Blog

HWPL (HWPL International Workshop on Peace Journalism Studies)  จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการระดับนานาชาติว่าด้วยการศึกษาวารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพ ในรูปแบบออนไลน์ โดยมีผู้สื่อข่าวประมาณ 220 คนจากทั่วโลกเข้าร่วม ภายใต้หัวข้อ “การรายงานทางออกในยุคแห่งการหลีกเลี่ยงข่าว: การเสริมสร้างพลังของผู้ชมผ่านความร่วมมือด้านสันติภาพระหว่างสื่อและภาคประชาสังคม” กิจกรรมในครั้งนี้ได้สำรวจบทบาทของวารสารศาสตร์ในการแก้ไขปัญหาการหลีกเลี่ยงข่าว (News Avoidance) การลดความขัดแย้ง และการส่งเสริมสันติภาพ

ภายในงานมีการนำเสนอโดย 3 ผู้สื่อข่าว  ซึ่งเป็นผู้มีส่วนร่วมในวารสารการศึกษาวารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพของ HWPL ฉบับที่ 4 (Journal HWPL Peace Journalism Studies, Volume 4) โดยได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของวารสารศาสตร์เชิงหาทางออก (Solutions-oriented Journalism) ที่ก้าวข้ามเพียงการรายงานเหตุการณ์ไปสู่การนำเสนอแนวทางเพื่อการแก้ไขความขัดแย้งและความหวัง

นายอะห์มัด ยานี (Mr. Achmad Yani) ผู้สื่อข่าวจากทีมบรรณาธิการ Indepthnews.id ประเทศอินโดนีเซีย ได้นำเสนองานวิจัยในหัวข้อ “บทบาทของเรื่องเล่าผ่านสื่อต่างประเทศในการลดความรุนแรงของความขัดแย้งระหว่างไทย-กัมพูชา” โดยเขาตั้งข้อสังเกตว่า วิธีที่สื่อวางกรอบความขัดแย้ง (Frame) นั้นมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการกำหนดการรับรู้ของสาธารณชน

จากการวิเคราะห์บทความ 19 ชิ้นจากสำนักข่าวหลักระดับโลก พบว่า ประมาณ 64% ของการนำเสนอข่าวเน้นไปที่การปะทะกันทางทหารและความตึงเครียดทางการเมือง ในขณะที่ประสบการณ์ของพลเรือนที่ต้องพลัดถิ่นกว่า 200,000 คนกลับไม่ถูกกล่าวถึง เขาเน้นย้ำว่าสื่อกำหนดความเข้าใจของสังคมผ่านการเลือกข้อมูลที่จะนำเสนอหรือตัดออก และเรียกร้องให้วารสารศาสตร์หันมาใช้มุมมองที่มีผู้ตกเป็นเหยื่อเป็นศูนย์กลาง พร้อมสำรวจแนวทางแก้ไขอย่างสันติ

อีกหนึ่งการนำเสนอโดย นางสาวไอดา ยุสนิตา (Ms. Ida Yusnita) ผู้สื่อข่าวจาก mediabanjarmasin.com ประเทศอินโดนีเซีย ภายใต้หัวข้อ “สันติภาพ: สิทธิมนุษยชนที่เราต้องร่วมกันปกป้อง” เธอได้นิยามสันติภาพว่าไม่ใช่เพียงแค่การปราศจากสงคราม แต่เป็นสภาวะที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความปลอดภัย ความเท่าเทียม และความยุติธรรม ซึ่งต้องอาศัยความรับผิดชอบร่วมกัน

เธอได้สรุปบทบาทของรัฐ สังคม และสื่อในการบรรลุสันติภาพ โดยเน้นย้ำถึงธรรมาภิบาลที่ยุติธรรม ความอดทนอดกลั้นทางสังคม และการรายงานข่าวอย่างมีความรับผิดชอบ นอกจากนี้ เธอยังย้ำว่าสันติภาพและสิทธิมนุษยชนเป็นสิ่งที่แยกจากกันไม่ได้ พร้อมทั้งเรียกร้องให้มีความพยายามในทางปฏิบัติ เช่น การศึกษาเรื่องความอดทนอดกลั้น นโยบายต่อต้านการเลือกปฏิบัติ และการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับสื่ออิสระ

นายโฮเซ นิโคลัส อาร์โรโย รามอส (Mr. José Nicolás Arroyo Ramos) ผู้สื่อข่าว ทนายความ และอาจารย์จากสาธารณรัฐโดมินิกัน ได้วิเคราะห์ว่าสภาพแวดล้อมของสื่อมีส่วนทำให้เกิดความแตกแยกและการสนทนาที่ขับเคลื่อนด้วยความขัดแย้งได้อย่างไร เขานำเสนอแนวคิด “ความรุนแรงเชิงวาทกรรม” (Discursive Violence) ซึ่งหมายถึงการสื่อสารที่ขยายความแตกแยกและความเป็นศัตรู แม้จะไม่มีการใช้กำลังทางกายภาพก็ตาม
เขายังตั้งข้อสังเกตอีกว่าในยุคดิจิทัล เนื้อหาที่ขับเคลื่อนด้วยอารมณ์และไม่ผ่านการตรวจสอบจะแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว บ่อยครั้งมักทำให้ประเด็นที่ซับซ้อนกลายเป็นเรื่องเล่าแบบแบ่งฝักแบ่งฝ่ายอย่างง่าย วารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพจึงเป็นทางเลือกสำคัญในการสำรวจต้นตอของปัญหา รวบรวมมุมมองที่หลากหลาย และนำเสนอทางออกที่สร้างสรรค์

แม้จะจัดขึ้นในรูปแบบออนไลน์ แต่การประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ก็เอื้อให้เกิดการมีส่วนร่วมอย่างแข็งขัน ในช่วงการสนทนากลุ่มย่อย ผู้เข้าร่วมได้สำรวจประเด็นต่างๆ เช่น ข่าวที่สร้างแรงบันดาลใจและความหวัง รวมถึงบทบาทของเรื่องเล่าเชิงบวกในการรายงานข่าวความขัดแย้ง

นอกจากนี้ ในงานยังได้แนะนำแพลตฟอร์มสื่อและสันติภาพโลก (Media and Global Peace Platform – MAGP) ซึ่งเป็นเครือข่ายระดับโลกบน Substack ที่เชื่อมโยงผู้สื่อข่าวและองค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) ข้ามพรมแดน โดยคาดว่าแพลตฟอร์มนี้จะสนับสนุนการขยายตัวของวารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพไปในระดับโลก

คณะผู้จัดงาน กล่าวว่า “การประชุมเชิงปฏิบัติการนี้ยืนยันอีกครั้งว่าสื่อไม่ใช่เพียงผู้ส่งสารเท่านั้น แต่เป็นตัวแสดงหลักในการกำหนดการรับรู้ของสาธารณะและสร้างสันติภาพ” พร้อมเสริมว่า “เราจะเดินหน้าขยายความร่วมมือและการปฏิบัติจริงในด้านวารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพผ่านเครือข่ายระหว่างประเทศที่เข้มแข็งต่อไป”

สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รมช.คมนาคม ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีฝ่ายค้านวิพากษ์วิจารณ์การ “ออกพระราชกำหนด (พ.ร.ก.) กู้เงิน 4 แสนล้านบาท” เป็นการ “ตีเช็คเปล่า” ว่า “คงไม่ใช่การตีเช็คเปล่า แต่อาจจะเป็นแบบที่เขาไม่คุ้นเคย ที่ผ่านมารัฐบาลบางยุคจะกู้เงินมาทำโครงการ แต่ครั้งนี้เงินจะลงไปถึงประชาชนทั้งหมด ไม่ได้มาในรูปแบบจะทำถนนเส้นนั้นเส้นนี้ เป็นรูปแบบที่เขาไม่เคยทำ จึงทำให้เขาสงสัย นายกรัฐมนตรีพูดชัดเจนว่า 2 แสนล้านบาทจะไปช่วยประชาชน ลดภาระค่าใช้จ่าย ช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากน้ำมันแพง โดยเงินจะอุดหนุนไปที่ตัวประชาชน โดยจะดำเนินการผ่านโครงการไทยช่วยไทยพลัส ส่วนรายละเอียดขอให้รอกระทรวงการคลัง”

ส่วนอีก 2 แสนล้านบาท จะช่วยประชาชนลดภาระสำหรับการเปลี่ยนผ่านการใช้พลังงานฟอสซิล มาใช้พลังงานสะอาด รัฐจะไปช่วยสนับสนุน อาจจะมาในรูปแบบช่วยดอกเบี้ยคนละครึ่ง หรือช่วยติดโซลาร์รูฟท็อป

สำหรับประเด็นที่ฝ่ายค้านตั้งคำถามถึง “ความฉุกเฉิน–จำเป็น–เร่งด่วน” สิริพงศ์ กล่าวว่า “ขณะนี้งบกลางที่เหลืออยู่ต้องสำรองไว้สำหรับเรื่องความมั่นคง และเม็ดเงินไม่เพียงพอ กว่างบประมาณปี 70 จะใช้ได้ก็เดือน ต.ค.69 สถานการณ์วันนี้คำถามคือ ประชาชนได้รับผลกระทบแล้วหรือยัง เดือดร้อนหรือยัง สมควรที่จะทำหรือยัง ถ้าเกิดประชาชนได้รับผลกระทบแล้ว ไม่รู้สถานการณ์จะจบเมื่อไหร่ มันก็เป็นความจำเป็นเร่งด่วนที่ต้องดำเนินการ”

เมื่อถามว่า หากสถานการณ์ยืดเยื้อ 4 แสนล้านบาทที่กู้มาหมดไป จะต้องกู้เพิ่มหรือไม่ สิริพงศ์ กล่าวว่า “เดี๋ยวมาว่ากันอีกครั้ง วันนี้เราบริหารต่อสถานการณ์นี้ และเชื่อว่า 2 แสนล้านบาท สำหรับ ‘การเปลี่ยนผ่านพลังงาน’ แม้สถานการณ์ยืดยาวแต่ประชาชนลดการใช้พลังงานอย่างมีนัยสำคัญ เท่ากับลดรายจ่ายได้โดยตรง ลดการพึ่งพาพลังงานแบบเก่า ประชาชนจะสัมผัสได้ ต่อให้สถานการณ์จะยืดยาวก็ตาม ที่สำคัญคือ ต้องทำให้ทัน หากส่งผลถึงประชาชนในมุมกว้างจะช่วยประชาชนในระยะยาว”

ส่วนกรณีที่พรรคประชาธิปัตย์ จะยื่นศาลรัฐธรรมนูญนั้น สิริพงศ์ กล่าวว่า “เป็นสิทธิของเขา แต่คิดว่า สิ่งที่นายกฯนำเสนอและฝ่ายกฎหมายรัฐบาลพิจารณาเข้าเงื่อนไขในการออก พ.ร.ก.ทุกข้อ”

แจง ‘แลนด์บริดจ์’ ใช้ PPP เปิดเอกชนร่วมลงทุน ชี้คุ้มค่ากว่า ‘คลองไทย’

ส่วนความคืบหน้าการศึกษา “โครงการแลนด์บริดจ์” ของคณะกรรมการชุดที่มีเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.คลัง เป็นประธานนั้น มีข้อพิจารณาว่าจะนำผลการศึกษาของสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) มาประกอบการตัดสินใจด้วยหรือไม่

เรื่องนี้ รมช.คมนาคม ชี้แจงว่า “รัฐบาลจะนำรายงานของ สนข. เข้ามาประกอบการพิจารณาร่วมด้วย เนื่องจากที่ผ่านมา สนข. ได้มีรายงานฉบับเดิมและรายงานฉบับใหม่ ซึ่งรายงานฉบับใหม่ได้นำที่ปรึกษาเอกชนมาช่วยในการศึกษาด้วย”

ส่วนข้อเสนอให้ทำ “เฟสย่อย” ของโครงการแลนด์บริดจ์ โดยเริ่มจากท่าเรือบางฝั่งก่อน รัฐบาลจะตัดสินใจอย่างไร สิริพงศ์ กล่าวว่า “ข้อเสนอต่างๆ มีความเป็นไปได้ทั้งหมด เนื่องจากการลงทุน รัฐไม่ได้เป็นผู้ลงทุนแต่ฝ่ายเดียว แต่เป็นการร่วมลงทุนกับภาคเอกชน (การลงทุนแบบ PPP) โดยการลงทุนของภาคเอกชน รัฐบาลไม่ได้กำหนดว่าจะเป็นการลงทุนเฉพาะต่างชาติหรือนักลงทุนจากไทย ซึ่งเป็นเอกชนรายใดก็ได้ ทั้งไทยและต่างประเทศที่มีความสนใจในโครงการนี้ โดยเอกชนจะเข้ามาศึกษารายละเอียดและความเป็นไปได้ สิ่งที่รัฐบาลจะพิจารณา เมื่อดูตัวเลขทั้งหมด รัฐบาลจะกำหนดรูปแบบของการลงทุนแบบ PPP ว่าการลงทุนจะเป็นรูปแบบไหน”

เมื่อถามถึงข้อกังวลที่หากโครงการแลนด์บริดจ์ไม่คุ้มทุน จะมีการขุด “คลองไทย” เพื่อเชื่อมสองฝั่งทะเล เหมือน “โครงการคลองปานามา” หรือไม่ สิริพงศ์ กล่าวว่า “คงไม่มีการดำเนินการในรูปแบบนั้น เนื่องจากผลการศึกษาที่ออกมาพบว่าโครงการคลองไทยใช้งบประมาณมากกว่าโครงการแลนด์บริดจ์หนึ่งเท่าตัว”

เมื่อถามย้ำว่า โครงการคลองไทยเป็นการปิดประตูไปเลยใช่หรือไม่ สิริพงศ์ กล่าวว่า “ณ วันนี้เท่าที่ดู เมื่อเปรียบเทียบกันระหว่างสองโครงการ โครงการแลนด์บริดจ์มีความคุ้มค่ามากกว่า และถ้าต้องเลือกโครงการคลองไทย ถือว่าเป็นทางเลือกสุดท้าย เพราะมีความคุ้มค่าน้อยกว่า”

นายธนวรรธน์ พลวิชัย อธิการบดีมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย และประธานที่ปรึกษาศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ เปิดเผยผลสำรวจพฤติกรรมการใช้จ่ายของผู้ปกครองในช่วงเปิดเทอมปี 2569 พบว่ามีมูลค่าการใช้จ่ายรวมสูงถึง​ 66,372.50 ล้านบาท​ ขยายตัว 6% ซึ่งเป็นการขยายตัวและมีมูลค่าสูงสุดช่วง 10 ปี 

โดยโครงสร้างการใช้จ่ายหลักยังคงเป็น​ค่าเทอม​ ​ค่าบำรุงโรงเรียน​ (ตามปกติ) ​ค่าบำรุงโรงเรียน​(​กรณีเปลี่ยนโรงเรียนใหม่​/แป๊ะเจี๊ยะ)​ รวมถึงอุปกรณ์การเรียนและหนังสือ

แม้กระทรวงศึกษาธิการจะมีนโยบายผ่อนปรนเรื่องชุดนักเรียน แต่ผู้ปกครองส่วนใหญ่ยังคงเลือกซื้อชุดและรองเท้าใหม่ให้บุตรหลานเนื่องจากเห็นความสำคัญทางการศึกษา

พร้อมประเมินค่าจ่ายในช่วงเปิดเทอมเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 29,000 บาทต่อครัวเรือน​ แต่ผลสำรวจชี้ให้เห็นว่า ผู้ปกครองยอมประหยัดส่วนอื่นเพื่อการศึกษา โดยลดค่าใช้จ่ายด้านการท่องเที่ยว ลดการใช้จ่ายส่วนตัว​ ลดค่าอาหาร และใช้เงินออมมาจ่ายค่าเทอมและซื้อ อุปกรณ์การเรียนที่จำเป็นจำนวนมากขึ้น​ 

สะท้อนว่าเศรษฐกิจไทยอยู่ในลักษณะ Sideway และเริ่มมีการซึมตัว ประชาชนเริ่มกังวลเรื่องสินค้าราคาแพงขึ้นและภาระค่าครองชีพจากราคาพลังงานที่กระทบต่อค่าเดินทาง​ แต่สถานการณ์ยังไม่ถึงขั้นวิกฤตเนื่องจากยังไม่เห็นการปลดคนงานหรือลดเงินเดือน และรัฐบาลยังคงตรึงราคาพลังงานอยู่

อย่างไรก็ตาม​ ​ผู้ปกครอง​จำนวน​ 72.9% ​มีเงินเพียงพอในการใช้จ่าย​ ขณะที่​จำนวน​ 27.1% มีเงินไม่เพียงพอในการใช้จ่าย​ ​ซึ่งส่วนใหญ่​แก้ปัญหา​ด้วยการกู้เงินในระบบ​มากขึ้น​ แทนการจำนำทรัพย์สินที่เป็นพฤติกรรมรองลงมา

นอกจากนี้ ผู้ปกครองที่มีกำลังซื้อเริ่มขยับไปสู่โรงเรียนนานาชาติ สองภาษา หรือห้องเรียนพิเศษ เนื่องจากเชื่อมั่นในคุณภาพและผลดีจากการใช้เทคโนโลยีในการเรียนการสอนมากกว่าโรงเรียนรัฐภาคปกติ​ โดยผู้ปกครองมีเสนอต้องการให้รัฐบาลเพิ่มบุคลากรทางการศึกษา ลดความเหลื่อมล้ำ และสนับสนุนการเข้าถึงเทคโนโลยีเพื่ออนาคตของเด็กไทย

Freepik/-

สำกหรับกรณีที่กระทรวงศึกษาธิการ มีมาตรการผ่อนปรนเรื่องการแต่งกายของนักเรียน เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของผู้ปกครอง มองว่ามาตรการดังกล่าวถือเป็นทางเลือก​ เพื่อบรรเทาภาระค่าใช้จ่ายให้กับครอบครัวที่ขาดแคลน โดยเฉพาะในพื้นที่ต่างจังหวัด

ขณะที่การสำรวจพฤติกรรมผู้บริโภค ยังไม่พบสัญญาณการลดการซื้อชุดนักเรียนอย่างรุนแรง และคาดว่าตลาดชุดนักเรียนในปีนี้อาจขยายตัวไม่มากนัก เนื่องจากผู้บริโภคมีความระมัดระวังในการจับจ่ายใช้สอยมากขึ้นตามภาวะค่าครองชีพที่สูงขึ้น แต่จะไม่ส่งผลกระทบที่รุนแรงต่อผู้ประกอบการร้านค้าในระยะนี้

นายธนวรรธน์ ย้ำว่าหน่วยงานด้านนโยบายเศรษฐกิจ​ของไทย ทั้ง​ สศช. ธนาคารแห่งประเทศไทย และกระทรวงการคลัง ต่างมีความเห็นตรงกันว่าปัญหาใหญ่ที่สุดของไทยคือ ปัญหาเชิงโครงสร้าง​ ซึ่งการจะหลุดพ้นจากภาวะการเติบโตต่ำได้ จำเป็นต้องย้อนกลับไปแก้ไขที่รากฐานสำคัญนั่นคือ ภาคการศึกษา เพื่อสร้างนวัตกรรมและขีดความสามารถใหม่ให้กับประเทศในอนาคต

โดยกล่าวถึง กรณีที่รัฐบาลเตรียมออก พ.ร.ก. กู้เงิน 400,000 ล้านบาทเพื่อนำมาเยียวยาประชาชนและพัฒนาการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของไทยด้วยว่า นอกจาก วัตถุประสงค์สองด้านดังกล่าวยังมีเรื่องการศึกษาที่รัฐบาลควรนำเงินจากการกู้มาช่วยพัฒนาด้วย เนื่องจากต้องเร่งปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจเพื่อให้เกิดความคุ้มค่าสูงสุดของการใช้เงิน

ทั้งนี้ ในมุมมองของมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย และศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ ได้แนะนำว่าภาครัฐควร เร่งยกระดับคุณภาพการศึกษาโดยเฉพาะด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ไม่ให้ล้าหลังตามประเทศเพื่อนบ้านอย่างเวียดนามและมาเลเซีย อีกทั้งควรจัดสรรงบประมาณเพื่อทรัพยากรด้านการศึกษาให้มากขึ้น เพิ่มบุคลากรทางการศึกษาให้เหมาะสม เพื่อนำไปสู่การลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาให้กับเด็กไทย