Author: ข่าวกรุงเทพฯ

สหภาพยุโรป (EU) และกลุ่มตลาดร่วมอเมริกาใต้ตอนล่าง (Mercosur) ลงนามในข้อตกลงการค้าเสรี (FTA) ณ กรุงอาซุนซิออน เมืองหลวงของประเทศปารากวัย ในวันเสาร์ (17 ม.ค.) ตามเวลาท้องถิ่น ซึ่งถือเป็นการสิ้นสุดการเจรจาที่ยาวนานถึง 25 ปี เพื่อสร้างหนึ่งในเขตการค้าเสรีที่ใหญ่ที่สุดในโลก

ข้อตกลงฉบับนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อลดกำแพงภาษีและขยายขอบเขตการค้าระหว่างสองกลุ่มเศรษฐกิจ ซึ่งเมื่อรวมกันแล้วจะมีสัดส่วนผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) สูงถึง 30% ของโลก และครอบคลุมประชากรกว่า 700 ล้านคน ซึ่งถือเป็นข้อตกลงการค้าที่ใหญ่ที่สุดของ EU เท่าที่เคยมีมา โดยสาระสำคัญของสนธิสัญญาจะยกเลิกภาษีศุลกากรให้กับสินค้าในการค้าทวิภาคีมากกว่า 90% และคาดว่าจะมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการภายในสิ้นปี 2569

แม้การเจรจาจะใช้เวลากว่า 25 ปี และเคยหยุดชะงักไปหลายครั้งจากปัญหาการเปลี่ยนขั้วทางการเมือง ข้อพิพาทเรื่องการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม และการประท้วงจากภาคเกษตรกรรมในยุโรป แต่การลงนามครั้งนี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของความร่วมมือทางเศรษฐกิจระดับโลก โดยการบรรลุข้อตกลงที่รอคอยกันมาอย่างยาวนานนี้ เกิดขึ้นท่ามกลางสถานการณ์ที่รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ใช้มาตรการภาษีศุลกากรและการข่มขู่ทางการค้าอย่างกว้างขวาง ซึ่งส่งผลให้หลายประเทศต้องเร่งหาพันธมิตรทางเศรษฐกิจใหม่ ๆ เพื่อกระจายความเสี่ยง

สำหรับขั้นตอนหลังจากนี้คือรอการรับรองจากสภายุโรป รวมถึงการให้สัตยาบันโดยสภานิติบัญญัติของประเทศสมาชิกกลุ่มเมร์โกซูร์ ซึ่งประกอบด้วย อาร์เจนตินา บราซิล ปารากวัย และอุรุกวัย

พิธีลงนามมีเจ้าหน้าที่ระดับสูงจากทั้งสองฝ่ายเข้าร่วม ได้แก่ เออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป, อันโตนิโอ กอสตา ประธานคณะมนตรียุโรป พร้อมด้วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศจากอาร์เจนตินา บราซิล ปารากวัย และอุรุกวัย

ซานติอาโก เปนญ่า ประธานาธิบดีปารากวัย ในฐานะประธานหมุนเวียนของกลุ่มเมร์โกซูร์ ขอบคุณผู้นำของทั้งสองกลุ่มประเทศสำหรับความพยายามที่ผ่านมา พร้อมกล่าวว่า “วันนี้เป็นวันประวัติศาสตร์อย่างแท้จริง”

ขณะที่ฟอน เดอร์ เลเยน กล่าวว่า ข้อตกลงนี้ถือเป็นการส่ง “ข้อความที่หนักแน่นมาก” ต่อการสนับสนุนการค้าที่เป็นธรรมและความร่วมมือทางเศรษฐกิจในระยะยาว

ด้านกอสตากล่าวเสริมว่า “ข้อตกลงนี้แสดงถึงความมุ่งมั่นที่หนักแน่นต่อการเปิดกว้าง การแลกเปลี่ยน และความร่วมมือ ซึ่งตรงกันข้ามกับการโดดเดี่ยวตัวเอง การดำเนินนโยบายฝ่ายเดียว และการใช้การค้าเป็นอาวุธทางภูมิรัฐศาสตร์”

ข้อมูลจากคณะกรรมาธิการยุโรประบุว่า ข้อตกลงนี้จะช่วยลดต้นทุนภาษีสินค้าส่งออกของ EU ได้มากกว่า 4 พันล้านยูโร (4.65 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) ต่อปี โดยสินค้าหลักที่ EU ส่งออกไปยังกลุ่มเมร์โกซูร์ ได้แก่ เครื่องจักร เคมีภัณฑ์ และอุปกรณ์ขนส่ง ในขณะที่สินค้าส่งออกหลักของเมร์โกซูร์คือ สินค้าเกษตร แร่ธาตุ และผลิตภัณฑ์จากป่าไม้

โดย สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (18 ม.ค. 69)

นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคและแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีพรรคประชาธิปัตย์ พร้อมด้วย นายสกลธี ภัททิยกุล รองหัวหน้าพรรค ลงพื้นที่พบปะพี่น้องประชาชน ณ ตลาดธนบุรี เพื่อช่วยหาเสียงให้กับ พ.ต.อ.ทศพล โชติคุตร์ ผู้สมัคร ส.ส.กทม. เขต 31 (เขตทวีวัฒนา-ตลิ่งชัน) เบอร์ 13 ท่ามกลางบรรยากาศการต้อนรับอย่างอบอุ่นและเป็นกันเอง

นายอภิสิทธิ์ ให้สัมภาษณ์ถึงหัวใจสำคัญในการลงพื้นที่ครั้งนี้ว่า พรรคประชาธิปัตย์มุ่งหวังที่จะเป็น “ทางเลือกที่สุจริต” ให้กับคนไทย โดยตั้งใจสร้างรัฐบาลที่ประชาชนสามารถวางใจได้ในความโปร่งใส ควบคู่ไปกับการขับเคลื่อนเศรษฐกิจให้เติบโตอย่างยั่งยืน

“เรายืนยันที่จะเป็นกำลังสำคัญในการสร้างทางเลือกที่สุจริต เพื่อให้ได้รัฐบาลที่ทุกคนมั่นใจ และพร้อมผลักดันให้เศรษฐกิจเติบโตขึ้นอย่างจริงจัง” นายอภิสิทธิ์ กล่าว

จากการพูดคุยกับพ่อค้าแม่ค้าและผู้ใช้บริการในตลาด นายอภิสิทธิ์ ระบุว่า เสียงสะท้อนส่วนใหญ่คือความต้องการเห็นเศรษฐกิจที่คึกคักและเติบโตเร็วกว่าที่เป็นอยู่ ซึ่งสอดคล้องกับการลงพื้นที่สวนหลวงในช่วงเช้า โดยพรรคได้รับฟังและพร้อมนำไปปรับเป็นแนวทางแก้ไขปัญหาปากท้องอย่างเร่งด่วน นอกจากนี้ ประชาชนยังเน้นย้ำเรื่องการปราบปรามคอร์รัปชันและปัญหาทุนสีเทา ซึ่งเป็นสิ่งที่พรรคให้ความสำคัญเป็นอันดับต้นๆ

เมื่อถามถึงความกังวลในการแข่งขันที่สูงขึ้น นายอภิสิทธิ์ ตอบด้วยท่าทีประนีประนอมและสร้างสรรค์ว่า การแข่งขันเป็นเรื่องปกติในระบอบประชาธิปไตย แม้จะเหลือเวลาอีกเพียง 20 กว่าวันก่อนถึงวันเลือกตั้ง แต่ผู้สมัครทุกคนยังคงทำงานหนักและมุ่งมั่นนำเสนอนโยบายให้เข้าถึงประชาชนให้มากที่สุด

ในช่วงท้าย นายอภิสิทธิ์ ได้เชิญชวนให้ประชาชนออกมาใช้สิทธิเลือกตั้งในวันที่ 8 กุมภาพันธ์นี้ เพื่อร่วมกันกำหนดทิศทางใหม่ให้กับประเทศ

“วันที่ 8 นี้คือวันสำคัญที่จะเปลี่ยนประเทศให้พ้นจากสภาพเดิมๆ พรรคประชาธิปัตย์ยืนหยัดที่จะนำพาบ้านเมืองไปข้างหน้า เพื่อประโยชน์ของพี่น้องประชาชนทุกคน”หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์กล่าวย้ำ

โดย สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (18 ม.ค. 69)

สหรัฐฯ จีน รัสเซีย กำลังเดินหน้าอย่างไรกับความพยายามครองโลกที่ ‘ปกครองด้วยความแข็งแกร่ง กำลัง และอำนาจ’

ที่มาของภาพ, Getty Images

• • Author, แอนโทนี ซูร์เชอร์
  • Role, ผู้สื่อข่าวบีบีซีประจำอเมริกาเหนือ

• เมื่อ 1 ชั่วโมงที่แล้ว

“อำนาจของอเมริกาเหนือซีกโลกตะวันตกจะไม่ถูกตั้งคำถามอีกต่อไป” ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ประกาศหลังจากการจับกุมนิโกลัส มาดูโร ผู้นำเวเนซุเอลา

และในขณะที่ทรัมป์ยืนยันถึงความแข็งแกร่งของรัฐบาลวอชิงตัน จีนและรัสเซียก็ยังคงผลักดันเพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งและขยายอิทธิพลของตนเองต่อไป

นักวิเคราะห์หลายคนชี้ว่า ทั้งสามประเทศกำลังพยายามสร้างระเบียบโลกใหม่ ซึ่งมีผลกระทบต่อยุโรปและมหาอำนาจระดับภูมิภาคอื่น ๆ

ในบทความนี้บีบีซีประเมินว่าสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย ใช้เครื่องมือทางทหาร เศรษฐกิจ และการเมืองอย่างไรเพื่อให้มีอิทธิพล ไม่เพียงแต่กับประเทศเพื่อนบ้านเท่านั้น แต่ยังรวมถึงประเทศที่อยู่ไกลออกไปอีกด้วย

โลกที่ ‘ปกครองด้วยอำนาจ’

ที่มาของภาพ, Getty Images/BBC

สหรัฐอเมริกาภายใต้การบริหารของทรัมป์ กำลังอยู่ในช่วงของการกำหนดนิยามใหม่และปรับทิศทางนโยบายต่างประเทศและยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติ โดยมุ่งเน้นไปที่ซีกโลกตะวันตก

นั่นถือเป็นการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน เมื่อเปรียบเทียบกับประธานาธิบดีสหรัฐฯ คนอื่น ๆ ในอดีต ที่มาจากทั้งสองพรรคการเมือง ซึ่งมีมุมมองเกี่ยวกับอำนาจและอิทธิพลของสหรัฐฯ ในระดับโลกมากกว่า

เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารของทรัมป์กล่าวว่า นี่คือการดำเนินการตามนโยบายต่างประเทศ ที่เรียกว่า “อเมริกามาก่อน” (America First) ซึ่งให้ความสำคัญกับประเด็นต่าง ๆ เช่น การอพยพ อาชญากรรม และการค้ายาเสพติด ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อชีวิตของพลเมืองอเมริกัน

ความคิดเห็นล่าสุดของสตีเฟน มิลเลอร์ ที่ปรึกษาอาวุโสของทรัมป์ ที่อธิบายโลกที่ “ปกครองด้วยความแข็งแกร่ง ปกครองด้วยกำลัง ปกครองด้วยอำนาจ” อาจทำให้เกิดการเปรียบเทียบกับนโยบายต่างประเทศที่เน้นผลประโยชน์และไม่ยึดติดกับอุดมคติของเฮนรี คิสซิงเจอร์และริชาร์ด นิกสันในช่วงทศวรรษ 1960 และ 1970 แต่สิ่งที่เปรียบเทียบได้ดีที่สุดอาจเป็นความพยายามในการสร้างจักรวรรดิอเมริกันของประธานาธิบดีวิลเลียม แมคคินลีย์และเท็ดดี รูสเวลต์ ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20

ต่อยอดจาก “หลักการมอนโร” ในปี 1823 ซึ่งเป็นถ้อยแถลงของประธานาธิบดีเจมส์ มอนโร ที่กล่าวว่าซีกโลกตะวันตกควรปราศจากการแทรกแซงจากยุโรป รูสเวลต์ย้ำว่าสหรัฐฯ ต้องมีบทบาทอย่างแข็งขันในการดูแลและรักษาความปลอดภัยของทวีปอเมริกา

ในช่วงเวลานั้น สหรัฐฯ ได้ให้การสนับสนุนทางการเงินแก่ประเทศต่าง ๆ เช่น เวเนซุเอลาและสาธารณรัฐโดมินิกัน และส่งทหารสหรัฐฯ ไปยังเฮติและนิการากัวด้วย

นับตั้งแต่เริ่มต้นวาระที่สองในตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐฯ ทรัมป์ ได้แสดงความสนใจอย่างมากในดินแดนและประเด็นต่าง ๆ ในภูมิภาคทางภูมิศาสตร์ของสหรัฐฯ อย่างต่อเนื่อง

ปฏิบัติการทางทหารของเขาในการจับกุมประธานาธิบดีนิโกลัส มาดูโร แห่งเวเนซุเอลา เป็นตัวอย่างที่โดดเด่นที่สุด แต่นั่นก็เกิดขึ้นหลังจากที่สหรัฐฯ โจมตีเรือต้องสงสัยค้ายาเสพติดในทะเลแคริบเบียน บังคับใช้มาตรการภาษีเพื่อกดดันประเทศในละตินอเมริกา สนับสนุนผู้สมัครและพรรคการเมืองพรรคใดพรรคหนึ่งเป็นการเฉพาะในการเลือกตั้งระดับชาติ และเรียกร้องการผนวกคลองปานามา กรีนแลนด์ และพื้นที่ทั้งหมดของแคนาดา ให้เป็นของสหรัฐฯ

“สหรัฐอเมริกาต้องดำรงความเป็นผู้นำในซีกโลกตะวันตก นั่นเป็นเงื่อนไขของความมั่นคงและความเจริญรุ่งเรืองของเรา เงื่อนไขที่ทำให้เราสามารถยืนหยัดได้อย่างมั่นใจในที่และเวลาที่เราต้องการในภูมิภาคนี้” แถลงการณ์ยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติ ที่ทำเนียบขาวที่เพิ่งเผยแพร่ ระบุ

อย่างไรก็ตาม ส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศชุดใหม่ที่รวมไปถึงการปฏิเสธความพยายามของมหาอำนาจต่างชาติที่จะมีอิทธิพลต่อประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคของอเมริกา โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากจีน อาจเป็นจุดที่การมุ่งเน้นใหม่ของอเมริกาในซีกโลกตะวันตกอาจปะทะโดยตรงกับความกังวลทางการเมืองระดับโลก

นอกจากนี้ ทรัมป์ยังแสดงความสนใจในการเป็นตัวกลางในการเจรจาสันติภาพทั่วโลก และแสดงความสนใจอย่างยิ่งในการเสริมสร้างความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและความมั่นคงกับประเทศอาหรับ เช่น ซาอุดีอาระเบีย กาตาร์ และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

เขาและที่ปรึกษาใกล้ชิดของเขา รวมถึงมิลเลอร์ ได้แสดงความคิดเห็นว่า สหรัฐฯ เป็นผู้ปกป้องอารยธรรมตะวันตก จากกองกำลังที่พยายามจะกัดเซาะวัฒนธรรมและประเพณีของอารยธรรมตะวันตก

ทั้งหมดนี้ชี้ให้เห็นว่า แม้รากฐานเชิงกลยุทธ์ของนโยบายต่างประเทศของอเมริกาอาจเชื่อมโยงกับมุมมองใหม่ที่ว่า “อเมริกามาก่อน” แต่ทัศนคติและผลประโยชน์ส่วนตัวของทรัมป์จะยังคงเป็นแรงขับเคลื่อนวาระระหว่างประเทศของสหรัฐฯ ต่อไป

ตลอดประวัติศาสตร์ 250 ปีของอเมริกา นโยบายการต่างประเทศของอเมริกาได้เปลี่ยนจากจุดยืนของการแยกตัวโดดเดี่ยวไปสู่การแทรกแซงแล้วก็วนกลับอีกครั้ง โดยมีการผสมผสานระหว่างอุดมคติและการปฏิบัติจริงที่แตกต่างกันไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความแข็งแกร่งทางทหารของอเมริกาและผลประโยชน์ของประชาชนและผู้นำของพวกเขา

แม้ว่าสถานการณ์ดูเหมือนจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากในช่วงการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสมัยที่สองของทรัมป์ แต่ก็ไม่มีหลักฐานใดที่บ่งชี้ว่าในระยะยาว วงจรและการเปลี่ยนแปลงในนโยบายต่างประเทศของอเมริกาเหล่านี้จะสิ้นสุดลง

‘การฟื้นฟูครั้งยิ่งใหญ่’ ของจีน

ที่มาของภาพ, Getty Images/BBC

อิทธิพลระดับโลกของจีนไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในเพียง “อาณาจักร” หรือภูมิภาคใดภูมิภาคหนึ่งของโลกเท่านั้น ปัจจุบันทางการปักกิ่งมีอิทธิพลไปทั่วทุกมุมโลก ตั้งแต่แปซิฟิกใต้ เอเชียใต้และเอเชียกลาง ตะวันออกกลาง ละตินอเมริกา และพื้นที่อื่น ๆ อีกมากมาย

ในการแสวงหาการนำในระดับโลก จีนได้ใช้ทักษะสำคัญของตนนั่นคือการผลิตเป็นสำคัญ สินค้าเกือบ 1 ใน 3 ของสินค้าทั้งหมดที่ผลิตในโลกนั้นถูกผลิตในจีน ซึ่งรวมถึงอุปกรณ์ต่าง ๆ ในกระเป๋าของเรา เสื้อผ้าในตู้เสื้อผ้า และเฟอร์นิเจอร์ที่เราใช้นั่งดูทีวี

จีนยังวางตัวเองอยู่ในตำแหน่งที่ได้เปรียบในการเป็นเจ้าของอนาคตด้วยการทำให้มั่นใจว่ามีส่วนแบ่งแร่หายากมากที่สุดในโลก แร่หายากนี้คือกลุ่มธาตุที่จำเป็นในการผลิตเทคโนโลยีต่าง ๆ รวมถึงสมาร์ทโฟน รถยนต์ไฟฟ้า กังหันลม และอาวุธทางทหาร

จีนแปรรูปแร่หายากประมาณ 90% ของปริมาณแร่หายากทั่วโลก และเมื่อเร็ว ๆ นี้จีนก็ได้ใช้ประโยชน์จากอำนาจต่อรองนี้กับโดนัลด์ ทรัมป์ โดยจำกัดการส่งออกในช่วงสงครามการค้ากับสหรัฐฯ เมื่อปีที่แล้ว นี่อาจเป็นคำอธิบายว่าทำไมวอชิงตันจึงพยายามแสวงหาแร่ธาตุในกรีนแลนด์และที่อื่น ๆ ทำให้ทั้งสองมหาอำนาจดูเหมือนว่ากำลังต่อสู้กันเพื่อแย่งชิงทรัพยากร

นี่เป็นการพลิกผันครั้งใหญ่สำหรับสาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งในปี 2000 เป็นเพียงผู้เล่นตัวรองในโลกที่สหรัฐฯ เป็นผู้ครองอำนาจ เมื่อเข้าสู่ปี 2026 ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ได้ก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำระดับโลกที่ทะเยอทะยาน โดยใช้อำนาจและอิทธิพลผ่านทางการค้า เทคโนโลยี และการลงทุนที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทัพที่กำลังเติบโต

การเติบโตของจีนจากหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในโลก ไปสู่มหาอำนาจทางอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีได้สร้างแรงสะท้อนต่อเศรษฐกิจเกิดใหม่หลายประเทศ พวกเขามองว่านี่คือการพัฒนาให้ทันสมัย (modernisation) โดยไม่ต้องรับเอาวัฒนธรรมตะวันตกเข้ามา ซึ่งรัฐและประเทศต่าง ๆ สามารถแสวงหาการเติบโตทางเศรษฐกิจได้โดยไม่ต้องนำระบบการเมืองหรือนโยบายต่างประเทศแบบตะวันตกมาใช้

นี่เป็นสิ่งที่พิสูจน์แล้วว่าเป็นกลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพ ในปี 2001 เศรษฐกิจมากกว่า 80% ของโลกทำการค้าสองทางกับสหรัฐฯ มากกว่ากับจีน แต่ปัจจุบันประมาณ 70% ของโลกทำการค้ากับจีนมากกว่ากับสหรัฐฯ

จีนยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาและลงทุนอย่างหนักในประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (Belt and Road Initiative – BRI) โครงการโครงสร้างพื้นฐานระดับโลกขนาดใหญ่นี้มีเป้าหมายเพื่อเชื่อมต่อทวีปเอเชีย ยุโรป และแอฟริกา ผ่านเส้นทางทางบกและทางทะเล โดยมีการลงทุนขนาดใหญ่จากจีนในท่าเรือ ทางรถไฟ ถนน และโครงการด้านพลังงานต่าง ๆ

สิ่งนี้ส่งผลให้หลายประเทศเป็นหนี้รัฐบาลปักกิ่งเพิ่มมากขึ้น

หนึ่งในคำถามที่ใหญ่ที่สุดหลังปฏิบัติการของโดนัลด์ ทรัมป์ในเวเนซุเอลาคือนี่จะทำให้จีนเกิดความคิดที่จะบุกไต้หวันหรือไม่ จีนมองว่าเกาะที่ปกครองตนเองแห่งนี้เป็นเรื่องกิจการภายในของจีนเอง โดยจีนถือว่าไต้หวันมณฑลที่แยกตัวออกไปและจะต้องกลับคืนสู่แผ่นดินแม่ในวันหนึ่ง

หากนายสี จิ้นผิง ตัดสินใจบุกไต้หวัน มันจะไม่ใช่เพราะสหรัฐฯ ได้สร้างแบบอย่างไว้แล้ว นักวิเคราะห์ส่วนใหญ่เชื่อว่าจีนจะยังคงใช้กลยุทธ์การบีบบังคับเพื่อบั่นทอนกำลังใจประชาชนชาวไต้หวัน โดยมีเป้าหมายที่จะบังคับให้ไต้หวันเข้าสู่โต๊ะเจรจา

วิสัยทัศน์ของประธานาธิบดีสี จิ้นผิงที่มีเสมอมา คือ “การฟื้นฟูครั้งยิ่งใหญ่” ของชาติจีน ในการสวนสนามทางทหารเมื่อปีที่แล้ว ขณะที่เขายืนอยู่บนระเบียงมองลงมายังกองทัพของตน สี จิ้นผิงกล่าวว่าความเจริญรุ่งเรืองของจีนนั้น “หยุดยั้งไม่ได้” เขาต้องการให้โลกมองและชื่นชมปักกิ่ง และเขามองว่าความปั่นป่วนระดับโลกในปัจจุบันภายใต้การนำของโดนัลด์ ทรัมป์ เป็นช่วงเวลาแห่ง “การเปลี่ยนแปลง”

เขาจะมองว่านี่เป็นโอกาส และข้อความของเขาคือโลกกำลังอยู่บนทางแยก และเขาเชื่อว่าจีนอยู่ในตำแหน่งที่ดีที่สุดที่จะช่วยนำทางโลกไปข้างหน้า

‘เพื่อนบ้านใกล้เคียง’ ของรัสเซีย

ที่มาของภาพ, Getty Images/BBC

วลาดิเมียร์ ปูติน เคยมีคำกล่าวที่มีชื่อเสียงหรืออาจจะเป็นชื่อเสียก็ว่าได้จากคำกล่าวที่ว่า การล่มสลายของสหภาพโซเวียตเป็น “หายนะทางภูมิรัฐศาสตร์ครั้งใหญ่ที่สุด” ของศตวรรษที่ 20

นี่เป็นการให้ข้อมูลเชิงลึกที่มีค่าเกี่ยวกับมุมมองของเขาต่อสิ่งที่ชาวรัสเซียมักเรียกว่า “ประเทศเพื่อนบ้านใกล้เคียง” ซึ่งคืออดีตสาธารณรัฐโซเวียตที่ได้รับเอกราชในทศวรรษ 1990

สำหรับหลายคน คำเรียกนี้สื่อเป็นนัยว่าพวกเขามีสิทธิในการเป็นรัฐอิสระน้อยกว่าประเทศอื่นที่อยู่ห่างไกลออกไปใน “ต่างประเทศแดนไกล”

ตามแนวคิดนี้ซึ่งเป็นพื้นฐานของอุดมการณ์ของเครมลิน รัสเซียมีผลประโยชน์ที่ชอบธรรมในประเทศเหล่านี้ ซึ่งรัสเซียมีสิทธิที่จะปกป้อง

ขอบเขตของอิทธิพลของรัสเซียเป็นแนวคิดที่คลุมเครือ และเครมลินก็จงใจทำให้เรื่องขอบเขตดินแดนคลุมเครือเช่นกันว่าจุดสิ้นสุดของดินแดนอยู่ที่ไหน

ประธานาธิบดีปูตินเคยกล่าวว่า “พรมแดนของรัสเซียไม่มีวันสิ้นสุด” และสำหรับผู้สนับสนุนนโยบายขยายอำนาจของเขาบางคน อิทธิพลของรัสเซียรวมถึงดินแดนทั้งหมดที่เคยเป็นของจักรวรรดิรัสเซียในอดีต หรืออาจจะมากกว่านั้นด้วยซ้ำ นี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่มอสโกเรียกพื้นที่ของยูเครนที่รัสเซียผนวกดินแดนมเข้าไปว่า “ภูมิภาคทางประวัติศาสตร์”

ในทางทฤษฎี เครมลินเคารพในอธิปไตยของอดีตสาธารณรัฐโซเวียตและประเทศอื่น ๆ ที่รัสเซียกล่าวว่ามี “ผลประโยชน์” อยู่ แต่ในทางปฏิบัติ รัสเซียมีประวัติการใช้แรงกดดันทางเศรษฐกิจและทางทหารต่ออดีตประเทศบริวารเมื่อพวกเขามีความคิดที่จะแยกตัวออกจากอิทธิพลของรัสเซีย

ยูเครนก็ได้รับบทเรียนในเรื่องนี้ด้วย เป็นเวลากว่าทศวรรษหลังจากการล่มสลายของสหภาพโซเวียต รัฐบาลยูเครนดำเนินนโยบายที่สอดคล้องกับเป้าหมายของเครมลินเป็นส่วนใหญ่ และอนุญาตให้มีการตั้งฐานทัพเรือรัสเซียขนาดใหญ่ในไครเมีย ริมทะเลดำ

เครมลินพอใจกับความสัมพันธ์นี้จนกระทั่งยูเครนเลือกประธานาธิบดีวิกเตอร์ ยูเชนโก ผู้มีแนวคิดปฏิรูปและสนับสนุนตะวันตก ในสมัยที่เขาดำรงตำแหน่ง รัสเซียได้ตัดการส่งก๊าซสองครั้งในปี 2006 และ 2009

เมื่อแรงกดดันทางเศรษฐกิจและการแทรกแซงทางการเมืองไม่ได้ผล รัสเซียจึงบุกไครเมีย เข้าควบคุมภูมิภาคในปี 2014 และเปิดฉากการบุกยูเครนอย่างเต็มรูปแบบในปี 2022

ในทำนองเดียวกัน รัสเซียก็ทำสงครามกับจอร์เจียในปี 2008 ภายใต้การนำของประธานาธิบดีมิกเคอิล ซาคาชวิลี ซึ่งเป็นผู้นำสายปฏิรูป การกระทำนี้ทำให้รัสเซียมีอำนาจควบคุมและขยายการควบคุมเหนือดินแดนจอร์เจียประมาณ 20% นับตั้งแต่นั้นมา กองทัพรัสเซียได้ผลักดันด่านชายแดนและลวดหนามเข้าไปในดินแดนจอร์เจียลึกขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งเป็นวิธีการที่คนในท้องถิ่นเรียกว่า “การยึดครองอย่างค่อยเป็นค่อยไป”

การที่ชาติตะวันตกไม่ตอบโต้การบุกจอร์เจียของรัสเซียในปี 2008 และยูเครนในปี 2014 อย่างมีนัยสำคัญ ยิ่งทำให้ปูตินเชื่อมั่นว่า “ดินแดนใกล้เคียง” เป็นของเขาที่จะยึดครองได้

เป็นที่น่าสังเกตว่า ในขณะที่ยูเครนและจอร์เจียต่อต้านการครอบงำทางการเมืองจากมอสโก ซึ่งส่งผลให้เกิดการแทรกแซงทางทหาร แต่อดีตสาธารณรัฐโซเวียตบางแห่งยังคงเป็นพันธมิตรกับรัสเซีย รัฐบาล 5 ประเทศ ได้แก่ เบลารุส ทาจิกิสถาน คีร์กีสถาน คาซัคสถาน และอาร์เมเนีย ยังคงให้ที่พักพิงแก่กองกำลังรัสเซีย

สำหรับยูเครนและจอร์เจีย ปัญหาเริ่มต้นขึ้นเมื่อพวกเขาเลือกตั้งรัฐบาลที่ประกาศความทะเยอทะยานที่จะออกจากเขตอิทธิพลของรัสเซีย โดยการดำเนินการปฏิรูปประชาธิปไตยและพัฒนาความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับตะวันตก

สิ่งที่ตามมานั้นไม่ใช่เรื่องใหม่แต่อย่างใด ประวัติศาสตร์เต็มไปด้วยความขัดแย้งที่ต่อสู้กันภายใต้ข้ออ้างของการปกป้องผลประโยชน์ของตนเองและปกป้องชนกลุ่มน้อยทางชาติพันธุ์

ภายหลังสงครามโลกครั้งที่สองและหลังสงครามเย็น มีความพยายามอย่างมากในการเปลี่ยนประชาคมโลกให้เป็นประชาคมแห่งความเท่าเทียมกัน ไม่ว่าจะมีขนาดหรืออาวุธอะไรก็ตาม แต่แนวคิดเรื่องเขตอิทธิพลที่กลับมาอีกครั้งอาจนำเราทุกคนย้อนกลับไปสู่ช่วงเวลาที่มืดมนกว่าในอดีต

กระแสการเมืองช่วงต้นปีเริ่มขยับอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะความเคลื่อนไหวของ พรรคทางเลือกใหม่ ที่ได้รับความสนใจจากประชาชนอย่างต่อเนื่อง หลังชูนโยบาย “กองทุน 36,000 บาท” เป็นกลไกช่วยเหลือและฟื้นฟูเศรษฐกิจระดับครัวเรือน ส่งผลให้เกิดกระแสตอบรับในโลกออนไลน์และพื้นที่สื่อหลักอย่างกว้างขวาง

สรสินธุ ไตรจักรภพ ผู้สมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ พรรคทางเลือกใหม่ เปิดมุมมองว่า กระแสตอบรับที่เกิดขึ้นสะท้อนความจริงอย่างหนึ่งของสังคมไทย โดยเฉพาะคนเมืองที่กำลังเผชิญปัญหาค่าครองชีพ หนี้สิน และความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ

“ประชาชนไม่ได้คาดหวังนโยบายที่ฟังดูยิ่งใหญ่ แต่เขาต้องการโอกาสที่เริ่มต้นได้จริง และรู้สึกว่ารัฐไม่ทอดทิ้งเขาไว้ข้างหลัง”

สรสินธุ ระบุว่า นโยบายกองทุน 36,000 บาท ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อแจกเงินแบบไร้ทิศทาง แต่เป็นการสร้าง ‘ฐานตั้งต้น’ ให้ประชาชนสามารถนำไปต่อยอด ทั้งด้านอาชีพ การศึกษา หรือการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าของครอบครัว โดยมีระบบกำกับดูแลที่ชัดเจนและตรวจสอบได้

เขาย้ำว่า พรรคทางเลือกใหม่พยายามสื่อสารนโยบายด้วยภาษาที่ตรงไปตรงมา ไม่ซับซ้อน และไม่หลอกประชาชนด้วยตัวเลขเกินจริง ซึ่งอาจเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้พรรคได้รับพื้นที่สื่อเพิ่มขึ้นในช่วงที่ผ่านมา

“การเมืองไทยไม่ควรเป็นเรื่องไกลตัว คนกรุงเทพฯ ต้องการนักการเมืองที่เข้าใจชีวิตจริง ไม่ใช่แค่พูดบนเวทีแล้วหายไป”

ในฐานะผู้สมัคร สส. บัญชีรายชื่อ สรสินธุ มองว่าบทบาทของตนคือการทำหน้าที่เชื่อมเสียงของประชาชนเข้าสู่สภา โดยเฉพาะคนทำงาน คนรุ่นใหม่ และกลุ่มเปราะบางในเมืองหลวง ที่มักถูกมองข้ามในเชิงนโยบายระดับประเทศ

กระแสตอบรับที่เกิดขึ้นในขณะนี้ จึงไม่ใช่เพียงความนิยมชั่วคราว แต่เป็นสัญญาณว่าประชาชนกำลังมองหา “ทางเลือกใหม่” ที่กล้าพูดความจริง และกล้าเสนอแนวทางแก้ปัญหาที่เริ่มต้นได้ทันที

คำขู่ของทรัมป์ต่อพันธมิตรยุโรปที่คัดค้านยึดกรีนแลนด์เคยเกิดขึ้นมาก่อนหรือไม่ ?

ที่มาของภาพ, Getty Images

• • Author, ไฟซาล อิสลาม
  • Role, บรรณาธิการข่าวเศรษฐกิจบีบีซี

• เมื่อ 35 นาทีที่ผ่านมา

คำข่มขู่ของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งดูคล้ายความพยายามกดดันให้ชาติมิตรตะวันตกยุติการคัดค้านข้อเสนอผนวกดินแดนกรีนแลนด์ ไม่เช่นนั้นความเสียหายทางการค้ากับสหรัฐฯ อาจยิ่งทวีขึ้น ล้วนเป็นเหตุการณ์ที่ไม่เคยมีแบบอย่างและหาประวัติการณ์ใดมาเทียบได้

ในช่วงปีที่ผ่านมาเราเผชิญกับภัยคุกคามทางเศรษฐกิจที่ผิดปกติและไม่คาดคิดจากประธานาธิบดีทรัมป์หลายครั้ง แต่ครั้งนี้กล่าวได้อย่างแม่นมั่นว่ารุนแรงมากกว่าทุกครั้ง และพาเราไปสู่เขตแดนที่เหนือจริงและอันตรายอย่างยิ่ง

หากพิจารณาตามความเป็นจริง นี่คือรูปแบบหนึ่งของสงครามเศรษฐกิจที่ทำเนียบขาวกำลังใช้กับพันธมิตรที่ใกล้ชิดที่สุดของตนเอง

นั่นเป็นเพราะมาตรการดังกล่าวมุ่งเป้าไปที่พันธมิตรอย่างไม่ทันตั้งตัวและเพื่อจุดประสงค์ที่อาจทำให้นาโตและพันธมิตรตะวันตกเกิดการแตกแยกได้

เรื่องนี้ย่อมทำให้เจ้าหน้าที่ของประเทศเหล่านั้นงุนงงอย่างยิ่ง และในความเป็นจริง มันแปลกประหลาดเสียจนพวกเขาอาจรู้สึกสับสนมากกว่าจะโกรธด้วยซ้ำ

ไม่มีใครคาดคิดว่าภัยคุกคามที่มีเป้าหมายถึงขั้นยึดครองดินแดนของพันธมิตรจะเกิดขึ้นได้จริง และก็ยิ่งน่าตั้งคำถามว่า ทรัมป์จะได้รับการสนับสนุนจากสภาคองเกรส สถาบันภายในสหรัฐฯ หรือแม้แต่คณะบริหารของเขาเองมากพอให้ทำเช่นนั้นได้อย่างไร

นี่จะเป็นการถอยครั้งใหญ่ที่สุดของทรัมป์อย่างที่เจ้าหน้าที่การค้าบางคนคาดการณ์ไว้หรือไม่ เรื่องเช่นนี้ก็ผ่านมาและผ่านไปแล้วหลายครั้ง และในเชิงเศรษฐกิจ ประเทศเหล่านี้ก็ยังรับมือกับความเสียหายมาได้จนถึงปัจจุบัน

ในกรณีของแคนาดา แม้ว่าการค้าระหว่างแคนาดากับสหรัฐฯ จะตกต่ำลง แต่กลยุทธ์ของมาร์ก คาร์นีย์ นายกรัฐมนตรีแคนาดา กลับทำให้การค้าของประเทศกับตลาดอื่นทั่วโลกเพิ่มขึ้นถึง 14% ซึ่งนับว่าน่าทึ่งอย่างยิ่ง เพราะมูลค่าที่เพิ่มขึ้นนี้มากพอจะชดเชยส่วนที่สูญเสียไปจากการค้ากับสหรัฐฯ

สัปดาห์นี้คาร์นีย์อยู่ในประเทศจีน เพื่อผลักดัน “ระเบียบโลกใหม่” และแสวงหาการค้ากับจีนมากขึ้น ซึ่งไม่ใช่การวางตัวเป็นกลางอย่างที่เจ้าหน้าที่บางคนในรัฐบาลสหรัฐฯ อยากจะเห็น

“นี่คือจีนที่ปะทะกับโลก” คือคำกล่าวที่ฝ่ายบริหารของทรัมป์พยายามโน้มน้าวให้ประเทศอื่น ๆ ทั่วโลกเชื่อเมื่อสามเดือนก่อน

คาร์นีย์กำลังแสดงให้เห็นถึงแนวทางนี้ ซึ่งอาจเป็นบริบทเบื้องหลังที่น่าพิจารณาในห้วงเวลาของการแทรกแซงในปัจจุบัน

อย่างไรก็ดี หากเราพิจารณาคำขู่ของทรัมป์ครั้งล่าสุดอย่างจริงจัง นั่นเป็นเรื่องที่น่าหนักใจอย่างยิ่ง

ความน่าหนักใจนี้ไม่ได้มาจากประเด็นของการขึ้นภาษี 10% เป็นหลัก หากแต่มาจากเหตุผลที่ว่าการยึดเอาดินแดนจากพันธมิตร การกระทำที่พยายามขู่บังคับชาติพันธมิตรอย่างโจ่งแจ้ง ทำให้เกิดคำถามว่าโลกจะมีปฏิกิริยาอย่างไรหากจีนหรือรัสเซียส่งคำข่มขู่ลักษณะนี้ไปยังพันธมิตรของตนบ้าง

ที่มาของภัยคุกคามนี้เป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างชัดเจน

ผู้คนจำนวนมากในเมืองหลวงแห่งต่าง ๆ ทั่วโลกจะอ่านประกาศของทรัมป์ทางโซเชียลมีเดียและตั้งคำถามถึงบทบาทของการตัดสินใจของอเมริกา

เมื่อวันพุธที่ผ่านมา ประธานาธิบดีทรัมป์เดินทางไปพบกับผู้นำชาติพันธมิตรที่เขาเพิ่งจะข่มขู่ไปในเวทีการประชุมเวทีเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum – WEF)

ทั่วโลกส่วนใหญ่หวังว่าเมื่อถึงเวลาหนึ่ง ภัยคุกคามที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนนี้จะหายไปได้ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

ผู้นำชาติยุโรปมีปฏิกิริยาอย่างไรต่อคำขู่ของทรัมป์

คำขู่ของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ว่าจะกำหนดมาตรการภาษีชุดใหม่แก่พันธมิตร 8 ประเทศที่คัดค้านการเข้ายึดกรีนแลนด์ตามแผนของเขา นำมาสู่การประณามจากผู้นำชาติยุโรปหลายชาติ

นายกรัฐมนตรี เคียร์ สตาร์เมอร์ ของสหราชอาณาจักร กล่าวว่าการกระทำนี้ “ผิดอย่างสิ้นเชิง” ขณะที่ประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครงของฝรั่งเศส บอกว่า “ไม่สามารถยอมรับได้” กับคำขู่ดังกล่าวของผู้นำสหรัฐฯ

ความเห็นของผู้นำทั้งสองชาติเกิดขึ้นหลังจากทรัมป์ประกาศขึ้นภาษี 10% กับสินค้าที่นำเข้าจากเดนมาร์ก นอร์เวย์ สวีเดน ฝรั่งเศส เยอรมนี สหราชอาณาจักร เนเธอร์แลนด์ และฟินแลนด์ โดยจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 ก.พ. เป็นต้นไป และอาจขึ้นอัตราภาษีเป็น 25% และจะคงอัตราภาษีนี้ไว้จนกว่าจะบรรลุข้อตกลง

ทรัมป์ยืนยันว่าการยึดครองกรีนแลนด์เป็นสิ่งสำคัญต่อความมั่นคงแห่งชาติของอเมริกา และไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ที่จะยึดดินแดนด้วยการใช้กำลังทหาร

หลังมีคำขู่ของประธานาธิบดีทรัมป์ สหภาพยุโรปได้เรียกประชุมฉุกเฉินในช่วงเย็นของวันอาทิตย์ที่กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยียม การประชุมครั้งนี้จะมีเอกอัครราชทูตจาก 27 ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเข้าร่วม ตามรายงานของสำนักข่าวรอยเตอร์

ผู้นำชาติต่าง ๆ ในยุโรปต่างออกมาตอบโต้คำขู่จะขึ้นภาษีของทรัมป์ นายกรัฐมนตรี เคียร์ สตาร์เมอร์ ของสหราชอาณาจักร กล่าวว่า “การนำมาตรการภาษีมาใช้กับพันธมิตรเพราะร่วมกันปกป้องความมั่นคงร่วมกันของพันธมิตรนาโตเป็นเรื่องที่ผิดอย่างสิ้นเชิง เราจะหารือเรื่องนี้โดยตรงกับรัฐบาลสหรัฐฯ อย่างแน่นอน”

ด้านผู้นำฝ่ายค้านของสหราชอาณาจักรก็วิพากษ์วิจารณ์ทรัมป์เช่นกัน เคมี บาเดนอค หัวหน้าพรรคคอนเซอร์เวทีฟ กล่าวว่ามาตรการขึ้นภาษีเป็น “แนวคิดที่แย่มาก” ขณะที่ไนเจล ฟาราจ ผู้นำของพรรคปฏิรูปสหราชอาณาจักร (Reform UK) ระบุว่า “พวกเขาจะทำร้ายเรา”

ประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครงของฝรั่งเศส กล่าวว่า “การขู่ขึ้นภาษีเป็นเรื่องที่ไม่สามารถยอมรับได้ในบริบทนี้… เราจะไม่ยอมจำนนต่อการข่มขู่ใด ๆ ทั้งสิ้น”

ด้าน อูล์ฟ คริสเตอร์สสัน นายกรัฐมนตรีสวีเดน กล่าวว่า “เราจะไม่ยอมให้พวกเราถูกข่มขู่”

“เมื่อเร็ว ๆ นี้สวีเดนได้หารืออย่างเข้มข้นกับผู้นำอียูคนอื่น ๆ รวมถึงนอร์เวย์ สหราชอาณาจักรเพื่อหาทางตอบโต้ร่วมกัน” เขาระบุ

อัวร์ซูลา ฟอน แดร์ ไลเอิน ประธานกรรมาธิการยุโรป โพสต์บนเอ็กซ์ (X) ว่า “บูรณภาพแห่งดินแดนและอธิปไตยนั้นถือเป็นหลักการพื้นฐานของกฎหมายระหว่างประเทศ”

เธอยังกล่าวต่อไปว่า “มาตรการภาษีจะบ่อนทำลายความสัมพันธ์ของทรานส์แอตแลนติกและเสี่ยงนำไปสู่วงจรอันตกต่ำอย่างอันตราย”