‘เอกนิติ’ เปิด 4 คลื่นเขย่าเศรษฐกิจไทย เร่งเชื่อมอาเซียน รับโลกผันผวน

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวในหัวข้อ “Unlocking the New Regional Growth Engine With Thailand’s New Horizon” ในงาน Bangkok Business Summit 2026 ว่า เศรษฐกิจโลกกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ จากเดิมที่ประเทศต่างๆ ให้ความสำคัญกับการเปิดกว้างทางเศรษฐกิจ การค้า และการลงทุน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจ

แต่ในโลกที่มีความผันผวนและความไม่แน่นอนสูง การเน้นเพียง “Efficiency” หรือประสิทธิภาพ ไม่เพียงพออีกต่อไป ต้องให้ความสำคัญกับ “Security” หรือความมั่นคงปลอดภัย ควบคู่กัน เพื่อให้เศรษฐกิจมีความยืดหยุ่นและรับมือกับความเสี่ยงใหม่ได้ดีขึ้น

นายเอกนิติกล่าวว่า ปัจจุบันมี 4 การเปลี่ยนแปลงใหญ่ ที่กำลังส่งผลต่อเศรษฐกิจโลก รวมถึงไทยและอาเซียน ได้แก่ ภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐศาสตร์, ปัญญาประดิษฐ์ (AI), การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร

4 คลื่นใหญ่กระทบเศรษฐกิจ

1. ภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐศาสตร์

ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ มาตรการกีดกันทางการค้า การขึ้นภาษี การควบคุมการส่งออก และการอุดหนุนจากภาครัฐ กำลังทำให้ทิศทางการค้าและการลงทุนโลกเปลี่ยนไป

ภาคธุรกิจจึงต้องปรับห่วงโซ่อุปทาน หันไปหาแหล่งผลิตและแหล่งลงทุนที่มีความยืดหยุ่น กระจายความเสี่ยงได้ และสร้างความเชื่อมั่นในระยะยาว

สำหรับอาเซียน การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นทั้งความเสี่ยงและโอกาส เพราะภูมิภาคมีศักยภาพเป็นฐานการผลิตสำคัญของโลก แต่ต้องเร่งเชื่อมโยงเศรษฐกิจระหว่างประเทศ เพื่อรองรับการย้ายฐานการผลิตและการลงทุน

2. AI เปลี่ยนเกมการแข่งขัน

AI กำลังเป็นแรงขับเคลื่อนใหม่ของผลิตภาพและการแข่งขัน เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องตั้งแต่เซมิคอนดักเตอร์ พลังประมวลผล ไปจนถึงศูนย์ข้อมูล (Data Center) จึงมีความสำคัญเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

นายเอกนิติระบุว่า อาเซียนไม่ควรแข่งขันกันเพียงเพื่อดึงดูด FDI ในอุตสาหกรรม AI แต่ต้องร่วมมือกันทำให้เทคโนโลยีเหล่านี้เข้าถึงธุรกิจและประชาชนในวงกว้าง เพื่อเพิ่มผลิตภาพ ลดต้นทุน และสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่

3. Climate Change กระทบภาคผลิต

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังกลายเป็นความเสี่ยงทางเศรษฐกิจโดยตรง ทั้งน้ำท่วม ภัยแล้ง และภัยธรรมชาติที่เกิดบ่อยขึ้น ส่งผลต่อภาคเกษตร ความมั่นคงทางอาหาร รวมถึงภาคอุตสาหกรรมและห่วงโซ่อุปทาน

นายเอกนิติยกตัวอย่างน้ำท่วมใหญ่ในไทยในอดีตที่ส่งผลกระทบไปถึงห่วงโซ่อุปทานชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์ทั่วโลก สะท้อนว่าภัยธรรมชาติในประเทศหนึ่งสามารถกระทบเศรษฐกิจและการผลิตของหลายประเทศได้

ดังนั้น อาเซียนต้องเพิ่มความร่วมมือด้านการรับมือภัยพิบัติ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่แข็งแรง และเดินหน้าสู่พลังงานสะอาด

4. Demographic Change สังคมสูงวัย

การเข้าสู่สังคมสูงวัยและอัตราการเกิดที่ลดลงกำลังกดดันจำนวนแรงงาน ผลิตภาพ และฐานะการคลังของรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวยังเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะธุรกิจการแพทย์ สุขภาพ Wellness อาหารเพื่อสุขภาพ และบริการสำหรับผู้สูงอายุ หรือ Silver Economy

อาเซียนสามารถใช้ความแตกต่างของโครงสร้างประชากรแต่ละประเทศมาเสริมกัน เช่น เชื่อมความเชี่ยวชาญด้านสุขภาพของไทยและสิงคโปร์ กับกำลังแรงงานหนุ่มสาวในฟิลิปปินส์ เวียดนาม และ สปป.ลาว ผ่านการอำนวยความสะดวกด้านการเคลื่อนย้ายแรงงาน

ดัน ASEAN Power Grid เชื่อมพลังงาน

นายเอกนิติกล่าวว่า 4 การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นปัญหาข้ามพรมแดน จึงไม่สามารถแก้ไขได้โดยประเทศใดประเทศหนึ่ง แต่ต้องร่วมมือกันในระดับอาเซียน

หนึ่งในแนวทางสำคัญคือการพัฒนา ASEAN Power Grid เชื่อมโยงระบบไฟฟ้าระหว่างประเทศ เพื่อเพิ่มความมั่นคงด้านพลังงานและรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด

ขณะเดียวกัน ต้องเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่น่าเชื่อถือ ภายใต้กรอบ Digital Economy Framework Agreement (DEFA) รวมถึงเพิ่มความร่วมมือรับมือภัยไซเบอร์และปัญหาสแกมเมอร์ ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่ข้ามพรมแดน

ชูไทย Trusted Connector เชื่อมอาเซียน

นายเอกนิติกล่าวว่า ไทยพร้อมทำหน้าที่เป็น “Trusted Connector” หรือประเทศที่เปิดกว้าง เชื่อถือได้ และเชื่อมโยงเศรษฐกิจของภูมิภาค

แต่ในโลกยุคใหม่ อาเซียนไม่ควรมีตัวเชื่อมเพียงประเทศเดียว แต่ต้องสร้าง “Network of Trusted Connectors”หรือเครือข่ายประเทศที่เชื่อมโยงและได้รับความไว้วางใจทั่วภูมิภาค

เครือข่ายดังกล่าวจะช่วยให้อาเซียนกระจายความเสี่ยง เพิ่มความยืดหยุ่น และเชื่อมโยงการค้า การลงทุน พลังงาน และเศรษฐกิจดิจิทัลเข้าด้วยกัน

“การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์นี้ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน โดยภาครัฐต้องช่วยลดข้อจำกัดและสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการลงทุน ขณะที่ภาคธุรกิจเป็นผู้ที่รู้ปัญหาจริงและสามารถเปลี่ยนแนวคิดให้เกิดการลงทุนได้”