดังกล่าวอยู่ เพราะฉะนั้นจึงมีการให้พิจารณาไปดำเนินการปรับปรุง เพื่อใช้ท่าเรือระนองให้เป็นไปตามศักยภาพ

รวมถึงพิจารณาเชื่อมโยงเรื่องทางรถไฟ ที่จะเชื่อมต่อไปยังท่าเรือระนอง และระบบการขนส่งทางราง หรือ Missing Link ที่สามารถใช้โอกาสเชื่อมโยงไปทางเหนือขึ้นไปประเทศจีน รวมถึงเชื่อมโยงไปยังท่าเรือฝั่งตะวันออก

นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอในเรื่องการลงทุนขนาดใหญ่ว่า ควรเริ่มต้นพิจารณาจากยุทธศาสตร์ของแต่ละประเทศให้ชัดเจน ก่อนที่หน่วยงานใดจะศึกษาโครงการต่าง ๆ ซึ่งเรื่องนี้ถือว่าเป็นบทเรียน โดยจะต้องดูในเชิงยุทธศาสตร์สิ่งแวดล้อมด้วย และให้นำบทเรียนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนมาร่วมด้วย

ผู้สื่อข่าวถามว่า สรุปว่าเป็นการพับแผนโครงการแลนด์บริดจ์ใช่หรือไม่ นายเอกนิติ กล่าวว่า “ก็จะว่าอย่างนั้นก็ได้”

เมื่อถามว่า จะต้องส่งมติผลการศึกษาและผลสรุปนี้ให้ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) รับรองหรือไม่ นายเอกนิติ กล่าวว่า วันนี้เป็นการประชุมของคณะกรรมการฯ ครั้งสุดท้าย และจะต้องนำรายงานสรุปเสนอต่อนายกรัฐมนตรี และถ้านายกฯ เห็นชอบ ก็จะนำเสนอต่อที่ประชุม ครม. ตามคำสั่งที่แต่งตั้งคณะกรรมการฯ ชุดนี้

อ่านข่าว

“คมนาคม” ปรับแผน “แลนด์บริดจ์” เดินหน้าลอกร่องน้ำอันดามัน 28 กม. เข้าท่าเรือระนอง

ชาวระนอง-ชุมพร เดินวิ่งปกป้องระนอง-ชุมพรจาก “โครงการแลนด์บริดจ์-SEC”

“อนุทิน” ชี้ต้องไม่มี “ใต้โต๊ะ-ทุจริต” บั่นทอนการลงทุน พร้อมเดินหน้า “แลนด์บริดจ์”

“อภิสิทธิ์” จี้รัฐบาลป้องน้ำท่วมหาดใหญ่ “นายกแป้น” รับงบสะสมเทศบาลใช้หมดแล้ว

“สิริพงศ์” ย้ำ “คมนาคม” ยังไม่ยกเลิกโครงการแลนด์บริดจ์

“พิพัฒน์” ถอยร่างกฎหมาย SEC ตั้งคณะร่วมศึกษาแนวทางพัฒนาภาคใต้

นับตั้งแต่ต้นปี 2569 หลายคนคงเห็นข่าวการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรม การลักลอบปล่อยน้ำเสีย และการพบกองของเสียปริศนาในหลายพื้นที่ปรากฏอยู่แทบทุกเดือน 

สำหรับประเทศไทย คงไม่มีภูมิภาคใดที่ปรากฏข่าวลักษณะนี้ถี่เท่ากับ ‘ภาคตะวันออก’ พื้นที่ที่เป็นฐานอุตสาหกรรมสำคัญของประเทศ และเป็นที่ตั้งของโครงการระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก (Eastern Economic Corridor: EEC) ซึ่งครอบคลุมจังหวัดชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา ขณะเดียวกันก็มีข้อเสนอให้ขยายพื้นที่ EEC ไปยังจังหวัดปราจีนบุรีเป็นจังหวัดที่ 4

เหตุใดภาคตะวันออกจึงกลายเป็นพื้นที่ที่พบการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมมากที่สุดของประเทศ ปัญหาที่เกิดขึ้นเชื่อมโยงกับการขยายตัวของอุตสาหกรรมอย่างไร ปราจีนบุรีกำลังเดินซ้ำรอยพื้นที่ EEC หรือไม่ และกฎหมายไทยมีประสิทธิภาพเพียงพอที่จะหยุดวงจรอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าหรือยัง

การเติบโตของอุตสาหกรรมที่มาพร้อมกองกากของเสียที่เพิ่มขึ้น

นับตั้งแต่พระราชบัญญัติเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก พ.ศ. 2561 มีผลบังคับใช้ พื้นที่ชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา ก็กลายเป็นศูนย์กลางการลงทุนของประเทศ ส่งผลให้นิคมอุตสาหกรรมขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โรงงานใหม่เกิดขึ้นจำนวนมาก โดยเฉพาะอุตสาหกรรมยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ ปิโตรเคมี เครื่องใช้ไฟฟ้า โลจิสติกส์ และอุตสาหกรรมเป้าหมายใหม่ของประเทศ

แม้การเติบโตดังกล่าวนำมาซึ่งการลงทุนและการขยายตัวทางเศรษฐกิจ แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่า สิ่งที่เพิ่มขึ้นควบคู่กันคือกากอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นของเสียจากโรงงานที่ต้องกำจัดด้วยวิธีเฉพาะ และเมื่อของเสียเพิ่มขึ้น ระบบกำจัดของเสียก็ต้องรองรับปริมาณที่มากขึ้นเช่นกัน อย่างไรก็ตาม การกำจัดกากอุตสาหกรรมอย่างถูกต้องมักมีต้นทุนสูง

ส่งผลให้เกิดขบวนการรับกำจัดกากอุตสาหกรรมผิดกฎหมาย ซึ่งเสนอราคาถูกกว่าปกติ ก่อนจะนำของเสียไปทิ้งในพื้นที่รกร้างแทนการกำจัดตามมาตรฐาน

ปี 2569 กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า

จากการรวบรวมข้อมูลข่าวสารที่เปิดเผยต่อสาธารณะ ตั้งแต่ต้นปีจนถึงวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 พบเหตุการณ์ลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมในพื้นที่ EEC อย่างต่อเนื่อง โดยมีข่าวเกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวทั้งหมด 6 ครั้ง

ในจังหวัดระยอง ที่ตำบลแม่น้ำคู้ อำเภอปลวกแดง พบการลักลอบนำขยะและกากอุตสาหกรรมไปทิ้งในบ่อดินเก่าขนาดประมาณ 5 ไร่ กลางไร่สับปะรด โดยภายในพื้นที่พบเศษพลาสติก เศษโฟม ถุงมือยาง และวัสดุเหลือใช้จากอุตสาหกรรมจำนวนมาก ถูกนำมาทิ้งต่อเนื่องเป็นเวลาหลายเดือน ชาวบ้านในพื้นที่ต่างกังวลว่าสารพิษอาจปนเปื้อนลงสู่ดินและแหล่งน้ำใต้ดิน

ขณะเดียวกัน ตำบลเกาะขนุน อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา พบกองกากของเสียจากอุตสาหกรรมอย่างน้อย 9 กอง ภายในบ่อลูกรังเก่า บางส่วนถูกทิ้งไว้นานจนหญ้าขึ้นปกคลุม นอกจากนี้ ยังมีกรณีชาวบ้านร้องเรียนว่า มีการลักลอบนำกากอุตสาหกรรมไปทิ้งใกล้แหล่งน้ำ จนนำไปสู่การตรวจสอบโรงงานผลิตสำลีในพื้นที่

ส่วนพื้นที่ตำบลบ่อวิน อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี กลายเป็นประเด็นหลังพบโครงตู้เย็นกว่า 2,300 ตู้ และฝาตู้เย็นกว่า 2 หมื่นชิ้น ถูกนำมากองไว้ในลานคัดแยกขยะ โดยกรมโรงงานอุตสาหกรรมระบุว่า ของเสียดังกล่าวถูกนำออกจากโรงงานต้นทางในจังหวัดระยองโดยไม่ได้รับอนุญาต ถือเป็นการฝ่าฝืนกฎหมายว่าด้วยการจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว

นอกจากนี้ ในจังหวัดปราจีนบุรี แม้จะยังไม่ได้อยู่ในพื้นที่ EEC แต่กลับพบเหตุการณ์ลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมหลายกรณี ทั้งการพบกากของเสียถูกนำไปทิ้งในไร่ข้าวโพดใกล้บ่อน้ำ บ้านเกาะลอย ตำบลหาดนางแก้ว อำเภอกบินทร์บุรี และการพบเศษสายไฟอุตสาหกรรมที่ผ่านการบดย่อยแล้ว ถูกลักลอบนำมาทิ้งกว่า 20 รถบรรทุกพ่วง ในพื้นที่ป่าและไร่อ้อย บ้านโคกไม้แดง ตำบลวังท่าช้าง อำเภอกบินทร์บุรี ซึ่งอยู่ใกล้แหล่งน้ำและพื้นที่เกษตรของชุมชน

ปัญหาที่สะสมมานานกว่าทศวรรษ

มูลนิธิบูรณะนิเวศรวบรวมข้อมูลเหตุการณ์ลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมและการลักลอบปล่อยน้ำเสียที่ปรากฏในสื่อสาธารณะระหว่างปี 2560-2568 พบเหตุการณ์รวม 382 ครั้ง แบ่งเป็นการลักลอบปล่อยน้ำเสีย 265 ครั้ง และการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรม 117 ครั้ง

เมื่อจำแนกตามภูมิภาคพบว่า ภาคตะวันออกเผชิญปัญหามากที่สุดถึง 141 ครั้ง รองลงมาเป็นภาคกลาง 114 ครั้ง ภาคใต้ 46 ครั้ง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 44 ครั้ง ภาคตะวันตก 30 ครั้ง และภาคเหนือ 7 ครั้ง ตามลำดับ ทั้งนี้ พบการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมในภาคตะวันออกถึง 62 ครั้ง

อย่างไรก็ตาม มูลนิธิบูรณะนิเวศระบุว่า ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพียงข้อมูลที่รวบรวมจากข่าวที่เผยแพร่ต่อสาธารณะเท่านั้น จึงมีความเป็นไปได้สูงว่า น่าจะเป็นเพียงตัวเลขที่สะท้อนสถานการณ์ต่ำกว่าความเป็นจริงไปมาก เนื่องจากหลายกรณีอาจไม่เคยถูกตรวจพบหรือไม่ได้กลายเป็นข่าว

ทว่าข้อมูลที่มีอยู่ก็เพียงพอจะสะท้อนภาพบางอย่างของภาคตะวันออกได้ เพราะจังหวัดที่พบการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมและการปล่อยน้ำเสียมากที่สุดล้วนอยู่ในภูมิภาคนี้ ได้แก่ ระยอง 43 ครั้ง ชลบุรี 35 ครั้ง ฉะเชิงเทรา 19 ครั้ง และปราจีนบุรี 30 ครั้ง

ทำไมพื้นที่ EEC จึงกลายเป็นเป้าหมายของการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรม

ปัญหาที่เกิดขึ้นมีปัจจัยหลายด้านที่ทำให้พื้นที่ EEC และจังหวัดโดยรอบกลายเป็นจุดหมายของขบวนการลักลอบกำจัดกากอุตสาหกรรม

ประการแรก พื้นที่ EEC เป็นฐานอุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ มีโรงงานจำนวนมาก จึงมีกากอุตสาหกรรมเกิดขึ้นในปริมาณมหาศาลทุกวัน

ประการที่ 2 การกำจัดกากอุตสาหกรรม โดยเฉพาะกากอันตรายอย่างถูกต้องตามกฎหมาย มีต้นทุนสูง ตั้งแต่หลักพันไปจนถึงหลักหมื่นบาทต่อตัน จึงเกิดแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการบางรายเลือกวิธีที่ผิดกฎหมายเพื่อลดต้นทุน

อีกทั้งในพื้นที่ภาคตะวันออกยังมีบ่อลูกรังเก่า บ่อดิน พื้นที่รกร้าง สวนยาง สวนผลไม้ และพื้นที่เกษตรจำนวนมาก ซึ่งนำรถบรรทุกเข้าไปลักลอบทิ้งของเสียได้โดยไม่เป็นที่สังเกต

ขณะเดียวกัน ยังมีเครือข่ายรับกำจัดกากอุตสาหกรรมผิดกฎหมายที่รับงานในราคาถูก แต่ไม่นำของเสียไปกำจัดตามมาตรฐาน กลับเลือกนำไปฝังกลบหรือเททิ้งในพื้นที่ต่างๆ แทน

แม้กฎหมายจะมีบทลงโทษ แต่ยังถูกมองว่าไม่สูง เมื่อเทียบกับผลประโยชน์ที่ได้รับ จึงทำให้การกระทำผิดยังเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า

แล้วปราจีนบุรีกำลังจะเดินซ้ำรอย?

ขณะนี้มีข้อเสนอผลักดันให้จังหวัดปราจีนบุรีเข้าร่วมเป็นพื้นที่ EEC จังหวัดที่ 4 แต่ข้อเสนอดังกล่าวกลับสร้างความกังวลให้กับประชาชนในพื้นที่จำนวนไม่น้อย เพราะปัจจุบันปราจีนบุรีเองก็เผชิญปัญหาโรงงานอุตสาหกรรมขยายตัว การตั้งโรงงานกำจัดของเสีย และการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมอยู่แล้ว

โดยก่อนหน้านี้ สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) ได้ว่าจ้างสถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายการขยายพื้นที่ EEC มายังจังหวัดปราจีนบุรี ต่อมาเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2569 ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (กพอ.) ครั้งที่ 1/ 2569 มีมติรับทราบผลการศึกษา และเห็นชอบในหลักการให้จังหวัดปราจีนบุรีเป็นพื้นที่ EEC เพิ่มเติม ก่อนให้ สกพอ.นำข้อเสนอแนะไปปรับปรุงและเสนอ กพอ.พิจารณาอีกครั้ง เพื่อนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีต่อไป

นับตั้งแต่ พ.ร.บ. EEC มีผลบังคับใช้ในปี 2561 การลงทุนภาคอุตสาหกรรมในพื้นที่ 3 จังหวัดหลักเติบโตอย่างรวดเร็ว มีการปรับผังเมืองเพื่อรองรับโรงงานและนิคมอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น แต่สิ่งที่เกิดขึ้นควบคู่กันคือ ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน

ขณะเดียวกัน ปราจีนบุรีกลับกลายเป็นพื้นที่รองรับผลกระทบจากการขยายตัวของอุตสาหกรรม เมื่อกากอุตสาหกรรมจากพื้นที่ EEC เพิ่มขึ้น โรงงานกำจัดกากจำนวนหนึ่งก็ขยายเข้ามาในจังหวัดใกล้เคียง ทำให้หลายคนตั้งคำถามว่า ปราจีนบุรีกำลังถูกผลักดันให้เป็นพื้นที่ปลายทางของการจัดการกากอุตสาหกรรมหรือไม่

ปัจจุบันจังหวัดปราจีนบุรียังมีปัญหาการลักลอบทิ้งและฝังกลบกากอุตสาหกรรมในพื้นที่เกษตรกรรม โดยรูปแบบการก่ออาชญากรรมสิ่งแวดล้อมมีหลายวิธี ทั้งการใช้รถบรรทุกลักลอบเทกากของเสียลงแหล่งน้ำ การขุดบ่อเพื่อฝังกลบกากอุตสาหกรรม หรือการปล่อยของเสียลงในพื้นที่สาธารณะ ส่งผลให้เกิดการปนเปื้อนของโลหะหนักและสารอินทรีย์ระเหยง่าย (VOCs) ในแม่น้ำปราจีนบุรี คลองพระปรง และคลองโสม

มลพิษเหล่านี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศ สัตว์น้ำทยอยตาย แหล่งน้ำนำมาใช้เพื่อการอุปโภคบริโภคหรือการเกษตรไม่ได้ ขณะที่ดินในพื้นที่เพาะปลูกมีความเป็นกรด-ด่างผิดปกติ มีสารพิษตกค้าง จนพืชยืนต้นตายและไม่สามารถเพาะปลูกได้ตามปกติ

กฎหมายไทยเอาผิดการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมอย่างไร

การนำกากอุตสาหกรรมหรือของเสียอันตรายไปทิ้งไว้ในพื้นที่ต่างๆ ถือว่ามีความผิดตามกฎหมาย เพราะกากอุตสาหกรรมสามารถปนเปื้อนลงสู่ดิน แหล่งน้ำ และอากาศ ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนและสิ่งแวดล้อมในวงกว้าง จึงมีกฎหมายหลายฉบับที่ใช้ควบคุมและกำหนดบทลงโทษ ดังนี้

กฎหมายสำคัญฉบับแรกคือ พ.ร.บ.โรงงาน ซึ่งกำหนดให้โรงงานต้องจัดการกากอุตสาหกรรมอย่างถูกต้อง หากตรวจสอบได้ว่าของเสียมาจากโรงงานใด เจ้าของโรงงานจะมีความผิดฐานนำของเสียออกนอกโรงงานโดยไม่ได้รับอนุญาต มีโทษปรับสูงสุด 2 แสนบาท และหากของเสียนั้นเป็นวัตถุอันตราย เช่น สารเคมีหรือกากอุตสาหกรรมอันตราย ยังอาจมีความผิดตาม พ.ร.บ.วัตถุอันตรายเพิ่มเติม ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ส่วน พ.ร.บ.วัตถุอันตราย กำหนดให้การครอบครองวัตถุอันตรายต้องได้รับอนุญาต หากตรวจพบว่าสารเคมีหรือของเสียอันตรายถูกกองอยู่ในที่ดิน เจ้าของที่ดินอาจตกเป็นผู้ต้องรับผิดในฐานะผู้ครอบครองวัตถุอันตราย แม้จะไม่ได้เป็นผู้นำมาทิ้งเองก็ตาม นอกจากโทษทางอาญาแล้ว เจ้าของที่ดินยังอาจต้องรับภาระค่าใช้จ่ายในการขนย้ายและกำจัดของเสียอย่างถูกต้อง ซึ่งมีมูลค่าสูงมาก กรณีที่เป็นวัตถุอันตรายประเภทที่ 4 ซึ่งกฎหมายห้ามครอบครองโดยเด็ดขาด โทษจะรุนแรงขึ้น คือจำคุกสูงสุด 10 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

อีกฉบับที่เกี่ยวข้องคือ พ.ร.บ.การสาธารณสุข ซึ่งมุ่งควบคุมเหตุรำคาญและการจัดการมูลฝอย หากการกองกากอุตสาหกรรมก่อให้เกิดกลิ่นเหม็น น้ำเสีย หรือเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค เจ้าพนักงานท้องถิ่นมีอำนาจสั่งให้ขนย้ายหรือรื้อถอน หากไม่ปฏิบัติตามอาจมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 5 หมื่นบาท และอาจถูกปรับรายวันจนกว่าจะดำเนินการให้ถูกต้อง

ในกรณีที่มีการนำกากอุตสาหกรรมไปใช้ถมที่ดิน ยังอาจเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ.การขุดดินและถมดิน เนื่องจากกฎหมายกำหนดให้การถมดินต้องใช้วัสดุที่เหมาะสมและดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนด หากนำขยะหรือกากอุตสาหกรรมมาใช้ถมดินโดยไม่ได้รับอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 5 หมื่นบาท

นอกจากนี้ หากของเสียอุตสาหกรรมรั่วไหลหรือมีน้ำชะขยะซึมลงสู่ดิน ปนเปื้อนแหล่งน้ำสาธารณะ หรือสร้างความเสียหายต่อพื้นที่เกษตรกรรมและชุมชน จะเข้าข่ายความรับผิดตาม พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ซึ่งกำหนดให้ผู้ก่อมลพิษต้องรับผิดชอบค่าเสียหายทั้งหมด รวมถึงค่าใช้จ่ายในการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมให้กลับคืนสู่สภาพเดิม ตามหลักผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย (Polluter Pays Principle)

อย่างไรก็ตาม แม้ประเทศไทยจะมีกฎหมายหลายฉบับรองรับการควบคุมปัญหากากอุตสาหกรรม แต่ยังมีข้อจำกัดหลายประการ เช่น พ.ร.บ.โรงงาน (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 ที่แก้ไขให้ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานไม่มีวันหมดอายุ ทำให้ไม่ต้องต่ออายุทุก 5 ปีเหมือนเดิม ขณะที่บทลงโทษบางส่วนยังต่ำ และขาดงบหรือกองทุนในการเยียวยาฟื้นฟูที่เหมาะสม ซึ่งปัจจุบันกรมโรงงานอุตสาหกรรมอยู่ระหว่างผลักดันการแก้ไขกฎหมาย เพื่อเพิ่มบทลงโทษ จัดตั้งกองทุนเยียวยา และอุดช่องว่างในการฟื้นฟูโรงงานที่ถูกสั่งปิด

ด้าน พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 แม้จะกำหนดมาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อมและหลักให้ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้รับผิดชอบ แต่การบังคับใช้ยังประสบปัญหา เนื่องจากอำนาจกำกับดูแลกระจายอยู่ในหลายหน่วยงาน ทำให้การแก้ปัญหาบางครั้งไม่เป็นระบบเดียวกัน

ขณะที่ พ.ร.บ.วัตถุอันตราย (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562 แม้จะควบคุมการผลิต นำเข้า ส่งออก และครอบครองสารเคมี แต่ยังไม่ครอบคลุมกากอุตสาหกรรมทุกประเภท และยังแบ่งอำนาจกำกับดูแลตามชนิดของสารและหน่วยงานที่รับผิดชอบ ส่งผลให้การบังคับใช้กฎหมายยังมีช่องว่าง

การพัฒนาเศรษฐกิจต้องไม่แลกกับคุณภาพชีวิต

ปฏิเสธไม่ได้ว่า ปัญหาการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างของการพัฒนาอุตสาหกรรมที่ยังไม่สามารถจัดการต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้ประเทศไทยจะมีกฎหมายหลายฉบับรองรับการเอาผิดผู้ลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรม แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในพื้นที่ EEC และจังหวัดโดยรอบ แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การบังคับใช้กฎหมาย การติดตามเส้นทางกากอุตสาหกรรม และการกำกับดูแลโรงงาน ยังมีช่องว่างที่ทำให้การกระทำผิดเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า

ขณะเดียวกัน การผลักดันให้ปราจีนบุรีเข้าร่วมเป็นพื้นที่ EEC จังหวัดที่ 4 ยิ่งทำให้เกิดคำถามว่า ประเทศไทยเตรียมระบบบริหารจัดการกากอุตสาหกรรม การคุ้มครองทรัพยากรน้ำ และการคุ้มครองสิทธิของประชาชนไว้พร้อมแล้วหรือยัง 

ท้ายที่สุด การพัฒนาเศรษฐกิจไม่ควรแลกมาด้วยคุณภาพชีวิตของผู้คน หากประเทศไทยยังไม่สามารถสร้างระบบที่ทำให้ผู้ก่อมลพิษต้องรับผิดชอบอย่างแท้จริง และป้องกันไม่ให้ปัญหาเกิดขึ้น การลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมอาจยังคงเป็นข่าวที่สังคมต้องเห็นซ้ำๆ และปัญหาก็จะลุกลามควบคู่ไปกับการขยายตัวของอุตสาหกรรม

อ้างอิง:

– https://www.matichon.co.th/local/news_5811754

– https://www.facebook.com/share/p/1BqJzimb2F/

– https://datahatch.co/2026/07/prachinburi-eec-industrial-waste-impact/

– https://www.thaipbs.or.th/locals/contents/it8kwle3qsaxtqe3gbngli1g-

– https://www.facebook.com/share/p/1K72RtzmpY/

– https://www.diw.go.th/webdiw/pr69-286/

– https://www.banmuang.co.th/news/region/483704

Tags: อีอีซี, ภาคตะวันออก, กากอุตสาหกรรม, EEC