สกสว. เปิดพิมพ์เขียวแผน ววน. 5 ปี ชูวิจัย-นวัตกรรมเป็น “เชื้อเพลิง” พลิกเศรษฐกิจไทยสู่อนาคต

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) จัดเวทีประชาพิจารณ์รับฟังความคิดเห็นต่อร่างกรอบแผนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) พ.ศ. 2571–2575 เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2569 ณ โรงแรมเซ็นทารา แกรนด์ แอท เซ็นทรัลพลาซา ลาดพร้าว กรุงเทพฯ โดยมีผู้แทนจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคประชาชน ร่วมกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศในช่วง 5 ปีข้างหน้า เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของประเทศและขับเคลื่อนระบบ ววน. ได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

‘ยศชนัน’ ชี้วิจัยต้องเป็น “เชื้อเพลิง” ขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “ทิศทางและนโยบายการขับเคลื่อนวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สู่การสร้างโอกาสใหม่ในการพัฒนาประเทศ ตามแผนใหม่ ววน. ระยะ 5 ปี พ.ศ. 2571-2575” โดยระบุชัดว่างานวิจัยต้องไม่ใช่แค่ผลงานวิชาการ แต่ต้องเป็น “เชื้อเพลิง” ขับเคลื่อนประเทศสู่การวางรากฐานเศรษฐกิจใหม่อย่างยั่งยืน

รองนายกรัฐมนตรีเน้นย้ำว่าประเทศไทยหมดเวลาพึ่งพาอุตสาหกรรมยุคเก่าแล้ว วิทยาศาสตร์และงานวิจัยระดับแนวหน้าต้องถูกประกอบเข้ากับความต้องการของตลาดโลก เพื่อสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ที่ทรงพลัง พร้อมชี้ว่ากองทุน ววน. ยังมีงบประมาณไม่เพียงพอต่อการพลิกโฉมประเทศ จึงจำเป็นต้องระดมทุนก้อนใหม่หรือดำเนินการเชิงพาณิชย์เพื่อดึงดูดเม็ดเงินลงทุนจากต่างประเทศ

3 ความท้าทายระดับชาติที่ต้องเร่งรับมือ

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน กำหนดเป้าหมายการขับเคลื่อนเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ โดยยึด 3 ความท้าทายระดับชาติ ได้แก่

1. สงครามเทคโนโลยีและ AI — ต้องเร่งสร้างความพร้อมด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ให้กับแรงงานและอุตสาหกรรมไทย

2. การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ — ใช้ ววน. เป็นกลไกหลักในการรับมือและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจสีเขียว

3. สังคมสูงวัยและช่องว่างระหว่างวัย — พัฒนานวัตกรรมรองรับโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ยกระดับ 4 อุตสาหกรรมเป้าหมาย

แผนใหม่มุ่งยกระดับอุตสาหกรรมสำคัญอย่างเป็นรูปธรรม ประกอบด้วย

1. การเกษตร เร่งแก้ปัญหา “คนทำเยอะแต่สัดส่วน GDP น้อย” ด้วยการใช้นวัตกรรมสร้างมูลค่าเพิ่มในห่วงโซ่การผลิต
2. สุขภาพและการแพทย์ มุ่งทลายคอขวดด้านการวิจัยทางคลินิกเพื่อให้ได้สิทธิจาก สปสช. และขยายการเข้าถึงนวัตกรรมทางการแพทย์
3. อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ เร่งสร้างนักออกแบบวงจรยุคใหม่เพื่อรองรับการลงทุนจากบริษัทยักษ์ใหญ่ระดับโลกที่กำลังมองหาฐานในเอเชีย
4. เศรษฐกิจระดับพื้นที่ ใช้พื้นที่เป็นตัวตั้งในการสร้างชุมชนใหม่ แปรรูปสินค้า และเชื่อมโยงสู่การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์

นอกจากนี้ยังมีแผนจัดทำ Skill Map เพื่อวิเคราะห์ช่องว่างทักษะระหว่างอุตสาหกรรมเก่าและใหม่ โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานที่ถูกกระทบจาก AI ต้องได้รับการเพิ่มทักษะอย่างเร่งด่วน พร้อมเตรียมร่วมมือกับสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยในการตั้งกองทุนวิจัยฐานภารกิจ เช่น เทคโนโลยีแบตเตอรี่และมอเตอร์ขั้นสูง

ววน. ต้องเป็น Game Changer ไม่ใช่แค่เครื่องมือสนับสนุน

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.นพ.สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล ประธานกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ระบุว่า บทบาทของ ววน. ในวันนี้ไม่ใช่แค่เครื่องมือสนับสนุนการพัฒนาอีกต่อไป แต่ต้องเป็น “Game Changer” ที่สร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างให้กับประเทศไทยอย่างแท้จริง หากต้องการก้าวข้ามกับดักรายได้ปานกลาง สร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ ยกระดับผลิตภาพ และลดความเหลื่อมล้ำ จำเป็นต้องเชื่อมโยงองค์ความรู้ งานวิจัย เทคโนโลยี นวัตกรรม และกำลังคน เข้ากับความต้องการของภาคเศรษฐกิจและสังคมอย่างแท้จริง

3 ทิศทางหลักและ 9 แผนงานสำคัญ

ศาสตราจารย์ ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการ สกสว. เผยว่าร่างกรอบแผน ววน. ฉบับใหม่เป็นผลจากการสังเคราะห์บทเรียนจากแผนเดิม ควบคู่กับการวิเคราะห์บริบทโลกและความต้องการของประเทศในอนาคต โดยขับเคลื่อนด้วย 3 ทิศทางหลัก ได้แก่

·     High Growth สร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ที่แข่งขันได้ในระดับโลก

·     Transform พลิกโฉมอุตสาหกรรมและภาคการผลิตเดิมให้สามารถแข่งขันได้ในเวทีโลก

·     Reform ปฏิรูประบบภาครัฐด้วยองค์ความรู้และนโยบายที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์รองรับ

สำหรับ 9 แผนงานสำคัญ ประกอบด้วย การลงทุนในอุตสาหกรรมขั้นสูงและอุตสาหกรรมใหม่, การยกระดับอุตสาหกรรมและบริการที่มีศักยภาพ, นวัตกรรมเพื่อคุณภาพชีวิตและสังคม, การใช้ประโยชน์องค์ความรู้ข้ามศาสตร์, การเตรียมความพร้อมสู่อนาคต, การเสริมสร้างความมั่นคงและความสามารถในการฟื้นตัวของประเทศ, การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้าน ววน., การพัฒนาและใช้ประโยชน์บุคลากรวิจัยและนวัตกรรม และการพัฒนาศักยภาพระบบ ววน. ของประเทศ

ผลสำเร็จที่ผ่านมาพิสูจน์ว่าทำได้

แผน ววน. ที่ผ่านมาสร้างผลลัพธ์ที่จับต้องได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งมูลค่าทางเศรษฐกิจเกือบ 50,000 ล้านบาท ลดต้นทุนของประเทศกว่า 3,400 ล้านบาท สร้างการจ้างงานมากกว่า 30,000 ตำแหน่ง และพัฒนากำลังคนทักษะสูงกว่า 400,000 คน ซึ่งเป็นฐานที่แข็งแกร่งให้แผนฉบับใหม่ต่อยอดและขยายผลต่อไป

ทั้งนี้แผนด้าน ววน. 2571–2575 มุ่งเป้า 4 ด้านหลัก ได้แก่ เศรษฐกิจและความสามารถในการแข่งขัน, คุณภาพชีวิตและความครอบคลุม, ความพร้อมอนาคตและความมั่นคง และการพัฒนาระบบนิเวศ ววน. โดยเชื่อมโยงการลงทุน การดำเนินงาน และการติดตามประเมินผลให้เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อประเทศอย่างเป็นรูปธรรมในทุกมิติ