Category: เศรษฐกิจ

‘ปัญหาเศรษฐกิจ’ ถือเป็น 1 ใน 4 ปัญหาเร่งด่วนที่ ‘อนุทิน ชาญวีรกูล’ นายกรัฐมนตรีประกาศว่า จะเร่งแก้ไข โดยเตรียมปัดฝุ่น นำโครงการ ‘คนละครึ่ง’ กลับมาใช้อีกครั้ง เพื่อหวังช่วยประชาชนลดรายจ่ายและค่าครองชีพ พร้อมกับการกระตุ้นเศรษฐกิจ

อย่างไรก็ตาม นายกรัฐมนตรีเปิดเผยว่า โครงการ ‘คนละครึ่ง 2.0’ นี้อาจมีการปรับปรุงและอัปเกรดในรายละเอียดต่างๆ รวมไปถึงการเพิ่มสูตรการให้เงินอุดหนุนจากภาครัฐ เป็นสูตร 60:40 (โดยรัฐช่วยอุดหนุนในสัดส่วน 60% และประชาชนจ่าย 40%)

โดยรายละเอียดคาดว่า จะมีความชัดเจนมากขึ้น หลังจาก ‘ดร. เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ’ ว่าที่รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้รับโปรดเกล้าฯ

ดังนั้น ระหว่างนี้ THE STANDARD WEALTH จึงได้รวบรวมความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญ เพื่อช่วยนำเสนอว่า รัฐบาลควรปรับปรุงโครงการ ‘คนละครึ่ง’ นี้อย่างไร เพื่อให้เกิดประสิทธิผลมากที่สุด ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจไทยเผชิญความท้าทายรอบด้าน รวมไปถึงฐานะทางการคลังของไทยที่ไม่แข็งแกร่งเช่นเก่า

จุดแข็งที่ต้องรักษา: คนคุ้นเคย-ช่วยร้านเล็ก

รศ. ดร.อธิภัทร มุทิตาเจริญ อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ และผู้อำนวยการศูนย์วิจัยเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้สัมภาษณ์กับ THE STANDARD WEALTH ถึงกรณีที่รัฐบาลชุดใหม่ภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรี ‘อนุทิน ชาญวีรกูล’ มีแนวคิดที่จะนำโครงการ ‘คนละครึ่ง’ กลับมาใช้อีกครั้ง โดยระบุว่า การฟื้นโครงการ ‘คนละครึ่ง’ มีข้อดีคือ ทั้งร้านค้าและประชาชนมีความคุ้นเคยกับโครงการนี้ รวมถึงการมีโครงสร้างพื้นฐาน อย่างแอปพลิเคชัน ‘เป๋าตัง’ ก็จะช่วยทำให้การดำเนินการและการลงทะเบียนร้านค้าใหม่สามารถทำได้อย่างรวดเร็ว

นอกจากนี้ งานวิจัยยืนยันชัดเจนว่า โครงการคนละครึ่งที่ผ่านมาประสบความสำเร็จอย่างยิ่งในการช่วยเหลือ ‘ร้านค้าขนาดเล็ก’  ดังนั้น หนึ่งในจุดแข็งของโครงการคือการ ‘ขยายฐานลูกค้า’ ให้กับร้านค้ารายย่อยได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยร้านค้ามีลูกค้าหน้าใหม่เพิ่มขึ้น และที่น่าสนใจคือ แม้โครงการจะสิ้นสุดลง ร้านค้าเหล่านี้จำนวนมากยังคงรักษายอดขายที่ดีไว้ได้ เนื่องจากลูกค้าใหม่ได้กลายมาเป็นลูกค้าประจำ

ข้อจำกัดที่อาจต้องแก้ไข: กระตุ้นการใช้จ่ายได้ไม่เต็มที่ – Crowding Out Effect

อย่างไรก็ตาม รศ. ดร.อธิภัทร ชี้ให้เห็นถึงข้อจำกัดในโครงการ ‘คนละครึ่ง’ รอบก่อน โดยจากการศึกษาที่ทำร่วมกับ LINE MAN Wongnai พบว่า แม้โครงการจะช่วยเหลือร้านค้าขนาดเล็กได้เป็นอย่างดี แต่กลับมีประสิทธิผลในการกระตุ้นการบริโภคโดยรวมค่อนข้างน้อย จึงเกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า ‘Crowding Out Effect’

“ตามการศึกษาพบว่า โครงการคนละครึ่งครั้งก่อน เกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า Crowding Out Effect ก็คือ ประชาชนผู้เข้าร่วมโครงการหันไปใช้เงินกับร้านที่เข้าร่วม แล้วลดการซื้อจากร้านที่ไม่ได้เข้าร่วม อย่างมีนัยสำคัญ พูดง่ายๆ คือ เหมือนการเปลี่ยนที่ซื้อมากกว่าการเพิ่มยอดซื้อ” รศ. ดร.อธิภัทร กล่าว

นอกจากนี้ รศ. ดร.อธิภัทร เปิดเผยอีกว่า จากงานวิจัยพบว่า ค่าประสิทธิผลในการกระตุ้นการใช้จ่าย (Marginal Propensity to Consume – MPC) จากโครงการคนละครึ่งครั้งก่อน อยู่ที่ 0.4 เท่านั้น ซึ่งหมายความว่า ทุกๆ 1 บาทที่รัฐอุดหนุน ก่อให้เกิดการใช้จ่ายจริงในระบบเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นเพียง 40 สตางค์ ซึ่งเป็นระดับที่ใกล้เคียงกับการแจกเงินสดโดยไม่มีเงื่อนไข

ถอดบทเรียนจากจีน: ทำอย่างไรให้เงินที่รัฐจ่าย 1 บาท กระตุ้นการใช้จ่ายถึง 3 บาท

รศ. ดร.อธิภัทร ได้ยกตัวอย่างมาตรการลักษณะเดียวกันในประเทศจีน ซึ่งสามารถสร้างค่า MPC ได้สูงถึง 3.0 หรือรัฐให้เงิน 1 บาท แต่กระตุ้นให้เกิดการใช้จ่ายได้ถึง 3 บาท 

โดยปัจจัยความสำเร็จอยู่ที่การออกแบบเงื่อนไขที่กระตุ้นให้เกิดการใช้จ่ายเพิ่มขึ้นจริง ได้แก่ 

1. ‘กำหนดเกณฑ์การใช้จ่ายขั้นต่ำ’ กล่าวคือ ผู้ใช้ต้องซื้อสินค้าถึงยอดที่กำหนดก่อนจึงจะได้รับส่วนลด
2. ‘จำกัดเวลาการใช้งาน’ เนื่องจาก คูปองมีอายุสั้นแบบ ‘วันต่อวัน’ จะช่วยเร่งการตัดสินใจใช้จ่าย

โดยแนวทางดังกล่าวคล้ายกับโปรโมชันของแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซที่คนไทยคุ้นเคย เช่น “ลด 20% เมื่อซื้อขั้นต่ำ 200 บาท” ซึ่งแตกต่างจากโครงการคนละครึ่งเดิมที่ให้ส่วนลด 50% ตั้งแต่บาทแรกและสามารถทยอยใช้ได้เรื่อยๆ จนกว่าจะหมดเขต

“สิ่งที่จีนทำแตกต่างจากเราคือ เขากำหนดเกณฑ์การใช้จ่ายขั้นต่ำที่สูงกว่าค่าใช้จ่ายปกติเล็กน้อย และที่สำคัญคือคูปองส่วนลดมีอายุแบบวันต่อวัน ถ้าไม่ใช้ในวันนั้นสิทธิ์ก็จะหายไป สิ่งนี้สร้างแรงจูงใจให้คนเร่งใช้จ่าย ต่างจากของไทยที่ให้ส่วนลด 50% ตั้งแต่บาทแรก และสามารถทยอยใช้สิทธิ์ได้เรื่อยๆ จนกว่าจะหมดเฟส ทำให้ขาดแรงกระตุ้นให้คนใช้จ่ายเพิ่มขึ้นกว่าปกติ” รศ. ดร.อธิภัทร กล่าว

เปิดข้อเสนอแนะ การทำ ‘คนละครึ่ง’ 2.0

เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของโครงการภายใต้งบประมาณที่จำกัด รศ. ดร.อธิภัทร ได้เสนอแนวทางการปรับปรุงเงื่อนไขหลายประการ ดังนี้

1. กำหนดเกณฑ์การใช้จ่ายขั้นต่ำ: อาจมีการกำหนดว่าต้องซื้อสินค้าถึงยอดที่กำหนดจึงจะสามารถใช้สิทธิ์ได้ โดยอ้างอิงจากค่าเฉลี่ยการใช้จ่ายปกติ เพื่อกระตุ้นให้เกิดการใช้จ่ายเพิ่มขึ้นจริง

“สำหรับการกำหนดเกณฑ์ขั้นต่ำอาจจะต้องดูว่า แล้วปกติค่าเฉลี่ยการซื้อคนในโครงการเนี่ยจะซื้อกันกี่บาท ถ้ามันกำหนดสูงเกินไปก็อาจจะไม่เวิร์ก แล้วคนก็รู้สึกว่า ถ้ากำหนดเกณฑ์ขั้นต่ำสูงขนาดนั้น ไม่เอาดีกว่า ก็อาจจะต้องออกแบบให้ยังน่าดึงดูดอยู่”  รศ. ดร.อธิภัทร 

2. จำกัดสิทธิ์การใช้แบบรายวัน: โดยแบ่งวงเงินรวมออกเป็นยอดใช้จ่ายรายวัน เช่น ให้วันละ 150 บาท หากไม่ใช้ภายในวันนั้น สิทธิ์ของวันนั้นจะถูกตัดไป ซึ่งจะกระตุ้นให้เกิดการใช้จ่ายอย่างสม่ำเสมอ


“สมมติให้วงเงินทั้งหมด 3,000 บาท เราอาจจะกำหนดว่า ประชาชนไม่สามารถทยอยใช้ได้ทั้งหมด แต่มีการกำหนดโควตารายวัน เช่น วันนี้ 150 บาท ถ้าไม่ใช้ สิทธิ์ของวันนี้ก็หมดไป วันถัดมาก็ได้อีก 150 บาท วิธีนี้จะทำให้คนเร่งใช้จ่ายมากขึ้น”

ใช้งบอย่างฉลาด ในวันที่ ‘กระสุนการคลัง’ มีจำกัด

รศ. ดร.อธิภัทร เน้นย้ำว่า สถานการณ์ทางการคลังในปัจจุบันแตกต่างจากสมัยรัฐบาลก่อนๆ อย่างสิ้นเชิง ดังนั้น รัฐบาลอาจต้องพิจารณากำหนดเป้าหมายให้ชัดเจนว่า ต้องการเพียงแค่ช่วยเหลือร้านค้า หรือต้องการกระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจควบคู่ไปด้วย ซึ่งหากเป้าหมายคืออย่างหลัง การปรับปรุงเงื่อนไขตามที่เสนอจะเป็นโจทย์ที่ตอบโจทย์ได้ดีกว่า 

“ต้องยอมรับว่าตอนนี้กระสุนทางการคลังของเรามีไม่เยอะเหมือนเดิม โดยโครงการคนละครึ่งครั้งก่อน มีการทำหลายเฟส ใช้งบประมาณเป็นหลักแสนล้าน แต่ปัจจุบันงบประมาณเพื่อการกระตุ้นเศรษฐกิจอาจเหลือเพียงราว 25,000 ล้านบาท และยังต้องกันส่วนหนึ่งไว้สำหรับมาตรการอื่นๆ อีก ดังนั้นการใช้งบประมาณที่จำกัดจึงต้องคิดว่าจะทำอย่างไรให้เกิดผลกระทบต่อเศรษฐกิจได้มากที่สุด”

“หลายคนบ่นว่า เศรษฐกิจซบเซา หนี้ครัวเรือนก็เป็นปัญหาใหญ่ การนำเครื่องมือที่คนคุ้นเคยกลับมาใช้และทำให้มันเวิร์คขึ้น โดยทำให้มั่นใจว่าเงินที่ใส่ลงไปมันคุ้มค่า กระตุ้นให้คนใช้จ่ายมากขึ้นจริง ก็เป็นเรื่องที่มีเหตุผล และต้องไม่ลืมว่า โครงการนี้เป็นเพียงมาตรการกระตุ้นระยะสั้น ไม่ใช่การแก้ปัญหาระยะยาว” รศ. ดร.อธิภัทร กล่าว

KResearch แนะรัฐพิจารณาลดเงินอุดหนุน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพโครงการ พร้อมมุ่งเป้าเฉพาะคนจ่ายภาษี

บุรินทร์ อดุลวัฒนะ กรรมการผู้จัดการ และ Chief Economist บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด (KResearch) แนะว่า หากรัฐบาลอยากนำ ‘คนละครึ่ง’ กลับมาใช้อีกครั้ง อาจพิจารณาลดเงินอุดหนุนลง จาก 50% เป็น 20% หรือ 30%  เพื่อทำให้เงินหมุนเร็วขึ้น หรือกระตุ้นการบริโภคมากขึ้น

นอกจากนี้ บุรินทร์ ยังแนะว่า ผู้มีสิทธิ์เข้าร่วมโครงการคนละครึ่งครั้งนี้ก็ควรจำกัดเกณฑ์เฉพาะผู้ที่จ่ายหรือยื่นภาษีเงินได้เช่น ขณะที่ในฝั่งร้านค้าก็ควรเป็นร้านที่จ่ายภาษี หรือได้ยื่น VAT เนื่องจากมองว่า โครงการนี้เป็นจังหวะดีในการขยายฐานภาษี และเป็นหน้าที่ของประชาชนไทยทุกคน ตามรัฐธรรมนูญที่ต้องยื่นภาษี แต่ยังมีผู้คนอีกมากไม่ค่อยยื่นภาษี

ทั้งนี้ ตามการเปิดเผยล่าสุดของ ลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง ระบุว่า ปัจจุบัน มีผู้ยื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาราว 11 ล้านคน และมีผู้เสียภาษีเงินได้นี้ราว 4 ล้านคน

ขณะที่ ตามการคำนวณ ‘ล่าสุด’ ของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สภาพัฒน์) ระบุว่า ในปี 2564 คาดว่า มีแรงงานที่มีรายได้ถึงเกณฑ์ต้องยื่นแบบจำนวนกว่า 19 ล้านคน จากกำลังแรงงานในระบบทั้งหมดราว 40 ล้านคน

KResearch มองควรออกแบบใหม่ให้ตรงจุด-สร้างประโยชน์ระยะยาว

ขณะที่ ณัฐพร ตรีรัตน์ศิริกุล รองกรรมการผู้จัดการ บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด (KResearch) กล่าวว่า เนื่องจาก มีงบประมาณค่อนข้างจำกัดอยู่ที่ 25,000 ล้านบาทเท่านั้น ดังนั้น รัฐบาลจำเป็นต้องออกแบบนโยบายให้เกิดประสิทธิภาพมากกว่าในอดีต โดยเสนอให้ต่อยอดจากโครงการเดิม แต่ยกเลิกแนวคิด ‘One Size Fits All’ หรือการอุดหนุนในสัดส่วน 50:50 เท่ากันทุกคน

พร้อมทั้งแนะว่า รัฐบาลอาจจะออกโครงการเพิ่ม คล้ายการแจกบัตรกำนัล (Voucher)ให้กับคนที่มีรายได้ อย่างที่เคยทำ ช่วงปี 2564 ที่มีเงื่อนไขยิ่งจ่ายยิ่งได้ เพื่อกระตุ้นให้คนที่มีรายได้ไปเพิ่มการใช้จ่าย

อีกประเด็นสำคัญที่ ณัฐพรเน้นย้ำ คือการสร้างและใช้ประโยชน์จากฐานข้อมูล (Database) ของผู้เข้าร่วมโครงการ ทั้งประชาชนและร้านค้า เพื่อทำความเข้าใจพฤติกรรมการใช้จ่าย และนำไปออกแบบมาตรการให้ตรงจุดและมีประสิทธิภาพสูงสุดในอนาคต

“ในระยะข้างหน้า ไทยจะมีข้อจำกัดด้านงบประมาณจะมีมากขึ้น ดังนั้น จึงต้อง Target แบบยิงนัดเดียวต้องตรงเป้าเลย” ณัฐพร กล่าว

ขณะที่ เกวลิน หวังพิชญสุข รองกรรมการผู้จัดการ บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด ได้ให้คำแนะนำเพิ่มเติมในมิติของการกระจายประโยชน์ โดยเสนอว่ารัฐบาลควรมีกลไกสนับสนุนให้โครงการกระจายตัวไปสู่พื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศให้ครอบคลุมยิ่งขึ้น ไม่กระจุกตัวอยู่แค่ในเขตเมืองหรือ Modern Trade เพื่อให้เม็ดเงินหมุนเวียนไปสู่เศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ต่างจังหวัดได้อย่างแท้จริง

ตรวจสอบประสิทธิภาพ-ประสิทธิผลโครงการ ‘คนละครึ่ง 1.0’

หลังจากเกิดโควิด รัฐบาลนายกรัฐมนตรีพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้ออกโครงการ ‘คนละครึ่ง 1.0’ ออกมาทั้งหมด 5 ระยะ ระหว่างปี 2563 – 2565 โดยใช้เม็ดเงินกว่า 2.3 แสนล้าน ดังนี้ 

เฟส 1: วงเงิน 30,000 ล้านบาท เป้าหมาย 10 ล้านสิทธิ

เฟส 2: วงเงิน 22,500 ล้านบาท เป้าหมาย 15 ล้านสิทธิ

เฟส 3: วงเงินรวม 126,000 ล้านบาท เป้าหมาย 28 ล้านสิทธิ

เฟส 4: วงเงิน 34,800 ล้านบาท เป้าหมาย 29 ล้านสิทธิ

เฟส 5: วงเงิน 21,200 ล้านบาท เป้าหมาย 26.5 ล้านสิทธิ

โดยตามข้อมูลจาก บล.ทรีนีตี้ ซึ่งอ้างอิงจากผล การศึกษาของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) ในอดีต เคยประเมินว่า โครงการคนละครึ่งในระยะที่ 1-3 ซึ่งมีต้นทุนคิดเป็นราว 1.3% ของ GDP สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ GDP ได้ ประมาณ 9 หมื่นล้านบาท หรือราว 0.5% ของ GDP โดยสามารถเพิ่มกำลังซื้อ และช่วยกระจายรายได้สู่ร้านค้าและประชาชนในระดับภูมิภาคได้

นอกจากนี้ สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) ยังได้มีการประเมินผลของโครงการคนละครึ่งระยะที่ 1-3 ซึ่งใช้ พ.ร.ก. กู้เงินโควิด-19 และ พ.ร.ก. กู้เงินโควิด-19 เพิ่มเติม

โดย รายงานการประเมินผลโครงการภายใต้ พ.ร.ก. กู้เงินโควิด-19 และ พ.ร.ก. กู้เงินโควิด-19 เพิ่มเติม   ระบุว่า “ในส่วนของโครงการคนละครึ่ง ระยะที่ 1 และ 2 มีการอนุมัติเงินกู้ตาม พ.ร.ก. ตั้งแต่เดือนตุลาคมและธันวาคม 2563 หรือไตรมาสที่ 4 ของปี 2563 ทำให้ช่วงเวลาดังกล่าวเกิดมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ 21,367.19 และ 1,444.50 ล้านบาทตามลำดับ และเริ่มลดลงในปีถัดไป เพราะมีการใช้จ่ายเงินกู้ตาม พ.ร.ก. เกือบทั้งหมดแล้วในช่วงไตรมาสแรกของปี 2564 โดยทั้งระยะที่ 1 มีค่าตัวทวีคูณเท่ากับ 0.8938 และระยะที่ 2 มีค่าตัวทวีคูณเท่ากับ 0.8921” 

“โครงการคนละครึ่ง ระยะที่ 3 เพิ่มมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจได้มากที่สุด เนื่องจาก วงเงินอนุมัติโครงการสูงที่สุดและมีการเบิกจ่ายมากที่สุด อย่างไรก็ตาม โครงการระยะดังกล่าว เริ่มขึ้นในเดือนมิถุนายน 2564 หรือไตรมาสที่ 3 ของปี 2564 ดังนั้น ในระหว่างปี 2563 จึงยังไม่เกิดมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจจากโครงการนี้ โดยมีค่าตัวทวีคูณ คือ 0.8975 เท่า” รายงาน ระบุ

วันพฤหัสบดี ที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2568, 12.08 น.

11 ก.ย. 2568 04:39 น.

• หนังสือพิมพ์
• การเมือง
• ไทยรัฐออนไลน์

ต่อยอด “คนละครึ่ง” ฟื้นเศรษฐกิจ

-กกก⁺

LightDark

ข่าวหนังสือพิมพ์เนื้อหาพิเศษเฉพาะสมาชิกหนังสือพิมพ์เท่านั้น

“อยุธยา” วอนลดการระบายน้ำ ท่วมขยายวงกว้าง ชาวบ้านหลายอำเภอเดือดร้อน

11 ก.ย. 2568 09:11 น.

วิเคราะห์การเมือง : แผน “กอบกู้พรรค” สะดุด

11 ก.ย. 2568 09:07 น.

ตำรวจไซเบอร์ ยึดบุหรี่ไฟฟ้า “บิ๊กลอต” มูลค่ากว่า 90 ล้าน เร่งขยายผลหาผู้กระทำผิด

11 ก.ย. 2568 09:01 น.

สิงโตรุมขย้ำดับ เจ้าหน้าที่ซาฟารีเวิลด์ จู่ๆ ลงจากรถ ถูกตะปบหลัง นักท่องเที่ยวร้องลั่น

11 ก.ย. 2568 08:37 น.

ข่าวไทยรัฐออนไลน์

เจ้าหน้าที่ปะทะเดือด กลุ่มผู้ก่อความไม่สงบ ในพื้นที่บ้านห้วยเต่า จ.สงขลา

11 ก.ย. 2568 11:11 น.

Larry Ellison ซีอีโอ Oracle รวยขึ้นแสนล้านภายในวันเดียว ชิงตำแหน่ง “บุคคลที่ร่ำรวยที่สุดในโลก”

11 ก.ย. 2568 11:09 น.

เปิดลิสต์ 10 พิพิธภัณฑ์กลางกรุงฯ ที่ได้รางวัล “Museum Star 2025” เที่ยวสนุก ได้ความรู้

11 ก.ย. 2568 11:08 น.

ความตายของ “ชาร์ลี เคิร์ก” ตอกย้ำรอยร้าวทางการเมืองที่ร้าวลึกของสหรัฐฯ

11 ก.ย. 2568 11:03 น.

ความตึงเครียดทางการค้าระหว่าง “สหรัฐและจีน” ทวีความรุนแรงขึ้น และมีการผ่อนปรนภาษีบางรายการชั่วคราวตั้งแต่กลางเดือน พ.ค.2568 โดยเดือนที่แล้วทั้ง 2 ประเทศได้ตกลงกันที่จะขยายเวลาสงบศึกทางการค้าออกไปอีก 90 วัน จนถึงกลางเดือน พ.ย.2568

ซีเอ็นบีซี เปิดเผยรายงานผลสำรวจความเห็นหอการค้าอเมริกัน (Amcham) ในเซี่ยงไฮ้ เมื่อวันที่ 10 ก.ย.2568 ว่า มีธุรกิจสหรัฐมากถึง 47% หรือ “เกือบครึ่ง” ที่ระบุว่าได้เปลี่ยนแผนการลงทุนจากจีนไปภูมิภาคอื่นแทนช่วงปีที่ผ่านมา โดยส่วนใหญ่เป็นประเทศในอาเซียน

ตัวเลขผลสำรวจดังกล่าวยังนับว่าเป็นสัดส่วนที่ “สูงที่สุด” นับตั้งแต่ที่หอกาค้าอเมริกันในเซี่ยงไฮ้เคยสำรวจความเห็นมา

รายงาน AmCham Shanghai’s 2025 China Business Survey ซึ่งสำรวจความเห็นสมาชิกบริษัทอเมริกัน 254 แห่ง ถูกเผยแพร่ออกมาไม่นานหลังความตรึงเครียด 2 ประเทศ สูงขึ้น

“สำหรับบริษัทแล้ว ระยะเวลา 90 วันนั้นสั้นเกินไป” เอริค เจิ้ง ประธาน AmCham Shanghai กล่าวกับผู้สื่อข่าวพร้อมชี้ให้เห็นว่าการวางแผนห่วงโซ่อุปทานนั้นต้องใช้เวลานานกว่านั้นมาก “อย่างน้อยในตอนนี้เราก็ไม่ต้องเจอภาษีที่สูงขึ้น แต่ปัญหายังไม่ได้หายไปยังคงอยู่”

ในการสำรวจความเห็นระหว่างวันที่ 19 พ.ค.-20 มิ.ย.2568 มีบริษัทสหรัฐมากถึง 47% ระบุว่า ได้ย้ายการลงทุนที่วางแผนไว้แล้วสำหรับจีนไปเป้าหมายการลงทุนที่อื่นแทน โดยส่วนใหญ่ย้ายไปประเทศในอาเซียน ซึ่งนับเป็นสัดส่วนที่สูงที่สุดนับตั้งแต่สำรวจครั้งแรกที่ถามเกี่ยวกับแผนการย้ายการลงทุนออกจากจีนในปี 2560

ส่วนเป้าหมายการลงทุนรองลงมา คือประเทศในอนุทวีปอินเดีย ซึ่งรวมถึงบังกลาเทศ ในขณะที่ “สหรัฐและเม็กซิโก” อยู่ในอันดับที่ต่ำกว่านั้นมาก

ทั้งนี้ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐพยายามส่งเสริมให้ภาคธุรกิจย้ายการผลิตในต่างประเทศกลับสหรัฐ แต่ยังมีบริษทเพียงส่วนน้อย ส่วนใหญ่จำกัดอยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูงที่ประกาศจะลงทุนในสหรัฐ ในขณะที่ประธานาธิบดีทรัมป์เองได้วิพากษ์วิจารณ์แผนธุรกิจของบริษัท “แอปเปิ้ล อิงค์” ที่จะขยายการผลิตในอินเดีย

ด้านเว็บไซต์นิกเกอิเอเชียรายงานว่า “เกือบครึ่งหนึ่ง” ของบริษัทสหรัฐต้องการให้ประธานาธิบดีทรัมป์ “ยกเลิกภาษีศุลกากรทั้งหมด” ที่เก็บจากสินค้าจีน โดย 48% ของผู้ตอบแบบสอบถามเรียกร้องให้ยกเลิกทั้งภาษีศุลกากรและมาตรการกีดกันทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีต่อสินค้าจีน

แม้สหรัฐกับจีนจะมีการพักรบชั่วคราว แต่ภาษีนำเข้าของสหรัฐต่อสินค้าจีนก็ยังคงสูงกว่าต้นปีถึง 30% ส่งผลให้การค้าระหว่างสองประเทศชะลอตัวลง โดยการส่งออกสินค้าของจีนไปยังสหรัฐในเดือนสิงหาคม ลดลง 33.1% เมื่อเทียบกับปีก่อน ขณะที่การนำเข้าสินค้าจากสหรัฐไปจีนก็ลดลง 16%

รายงานของหอการค้าอเมริกันยังระบุว่า “ความผันผวนของความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างสองประเทศ ได้สร้างความไม่แน่นอนอย่างมหาศาลให้กับบริษัทต่างชาติที่ดำเนินธุรกิจในจีน ครอบคลุมหลากหลายอุตสาหกรรม ไม่ได้จำกัดเฉพาะบริษัทที่ส่งออกกลับไปยังตลาดสหรัฐเท่านั้น”

ภาษีทรัมป์กระทบรายได้บริษัทในจีน

เกือบสองในสามของสมาชิกหอการค้าคาดว่า ความตึงเครียดเรื่องภาษีจะส่งผลกระทบด้านลบต่อรายได้ในจีน โดยเฉพาะบริษัทในกลุ่มอุตสาหกรรมเคมีภัณฑ์ โลจิสติกส์ และการผลิตเชิงอุตสาหกรรม ซึ่งมีสัดส่วนได้รับผลกระทบมากที่สุด

ขณะเดียวกัน อีริก เจิ้ง ประธานหอการค้าอเมริกันในเซี่ยงไฮ้กล่าวว่า บางบริษัทได้รับผลกระทบ “ทั้งสองทาง” เนื่องจากต้องนำเข้าชิ้นส่วนกึ่งสำเร็จรูปจากสหรัฐเข้ามาในจีน ก่อนจะส่งออกสินค้าแปรรูปขั้นสุดท้ายกลับไปยังอเมริกาอีกครั้ง

นอกจากนี้ ยังมีบางบริษัทที่ “ตกเป็นเป้าโดยตรง” เช่น จีนได้เปิดการสอบสวนการผูกขาดต่อดูปองท์ บริษัทเคมีภัณฑ์สัญชาติอเมริกัน ไม่นานหลังจากที่ทรัมป์ประกาศเก็บภาษีตอบโต้ แต่การสอบสวนถูกระงับไปในเดือนกรกฎาคม ก่อนที่ผู้แทนการค้าของทั้งสองฝ่ายจะพบกัน โดยไม่ได้มีการชี้แจงเหตุผลของการระงับ

ผู้ตอบแบบสอบถามยังเห็นตรงกันว่า “ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์” ยังคงเป็นความท้าทายใหญ่ที่สุดต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจของจีน รองลงมาคือปัญหาการลดลงของประชากร และความอ่อนแอในตลาดอสังหาริมทรัพย์

นอกจากนี้ การแข่งขันที่รุนแรงขึ้นกับบริษัทจีน ก็ได้กลายเป็นอีกหนึ่งความกังวลสำคัญ โดยมีเพียงสองด้านเท่านั้นที่ผู้ตอบแบบสอบถามจำนวนมากมองว่า คู่แข่งท้องถิ่นยังตามหลังอยู่ ได้แก่ คุณภาพสินค้า และการพัฒนา

ขณะที่ในด้านอื่น ๆ อย่างการขายและการตลาด กลยุทธ์ดิจิทัล และความรวดเร็วในการนำสินค้าออกสู่ตลาด ผู้ตอบแบบสอบถามจำนวนมากกลับรู้สึกว่าตนเองเป็นฝ่ายตามหลัง

เจฟฟรีย์ เลห์แมน ประธานหอการค้าอเมริกันประจำเซี่ยงไฮ้กล่าวว่า “แม้สมาชิกจะสังเกตเห็นความพยายามของรัฐบาลจีนในการปรับปรุงสภาพแวดล้อมด้านกฎระเบียบ แต่สิ่งเหล่านี้ยังถูกบดบังด้วยความตึงเครียดทางการค้าระหว่างสหรัฐและจีน เราขอเรียกร้องให้ทั้งสองรัฐบาลร่วมกันสร้างกรอบที่มั่นคงและโปร่งใส เพื่อเอื้อต่อการค้าและการลงทุนข้ามพรมแดน”

3ปีตั้งนิคมฯใหม่ 3.4 หมื่นไร่

แหล่งข่าวจากการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) ระบุว่า ช่วง 3 ปี ที่ผ่านมามีคลื่นการย้ายฐานการผลิตจากจีนเข้ามาอาเซียนและไทยอย่างต่อเนื่อง ซึ่งทำให้มีการพัฒนาพื้นที่เพื่อรองรับการลงทุนทั้งนิคมอุตสาหกรรมของ กนอ.และนิคมอุตสาหกรรมร่วมดำเนินการ โดยระหว่างปี 2566-2568 มีการพัฒนานิคมอุตสาหกรรมใหม่ 18 แห่ง รวมพื้นที่ 34,645 ไร่ อาทิ

กลุ่ม WHA มีการพัฒนา 2 นิคมอุตสาหกรรม คือ นิคมอุตสาหกรรม WHA ระยอง 36 พื้นที่ 1,281 ไร่ และนิคมอุตสาหกรรม WHA Industrial estate ระยอง พื้นที่ 2,101 ไร่

ในขณะที่บริษัท สวนอุตสาหกรรมโรจนะ จำกัด (มหาชน) พัฒนานิคมอุตสาหกรรม 3 แห่ง คือ นิคมอุตสาหกรรมโรจนะแหลมฉบัง โรจนะ พื้นที่ 943 ไร่ , นิคมอุตสาหกรรมโรจนะชลบุรี 2 พื้นที่ 902 ไร่ และนิคมอุตสาหกรรมโรจนะชลบุรี 2 (เขาคันทรง) พื้นที่ 1,987 ไร่

ส่วนบริษัทอมตะคอร์ปอเรชัน จำกัด (มหาชน) มีการพัฒนานิคมอุตสาหกรรม 1 แห่ง คือ นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ชลบุรี โครงการ 2 พื้นที่ 8,226 ไร่

นอกจากนี้ เฉพาะในปี 2568 มีการเสนอคณะกรรมการ กนอ.ให้ความเห็นชอบจัดตั้งนิคมอุตสาหกรรมใหม่รวมพื้นที่ 15,000 ไร่ รวมทั้งมีนิคมอุตสาหกรรมใหม่ที่เตรียมเสนอคณะกรรมการ กนอ.อีก 2 แห่ง คือ 

1.นิคมอุตสาหกรรมเอเพ็กซ์กรีน อินดัสเตรียล เอสเตท (ส่วนขยาย) 459 ไร่ ของบริษัทเอเพ็กซ์ ปาร์ค จำกัด

2.นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ชระยอง (ส่วนขยาย) พื้นที่ 2,807 ไร่ ของบริษัทอมตะคอร์ปอเรชัน จำกัด (มหาชน)

กนอ.ชี้เทรนด์ลงทุนไทยขยายตัว

นายสุเมธ ตั้งประเสริฐ ผู้ว่าการ กนอ.กล่าวว่า การลงทุนในไทยยังมีแนโน้มขยายตัว โดยเมื่อดูจากการขอสิทธิประโยชน์จากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ครึ่งแรกปี 2568 กว่า 1 ล้านล้านบาท 

ทั้งนี้ เมื่อเทียบกับยอดขาย/เช่าที่ดินในนิคมอุตสาหกรรมปี 2566 กว่า 6 พันไร่ และปี 2567 กว่า 7 พันไร่ แต่ปีงบประมาณ 2568 (ต.ค.-ก.ย.2568) จากเดิมที่ตั้งเป้าไว้ 1 หมื่นไร่ น่าจะไม่ถึง โดยเดือน ก.ค.อยู่ที่ 5,630 ไร่ คาดว่าปิดปีงบประมาณ 2568 จะมียอดขายรวม 6 พันไร่ จากภาวะเศรษฐกิจทั่วโลกที่ถดถอย

รวมทั้งเชื่อว่าโอกาสการขยายการลงทุนในไทยยังมีอยู่ จากอัตราการเติบโตโดยปริมาณยอดขอกับยอดขายที่ดิน อีกทั้งยังมีที่ดินนอกนิคมฯ ซึ่งอัตราการขอและเปิดนิคมฯ ตัวเลขก็ไปด้วยกัน ส่วนปี 2569 กนอ.มั่นใจว่าจะลงนามเปิดพื้นที่ได้ตามเป้าหมาย 1 หมื่นไร่แน่นอน โดยนักลงทุนเห็นโอกาสจากปัจจัยต้นทุนที่ดี รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อม การออกกฎระเบียบที่ชัดเจนและสะดวกกับนักลงทุน

“หลังเดือน ก.ย.นี้ น่าลุ้นแต่น่าจะไม่เลวร้ายนัก และจะสูงขึ้นเรื่อยๆ โดยไทยมีโอกาสบางอุตสาหกรรม เมื่อมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นก็ต้องการคน กนอ.จะช่วยออกแบบการลงทุนเพื่อทำให้เป็น ‘อีโคโนมิกโซน’ เคลื่อนที่ได้ โดยมี BOI เข้ามาร่วม และสิ่งสำคัญสุดคือออกแบบคลัสเตอร์ที่จะร่วมกับ ส.อ.ท.” นายสุเมธ กล่าว

เร่งเตรียมพื้นที่รับการลงทุน

ขณะนี้มีผู้พัฒนานิคมอุตสาหกรรมทั้งในส่วนที่ขอลงทุนพัฒนาพื้นที่ใหม่และส่วนที่ขอขยายพื้นที่จากโครงการเดิมเพื่อตั้งนิคมอุตสาหกรรมในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) แต่ไม่สามารถลงทุนพัฒนาพื้นที่ได้เพราะติดปัญหาสีผังเมืองจำนวนกว่า 40 โครงการ โดยคิดเป็นพื้นที่แปลงละประมาณ 700-1,000 ไร่ รวมทั้งหมดหลายหมื่นไร่ คิดเป็นมูลค่าลงทุนหลักแสนล้านบาท ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผังเมืองสีเหลือง ยังไม่สามารถปรับเป็นสีม่วงได้

ดังนั้น ต้องเร่งรัดให้เกิดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ได้ง่ายขึ้น และทันต่อความต้องการเข้ามาลงทุนในไทยที่คาดว่าจะเพิ่มขึ้นต่อเนื่องถึง 2-3 แสนไร่ ในอนาคต เพราะการพัฒนาพื้นที่นิคมอุตสาหกรรมต้องใช้เวลาหากล่าช้าจะแข่งขันกับประเทศอื่นไม่ได้ เพื่อไปสู่เป้าหมายการเพิ่มสัดส่วน FDI ให้ได้ 27% จากปัจจุบันอยู่ที่ 24% ของ GDP คิดเป็นมูลค่า 3.5 แสนล้านบาทต่อปี ในระยะข้างหน้า

สอท.มั่นใจไทยมีเสน่ห์ดึงลงทุน

นายเกรียงไกร เธียรนุกุล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) กล่าวว่า ปัจจุบันไทยยังมีเสน่ห์ดึงดูดนักลงทุนต่างชาติ โดยเฉพาะการย้ายฐานการผลิตออกจากจีน ซึ่งสร้างโอกาสให้ไทยในการดึงเม็ดเงินลงทุน 

อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการต้องเผชิญกับกติกาใหม่ของโลก เช่น มาตรการกีดกันทางการค้า และข้อกำหนดเรื่องสัดส่วนวัตถุดิบภายในประเทศ (Local Content หรือ RVC) ที่เพิ่มขึ้นจาก 40% เป็น 60% ซึ่งทำให้การนับต้นทุนและการผลิตต้องเปลี่ยนแปลงไป

ทั้งนี้ ปัจจุบันไทยกำลังเผชิญความท้าทายจากเศรษฐกิจโลกและการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ แต่มีโอกาสสำคัญจากการไหลเข้าของเงินลงทุนต่างประเทศ โดยเฉพาะอุตสาหกรรม S-Curve และ New S-Curve

รวมทั้งการที่นักลงทุนจะตัดสินใจเลือกไทยเป็นฐานการผลิตพิจารณาปัจจัยสำคัญรอบด้านไม่ว่าจะเป็นทำเลยุทธศาสตร์ โครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมรองรับเทคโนโลยีขั้นสูง พื้นที่ใกล้กับแหล่งวัตถุดิบ ตลาดและท่าเรือเพื่อความพร้อมสำหรับการส่งออก ซึ่งชี้ให้เห็นว่าพื้นที่นิคมอุตสาหกรรม คือ หัวใจสำคัญในการดึงดูดการลงทุน

นอกจากนี้ พื้นที่นิคมอุตสาหกรรมมีบทบาทสำคัญในการดึงดูดการลงทุน เนื่องจากมีความพร้อมทั้งด้านทำเล โครงสร้างพื้นฐานและ Ecosystem ที่เอื้อต่ออุตสาหกรรมสมัยใหม่ อาทิ ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) แบตเตอรี่ Data Center เกษตรและชีวภาพขั้นสูง รวมถึง Climate Tech 

มิติหุ้น – สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) โดยคณะกรรมการสวัสดิการ จัดอบรมหลักสูตร “การจัดตั้งเขตส่งเสริมเศรษฐกิจพิเศษ รุ่นที่ 1” ระหว่างวันที่ 23, 24, 30 และ 31 สิงหาคม 2568 ที่ผ่านมา ณ โรงแรมคิมป์ตัน มาลัย กรุงเทพฯ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และทักษะเชิงลึกให้กับผู้สนใจเข้ามามีบทบาทในฐานะที่ปรึกษาของสำนักงานและนักพัฒนาโครงการเขตส่งเสริมเศรษฐกิจพิเศษ (Special Economic Promotion Zone, SEPZ)

การจัดอบรมครั้งนี้ ได้รับเกียรติจาก ดร. จุฬา สุขมานพ เลขาธิการ สกพอ. เป็นประธานในพิธีเปิดและปิดกิจกรรมฯ โดยมีผู้เข้าร่วมจำนวน 26 คนจากหลายภาคส่วน ทั้งบริษัทที่ปรึกษา หน่วยงานราชการ สถาบันการศึกษา และนักลงทุนทั่วไป สะท้อนถึงความสนใจต่อการพัฒนา SEPZ ในฐานะเครื่องมือขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่ของประเทศ ซึ่งสะท้อนถึงความสำคัญของหลักสูตรดังกล่าวต่อการส่งเสริมการจัดตั้งเขตส่งเสริมเศรษฐกิจพิเศษและการสร้างเครือข่ายที่ปรึกษามืออาชีพในอนาคต

ทั้งนี้ ตลอด 4 วันของการอบรม ผู้เข้าร่วมกิจกรรม ได้รับองค์ความรู้ครบทุกมิติผ่านหัวข้อหลัก ได้แก่ “See the big picture”: ทำความเข้าใจวิสัยทัศน์และบทบาทของ EEC ในการยกระดับประเทศไทย “Land with purpose”: เจาะลึกการจัดวางอุตสาหกรรมเป้าหมายพิเศษบนพื้นที่อย่างมีกลยุทธ์ “Value creation with impact awareness”: วิเคราะห์ความคุ้มค่าและผลกระทบของโครงการ พร้อมการมีส่วนร่วมของประชาชน และ “Build to last”: การจัดทำรายงานออกแบบระบบสาธารณูปโภคและการพัฒนาพื้นที่ให้ยั่งยืน

พร้อมกันนี้ หลักสูตรได้รับการออกแบบให้ผสมผสานทั้งการบรรยายเชิงวิชาการ กิจกรรมเชิงปฏิบัติการ การอภิปรายกลุ่ม และการ Pitching ปิดท้าย เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจและสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างผู้เข้าอบรม ซึ่งผู้ผ่านการอบรมทุกคนจะได้รับ ประกาศนียบัตรรับรองจาก สกพอ. ซึ่งสามารถนำไปใช้ประกอบการขึ้นบัญชีที่ปรึกษาของสำนักงานฯ ตามระเบียบว่าด้วยการขึ้นบัญชีรายชื่อที่ปรึกษาการจัดตั้งเขตส่งเสริมเศรษฐกิจพิเศษ พ.ศ. 2568

สำหรับการจัดหลักสูตรครั้งนี้นับเป็นก้าวสำคัญในการสร้างกลไกสนับสนุนและยกระดับคุณภาพการพัฒนาเขตส่งเสริมเศรษฐกิจพิเศษของไทยให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน พร้อมสำหรับการรองรับการลงทุนทั้งในประเทศและต่างประเทศต่อไป

ติดตามช่องทางมิติหุ้นเพื่อรับข่าวสารตลาดทุนได้ตามลิงค์ด้านล่าง

Web : https://www.mitihoon.com/
Facebook : https://www.facebook.com/mitihoon
Youtube : https://www.youtube.com/@mitihoonofficial7770
Tiktok : www.tiktok.com/@mitihoon

Back to top button