เทศกาลสงกรานต์ ช่วงเวลาที่คนไทยรอคอยมากที่สุดของปี ไม่ใช่เพียงเพราะสายน้ำเย็นที่สาดใส่กันท่ามกลางอากาศร้อนระอุ แต่เพราะนี่คือฤดูกาลแห่งการกลับบ้าน การพบหน้า และการเริ่มต้นใหม่พร้อมรอยยิ้มของครอบครัว เสียงหัวเราะในวงข้าว เสียงเรียกญาติพี่น้อง และบรรยากาศคึกคักของร้านค้าในทุกจังหวัด ล้วนทำให้สงกรานต์กลายเป็นหัวใจสำคัญของเศรษฐกิจไทยมาอย่างยาวนาน
ทุกปีเมื่อเข้าสู่เดือนเมษายน ถนนสายหลักจะเต็มไปด้วยรถยนต์ที่มุ่งหน้ากลับภูมิลำเนา เมืองเล็กเมืองใหญ่มีชีวิตชีวา เงินหมุนเวียนจากเมืองสู่ชนบทอย่างรวดเร็ว ร้านอาหาร โรงแรม ตลาดท้องถิ่น รถโดยสาร ร้านของฝาก รวมถึงพ่อค้าแม่ค้าข้างทาง ต่างรอคอยช่วงเวลาเพียงไม่กี่วันซึ่งสามารถสร้างรายได้เทียบเท่าหลายเดือนรวมกัน สงกรานต์จึงไม่ใช่แค่เทศกาลแห่งความสุข แต่คือฤดูกาลทองของผู้ประกอบการแทบทุกระดับ
ตัวเลขในอดีตสะท้อนภาพนี้ได้ชัดเจน ช่วงสงกรานต์ปี 2566 มีการเดินทางในประเทศมากกว่า 5.1 ล้านคน-ครั้ง เกิดการใช้จ่ายกว่า 23,000 ล้านบาท ขณะที่ปี 2567 การเดินทางเพิ่มขึ้นเป็นราว 15 ล้านทริป สร้างรายได้รวมประมาณ 140,000 ล้านบาท เม็ดเงินจำนวนมหาศาลเหล่านี้หล่อเลี้ยงเศรษฐกิจฐานราก ตั้งแต่แม่ค้าข้าวเหนียวหมูปิ้งริมถนน ไปจนถึงโรงแรมขนาดใหญ่ในเมืองท่องเที่ยว
แต่สงกรานต์ปี 2569 กลับมีบรรยากาศแตกต่างออกไปอย่างเห็นได้ชัด ศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ประเมินว่าเม็ดเงินสะพัดจะอยู่ที่ประมาณ 129,649 ล้านบาท ลดลง 3.7% จากปีก่อน นับเป็นการหดตัวครั้งแรกในรอบสี่ปี สาเหตุสำคัญมาจากราคาน้ำมันโลกที่พุ่งสูงแตะระดับกว่า 110 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่งผลให้ราคาน้ำมันในประเทศเกือบ 60 บาทต่อลิตร ต้นทุนการเดินทางและค่าครองชีพเพิ่มขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
เมื่อค่าใช้จ่ายสูงขึ้น คนไทยจำนวนมากจึงเลือก “ฉลองแบบพอดี” มากกว่า “ฉลองแบบเต็มที่” ผลสำรวจพบว่าประชาชนกว่า 58.2% ไม่ออกไปเล่นน้ำสงกรานต์ และกว่า 56.6% เลือกท่องเที่ยวภายในจังหวัดของตนเอง แทนการเดินทางไกล ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อคนอยู่ที่ประมาณ 8,056 บาท หลายครอบครัวดึงเงินเดือนหรือเงินออมมาใช้ โดยลดกิจกรรมที่ไม่จำเป็นลง
ตลาดเสื้อลายดอกตกสะเก็ด
แม้ตัวเลขทางเศรษฐกิจจะดูชะลอตัว แต่เมื่อเดินเข้าสู่ตลาดนัดหรือแหล่งจัดงานสงกรานต์ กลับยังเห็นภาพคุ้นตาที่อบอุ่นเสมอ ร้านขายปืนฉีดน้ำเรียงรายหลากสี เสียงแม่ค้าเชิญชวนลูกค้า เสื้อลายดอกแขวนพลิ้วตามลมร้อน และซองกันน้ำใสสำหรับใส่มือถือที่วางกองเต็มแผง ทุกอย่างยังคงสะท้อนเสน่ห์ของเทศกาลไทยอย่างชัดเจน
ปืนฉีดน้ำถือเป็นราชาแห่งสินค้าสงกรานต์เสมอมา จากขันเงินในอดีตสู่ปืนฉีดน้ำแรงดันสูงดีไซน์ล้ำยุค ราคาตั้งแต่หลักสิบไปจนถึงหลายร้อยบาท ผู้ค้าต้องเริ่มสต๊อกสินค้าตั้งแต่ต้นมีนาคม เพราะสินค้าชนิดนี้ขายดีเพียงช่วงสั้นๆของปี หลายร้านตั้งราคากำไรสูงกว่า 50-100% โดยเฉพาะในพื้นที่ยอดนิยมอย่างถนนสายเล่นน้ำ
ควบคู่กันไปคือเสื้อลายดอก ซึ่งเปรียบเสมือนเครื่องแบบประจำเทศกาล สีสันสดใสช่วยเปลี่ยนอากาศร้อนให้เต็มไปด้วยชีวิตชีวา แม้ปีนี้ยอดขายจะลดลงเพราะกำลังซื้อหดตัว จากเดิมลูกค้ามักซื้อเป็นโหลเพื่อนำไปฝากญาติ กลับเหลือเพียงไม่กี่ตัว แต่ผู้ประกอบการยังคงพยายามตรึงราคาไว้เพื่อรักษาลูกค้าเก่า บางร้านหันไปขายออนไลน์เพื่อประคองธุรกิจในช่วงนอกเทศกาล
นางประทุม ล้อทอง เจ้าของร้านเทศกาล ที่ ต.บ้านสวน อ.เมือง จ.ชลบุรี ซึ่งเป็นร้านจำหน่ายเสื้อลายดอกที่ใหญ่ที่สุดในชลบุรี เปิดเผยว่า สงกรานต์ปีนี้ยอดขายตก เหตุราคาน้ำมันพุ่งกระทบกำลังซื้อซึ่งบรรยากาศการจับจ่ายช่วงเทศกาลสงกรานต์ปีนี้ไม่คึกคักเหมือนที่ผ่านมา โดยเฉพาะสินค้าประเภทเสื้อลายดอก ซึ่งเคยเป็นสินค้ายอดนิยมในช่วงเทศกาล กลับมียอดขายลดลงอย่างเห็นได้ชัดจากปีก่อนหน้า สะท้อนให้เห็นถึงกำลังซื้อของประชาชนที่ชะลอตัวลง ผู้ประกอบการร้านเสื้อในจังหวัดชลบุรีเปิดเผยต่ออีกว่า ปกติในช่วงสงกรานต์ลูกค้าจะนิยมซื้อเสื้อลายดอกเพื่อนำไปฝากญาติพี่น้องในต่างจังหวัด โดยมักซื้อครั้งละ 1-2 โหล แต่ในปีนี้ลูกค้าส่วนใหญ่กลับซื้อเพียง 1-2 ตัวเท่านั้น เนื่องจากราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้น ทำให้หลายคนตัดสินใจไม่เดินทางกลับภูมิลำเนา และลดการใช้จ่ายลง
นอกจากนี้ ปัจจัยด้านสังคมก็มีส่วนทำให้ความต้องการลดลง โดยในปีนี้ข้าราชการจำนวนมากยังคงแต่งกายด้วยโทนสีดำ ส่งผลให้กลุ่มลูกค้าหลักของเสื้อลายดอกเหลือเพียงภาคเอกชนและประชาชนทั่วไป ขณะที่บรรยากาศการซื้อขายโดยรวมยังคงเงียบเหงา ไม่คึกคักเหมือนในอดีต อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการได้ปรับตัวเพื่อรับมือกับสถานการณ์ดังกล่าว โดยยังคงราคาสินค้าเดิมเริ่มต้นที่ตัวละ 200 บาท และมีการปรับลดราคาเมื่อซื้อจำนวนมาก
เนื่องจากมีต้นทุนต่ำจากการเป็นเจ้าของกิจการเอง ไม่มีค่าเช่าร้าน อีกทั้งยังออกแบบสินค้าเอง ทำให้สามารถควบคุมต้นทุนได้ แม้ยอดขายจะลดลงอย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในรอบกว่า 20 ปี แต่ร้านค้ายังคงเดินหน้าจำหน่ายสินค้า และอาศัยฐานลูกค้าประจำในการประคองธุรกิจ พร้อมทั้งปรับไปเน้นช่องทางออนไลน์ในช่วงนอกเทศกาล เพื่อเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้
“สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ปัจจัยด้านราคาพลังงานและภาวะเศรษฐกิจมีผลโดยตรงต่อพฤติกรรมการใช้จ่ายของผู้บริโภค โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลที่เคยเป็นช่วงเวลาสำคัญของการกระตุ้นเศรษฐกิจในระดับท้องถิ่น”
นอกจากแฟชั่นแล้ว กลิ่นหอมอ่อนของน้ำอบไทยยังลอยอบอวลอยู่ทุกปี น้ำอบถือเป็นสินค้าที่มีความหมายทางวัฒนธรรม ใช้สรงน้ำพระและรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ แบรนด์เก่าแก่หลายแห่งมียอดขายช่วงสงกรานต์สูงกว่าช่วงอื่นทั้งปีรวมกัน ลูกค้าหลายคนซื้อครั้งละจำนวนมากเพื่อเก็บขายต่อ เพราะรู้ดีว่าสินค้าชนิดนี้มีฤดูกาลของมันเอง
ดินสอพองจากจังหวัดลพบุรีก็เช่นเดียวกัน หมู่บ้านผู้ผลิตจะคึกคักเป็นพิเศษเมื่อพ่อค้าแม่ค้าจากทั่วประเทศเดินทางมารับสินค้าไปจำหน่ายต่อ จากวัตถุดิบธรรมดาใต้พื้นดิน กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความสนุกของสงกรานต์ สะท้อนให้เห็นว่าประเพณีสามารถสร้างรายได้ให้ชุมชนได้อย่างแท้จริง
ขณะเดียวกัน ซองพลาสติกกันน้ำสำหรับมือถือกลายเป็นของจำเป็นในยุคดิจิทัล ทุกคนต้องถ่ายรูป ไลฟ์สด หรือรับสายท่ามกลางการสาดน้ำ ธุรกิจนี้จึงเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว แม้จะขายได้เพียงไม่กี่สัปดาห์ต่อปี แต่สามารถสร้างกำไรได้สูง เพราะต้นทุนต่ำและความต้องการมหาศาล
เมื่อมีน้ำก็ย่อมมีเหตุไม่คาดคิด บริการซ่อมมือถือเปียกน้ำจึงกลายเป็นธุรกิจเฉพาะกิจที่ปรากฏตามจุดเล่นน้ำสำคัญ ช่างซ่อมตั้งโต๊ะบริการฉุกเฉิน ช่วยกู้ชีวิตโทรศัพท์ของนักท่องเที่ยวในราคาหลักร้อยถึงหลักพันบาท กลายเป็นอีกตัวอย่างของการปรับตัวทางธุรกิจตามพฤติกรรมผู้บริโภค
อีกธุรกิจที่แทบขาดไม่ได้คือ น้ำแข็งและเครื่องดื่มเย็น อากาศร้อนจัดทำให้ยอดขายน้ำแข็งพุ่งสูง โรงงานผลิตต้องเร่งกำลังผลิตจนแทบไม่ทัน ความเย็นจากก้อนน้ำแข็งไม่ได้เพียงสร้างเสียงกรี๊ดเวลาถูกสาด แต่ยังสร้างรายได้มหาศาลให้ผู้ประกอบการ
บนถนนเล่นน้ำ ภาพคุ้นตาที่เห็นเสมอคือพ่อค้าแม่ค้าข้าวไข่เจียว ลูกชิ้นปิ้ง หรืออาหารทานเล่นง่ายๆ เพราะหลังจากเล่นน้ำจนเหนื่อย ผู้คนต้องการอาหารรวดเร็ว ราคาย่อมเยา เมนูธรรมดากลับกลายเป็นดาวเด่นของเทศกาล สร้างรายได้ให้ผู้ค้าจำนวนมาก
ธุรกิจท่องเที่ยววิ่งตีนพลิก
เมื่อการเดินทางลดลง ผลกระทบก็ลามไปยังธุรกิจท่องเที่ยว โรงแรมหลายแห่งต้องลุ้นยอดจองอย่างหนัก เมืองท่องเที่ยวอย่างพัทยาพบว่ายอดจองล่วงหน้ายังต่ำกว่าปกติ แม้จะมีการจัดกิจกรรมวันไหลและเทศกาลดนตรีเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว ผู้ประกอบการเชื่อว่าลูกค้าหลักปีนี้จะเป็นคนไทยที่เลือกเที่ยวใกล้บ้านแทนการเดินทางต่างประเทศ
การเปลี่ยนพฤติกรรมนี้ทำให้ธุรกิจบ้านพักพูลวิลล่าได้รับความนิยมเพิ่มขึ้น เพราะตอบโจทย์การรวมตัวแบบครอบครัวหรือกลุ่มเพื่อน คนไทยจำนวนมากเลือกเช่าบ้านพักแทนโรงแรม เพื่อใช้เวลาอยู่ร่วมกัน ทำอาหาร เล่นน้ำ และสร้างความทรงจำร่วมกัน
นางสาวชุติมา จิระมงคล นายกสมาคมนักธุรกิจและการท่องเที่ยวเมืองพัทยา ชลบุรี และเป็นผู้บริหาร โรงแรม สบาย ซาบาน่า พัทยา กล่าวว่า ธุรกิจโรงแรมในช่วงเทศกาลสงกรานต์ของปีนี้ต้องลุ้นหนัก เพราะถ้าดูจากยอดจองในระบบแพลตฟอร์มจองที่พักของ Agoda และ Trip (ตามบุ๊กกิ้งที่โชว์ในตอนนี้)
พบว่ายอดจองที่พักล่วงหน้ายังตามหลังยอดจองของเดือนมีนาคมอยู่เกือบ 50% แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นยังเป็นช่วงต้นเดือนเมษายนอยู่ ต้องดูอีกครั้งในช่วงใกล้ๆวันสงกรานต์ จะสามารถพลิกกลับขึ้นมาได้หรือไม่ แต่ส่วนตัวมองว่า คงพลิกกลับมาได้ แต่ไม่ใช่มาจากตลาดในต่างประเทศ แต่จะเป็นการได้มาจากตลาดในประเทศมากกว่า เนื่องจากในช่วงนี้
คนไทยไม่เดินทางไปต่างประเทศ เพราะค่าตั๋วเครื่องบินและค่าใช้จ่ายในการเดินทางมีราคาสูงมาก จึงทำให้คนไทยเลือกจะเที่ยวและใช้จ่ายภายในประเทศมากกว่า และเมืองพัทยา น่าจะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของคนไทย
ส่วนปัจจัยเรื่องราคาน้ำมัน หากถามว่ามีผลกระทบกับการท่องเที่ยวหรือไม่ ยอมรับว่า “มี” แต่ก็ไม่ใช่ทั้งหมด เชื่อว่าคนไทย อาจจะมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเที่ยว โดยจะเลือกเดินทางมาท่องเที่ยวในสถานที่ใกล้ๆที่ไม่ได้รับผลกระทบมาก เพื่อมาร่วม
ฉลองเทศกาลสงกรานต์ อีกทั้งมีผู้คนเปลี่ยนมาใช้รถไฟฟ้า (EV) ก็จำนวนมากเช่นกัน แต่อย่างไรก็ตาม ความน่ากลัวของน้ำมันไม่ใช่ “น้ำมันแพง” แต่มันคือ การ “ไม่มีน้ำมัน” เพราะถ้าหากน้ำมันขาดแคลนหรือไม่มีน้ำมัน จะทำให้ทุกธุรกิจ ทุกกิจการ ได้รับผลกระทบอย่างแน่นอน
ส่วนยอดจองที่พักของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ยอมรับตอนนี้ หายไปเยอะมาก เพราะพวกเขาไม่เดินทาง อาจเป็นเพราะด้วยสถานการณ์โลกในปัจจุบัน ส่วนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติที่มีอยู่ในปัจจุบัน ส่วนมากเป็นกลุ่มนักท่องเที่ยวรีเทิร์นนิง (Returning) แบบไปๆมาๆประเทศไทย โดยอยู่พักผ่อน หรือทำงานเป็นเดือนๆ ส่วนที่มีจองห้องพักแบบล่วงหน้ามาในขณะนี้ ส่วนใหญ่เป็นนักท่องเที่ยวชาวอินเดีย, เกาหลีใต้, ญี่ปุ่น, จีน, ยูเครน ส่วนนักท่องเที่ยวชาวไทย ในขณะนี้มียอดจองห้องพักน้อยมาก ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะ คนไทยไม่ชอบจองล่วงหน้า ยกเว้นเทศกาลขึ้นชื่อของเมืองพัทยา เช่น เทศกาลพลุนานาชาติ อันนี้จองแบบข้ามปี แต่ถ้าเป็นเทศกาลทั่วไป ส่วนใหญ่วันนี้คิด พรุ่งนี้เดินทาง
ด้านที่พักลักษณะแบบ “บ้านพูลวิลล่า” ซึ่งปัจจุบันในเมืองพัทยามีบ้านพูลวิลล่าจำนวนมาก โดยมีแบบที่ขึ้นทะเบียนถูกต้องตามกฎระเบียบของกระทรวงมหาดไทยหลายแห่ง แต่เชื่อว่าในช่วงเทศกาลสงกรานต์คงมียอดจองเต็มทุกที่ เนื่องจากทุกช่วงเทศกาล วันหยุดนักขัตฤกษ์ และวันเสาร์-อาทิตย์ คนไทยชอบมาใช้บริการบ้านพูลวิลล่า เนื่องจากพฤติกรรมของคนไทยชอบเปลี่ยนสถานที่นัดรวมตัวเพื่อพบปะสังสรรค์และทำกิจกรรมต่างๆ แบบเป็นกลุ่มหมู่คณะ มีทั้งแบบครอบครัว เครือญาติ และเพื่อนฝูง แต่อย่างที่กล่าวไว้ข้างต้น เมืองพัทยามีการเล่นน้ำสงกรานต์หลายวัน โดยเฉพาะช่วงวันไหลนาเกลือ, พัทยา (วันที่ 18-19 เม.ย.) เชื่อว่าบ้านพูลวิลล่าคงได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก
ร้านหมูกระทะยังสะเทือน
ในต่างจังหวัด ร้านอาหารยังคงเป็นหัวใจของการรวมญาติ ร้านหมูกระทะในขอนแก่นเลือกตรึงราคาแม้ต้นทุนสูงขึ้น กำไรลดลงกว่า 30-40% แต่เจ้าของร้านยืนยันว่าความสุขของลูกค้ามีค่ามากกว่า เพราะช่วงสงกรานต์คือช่วงเวลาที่ลูกหลานกลับบ้าน วงหมูกระทะจึงไม่ใช่แค่อาหาร แต่คือพื้นที่ของบทสนทนาและความผูกพัน
เมนูอย่างหมูกระทะ ชาบู หรือส้มตำถาด กลายเป็นอาหารแห่งการพบปะ ทุกคนล้อมวงกินร่วมกัน แบ่งปันเสียงหัวเราะมากกว่าความอิ่มท้อง ธุรกิจร้านอาหารจึงยังคงคึกคัก แม้ผู้คนจะใช้จ่ายระมัดระวังมากขึ้น
นายธนวรกฤต ไตรรัตน์ เจ้าของร้านริมคลองหมูกระทะ ริมถนนหน้าเมือง ในเขตเทศบาลนครขอนแก่น จ.ขอนแก่น ซึ่งเป็นร้านขายหมูกระทะชื่อดังกลางเมืองขอนแก่น มีลูกค้าเข้ามาใช้บริการไม่ขาดสาย ซึ่งทางร้านจะขายหมูกระทะที่มีน้ำจิ้มรสเด็ด รสแซ่บที่เป็นสูตรของทางร้านเอง 3 ชนิด คือ น้ำจิ้มมะขาม น้ำจิ้มสุกี้ และน้ำจิ้มพริกเผา สำหรับคนที่มาทั้งครอบครัวก็มีน้ำจิ้มสำหรับเด็กๆด้วย กล่าวว่า ปัจจุบันน้ำมันราคาสูงขึ้น สินค้าต่างๆก็สูงขึ้นราคาตามมา แต่ทางร้านไม่มีการปรับราคาขึ้นแม้แต่รายการเดียวยังคงขายราคาเดิม ชุดเริ่มต้น ราคา 179 บาท ชุดเล็ก ราคา 210 บาท ชุดใหญ่ 260 บาท และชุดจัมโบ้ ราคา 460 บาท
สงกรานต์ปีนี้ไม่ต้องไปไกล ก็มีความสุขได้
สาเหตุที่ไม่ปรับขึ้นราคาเพราะอยากให้มีราคาที่ลูกค้ากินได้ แม้ว่าร้านอื่นจะขึ้นราคาตามราคาน้ำมันแล้วก็ตาม แต่ตนคิดว่า อยากให้คนที่มากินอาหารหรือทานข้าวเย็นสักมื้อนั้นได้กินอาหารในราคาที่ไม่แพง และยังจ่ายราคาเดิมได้
ในกรณีที่ไม่ขึ้นราคาหมูกระทะนั้น ถามว่ารายได้ลดลงหรือไม่ ยอมรับว่าลดลง เป็นการลดลงของกำไรที่จะได้ จากเดิมเคยได้ 100% แต่ในขณะนี้กำไรลดลง 30-40% เท่านั้น แต่ไม่เป็นไร เพราะเข้าใจในเรื่องของน้ำมันที่เป็นต้นทุน เช่น หมูซื้อจากเบทาโกร อาหารทะเลซื้อจากมหาชัย และจากระนอง ซึ่งมีค่าขนส่งที่แพงขึ้น แต่ร้านขอแบกรับไว้
“เป็นการแบกรับที่รับได้ เป็นการขาดทุนในเรื่องของกำไร แต่ก็ยังมีกำไร แม้จะกำไรน้อยลง แต่ในทางกลับกันยังได้กำไรจากลูกค้า ที่ลูกค้ามีความสุข ลูกค้าน่าจะรักร้านริมคลองหมูกระทะมากขึ้น เพราะยังกินหมูกระทะในราคาเดิมได้ในขณะที่สินค้าอื่นขึ้นราคาหมดแล้ว และการขึ้นราคาสินค้าก็ไม่ใช่เรื่องที่ผิด เพราะสินค้าบางรายการต้นทุนสูงจริงๆ ทำให้ร้านกำไรน้อยลง แต่ในอนาคตถ้าทุกอย่างกลับมาเป็นปกติ ที่ร้านก็จะได้กำไรเหมือนเดิม จึงคิดว่าสถานการณ์แบบนี้อาจจะไม่นาน แต่ถ้านานก็ถือเป็นการช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน เพราะพอลูกค้ารู้ว่าที่ร้านริมคลองหมูกระทะไม่ขึ้นราคา ลูกค้าน่าจะมีความสุขมากกว่า”
ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ มีนักท่องเที่ยวและชาวขอนแก่นที่ทำงานอยู่ต่างจังหวัดกลับมาเยี่ยมบ้าน มีญาติๆมาซื้อหมูกระทะที่ร้านไปไว้ให้ลูกหลานรับประทานเยอะ แต่ช่วงนี้ยังไม่ถึงวันหยุด จึงยังมีมาซื้อไม่มาก แต่ปีที่ผ่านมา คนกลับมาที่บ้านที่ขอนแก่นในช่วงวันที่ 10 เมษายน ก็จะมีคนมาสั่งกลับบ้านไปกินกับลูกหลานที่บ้านเยอะมาก และบางส่วนก็พาครอบครัวมากินหมูกระทะที่ร้าน จึงเป็นช่วงที่ลูกค้าที่ร้านจะเยอะกว่าช่วงปกติ ปีนี้ก็คาดว่าน่าจะมีบรรยากาศแบบเดิมๆ ทั้งซื้อกลับบ้านและมารับประทานที่ร้านเยอะเหมือนเดิม
นายธนวรกฤตยังกล่าวอีกว่า เทศกาลสงกรานต์ร้านหมูกระทะริมคลองไม่ปิด ยังคงขายตามปกติ ลูกค้าสามารถมารับประทานได้เหมือนเดิม เพราะร้านอยู่ริมถนนหน้าเมืองที่มีผู้คนมาเล่นน้ำสงกรานต์เยอะ ที่ร้านจึงปล่อยพนักงานเล่นน้ำในตอนกลางวัน จากนั้นเวลาบ่ายสามโมงพนักงานทุกคนก็จะทำการเปิดร้าน ไปจนถึงเวลา 24.00 น. ซึ่งในช่วงเทศกาลสงกรานต์นั้นจะมีพนักงานร้านบางส่วนที่เป็นคนมาจาก สปป.ลาว ก็จะเดินทางกลับบ้าน ตั้งแต่วันที่ 5 เมษายน จะเหลือพนักงานที่เป็นคนไทย ที่ยังทำงานในร้านให้บริการลูกค้าตามปกติ และในช่วงเทศกาลทางร้านริมคลองหมูกระทะ ให้บริการทุกเมนูตามปกติ ไม่ได้ตัดเมนูไหนออกเลย
“แม้ว่าช่วงเทศกาลสงกรานต์ บริษัทขนส่งสินค้าจะไม่ส่งสินค้าเหมือนเดิม แต่ลูกค้าไม่ต้องกลัว เพราะในเมืองขอนแก่นมีห้างสรรพสินค้าที่จำหน่ายอาหารสด อาหารทะเลที่รวมอยู่ในเมนูหมูกระทะจึงสดเสมือนร้านสั่งมาจากต้นทางเอง แต่ราคาอาจจะสูงกว่า ร้านก็ยินดีแบกรับเอาไว้ เพื่อให้ลูกค้าได้รับประทานอาหารที่สดใหม่”
หมอกควันป่วนสงกรานต์เชียงใหม่
ขณะที่ จ.เชียงใหม่ เทศกาลสงกรานต์ต้องประสบปัญหาหมอกควัน และราคาน้ำมันแพง รวมทั้งพิษสงคราม ฉุดนักท่องเที่ยวลดฮวบ
ทั้งนี้ การท่องเที่ยวในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่หลายหน่วยงานได้พยายามส่งเสริมการท่องเที่ยวช่วงเทศกาลสงกรานต์ เพื่อกระตุ้นการท่องเที่ยว แม้ว่าช่วงนี้จะเป็นช่วงที่มีปัญหาหมอกควันเกินค่ามาตรฐานก็ตาม แต่ก็ยังมีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามาอย่างต่อเนื่อง แม้ว่าจะลดน้อยลงก็ตาม นักท่องเที่ยวบางกลุ่ม แม้ว่าจะเดินเที่ยวในตัวเมืองเชียงใหม่ ก็ไม่ได้ใส่หน้ากากอนามัย ซึ่งผู้ประกอบการหลายคน รวมถึงคนขับรถรับจ้าง หลายฝ่ายมองว่านักท่องเที่ยวในครั้งนี้จะน้อยลง ทั้งปัญหาสงคราม ราคาน้ำมันที่แพงขึ้น และปัญหาเรื่องหมอกควัน
ด้านนายสมบัติ หมื่นสุข คนขับรถตุ๊กตุ๊ก ให้ข้อมูลว่า ตนขับรถตุ๊กตุ๊กรับจ้าง มาเกือบ 20 ปีแล้ว ซึ่งการท่องเที่ยวช่วงเทศกาลสงกรานต์ปีนี้ ก็คาดว่านักท่องเที่ยวจะน้อยลงกว่าปีที่ผ่านมา สาเหตุเพราะเป็นช่วงสงครามและน้ำมันราคาแพง จาก 100 เปอร์เซ็นต์ เหลือเพียง 20 เปอร์เซ็นต์ สำหรับการท่องเที่ยว ซึ่งปัญหาสงครามส่งผลกระทบด้านการท่องเที่ยวมากกว่าเรื่องของหมอกควัน ก็มี
นักท่องเที่ยวที่ตกค้างและเดินทางกลับไม่ได้ อีกส่วนก็เป็นนักท่องเที่ยวจีนที่เดินทางมาเที่ยวประมาณ 60 เปอร์เซ็นต์ ส่วนรายได้จากเดิมได้วันละ 1,000 กว่าบาท ตอนนี้เหลือวันละ 300-400 บาท รายได้หายไปเยอะ
รถแห่เครื่องเสียงมึนพิษราคาน้ำมัน
ในทางกลับกัน ธุรกิจรถแห่เครื่องเสียงแม้ว่าจะยังคงคึกคักในช่วงเทศกาลสงกรานต์ เพราะมีการจองล่วงหน้ามาก่อนหน้านี้ แต่ถึงอย่างไรก็ยังคงได้รับผลกระทบจากวิกฤติราคาน้ำมันพุ่งแรงกระชากใจ
นายปิยะวัฒน์ วุฒิจันทร์ ผู้ประกอบการ DB ออโต้ซาวด์ ธุรกิจรถแห่เครื่องเสียงในพื้นที่ จ.สุราษฎร์ธานี และพื้นที่ภาคใต้ เปิดเผยว่า ยอดจองรถแห่เครื่องเสียงของตนและในทีมงานช่วงเทศกาลสงกรานต์คึกคักและเต็มเร็วกว่าปีก่อนนี้ (2568) โดยส่วนใหญ่จะมีการจองล่วงหน้าเป็นเวลาหลายเดือนมาก่อนแล้ว เนื่องจากทุกชุมชนบริษัทห้างร้านหรือหน่วยงานต่างมีการจัดกิจกรรมวันสงกรานต์
แม้กระทั่งภายในกลุ่มครอบครัวขนาดใหญ่โดยลูกค้าส่วนใหญ่ของตนเป็นกลุ่มครอบครัวขนาดใหญ่และชุมชนที่จัดงานขึ้นต้องการความสนุกสนาน ครื้นเครง และเป็นกันเอง และอยู่ในงบรายจ่ายที่สามารถจ่ายได้
แต่จากสภาวะราคาน้ำมันที่ปรับสูงขึ้นเป็นอย่างมากและมีแนวโน้มว่าจะปรับสูงขึ้นยังไม่มีจุดสิ้นสุดที่เกิดขึ้นขณะนี้ ค่อนข้างที่จะส่งผลกระทบต่อธุรกิจรถแห่เครื่องเสียงเป็นอย่างมาก ทำให้ทางผู้ประกอบการต้องแบกภาระในส่วนต่างของค่าน้ำมันที่เพิ่มสูงขึ้น ทางผู้ประกอบการธุรกิจรถแห่เครื่องเสียงจะขึ้นราคา ค่าบริการ กับลูกค้าเจ้าภาพที่ใช้บริการและมีการมัดจำก่อนหน้าแล้วก็ไม่ได้ เนื่องจากมีการตกลงราคากันไว้แล้วล่วงหน้า ก็เลยมีความจำเป็นต้องแบกรับไว้ก่อน ซึ่งจะทำให้รายได้หลังหักค่าใช้จ่ายแล้วค่อนข้างที่จะลดลงมาก
“โดยหากราคาน้ำมันยังคงมีการปรับเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆกว่านี้ อาจจะแบกรับภาระส่วนต่างในส่วนตรงนี้ไม่ไหว จะต้องมีการพิจารณาในการปรับราคาให้บริการ แต่ทั้งนี้ก็จะส่งผลกระทบต่อยอดลูกค้าในการใช้บริการอีกในอนาคต”
สงกรานต์เชื่อมความสัมพันธ์
เมื่อมองภาพรวมทั้งหมดจะเห็นว่าสงกรานต์ไม่ใช่เทศกาลที่มีเพียงสีสันเดียว แต่เป็นกระจกสะท้อนเศรษฐกิจไทยในทุกระดับ ตั้งแต่โรงแรมหรู เมืองท่องเที่ยว ร้านค้าท้องถิ่น ผู้ให้บริการรายย่อย ไปจนถึงชุมชนชนบท บางธุรกิจเติบโต บางธุรกิจชะลอตัว บางแห่งต้องลดกำไรเพื่อรักษาลูกค้า แต่ทุกฝ่ายล้วนพยายามประคองตัวผ่านช่วงเวลาแห่งความไม่แน่นอน
แม้ตัวเลขทางเศรษฐกิจจะบอกว่าสงกรานต์ปีนี้ “ไม่คึกคักเท่าเดิม” แต่ในอีกมุมหนึ่ง ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ของผู้คนกลับยังคงเติบโต
เพราะสิ่งที่คนไทยใช้จ่ายจริงๆ ในเทศกาลนี้ ไม่ใช่แค่น้ำหรือสินค้า แต่คือประสบการณ์ร่วมกัน
ปืนฉีดน้ำคือเสียงหัวเราะ
เสื้อลายดอกคือความทรงจำ
น้ำอบคือความเคารพ
ดินสอพองคือวัฒนธรรม
หมูกระทะคือบทสนทนา
และอาหารบนโต๊ะคือความรักที่มองเห็นได้
สงกรานต์จึงไม่เคยเป็นเพียงเทศกาลเล่นน้ำ แต่เป็นช่วงเวลาที่เศรษฐกิจและหัวใจของผู้คนเต้นไปพร้อมกัน
แม้โลกจะเผชิญความไม่แน่นอน ราคาน้ำมันจะแพง ค่าครองชีพจะสูง หรือผู้คนต้องรัดเข็มขัดมากขึ้น แต่เทศกาลนี้ยังคงพิสูจน์สิ่งหนึ่งเสมอว่า เมื่อครอบครัวกลับมารวมกัน ธุรกิจแห่งความสุขก็ยังคงเดินหน้าต่อไป
บางทีความคึกคักของสงกรานต์ อาจไม่ได้วัดจากจำนวนเงินที่สะพัดเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่จำนวนรอยยิ้มที่เกิดขึ้นในบ้านแต่ละหลัง
และตราบใดที่เสียงหัวเราะยังดังอยู่กลางเดือนเมษายน ธุรกิจสงกรานต์ก็จะยังมีชีวิตอยู่เสมอ ไม่ว่าจะในรูปของร้านค้าริมทาง แผงอาหารเล็กๆ หรือวงหมูกระทะหน้าบ้านที่เต็มไปด้วยคนที่รักกัน
เพราะสุดท้ายแล้ว สงกรานต์คือเทศกาลที่ทำให้ทั้งประเทศ “กลับมาใช้ชีวิตร่วมกัน” อีกครั้ง และนั่นคือเหตุผลที่ทำให้ทุกธุรกิจยังคงคึกคัก แม้เศรษฐกิจจะชะลอลงเพียงใดก็ตาม.
ทีมเศรษฐกิจ
©2024 องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย
