Author: ข่าวกรุงเทพฯ

“ธรรมศาสตร์” ลมใต้ปีกประเทศไทย ประกาศเปิด 3 หลักสูตรใหม่ ผลิตกำลังคนด้าน SDGs ช่วงชิงความได้เปรียบทางเศรษฐกิจ เสริมกำลัง “รัฐ-เอกชน-อุตสาหกรรม” พร้อมลุย Green Economy มูลค่ากว่า 300 ล้านล้าน “อธิการบดี มธ.” ประกาศปั้นบัณฑิตไปจนถึงผู้บริหารระดับสูงครอบคลุมต้นน้ำ-ปลายน้ำ ช่วยองค์กรปรับตัว ยั่งยืน มั่นคง

ศ. ดร.ศุภสวัสดิ์ ชัชวาลย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) เปิดเผยว่า ทั่วโลกรวมถึงประเทศไทยเหลือเวลาอีกเพียง 5 ปี ในการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ให้บรรลุผลตามที่องค์การสหประชาชาติ (UN) กำหนดไว้ คือภายในปี ค.ศ. 2030 โดยที่ผ่านมาชัดเจนว่า SDGs มีส่วนสำคัญต่อการจัดระเบียบและกติกาของโลกใหม่ เช่น การเกิดข้อบังคับการปรับราคาคาร์บอนก่อนเข้าพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism หรือ CBAM) รวมทั้งยังช่วยเปิดโอกาสทางเศรษฐกิจอีกมหาศาล ซึ่งคาดการณ์กันว่าเศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) จะเติบโตจนมีมูลค่าถึง 10.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 300 ล้านล้านบาท ในปี 2050 หรืออีก 25 ปีข้างหน้า

ศ. ดร.ศุภสวัสดิ์ กล่าวว่า ระยะเวลาถัดจากนี้ สถาบันการศึกษาจะมีบทบาทสำคัญเป็นลำดับต้นๆ ในการผลิตกำลังคนที่มีทักษะด้าน SDGs เพื่อสร้างเศรษฐกิจและช่วงชิงความได้เปรียบในการแข่งขันให้กับประเทศไทย สอดรับกับทิศทางของประเทศไทย ทั้ง BCG Model ที่เป็นการพัฒนาเศรษฐกิจแบบองค์รวม และเทรนด์ของโลกที่กำลังมุ่งไปสู่กรอบแนวคิดการประเมินความยั่งยืนและผลกระทบทางจริยธรรมของธุรกิจ (ESG) ซึ่งแน่นอนว่าทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคอุตสาหกรรมในประเทศไทย จำเป็นต้องมีทรัพยากรบุคคลที่เชี่ยวชาญเฉพาะในด้านนี้

สำหรับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปัจจุบันได้พัฒนาหลักสูตรใหม่ จำนวน 3 หลักสูตร เพื่อสนับสนุนการสร้างรากฐานความยั่งยืนให้กับประเทศ ได้แก่ 1. หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาการจัดการความยั่งยืน 2. หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาศักยภาพมนุษย์และสุขภาวะ และ 3. หลักสูตรอบรมผู้นำเพื่อความยั่งยืน : TU ESG NEXT FOR SUSTAINABILITY LEADERSHIP (สำหรับผู้บริหารระดับสูง)

“ทั้ง 3 หลักสูตรนี้ครอบคลุมตั้งแต่บัณฑิตไปจนถึงผู้บริหารระดับสูง ครอบคลุมตั้งแต่ต้นน้ำไปจนถึงปลายน้ำ ซึ่งจะมีส่วนสำคัญในการสนับสนุนให้องค์กรต่างๆ ปรับตัวไปสู่เทรนด์ความยั่งยืนได้อย่างมีประสิทธิภาพและมั่นคง พร้อมกับสร้างคนที่มีทักษะตรงความต้องการ และพร้อมทำงานได้จริงเพื่อรองรับอุตสาหกรรมด้านความยั่งยืนใหม่ๆ ที่กำลังจะเกิดขึ้น ซึ่งจะหนุนเสริมให้กลายเป็นเครื่องยนต์ทางเศรษฐกิจใหม่ให้กับประเทศต่อไปในอนาคต” ศ. ดร.ศุภสวัสดิ์ กล่าว

สำหรับหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาการจัดการความยั่งยืน รศ. ดร.สายฝน สุเอียนทรเมธี คณบดีวิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า หลักสูตรนี้เกิดจากความร่วมมือของทางวิทยาลัยสหวิทยาการ คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คณะวิศวกรรมศาสตร์ และสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทย (GCNT) เพื่อผลิตกำลังคนไปทำงานด้านความยั่งยืน (ESG) ในองค์กร ซึ่งกำลังเป็นที่ต้องการอย่างมากในภาคธุรกิจและอุตสาหกรรม และเพื่อพัฒนานวัตกรให้ทำงานร่วมกับชุมชนและสังคมได้

รศ. ดร.สายฝน กล่าวต่อไปว่า จุดเด่นของหลักสูตรนี้ให้ความสำคัญกับการฝึกประสบการณ์จริง นักศึกษาจะได้ฝึกงานในองค์กรกว่า 1,000 ชั่วโมง สามารถออกแบบในการฝึกประสบการณ์ได้ตั้งแต่ปีการศึกษาที่ 1 ทั้งในและต่างประเทศ ได้รับการสนับสนุนจากเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็คประเทศไทยที่มีเครือข่ายภาคเอกชนกว่า 140 แห่งพร้อมรองรับ และนักศึกษาจะได้รับความรู้แบบสหวิทยาการ เน้นความรู้ด้านความยั่งยืน วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม ความหลากหลายทางชีวภาพ การจัดการความยั่งยืนในองค์กรภาคธุรกิจ เศรษฐศาสตร์และธุรกิจที่ยั่งยืน ดิจิทัลเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ที่จะนำไปใช้ประโยชน์ด้านการจัดการความยั่งยืน

“จากเทรนด์ความยั่งยืนของโลกทำให้ภาคเอกชนต้องตระหนักและดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับความยั่งยืนมากขึ้น ต่อไปนี้ทำกิจกรรม CSR ไม่เพียงพออีกต่อไปแล้ว องค์กรต้องรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างต่อเนื่องและเกิดผลลัพธ์เป็นรูปธรรมจริง เพื่อได้รับการรับรองจากหน่วยงานที่มีบทบาทกำกับดูแล ดังนั้น ภาคเอกชนกำลังต้องการผู้ที่มีความรู้และทักษะด้านความยั่งยืนจำนวนมากเพื่อไปออกแบบระบบ พัฒนานวัตกรรมทางสังคมเพื่อตอบโจทย์ความท้าทายด้านการพัฒนาที่ยั่งยืน” รศ. ดร.สายฝน ระบุ

ขณะที่สาขาศักยภาพมนุษย์และสุขภาวะ ผศ. ดร.อดิศร จันทรสุข คณบดีคณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า ความพิเศษของสาขานี้คือการใช้ความรู้แบบพหุศาสตร์ อาทิ ประสาทวิทยาศาสตร์ จิตวิทยา ศาสตร์บำบัดทางศิลปะ ความเสมอภาคทางสังคม ฯลฯ มาบูรณาการกันเพื่อพัฒนาบัณฑิตทั้งในเชิงความรู้ความเข้าใจ และทักษะการจัดการภายในของตนเอง ความสัมพันธ์รอบตัว และความขัดแย้งในสังคมด้วยมุมมองที่แตกต่างหลากหลาย ตลอดจนทำหน้าที่ดูแลสุขภาวะ และพัฒนาศักยภาพของคนอื่นๆ

ผศ. ดร.อดิศร กล่าวต่อไปว่า บทบาทดังกล่าวยังเป็นสิ่งที่ขาดอยู่ในเชิงวิชาชีพในปัจจุบัน และกำลังเป็นที่ต้องการมากขึ้น โดยตอนนี้หลายองค์กรขนาดใหญ่ทั้งในระดับประเทศ และระดับนานาชาติเริ่มมีการเปิดรับสมัครในตำแหน่ง Well-Being Specialist หรือคนที่มีบทบาททั้งในการพัฒนาศักยภาพ และดูแลสุขภาวะขององค์กร เชื่อมประสานรอยร้าวระหว่างคนต่างวัย เพื่อทำให้ทุกคนสามารถอยู่ร่วมกันได้ โดยในอนาคตเป็นไปได้ว่าเกือบทุกองค์กรจะมีตำแหน่งงานนี้อยู่

“ความขัดแย้งภายในถือเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลกระทบต่อองค์กรอย่างมาก ซึ่งอาจเลยไปถึงการเติบโตขององค์กรด้วย เช่น การทำให้คนที่มีความสามารถ หรือทักษะสูงต้องลาออกไป โดยสิ่งเหล่านี้ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยเทคโนโลยี หรือ AI (ปัญญาประดิษฐ์) แต่ต้องอาศัยความเป็นมนุษย์ที่มีทักษะเท่านั้น” ผศ. ดร.อดิศร กล่าว

ในส่วนหลักสูตรอบรมผู้นำเพื่อความยั่งยืน ศ. ดร.ธีระ สินเดชารักษ์ ผู้อำนวยการสถาบันเสริมศึกษาและทรัพยากรมนุษย์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า หลักสูตรนี้ถูกออกแบบมาสำหรับสร้างผู้นำเพื่อความยั่งยืนในทุกภาคส่วน ทั้งราชการ รัฐวิสาหกิจ และเอกชน ให้สามารถเข้าใจและบูรณาการแนวคิด ด้านความยั่งยืน (ESG) สู่การปฏิบัติจริงในบริบทองค์กร พร้อมทั้งสร้างเครือข่ายผู้นำที่มีเจตนารมณ์ร่วมกันในการผลักดันสังคมไทยสู่อนาคตที่ยั่งยืนตามเป้าหมาย SDGs

ทั้งนี้ การอบรมภายใต้หลักสูตร TU ESG NEXT มธ. ได้ระดมคณาจารย์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านความยั่งยืนของ มธ. พร้อมทั้งวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิระดับประเทศ เช่น นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร (กทม.) ดร.สรพล ตุลยเสถียร รองผู้จัดการหัวหน้าสายงานพัฒนาความยั่งยืนตลาดทุน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ฯลฯ มาถ่ายทอดองค์ความรู้ด้าน ESG รวมถึงเปิดมุมมองผ่านประสบการณ์จริง พร้อมกับเรียนรู้เชิงปฏิบัติการ และสร้างเครือข่ายผู้นำเพื่อการเปลี่ยนแปลงที่พร้อมต่อการขับเคลื่อนองค์กรในโลกที่ซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยผู้ที่สนใจสามารถดูรายละเอียดการลงทะเบียนได้ที่ https://icehr.tu.ac.th/

“ในยุคที่โลกกำลังเผชิญกับความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแลกิจการ ส่งผลกระทบโดยตรงต่อผู้นำองค์กรในทุกภาคส่วนที่จำเป็นต้องปรับตัวและมีวิสัยทัศน์ในการขับเคลื่อนองค์กรให้สามารถเติบโตได้อย่างยั่งยืน ขณะเดียวกันก็ไม่ละเลยต่อความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนสามารถสร้างความเชื่อมั่นในระยะยาวได้” ศ. ดร.ธีระ กล่าว
/////////

By Tharadon

พฤศจิกายน 2, 2025

นายอนุสรณ์ ธรรมใจ คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ และ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยเศรษฐกิจดิจิทัล การลงทุนและการค้าระหว่างประเทศ (DEIIT) มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า การที่รัฐบาลไทยไปทำบันทึกความเข้าใจกับสหรัฐอเมริกาหรือทำ MoU

แร่หายากจะเพิ่มความเสี่ยงของไทยในการเข้าไปเกี่ยวข้องกับสงครามเทคโนโลยีระหว่างจีนกับสหรัฐอเมริกา อาเซียนรวมทั้งไทยจะกลายเป็นสนามแข่งขันใหม่ของมหาอำนาจ หากไทยเปิดรับการลงทุนด้านการสำรวจและผลิตแร่หายากตาม MoU จะทำให้”ไทย” กลายเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานแร่หายากของสหรัฐฯซึ่งจะแข่งขันโดยตรงกับจีนที่มีอำนาจผูกขาดอยู่ในโครงสร้างตลาดขณะนี้

จีนครองส่วนแบ่งตลาด 86% ของแปรรูปแร่หายาก

นอกจากนี้ การที่”ไทย” ขาดความรู้ความเชี่ยวชาญและเทคโนโลยีในการสำรวจ สกัดคัดแยกและผลิต ก็จะเป็นเปิดช่องทุนยักษ์ใหญ่ข้ามชาติทางด้านนี้และสหรัฐอเมริกาเข้ามาครอบงำอุตสาหกรรมแร่หายากและเศรษฐกิจไทย ความอ่อนแอในเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจไทยจะเปิดโอกาสให้มีการตักตวงส่วนเกินทางเศรษฐกิจโดยบรรษัทข้ามชาติผ่านระบบการค้าการลงทุนระหว่างประเทศได้

โครงการลงทุนเหมืองแร่หายากจะเป็นตัวอย่างชัดเจนที่สุด ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจเพียงเล็กน้อยจะไม่คุ้มกับความทรุดโทรมของสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของประชาชน กากพิษจากกระบวนการผลิตจะถูกทิ้งไว้ในแผ่นดินไทย ปัญหาดังกล่าวจะได้รับการแก้ไขโดยแนวทางการพัฒนาแบบมีส่วนร่วมการปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจไทยและเตรียมการสำหรับการรองรับการลงทุนให้ดีพอ

“ไทย” ในฐานะผู้ผลิตอันดับ 4 ของโลกจะกลายเป็น “หมาก” สำคัญในการเปลี่ยนเกมการแข่งขันทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีระหว่างจีนกับสหรัฐฯ เราไม่ควรเป็นเพียง “หมาก” และ ผลประโยชน์จากการลงทุนจะเกิดต่อสาธารณชนโดยรวม เราต้องมีการกำหนดยุทธศาสตร์และนโยบายที่เหมาะสม มีการเตรียมความพร้อมและมีแนวทางชัดเจนในการรองรับผลกระทบด้านลบที่มีต่อสิ่งแวดล้อม ชุมชนและคุณภาพชีวิตของประชาชน รวมทั้งการรักษาสมดุลความสัมพันธ์กับมหาอำนาจ วางตัวเป็นกลาง และ หลีกเลี่ยงการเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในสงครามทางเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯกับจีน

นายอนุสรณ์ กล่าวว่า ประเทศไทยจะได้ประโยชน์น้อยมากจากการเปิดให้มีการสำรวจและผลิตแร่หายากเพิ่มเติมหากไทยไม่มีอุตสาหกรรมไฮเทคต่อเนื่องมูลค่าสูง ไม่สามารถมีกระบวนการและกลไกในการถ่ายทอดเทคโนโลยี การเรียนรู้การสำรวจ การแปรรูป

การผลิต ผลกระทบด้านบวกจากการทำ MoU นั้นประกอบไปด้วย ผลประโยชน์จากการลงทุนต่อเศรษฐกิจ การพัฒนาอุตสาหกรรมสำรวจ แปรรูปแร่เพิ่มรายได้ภาครัฐ เกิดการพัฒนาต่อยอดไปยังอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ทั้ง อุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์

ส่วนผลกระทบด้านลบ อาจเกิดผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมซึ่งมีหลายมิติ การทำเหมืองแร่อาจก่อให้เกิดการทำลายพื้นที่ป่า พื้นที่ลุ่มน้ำ พื้นที่อุดมสมบูรณ์ทางด้านการเกษตรกรรมอาจเปลี่ยนสภาพไป อาจเกิดมลพิษทางอากาศและทางน้ำ มีผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตประชาชนได้ ระบบการกำกับดูแลและระบบกฎหมายของไทยยังมีช่องโหว่และอาจสร้างปัญหาความปลอดภัยของชีวิตและสิ่งแวดล้อมในวงกว้างได้ นอกจากนี้การกำกับดูแลการใช้เทคโนโลยี ต้องให้มีการใช้เทคโนโลยีสำรวจและผลิตที่ก่อให้เกิดผลกระทบสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด

คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ และ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยเศรษฐกิจดิจิทัล การลงทุนและการค้าระหว่างประเทศ (DEIIT) มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวต่อว่า ข้อน่ากังวลต่อ MoU นี้ คือ ไทยค่อนข้างเสียเปรียบ ไม่ว่าจะเป็น สิทธิการสำรวจและการลงทุน เงื่อนไขการยกเลิก รวมทั้ง ความเสี่ยงทางด้านสิ่งแวดล้อมและทางด้านภูมิรัฐศาสตร์ ปัจจุบัน ไทยยังไม่มีวิธีการจัดการกากกัมมนตภาพรังสีที่ชัดเจน

หากกากแร่กัมมันตภาพรังสีเหล่านี้ปนเปื้อนในแหล่งน้ำใต้ดินและแหล่งน้ำผิวดินต่างๆจะเกิดผลกระทบรุนแรงในวงกว้าง

สาธารณชนส่วนใหญ่ไม่เคยรับรู้ว่าประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตแร่หายากอันดับ 4 ของโลกและมีมาตรการดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างไร

โดยมีการนำเข้าหินจากเมียนมาและออสเตรเลีย แปรรูปแล้วส่งออก เป็นทางผ่าน ไม่ได้สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจต่อประเทศไทยมากนัก

อย่างไรก็ตาม การจะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ เราต้องมีการลงทุนทางด้านนวัตกรรมเพื่อนำไปพัฒนาต่อยอดในธุรกิจอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ไทยขาดแคลนแรงงานทักษะสูง ล่าสุด อุปสงค์ของแรงงานทักษะสูงเองชะลอตัวลงจากภาคการลงทุนชะลอตัวลง ภาคการลงทุนเติบโตช้าลงก็เป็นผลจากการที่เราขาดแคลนแรงงานทักษะสูง ผลิตภาพโดยรวมจึงต่ำทำให้ขาดศักยภาพในการลงทุนปัญหาจึงวนเวียนอยู่เช่นนี้ รัฐจึงควรกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาอุตสาหกรรมให้ชัดเจนและสร้างกลไกให้เกิดแรงจูงใจให้เอกชนไทยลงทุนพัฒนานวัตกรรม

นายอนุสรณ์ กล่าวในช่วงท้ายว่า การที่รัฐบาลไทยไปทำข้อตกลงใดๆกับรัฐบาลต่างชาติต้องผ่านการมีส่วนร่วมของประชาชนและกลไกรัฐสภาก่อน ส่วนการทำบันทึกความเข้าใจร่วมกัน หรือ MoU เรื่อง “แร่หายาก” นั้น แม้นยังไม่มีผลผูกมัดทางกฎหมาย แต่เป็นเรื่องสำคัญ ฉะนั้นรัฐบาลจึงต้องเปิดเผยต่อสาธารณชนก่อนการลงนาม การไปทำข้อตกลงใดๆที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาประเทศ

ขอเสนอให้ใช้โมเดลพัฒนายั่งยืนแบบประชาธิปไตย เป็นโมเดลการพัฒนาที่คำนึงถึงปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม เอา “คุณภาพชีวิต”

ของประชาชนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา

การพัฒนายั่งยืนแบบประชาธิปไตยจะช่วยสนองความจำเป็นของปัจจุบันโดยไม่ต้องเบียดบังความจำเป็นของอนุชนรุ่นหลัง ภาครัฐจะเปิดรับภาคประชาสังคมในการเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจและกำหนดนโยบายมีการประนีประนอมผลประโยชน์ระหว่างกลุ่มต่างๆตามหลักการประชาธิปไตย

โดย สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (02 พ.ย. 68)

นายธนิต โสรัตน์ รองประธานสภาองค์การนายจ้างผู้ประกอบการค้าและอุตสาหกรรมไทย เปิดเผยบทความพิเศษว่า บริบทเศรษฐกิจไทย เหลือเวลาแค่สองเดือนจะหมดปี 2568 ที่ผ่านมาเผชิญกับปัจจัยเชิงลบหลายอย่าง

ล่าสุดการมีรัฐบาลเสียงข้างน้อยเข้ามาแบบเฉพาะกิจ เพื่อแก้รัฐธรรมนูญ โดยมีเงื่อนไขต้องยุบสภาภายในมกราคม 2569 และกว่าจะเลือกตั้งได้รัฐบาลใหม่ก็อยู่ในช่วงเมษายน 2569 สภาวะดังกล่าวอาจทำให้เกิดช่วงสุญญากาศทางการเมือง และมีผลต่อการแก้ปัญหาเศรษฐกิจได้

นายธนิต ระบุว่า ภายใต้ภาวะดังกล่าวที่ผ่านมามีแต่ทรงกับทรุด สะท้อนจากการบริโภคกำลังซื้อประชาชนที่อ่อนแอส่วนหนึ่งเป็นผลจากรายได้ลดลงและกับดักหนี้ครัวเรือน อีกทั้งภาคท่องเที่ยวต่างชาติไม่ฟื้นตัวนับแต่วิกฤตโควิด-19 สถานะที่เป็นอยู่คือ การขาดสภาพคล่องทั้ งภาคธุรกิจและประชาชน ทำให้หนี้เสียและหนี้เปราะบางสูงขึ้น จนทำให้สถาบันการเงินไม่กล้าปล่อยสินเชื่อกระทบเป็นลูกโซ่ 

รัฐบาลกระตุ้นเศรษฐกิจด้วยมาตรการ “คนละครึ่งพลัส” ใช้เงินจำนวน 8.4 หมื่นล้านบาท มีผู้เข้าถึงประมาณ 20 ล้านคนแต่ด้วยเงินไม่มากจำกัดใช้วันละไม่เกิน 200 บาท แค่สิบวันหรือไม่เกินสิบสองวันเงินก็หมดแล้วคงช่วยดึงเศรษฐกิจได้บ้างดีกว่าไม่ทำอะไร 

สภาวะที่ไม่เอื้อเช่นนี้ มีการปรับลด GDP ปีนี้อาจขยายตัวได้ร้อยละ 2.0 – 2.2 ต่ำกว่าปีที่ผ่านมาที่ขยายตัวได้ร้อยละ 2.5 และปีหน้าจากปัจจัยทั้งภายในและภายนอกที่มีความเปราะบางและไม่แน่นอนสูงเศรษฐกิจ อาจขยายตัวได้ร้อยละ 1.6 – 1.8 ต่ำสุดในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ภายใต้ความวิตกกังวลเกี่ยวกับปากท้องและการจ้างงานมีความไม่แน่นอนสูง สัญญานทางบวกพอเริ่มเห็นซึ่งมีผลต่อเศรษฐกิจปี 2569 เกี่ยวข้องกับปัจจัยเอื้อดังต่อไปนี้

ประการแรก

ภาคส่งออกภายใต้ความแปรปรวนจากภาวะเศรษฐกิจโลกมาตรการภาษีของสหรัฐฯ อัตราแลกเปลี่ยนผันผวนทำให้สกุลบาทแข็งค่าตั้งแต่ต้นปีเฉลี่ยประมาณร้อยละ 5.37 ที่น่าประหลาดใจการส่งออกของไทยยังสามารถขยายตัวได้ดี เป็นเสาค้ำยันเศรษฐกิจและการจ้างงานของประเทศ สะท้อนจากอัตราว่างงานล่าสุดร้อยละ 0.79 และอัตราว่างงานประกันสังคมมาตรา 33 ร้อยละ 2.34 

ขณะที่เครื่องจักรขับเคลื่อนเศรษฐกิจหลักล้วนออกอาการเดี้ยง กล่าวคือช่วง 9 เดือนแรก (ม.ค. – ก.ย.) ส่งออกขยายตัวเชิงเหรียญสหรัฐฯ สูงถึงร้อยละ 13.94 หากเป็นอัตราเงินบาทขยายตัวได้ร้อยละ 5.58 ข้อมูลล่าสุดส่งออกเดือนกันยายนขยายตัวถึงร้อยละ 19.0 สูงสุดเป็นประวัติการณ์ 

หากส่องกล้องพบว่า สินค้าอุตสาหกรรมขยายตัวได้ถึงร้อยละ 26.4 ตรงข้ามกับสินค้าเกษตร-ประมง-ปศุสัตว์ส่งออกขยายตัวติดลบ ร้อยละ 18.2 ทำให้มีผลต่อราคาสินค้าเกษตรตกต่ำและรายได้ครัวเรือนลดลงยิ่งเพิ่มแรงกดดันต่อการเพิ่มขึ้นของหนี้ครัวเรือน 

การที่ส่งออกช่วงที่ผ่านมาขยายตัวได้ดีมาจากมูลค่าการส่งออกไปสหรัฐอเมริกา 9 เดือนแรกขยายตัวสูงถึงร้อยละ 28.57 แม้แต่เดือนกันยายนขยายตัวได้ร้อยละ 35.34 แสดงว่ามาตรการภาษีของ “ทรัมป์” ไม่ส่งผลต่อการแข่งขันในตลาดส่งออกเนื่องจากอัตราภาษีเรียกเก็บของสหรัฐฯ ในภูมิภาคใกล้เคียงกัน 

ที่น่าวิตกคือการส่งออกไปจีน ซึ่งเป็นคู่ค้าอันดับสองลดลงต่อเนื่องเดือนสิงหาคมขยายตัวได้ ร้อยละ 5.8 และเดือนกันยายนขยายตัวได้ร้อยละ 3.22 จากที่ก่อนหน้าขยายตัวเฉลี่ยร้อยละ 20 – 23 ทำให้ซับพลายสินค้าของจีนมีส่วนเกินสูงและไหลบ่าด้วยราคาต่ำกว่าทุนเข้ามาแย่งตลาดของไทย หากไม่มีมาตรการประเภท “Anti Dumpling” จะทำให้ผู้ผลิตของไทยแข่งขันไม่ได้กระทบไปถึงการจ้างงาน

ประการที่สอง

สถานการณ์ขัดแย้งกัมพูชา เริ่มคลี่คลายเดิมพันทางเศรษฐกิจมูลค่าส่งออก 3.236 แสนล้านบาทเป็นการส่งออกผ่านชายแดนมูลค่า 1.745 แสนล้านบาท ปัจจุบันมาตรการปิดด่านยังคงมีอยู่ทำให้การส่งออกในส่วนนี้เป็น “0” ช่วงก่อนมีการปะทะกันส่งออกไปกัมพูชาเฉลี่ยเดือนละ 2.7 หมื่นล้านบาท อัตราการขยายตัวเฉลี่ยสูงถึงร้อยละ 42.7 

ปัจจัยบวกที่จะมีผลต่อเศรษฐกิจไทยปี 2569 คือเมื่อวันที่ 26 ตุลาคมที่ผ่านมาสามารถทำข้อตกลงสันติภาพ “Thai-Cambodia Peace Deal” ณ นครกัวลาลัมเปอร์ โดยมีประธานอาเซียนและปธน.โดนัลด์ ทรัมป์ ลงนามเป็นสักขีพยาน ภายใต้ปัจจัยที่ไม่เอื้อต่อกัมพูชาทำให้ไม่มีข้อต่อรองและทางเลือกจนนำไปสู่การลงนามสันติภาพ 

อาจเป็นการยุติปัญหา (ชั่วคราว) ได้ระดับหนึ่งและอาจนำไปสู่การเปิดด่านชายแดน ซึ่งจะมีผลต่อเศรษฐกิจทั้งด้านการค้า-บริการและความเชื่อมั่นการท่องเที่ยว แต่ทั้งหมดนี้ขึ้นอยู่กับทางกัมพูชาว่าจะทำตามข้อตกลงมาน้อยเพียงใด

ประการที่สาม

การเจรจาภาษีการค้า “Reciprocal Trade” กับสหรัฐอเมริกามีความคืบหน้า หลังจากไทยสามารถเข้าถึงปธน.ทรัมป์ได้มากขึ้นและนายกอนุทินฯ เชิญทรัมป์ให้มาเยือนประเทศไทย ล่าสุดมีการลงรายละเอียดการยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าอุตสาหกรรมและเกษตรกรรมจากสหรัฐฯ อัตราร้อยละ 99 และรายละเอียดต่างๆ ที่ไทยไปทำความข้อตกลง เช่น 

การนำเข้าสินค้าเกษตร การจัดซื้อเครื่องบิน 80 ลำ การซื้อเชื้อเพลิงรวมทั้งการเจรจาเกี่ยวกับมาตรการสวมสิทธิ์และแหล่งกำเนิดสินค้าเกี่ยวข้องกับสัดส่วนมูลค่าเพิ่มของวัตถุดิบภายในภูมิภาค (RVC : Reginal Value Content) ซึ่งจะมีผลต่อการส่งออกของไทยไปสหรัฐฯ 

ประการที่สี่

ความชัดเจนด้านเสถียรภาพการเมือง ซึ่งเป็นปัจจัยเชิงลบต่อเศรษฐกิจ ด้วยการเข้ามาของรัฐบาลอนุทิน ชาญวีระกุล เป็นรัฐบาลเฉพาะกิจเข้ามาแก้รัฐธรรมนูญและเงื่อนไขต้องยุบสภาภายใน 4 เดือนประมาณปลายเดือนมกราคมหรืออาจเร็วกว่า ทำให้เห็นทิศทางการเมืองได้ชัดเจนว่าภายในไตรมาสแรกปีหน้าจะมีการ “Zero Reset” ด้วยการเลือกตั้งใหม่

ส่วนจะได้รัฐบาลผสมข้ามขั้วหรือจะติดล็อกเป็นสามก๊กเหมือนเดิมค่อยไปลุ้นหลังเลือกตั้งแต่ประการสำคัญคงปลดล็อกการเมืองติดกับดักได้ระดับหนึ่ง

เศรษฐกิจปีนี้เหลือเวลาแค่สองเดือนภายใต้รัฐบาลเฉพาะกิจรอวันยุบสภาใน 2 – 3 เดือนข้างหน้าคงหวังพึ่งอะไรไม่ได้ มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจรอบ 2 จะมีหรือไม่ขึ้นอยู่กับเงินในกระเป๋า ซึ่งแทบจะฉีก สำหรับปี 2569 ปัจจัยเชิงบวกต่อเศรษฐกิจไทยยังขาดความชัดเจนเป็นปัญหาทางโครงสร้าง 

ทั้งด้านการเมือง มีช่องว่างต้องรอรัฐบาลใหม่หลังเลือกตั้งอย่างเร็วต้นเดือนเมษายนปีหน้า ทำให้เกิดสุญญากาศในการแก้ปัญหาและฟื้นเชื่อมั่น ด้านหนี้ประชาชนซึ่งสูงทั้งหนี้ในระบบและนอกระบบ ทำให้ถ่วงกำลังซื้อมีความเปราะบางตลอดจนภาคการท่องเที่ยวยังไม่ฟื้นกลับมาเหมือนเดิม เศรษฐกิจปีหน้าอาจอยู่ในอาการซบเซาและมีความไม่แน่นอนจากปัจจัยภายในและภายนอกเป็นความท้าทายและโจทย์ยากของรัฐบาล

นายธนิต ยอมรับว่า ภายใต้สภาวะเศรษฐกิจโลกมีความแปรปรวนผสมโรงกับมาตรการภาษีของสหรัฐอเมริกาและข้อจำกัดจากเสถียรภาพทางการเมืองไทย เป็นปัญหาทางโครงสร้างเป็นโจทย์แก้ยากที่ไทยจะต้องเผชิญ เศรษฐกิจปีหน้าอาจขยายในอัตราที่ต่ำกว่าปีนี้ ซึ่งนับว่าแย่แล้วคงต้องรับมือหนักกว่าเดิม เป็นความเสี่ยงของภาคธุรกิจ 

ตลอดจนมนุษย์เงินเดือนที่ต้องก้าวผ่าน ขึ้นอยู่กับศักยภาพของธุรกิจและขีดความสามารถในการแข่งขัน โหมดการทำธุรกิจของ SMEs คือความอยู่รอดประคองตัวไม่ให้ “เจ๊ง” ปัญหาการขาดสภาพคล่องหรือ “Liquidity Effect” ซึ่งกำลังก่อตัวเป็นวิกฤตระดับประเทศ 

ขณะที่นายแบงค์ดัง ๆ หลายธนาคารออกมาระบุว่า มีความระมัดระวังในการปล่อยสินเชื่อด้วยการตั้งการ์ดลดความเสี่ยงของสถาบันการเงินนำไปสู่การพิจารณาสินเชื่อระดับเข้มข้นและซับซ้อนสูงสุด (Management Overlay) จะทำให้ภาคธุรกิจโดยเฉพาะ SMEs ขาดสภาพคล่องมีผลต่อการจับจ่ายใช้สอยทำให้เศรษฐกิจไทยหรือ GDP ขยายตัวต่ำสุดในภูมิภาค

ฉากทัศน์เศรษฐกิจปีนี้ตลอดไปจนถึงปีหน้า มีแนวโน้มผันผวนและเปราะบาง รวมถึงมีความไม่แน่นอนสูง โดยเฉพาะเสถียรภาพทางการเมืองสอดคล้องกับล่าสุด “IMF” ออกแถลงการณ์เตือนว่าภูมิทัศน์เศรษฐกิจโลกปี 2569 เข้าสู่ภาวะผันผวนและไร้ทิศทาง เศรษฐกิจไทยขาดแรงหนุนเผชิญปัจจัยเชิงลบทั้งจากภายนอกและภายในทั้งกำลังซื้อที่อ่อนแอหนี้-ครัวเรือนสูงและภาคท่องเที่ยวไม่ฟื้นตัวเต็มที่ 

ภาคธุรกิจและประชาชนขาดสภาพคล่องนำไปสู่วิกฤตหนี้เสียกระทบเป็นลูกโซ่ ภาวะเช่นนี้ส่งผลทำให้การขยายตัวทางเศรษฐกิจของไทยโตต่ำกว่าศักยภาพต่อเนื่องเป็นทศวรรษ เสมือนเป็นกับดักต่อความอยู่รอดของภาคธุรกิจโดยเฉพาะขนาดกลางและเล็กที่มีขีดความสามารถแข่งขันต่ำทั้งด้านนวัตกรรมและราคา เกี่ยวข้องไปถึงเสถียรภาพมนุษย์เงินเดือนและแรงงาน ซึ่งทำงานอยู่ในภาคส่วนเหล่านี้ ล้วนมีความเสี่ยงที่จะต้องหาทางออกประเด็นคือทางออกอยู่ตรงไหน

พาณิชย์แถลงความสำเร็จอาเซียน – เอเปค นำไทยกลับสู่เวทีการค้าโลก

©2024 องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย