Author: ข่าวกรุงเทพฯ

นายเกษียร ไลยโฆษิต ประธานหอการค้าจังหวัดสุราษฎร์ธานี เปิดเผยภาพรวมเศรษฐกิจช่วงเทศกาลสงกรานต์ปีนี้ว่า บรรยากาศในพื้นที่คึกคักกว่าปีก่อน จากความร่วมมือของภาครัฐและเอกชน จัดงานมหาสงกรานต์ต่อเนื่องตลอด 4 วัน ในเขตตัวเมือง ริมแม่น้ำตาปี ตั้งแต่โค้งท่าปลาวาฬ ศาลหลักเมือง สะพานนริศ ไปจนถึงย่านเมืองเก่าและตรอกจุฬา ทำประชาชนและนักท่องเที่ยวเข้าร่วมงานจำนวนมาก โดยเฉพาะกิจกรรมช่วงกลางคืนที่ได้รับความนิยมสูง เนื่องจากสภาพอากาศร้อนจัดในช่วงกลางวัน ส่งผลให้พฤติกรรมการเล่นน้ำเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน ขณะที่โรงแรมและที่พักมีอัตราการเข้าพักเพิ่มขึ้นจากปีก่อน ทำให้ผู้ประกอบการทั้งโรงแรม ร้านอาหาร และเครื่องดื่ม มียอดขายเพิ่มขึ้นราว 10–20% อย่างไรก็ตาม ต้นทุนวัตถุดิบและพลังงานที่สูงขึ้น ทำให้กำไรไม่ได้เพิ่มตามยอดขายมากนัก

นายเกษียร ระบุว่า จุดเด่นสำคัญของปีนี้คือการเติบโตของการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติบนบก เช่น ป่าต้นน้ำบ้านน้ำราด และคลองร้อยสาย ซึ่งได้รับความสนใจมากขึ้น เนื่องจากนักท่องเที่ยวหลีกเลี่ยงความแออัดและค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปยังแหล่งท่องเที่ยวทางทะเล สำหรับนักท่องเที่ยว ส่วนใหญ่ยังคงเป็นคนในพื้นที่และผู้ที่เดินทางกลับภูมิลำเนาในช่วงเทศกาล รวมถึงนักท่องเที่ยวจากจังหวัดใกล้เคียง ขณะที่ชาวต่างชาติเป็นกลุ่มที่เดินทางมาอยู่แล้ว และร่วมกิจกรรมในช่วงที่พำนักในตัวเมือง

อย่างไรก็ดี ยังมีปัจจัยลบที่ต้องจับตา ทั้งสภาพอากาศร้อนจัด การจราจรติดขัด ราคาน้ำมันที่สูงขึ้น รวมถึงเหตุทะเลาะวิวาทในคืนสุดท้าย ซึ่งแม้เจ้าหน้าที่จะควบคุมสถานการณ์ได้ แต่ส่งผลต่อภาพลักษณ์ของงาน

ประธานหอการค้าฯ ยังสะท้อนแนวโน้มหลังสงกรานต์ว่า การท่องเที่ยวอาจชะลอลง เนื่องจากประชาชนใช้จ่ายสูงในช่วงเทศกาล และเข้าสู่ช่วงเปิดเทอมในเดือนพฤษภาคม พร้อมเสนอให้ภาครัฐเร่งออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งการสนับสนุนค่าใช้จ่ายด้านท่องเที่ยว มาตรการลดหย่อนภาษี และการควบคุมต้นทุนการเดินทาง โดยเฉพาะค่าตั๋วเครื่องบินและการเดินทางข้ามเกาะ เพื่อเพิ่มกำลังซื้อและขับเคลื่อนการท่องเที่ยวในประเทศอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตามข่าวรายงานว่า ในช่วงวันหยุดเทศกาลสงกรานต์ ปี 2569 ระหว่างวันที่ 11 -15 เมษายน 2569 รวม 5 วัน ท่าอากาศยานนานาชาติสุราษฎร์ธานี มีจำนวนเที่ยวบินเข้า-ออก รวม 170 เที่ยว ผู้โดยสาร รวม 23,360 คน แยกเป็นผู้โดยสารขาเข้า 11,883 คน ขาออก 11,477 คน โดยสถิติเที่ยวบินมากที่สุดคือวันเสาร์ที่ 11 เมษายน 2569 จำนวน 40 เที่ยว ผู้โดยสาร 5,575 คน เป็นผู้โดยสารประชาชนและนักท่องเที่ยวขาเข้าสุราษฎร์ธานี 3,105 คนและเป็นสถิติผู้โดยสารขาเข้าสูงที่สุด 89.82% ซึ่งยังไม่รวมท่าอากาศยานสมุย ที่มีเที่ยวบินเข้า-ออก วันละกว่า 100 เที่ยว ผู้โดยสารวันละกว่า 10,000 คน รวม 5 วันประมาณ 50,000 คน ซึ่งกองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา รายงานสถานการณ์ท่องเที่ยวไทย เดือนมกราคม–กุมภาพันธ์ 2569 (เบื้องต้น) จ.สุราษฎร์ธานี มีผู้เยี่ยมเยือนสูง 1 ใน 10 จังหวัดแรกของประเทศและเป็นอันดับ 2 ของภาคใต้รองจาก จ.ภูเก็ต รวม 1,518,364 คน เพิ่มขึ้น 5.49 % ขณะเดียวกันเป็นจังหวัดที่มีรายได้สูงสุดอันดับ 4 ของประเทศจากกรุงเทพฯ , ภูเก็ต , ชลบุรี , สุราษฎร์ธานี และเชียงใหม่ ตามลำดับ จำนวน 25,450.63 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 5.20% 

ภูมิภาค

พล.ต.ท.บุญจันทร์ นวลสาย สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะรองประธานคณะกรรมาธิการวิสามัญฯ คนที่ 1 นำคณะสมาชิกวุฒิสภา อาทิ นายธนภัทร ตวงวิไล ดร.มยุรี โพธิแสน และ ดร.สากล ภูลศิริกุล ลงพื้นที่รับฟังบรรยายสรุปจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมี นายชวลิต วิชยสุทธิ์ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครพนม ในฐานะประธานที่ปรึกษาศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานครพนม ให้การต้อนรับและนำเสนอข้อมูล

สำหรับพื้นที่หอเฉลิมพระเกียรติฯ แห่งนี้ ถือเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ โดยเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน พ.ศ. 2505 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมทหารชายแดนบริเวณอ่างเก็บน้ำหนองหญ้า และทรงประทับแรม ณ พื้นที่ดังกล่าว สร้างความปลาบปลื้มแก่พสกนิกรในพื้นที่เป็นอย่างยิ่ง

นายชวลิต เปิดเผยว่า พื้นที่บริเวณอ่างเก็บน้ำหนองหญ้า ยังมีความสำคัญในระดับนานาชาติ เนื่องจากมีบุคคลสำคัญของโลกเกี่ยวข้องถึง 2 ท่าน ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 และนายโฮจิมินห์ อดีตประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยเวียดนาม ซึ่งเคยมาพำนักพิงในประเทศไทย โดยในแต่ละปีจะมีการจัดงานรำลึกและมีสถานเอกอัครราชทูตเวียดนามเข้าร่วมอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม หอเฉลิมพระเกียรติฯ ซึ่งก่อสร้างมาแล้วกว่า 20 ปี ยังขาดการพัฒนาอย่างเต็มรูปแบบ เนื่องจากได้รับงบประมาณสนับสนุนเพียงบางส่วน นายชวลิตจึงเสนอให้มีการจัดทำแผนแม่บท (Master Plan) เพื่อยกระดับพื้นที่ให้เป็น “อุทยานเชิงประวัติศาสตร์” อย่างครบวงจร

ด้าน พล.ต.ท.บุญจันทร์ ระบุว่า คณะกรรมาธิการฯ ให้ความสำคัญกับข้อเสนอดังกล่าว และเตรียมประสานผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม เพื่อจัดตั้งคณะกรรมการจัดทำแผนแม่บท รวมถึงเตรียมเชิญนายชวลิตเข้าร่วมเป็นที่ปรึกษา เพื่อขับเคลื่อนโครงการให้เกิดผลเป็นรูปธรรม

ขณะที่ ดร.สากล ภูลศิริกุล กล่าวว่า จากการลงพื้นที่พบว่าสถานที่มีศักยภาพสูง แต่จำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการพัฒนา ทั้งด้านการปรับปรุงภูมิทัศน์ การดูแลความสะอาด และการส่งเสริมภาพลักษณ์ โดยคณะกรรมาธิการฯ พร้อมสนับสนุนและผลักดันงบประมาณอย่างเต็มที่

สำหรับหอเฉลิมพระเกียรติพระราชวงศ์จักรี แบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่ ส่วนหอเฉลิมพระเกียรติ ซึ่งจัดแสดงพระบรมสาทิสลักษณ์พระมหากษัตริย์ไทยแห่งราชวงศ์จักรีทั้ง 10 พระองค์ และพระราชกรณียกิจในพื้นที่จังหวัดนครพนม รวมถึงโรงภาพยนตร์และนิทรรศการชาติพันธุ์ ส่วนที่สองคือพิพิธภัณฑ์ปลาน้ำจืดแม่น้ำโขง และส่วนที่สามอยู่ระหว่างการก่อสร้างเป็นอาคารท้องฟ้าจำลองและหอดูดาว การผลักดันครั้งนี้ นับเป็นอีกก้าวสำคัญในการยกระดับแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ของจังหวัดนครพนม เพื่อสืบสานพระราชปณิธานและเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ให้คงอยู่คู่สังคมไทยอย่างยั่งยืนต่อไป

เมื่อควันไม่หยุดอยู่แค่บนดอย ปางขอนจึงต้องปกป้องป่าราวกับกำลังปกป้องอนาคตของกาแฟเชียงราย

เชียงราย,18 เมษายน 2569 – ในห้วงเวลาที่หลายพื้นที่กำลังค่อย ๆ วางขันน้ำและปิดฉากเทศกาลสงกรานต์ ภาพอีกด้านหนึ่งของเชียงรายกลับเป็นภาพที่เงียบกว่าและหนักกว่ามาก บนไหล่เขารอบบ้านปางขอน ผู้คนในชุมชนยังต้องเดินขึ้นแนวป่า ถือมีด ถือจอบ ช่วยกันถางหญ้า เก็บใบไม้แห้ง และทำแนวกันไฟแบบที่ทำซ้ำแทบทุกปีโดยไม่มีใครต้องประกาศเรียก เพราะสำหรับคนที่อยู่กับป่า เรื่องนี้ไม่ใช่งานอาสาเพื่อภาพลักษณ์ แต่เป็นงานที่ต้องทำเพื่อรักษาต้นน้ำ หน้าดิน และเงื่อนไขของชีวิตทั้งหมู่บ้านไว้พร้อมกัน ข้อความสะท้อนจากชุมชนที่ผู้ใช้จัดเตรียมมาเล่าตรงไปตรงมาว่า สิ่งที่ปางขอนกำลังปกป้องไม่ใช่เพียงต้นไม้ หากรวมถึงกาแฟที่เติบโตอยู่ใต้ร่มไม้ของป่าเดียวกัน และระบบธรรมชาติที่ทำให้พืชเศรษฐกิจสำคัญนี้ยังคงมีคุณภาพอยู่ได้ในระยะยาว

ภาพนี้มีน้ำหนักมากขึ้นเมื่อประกบกับข้อมูลทางการด้านคุณภาพอากาศ สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 รายงานว่า วันที่ 17 เมษายน 2569 ค่าฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่รับผิดชอบ 4 จังหวัดภาคเหนืออยู่ระหว่าง 63.1 ถึง 193.2 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร โดยเชียงรายมีค่าฝุ่นที่อำเภอเมือง 127.8 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร แม่สาย 127.4 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และเชียงของ 193.2 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ซึ่งล้วนสูงกว่าค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมงที่ 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรอย่างมาก และถูกจัดอยู่ในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพอย่างชัดเจน

เมื่อฝุ่นขึ้นไปถึงระดับนี้ การพูดถึงไฟป่าในเชียงรายจึงไม่อาจหยุดอยู่แค่เรื่องหมอกควันหรือการมองเห็นบนท้องถนน แต่ต้องขยับไปสู่คำถามที่ลึกกว่า ว่าความเสียหายทางสิ่งแวดล้อมกำลังกัดเซาะฐานเศรษฐกิจของชุมชนบนดอยไปพร้อมกันหรือไม่ โดยเฉพาะชุมชนที่มีรายได้หลักพึ่งพากาแฟคุณภาพสูงอย่างปางขอน เพราะสิ่งที่ทำให้กาแฟพิเศษมีมูลค่า ไม่ได้อยู่ที่เมล็ดอย่างเดียว แต่อยู่ที่สภาพแวดล้อมของแหล่งปลูก ความชุ่มชื้นของดิน เงาของไม้ใหญ่ และสมดุลทางธรรมชาติรอบแปลง หากป่าเสียสมดุลหรือถูกไฟลุกลามบ่อยขึ้น ผลกระทบที่ตามมาอาจยาวไกลกว่าฤดูฝุ่นหนึ่งฤดูอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

กาแฟปางขอนไม่ได้โตจากฝีมือเกษตรกรอย่างเดียว แต่โตจากป่าที่ยังสมบูรณ์

ในเชิงวิชาการ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงให้ภาพที่ชัดเจนว่า กาแฟอาราบิก้าเหมาะกับพื้นที่สูง อากาศเย็น และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อคุณภาพผลผลิต โดยศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านเทคโนโลยีและการจัดการห่วงโซ่คุณค่ากาแฟของมหาวิทยาลัยระบุว่า กาแฟอาราบิก้านิยมปลูกในจังหวัดภาคเหนือ เช่น เชียงใหม่ เชียงราย และแม่ฮ่องสอน เพราะสภาพแวดล้อมที่เย็นสดชื่นทำให้เกิดกลิ่นหอมเฉพาะตัว รสชาติกลมกล่อม และมีคุณภาพเหมาะต่อการพัฒนาเป็นกาแฟมูลค่าสูง นอกจากนี้ศูนย์ดังกล่าวยังวางบทบาทตัวเองเป็นศูนย์กลางองค์ความรู้และเทคโนโลยีด้านกาแฟ เพื่อเชื่อมเครือข่ายทั้งห่วงโซ่คุณค่าอย่างครบวงจร

ความหมายของข้อมูลนี้ในบริบทปางขอนคือ กาแฟไม่ใช่เพียงพืชปลูกขาย แต่เป็นผลผลิตที่พึ่งพาระบบนิเวศโดยตรง และชุมชนเองก็เข้าใจความจริงข้อนี้ดีจากประสบการณ์ของตัวเอง ข้อความในข้อมูลที่ผู้ใช้ให้มาระบุชัดว่า กาแฟของปางขอนเติบโตอยู่ใต้ร่มไม้ของป่า อาศัยความชุ่มชื้นจากดิน เงาจากต้นไม้ใหญ่ และความสมบูรณ์ของธรรมชาติรอบตัว การดูแลกาแฟจึงไม่เคยแยกจากการดูแลป่า นี่คือถ้อยคำที่แม้เกิดจากการเล่าของชุมชน แต่สอดรับโดยตรงกับหลักวิชาการด้านการปลูกกาแฟคุณภาพสูง และทำให้เห็นว่าความรู้ของเกษตรกรกับความรู้ของมหาวิทยาลัยกำลังชี้ไปในทิศทางเดียวกัน คือป่าที่ดีคือเงื่อนไขสำคัญของกาแฟที่ดี

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงยังมีความสัมพันธ์กับเครือข่ายกาแฟปางขอนต่อเนื่อง เว็บไซต์ Coffee Hub of Knowledge ของมหาวิทยาลัยระบุว่า เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2567 มีการลงพื้นที่การผลิตกาแฟปางขอนร่วมกับเกษตรกรในเครือข่ายและผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศ เพื่อหารือประเด็นการจัดการแปลงและการพัฒนากาแฟอะราบิก้าและโรบัสต้า ขณะที่อีกกิจกรรมหนึ่งของมหาวิทยาลัยยังระบุการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการแปรรูปกาแฟและการพัฒนารสชาติร่วมกับ ดร.อมร โอวาทวรกิจ และเครือข่ายเกษตรกรกาแฟปางขอนด้วย

ดังนั้น เมื่อชุมชนปางขอนพูดว่าการดูแลป่ากับการดูแลกาแฟเป็นเรื่องเดียวกัน ประโยคนี้จึงไม่ใช่เพียงภาษาสวยงามของชุมชน แต่คือข้อเท็จจริงที่เชื่อมโยงกับทั้งองค์ความรู้ภาควิชาการและกระบวนการพัฒนาผลผลิตที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ และนั่นทำให้ไฟป่ากลายเป็นภัยที่อาจกระทบ “คุณภาพ” ของเศรษฐกิจชุมชน ไม่ใช่แค่กระทบ “ปริมาณ” ของพื้นที่ป่าเท่านั้น

งานวิจัยลงจากห้องแล็บสู่ไร่กาแฟ เพราะตลาดโลกไม่ได้แข่งกันแค่ปริมาณอีกต่อไป

อีกประเด็นที่ทำให้เรื่องนี้สำคัญขึ้น คือภาควิทยาศาสตร์เองกำลังเดินเข้าไปในพื้นที่ปลูกอย่างจริงจัง ข้อมูลที่ผู้ใช้แนบระบุว่า นักวิจัยซินโครตรอนลงพื้นที่หมู่บ้านปางขอนร่วมกับ ดร.อมร โอวาทวรกิจ หัวหน้ากลุ่มวิจัยพัฒนากาแฟคุณภาพ และกลุ่มงานกาแฟ สถาบันชาและกาแฟ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง เพื่อหารือความร่วมมือในการพัฒนากาแฟอาราบิก้าไทยให้แข่งขันได้ในตลาดโลก ขณะที่สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนเผยแพร่ผ่านช่องทางทางการของหน่วยงานเช่นกันว่า นักวิจัยได้ออกจากแล็บไปลงไร่กาแฟที่ปางขอน เพื่อเชื่อมงานวิจัยกับกระบวนการผลิตจริงของชุมชน โดยมีจุดหมายชัดในการยกระดับศักยภาพกาแฟไทยในเวทีสากล

สิ่งนี้สะท้อนภาพใหม่ของเกษตรกรรมเชียงรายอย่างชัดเจนว่า กาแฟไม่ได้เป็นเพียงผลผลิตพื้นถิ่นอีกต่อไป แต่กำลังถูกมองเป็นสินค้าคุณภาพสูงที่ต้องอาศัยทั้งเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ การแปรรูป และความเข้าใจเชิงลึกเรื่องต้นทางการผลิต ตลาดกาแฟพิเศษในปัจจุบันให้ความสำคัญกับทั้งรสชาติ กระบวนการผลิต แหล่งปลูก ความยั่งยืน และเรื่องเล่าของชุมชน ดังนั้นหากพื้นที่ปลูกต้องเผชิญไฟป่าซ้ำซากหรือภาพลักษณ์ด้านสิ่งแวดล้อมถูกทำลายลง ความเสียหายที่ตามมาอาจไม่ได้หยุดที่ผลผลิตปีเดียว แต่กระทบต่อความน่าเชื่อถือของแหล่งปลูกในสายตาผู้ซื้อและตลาดเฉพาะทางด้วย

พูดอีกแบบหนึ่งได้ว่า เวลานี้เชียงรายกำลังพยายามยกระดับกาแฟด้วยวิทยาศาสตร์ ในขณะที่อีกด้านหนึ่งก็ต้องพยายามประคองฐานทรัพยากรธรรมชาติที่วิทยาศาสตร์เหล่านั้นพึ่งพาอยู่ หากปล่อยให้ไฟป่าทำลายพื้นที่ต้นน้ำ หน้าดิน และโครงสร้างป่าที่ช่วยสร้างไมโครไคลเมตของแปลงกาแฟ ความพยายามเพิ่มมูลค่าด้วยเทคโนโลยีย่อมถูกบั่นทอนจากรากฐานที่เสียหายไปพร้อมกัน นี่คือจุดที่ทำให้ไฟป่าในเชียงรายไม่ได้เป็นเพียงปัญหาป้องกันภัย แต่เป็นโจทย์การแข่งขันทางเศรษฐกิจในอนาคตด้วย

ชาวปางขอนทำแนวกันไฟ เพราะรู้ว่าถ้าไฟลาม กาแฟจะไม่ได้รับผลแค่ควัน

ข้อมูลที่ผู้ใช้ให้มายังสะท้อนภาพการลงมือทำของชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม เมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2569 เจ้าหน้าที่สถานีควบคุมไฟป่าลำน้ำกก เจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติลำน้ำกก และชาวบ้านปางขอนร่วมกันทำแนวกันไฟในพื้นที่เสี่ยงด้านทิศตะวันตกของหมู่บ้าน เพื่อป้องกันการลุกลามจากไฟป่า กิจกรรมดังกล่าวมีประชาชนและเจ้าหน้าที่เข้าร่วมประมาณ 100 คน และชุมชนยังประกาศความพร้อมที่จะช่วยสนับสนุนเจ้าหน้าที่หากเกิดสถานการณ์ไฟป่าขึ้นจริงในพื้นที่รอบหมู่บ้านอีกด้วย

รายละเอียดนี้มีนัยสำคัญมาก เพราะมันสะท้อนว่าคนในชุมชนไม่ได้รอให้ไฟมาถึงแล้วค่อยตอบสนอง แต่เลือกทำงานเชิงป้องกันล่วงหน้า แม้งานเหล่านี้จะไม่ได้มีรายได้ ไม่มีเวทีใหญ่ ไม่มีแสงสปอตไลต์ และมักไม่ปรากฏในหน้าข่าวรายวันก็ตาม สิ่งที่ปางขอนทำจึงเป็นรูปธรรมของคำว่า “ดูแลป่าเพื่อดูแลเศรษฐกิจของตัวเอง” อย่างแท้จริง เพราะชุมชนรู้ดีว่าหากไฟป่าลุกลาม สิ่งที่จะเสียไม่ได้มีแค่ผืนป่า แต่รวมถึงความชุ่มชื้นของดิน ความมั่นคงของต้นน้ำ และต้นทุนธรรมชาติที่กาแฟทั้งหมู่บ้านต้องพึ่งพาอยู่ทุกปี

ในอีกด้านหนึ่ง การมีส่วนร่วมของชุมชนยังสะท้อนข้อเท็จจริงสำคัญของการจัดการไฟป่าในภาคเหนือว่า คนที่อยู่ใกล้ไฟที่สุดมักเป็นคนในพื้นที่ และหลายครั้งก็เป็นคนกลุ่มเดียวกับที่ต้องออกแรงป้องกันไม่ให้ไฟลามไปมากกว่าเดิม ไม่ว่าจะรู้ต้นเหตุหรือไม่ก็ตาม ประโยคที่ว่า “สุดท้ายคนที่ต้องเดินเข้าไปหาไฟก็คือคนในชุมชนอยู่ดี” ในข้อมูลที่ผู้ใช้ให้มา จึงเป็นประโยคที่ทั้งเจ็บและจริง เพราะมันชี้ว่าความเสียหายจากไฟป่ามักย้อนกลับไปหาคนที่อยู่กับผืนป่าโดยตรงก่อนใครเสมอ

ฝุ่นวันนี้อาจกลายเป็นต้นทุนทางเศรษฐกิจของพรุ่งนี้

เมื่อมองเชื่อมทั้งหมดเข้าด้วยกัน ภาพของวันที่ 18 เมษายน 2569 จึงชัดเจนขึ้นมากว่า เชียงรายกำลังเผชิญความเสี่ยงที่ซ้อนกันหลายชั้น ค่าฝุ่นที่ยังสูงในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพกดทับชีวิตประจำวันของประชาชน ขณะเดียวกันชุมชนกาแฟสำคัญอย่างปางขอนกำลังอยู่ในช่วงที่ต้องเร่งปกป้องผืนป่าและระบบนิเวศที่หล่อเลี้ยงพืชเศรษฐกิจของตัวเอง ส่วนภาควิชาการและภาควิจัยก็กำลังเดินหน้าพัฒนากาแฟไทยให้แข่งขันได้มากขึ้นในตลาดโลก หากองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่งของระบบนี้ล้มลง ความเสียหายย่อมลามต่อไปเป็นลูกโซ่ได้ง่ายกว่าที่ตัวเลขฝุ่นในแต่ละวันบอกไว้

ในเชิงท่องเที่ยวก็เช่นกัน แม้ข้อมูลชุดนี้จะไม่ได้มีตัวเลขเชิงรายได้หรือจำนวนนักเดินทางในปางขอนโดยตรง แต่เป็นที่เข้าใจกันว่ากาแฟเชียงรายไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเป็นพืชเศรษฐกิจ หากยังเป็นส่วนหนึ่งของภาพลักษณ์จังหวัดในฐานะเมืองกาแฟ เมืองท่องเที่ยว และเมืองสร้างสรรค์ การที่ชุมชนกาแฟต้องใช้พลังจำนวนมากไปกับการป้องกันไฟป่า จึงสะท้อนว่าควันในฤดูแล้งอาจกระทบได้ไกลกว่าการหายใจในแต่ละวัน และอาจค่อย ๆ กัดกินทุนทางเศรษฐกิจของจังหวัดจากฐานรากขึ้นมาอย่างเงียบ ๆ หากไม่สามารถควบคุมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ปางขอนกำลังบอกบทเรียนสำคัญให้เชียงรายทั้งจังหวัด

บทเรียนสำคัญที่สุดจากเรื่องนี้อาจอยู่ตรงที่ บ้านปางขอนไม่ได้ปกป้องป่าเพราะต้องการถ้อยคำชื่นชม แต่ปกป้องเพราะรู้ว่าป่ากับอนาคตของหมู่บ้านคือเรื่องเดียวกัน นี่คือบทเรียนที่ใหญ่กว่าเรื่องไฟป่าเฉพาะจุด เพราะมันบอกว่าในยุคที่เศรษฐกิจท้องถิ่นต้องพึ่งทั้งคุณภาพสินค้า เรื่องเล่าชุมชน มาตรฐานสิ่งแวดล้อม และการแข่งขันระดับโลก การรักษาทรัพยากรธรรมชาติไม่ใช่ภาระส่วนเกินของการพัฒนาอีกแล้ว แต่เป็นเงื่อนไขพื้นฐานของการพัฒนาเอง

หากเชียงรายต้องการให้กาแฟของตนเองไปไกลขึ้นในตลาดพิเศษ ต้องการให้ชุมชนบนดอยยังคงมีชีวิตอยู่ได้อย่างมั่นคง และต้องการให้ภาพจำของจังหวัดไม่ถูกบดบังด้วยควันจากไฟป่า งานของรัฐ ภาควิชาการ และชุมชนจะต้องเดินไปในทิศทางเดียวกันมากกว่านี้ นั่นคือการทำให้การป้องกันไฟป่าไม่ใช่ภารกิจเฉพาะฤดู แต่เป็นนโยบายถาวรที่เชื่อมกับการท่องเที่ยว การเกษตร และการพัฒนาท้องถิ่นทั้งระบบ

ในวันที่นักวิจัยลงจากห้องแล็บไปยืนกลางไร่กาแฟ และชาวบ้านยังคงเดินขึ้นเขาไปทำแนวกันไฟด้วยมือของตัวเอง เรื่องที่เกิดขึ้นในปางขอนจึงอาจเป็นสัญญาณสำคัญที่สุดว่า เชียงรายกำลังอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของการเลือกว่า จะมองไฟป่าเป็นเพียงภัยที่ต้องดับให้พ้นวัน หรือจะมองมันเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ต้องแก้เพื่อรักษาทั้งลมหายใจของประชาชนและลมหายใจทางเศรษฐกิจของจังหวัดไปพร้อมกัน

“รมว.สุรศักดิ์” เร่งหารือ นายกฯ ชงเรื่องเข้า ครม. เสนอไทยเจ้าภาพ “ยูธโอลิมปิก” เน้นความคุ้มค่าภายใต้งบ 5.7 พันล้านบาท

วันที่ 16 เมษายน 2569 ณ ห้องรับรอง ชั้น 11 กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ อาคาร C นายสุรศักดิ์ พันธ์เจริญวรกุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ให้คณะกรรมการโอลิมปิคแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ นำโดย ผศ.พิมล ศรีวิกรม์ ประธานคณะกรรมการโอลิมปิคแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เข้าพบเพื่อแสดงความยินดีในโอกาสเข้ารับตำแหน่ง พร้อมหารือวาระสำคัญเรื่องการเสนอตัวเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกเยาวชน (Youth Olympic Games) ในอีก 4 ปีข้างหน้า ซึ่งประเทศไทยติด 1 ใน 3 ประเทศสุดท้ายที่ได้รับการพิจารณา โดยรัฐมนตรีฯ กล่าวว่า ด้วยกำหนดเวลาที่จำกัด หลังจากดูรายละเอียดความคุ้มค่าแล้ว พิจารณาอย่างรอบคอบที่สุด ยึดประโยชน์ของประเทศชาติเป็นหลัก และจะต้องรีบหารือกับท่านนายกรัฐมนตรี (นายอนุทิน ชาญวีรกูล) และคณะรัฐมนตรี ในการตัดสินใจต่อไป ตอนนี้รัฐบาลก็เพิ่งจะมีอำนาจเต็ม ด้วยกำหนดเวลาที่จำกัด เตรียมนำข้อสรุปเข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีในวันที่ 21 เมษายนนี้ หลังจากรัฐบาลมีอำนาจเต็มในการบริหารตั้งแต่วันที่ 11 เมษายนที่ผ่านมา

สำหรับการพิจารณางบประมาณเบื้องต้นวงเงิน 5,700 ล้านบาท เพื่อใช้ในการปรับปรุงสถานที่และเตรียมการเป็นเจ้าภาพนั้น นายสุรศักดิ์เน้นย้ำว่าจะพิจารณาบนพื้นฐานของความคุ้มค่าเป็นสำคัญ โดยคำนึงถึงสถานการณ์เศรษฐกิจ ภูมิรัฐศาสตร์ และภาระงบประมาณผูกพันไปจนถึงปี 2570 นอกจากนี้ยังได้วางแนวทางยกระดับกีฬาเพื่อความเป็นเลิศ มุ่งแก้ปัญหาอุปสรรคของสมาคมกีฬาต่างๆ และปรับโครงสร้างความสัมพันธ์ระหว่างการกีฬาแห่งประเทศไทย (กกท.) กับกองทุนพัฒนากีฬาแห่งชาติ ให้ทำงานสอดคล้องกันอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อรากฐานที่แข็งแกร่งของวงการกีฬาไทยในเวทีโลกอย่างยั่งยืน

“สุชาติ” รมว.ทรัพยากรธรรมชาติฯ ลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เยี่ยมชมดูงานสวนพฤกษศาสตร์ ตั้งเป้าหมายอนาคตมีสวนพฤกษศาสตร์ในทุกจังหวัด

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวานนี้ (17 เม.ย.69) เวลา 14.00 น. นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พร้อมด้วย ดร.รวีวรรณ ภูริเดช ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และคณะผู้บริหาร ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมการดำเนินงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ณ สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีดร.ปิยเกษตร สุขสถาน รองผู้อำนวยการองค์การสวนพฤกษศาสตร์ ให้การต้อนรับและบรรยายสรุปผลการดำเนินงาน ครอบคลุมทั้งด้านการบริหารจัดการพื้นที่ การวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืช การเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

โอกาสนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พร้อมด้วยปลัดกระทรวงฯ และคณะผู้บริหาร ได้เยี่ยมชมพื้นที่ภายในสวนพฤกษศาสตร์ฯ อาทิ แหล่งรวบรวมพรรณไม้หายาก เส้นทางศึกษาธรรมชาติ และนิทรรศการด้านความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อรับฟังข้อมูลการดำเนินงานในพื้นที่อย่างใกล้ชิด พร้อมแลกเปลี่ยนแนวทางการพัฒนาให้สอดคล้องกับบทบาทของการเป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่มีคุณภาพในระดับประเทศ

ดร.รวีวรรณ ปลัดกระทรวงฯ ได้เน้นย้ำบทบาทสำคัญของสวนพฤกษศาสตร์ ในฐานะแหล่งรวบรวม อนุรักษ์ และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ ควบคู่กับการเป็นศูนย์กลางการศึกษาวิจัยพืชพรรณและองค์ความรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติ ที่สามารถต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนในทุกมิติ ทั้งเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม รวมถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์และสินค้าขององค์การสวนพฤกษศาสตร์ โดยเน้นอัตลักษณ์ความเป็นไทย ผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ากับทรัพยากรชีวภาพ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากให้เติบโตอย่างเข้มแข็ง

นายสุชาติ ชมกลิ่น กล่าวว่า “กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้ความสำคัญกับการยกระดับองค์การสวนพฤกษศาสตร์ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของประเทศ ควบคู่กับการเป็นศูนย์กลางด้านการอนุรักษ์และวิจัยพืชพรรณ โดยมุ่งผลักดันให้เกิดการพัฒนาและขยายเครือข่ายสวนพฤกษศาสตร์ให้ครอบคลุมในทุกภูมิภาค และในอนาคตมีเป้าหมายส่งเสริมให้เกิดสวนพฤกษศาสตร์ในทุกจังหวัด โดยบูรณาการการทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อยกระดับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศให้มีมาตรฐาน เป็นแหล่งเรียนรู้ของประชาชน และเป็นกลไกสำคัญในการสร้างรายได้ให้กับชุมชนอย่างยั่งยืน”

ทั้งนี้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จะเดินหน้าขับเคลื่อนการพัฒนาองค์การสวนพฤกษศาสตร์และแหล่งเรียนรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติทั่วประเทศอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้นการบูรณาการองค์ความรู้ด้านการอนุรักษ์ การวิจัย และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน ควบคู่กับการยกระดับศักยภาพการให้บริการด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เพื่อผลักดันให้ประเทศไทยมีแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติที่มีคุณภาพ กระจายอยู่ในทุกภูมิภาค อันจะนำไปสู่การสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากอย่างมั่นคงและยั่งยืนต่อไป