Blog

ทั้งนี้ ประเมินแง่การเมือง หากไม่สะดุดขาตัวเองด้วยประเด็นอื้อฉาว หรือไม่เห็นหัวประชาชน ก็เชื่อว่า จะไม่มีใครเข้ามาทำลายรัฐบาลนี้ได้

สอดรับคำพูดของ  “ไชยชนก ชิดชอบ” รมว.ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และเลขาธิการพรรคภูมิใจไทย ที่ระบุว่า “วันนี้รัฐบาลชุดนี้สามัคคีกันมากที่สุด และมีเป้าหมายเดียวกัน คือพาประเทศให้พ้นวิกฤติ และความไม่แน่นอนนี้ไปให้ได้ เราเชื่อว่า ไม่เกิน 2 ปี อย่างช้าหลังจากนั้นจะเป็นเรื่องการพัฒนาร่วมกัน”

โดยระยะ 2 ปี ที่ “ไชยชนก” ขอเวลานั้น คาดว่าจะเพียงพอพิสูจน์ว่า รัฐบาลสามารถพลิกฟื้นวิกฤติต่างๆ โดยเฉพาะวิกฤติเศรษฐกิจ เพื่อแก้ข้อครหา หลังวาทกรรมของ “นายกฯอนุทิน” ช่วงหาเสียง “พอแล้ว รวยไม่ไหวแล้ว” ให้เกิดขึ้นจริง

ฉะนั้นปัญหาหลักของรัฐบาล จึงเหลือเพียงเคลียร์ปมที่สังคมยังคลางแคลงใจ ไม่ว่าจะเป็น “ไอ้โม่งกักตุนน้ำมัน” การบริหารจัดการราคาน้ำมัน ค่าไฟ และสินค้าอุปโภคบริโภคที่เริ่มแพงขึ้น หรือการสางปัญหาสแกมเมอร์อย่างจริงจัง หากทำได้ก็เชื่อว่าการทำงานของรัฐบาลจะฉลุยอย่างแน่นอน

ขณะนี้เริ่มเห็นการขยับในทิศทางที่ดี หลัง “นายกฯหนู” ออกมายอมรับว่าจะเดินหน้ามาตรการช่วยเหลือประชาชน เช่น คนละครึ่งพลัสกว่าเดิม , ค่าไฟ 200 หน่วยแรกไม่เกิน 3 บาทให้ทุกกลุ่ม, เติมบัตรคนจน, สินค้าราคาถูกเตรียมกระจายถึงประชาชนผ่านทุกอำเภอ ทั่วประเทศ  

แม้ฝ่ายค้าน นำโดย “อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ” หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ และ “ ศิริกัญญา ตันสกุล” รองหัวหน้าพรรคประชาชน จะไม่เห็นด้วยกับนโยบายคนละครึ่ง มองว่า ไม่ใช่เวลากระตุ้นเศรษฐกิจ แต่ควรเน้นการเยียวยาบรรเทาทุกข์ให้ชาวบ้านมากกว่า 

เช่นเดียวกับปม “ไอ้โม่ง ”กักตุน น้ำมัน ที่เริ่มมีความคืบหน้า เมื่อ  “บิ๊กรุทธ” พล.ต.ท. รุทธพล เนาวรัตน์ รมว.ยุติธรรม และกรมสอบสวนคดีพิเศษ เดินหน้าขยายผล เป็นคดีพิเศษ หลังพบความผิดปกติจากเรือขนน้ำมัน 8 ลำในจังหวัดสุราษฎร์ธานี และอีก 5 คลังน้ำมัน ที่มีปริมาณมาก แต่จ่ายออกต่ำกว่าค่าเฉลี่ย

รวมถึงปัญหาสแกมเมอร์ ฟอกเงิน และทุนเทา ที่สร้างความเสียหายอย่างหนัก  “นายกฯอนุทิน”  ได้ร่วมแถลงข่าวกับสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) สามารถยึด และอายัดทรัพย์เครือข่ายข้ามชาติได้แล้วกว่า 2 หมื่นล้านบาท  โยง “เบน สมิธ–ยิมเลียก” เครือข่ายสแกมเมอร์ข้ามชาติ

อย่างไรก็ตาม แม้รัฐบาลจะเริ่มสางปัญหาที่สังคมคาใจ แต่หากต้องการฟื้นศรัทธาให้ประชาชนได้ 100% ตามที่ “นายกฯอนุทิน” ประกาศไว้ว่า “ปิดชื่อถือพฤติกรรม” จำเป็นต้องกล้าจัดการถึงต้นตอแบบถอนรากถอนโคน 

ไม่ว่าจะเป็นประเด็น “ไอ้โม่งกักตุนน้ำมัน” ว่ามีจริงหรือไม่ ไม่ใช่จับแค่ผู้ต้องหาระดับล่างมารับผิดตามที่ “รังสิมันต์ โรม”  สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ตั้งข้อสังเกตถึงตัวละครอย่าง “เสี่ยตือ” ที่อาจเชื่อมโยงนักการเมือง และข้าราชการระดับสูง รวมถึงเกี่ยวข้องกับคลังน้ำมันในอ่างทอง

หรือกรณี “กรณ์ จาติกวณิช” สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์  ตั้งข้อสังเกตถึงความเชื่อมโยงบุคคลในรัฐบาลกับ “เบนสมิท” ทั้งกรณีจัดซื้อเครื่องบินของ “สุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ” รมว.เกษตรและสหกรณ์  และกรณี MOU สแกนม่านตาของ “ประเสริฐ จันทรรวงทอง”  รมว.ศึกษาธิการ แม้ทุกฝ่ายจะปฏิเสธไม่เกี่ยวข้อง แต่ยังทิ้งคำถามไว้ในสังคม

ฉะนั้นสิ่งที่ฝ่ายค้านสะท้อนออกมา ทำให้เห็นว่า รัฐบาลอาจยังให้ความสำคัญไม่เพียงพอกับการจัดการทุนเทาในระดับโครงสร้าง ที่อาจเชื่อมโยงกับชนชั้นนำของไทย ดังนั้น ถ้าต้องการฟื้นศรัทธาอย่างแท้จริง ต้องเริ่มจากคน และเครือข่ายในฝ่ายบริหารเองก่อน.

หลายคนจำต้องหันพึ่งเงินกู้นอกระบบ  แม้ต้องแลกกับ “ดอกเบี้ยโหด” และวงจรหนี้ที่ยากจะหลุดพ้น นี่ไม่ใช่แค่ปัญหาปัจเจก แต่คือสัญญาณของวิกฤติเชิงโครงสร้างที่ต้องเร่งแก้ไข…

“ทีมข่าวอาชญากรรม” สอบถามสถานการณ์รับมือปัญหานี้กับ พล.ต.ท.ไตรรงค์  ผิวพรรณ  รองจเรตำรวจแห่งชาติ  และโฆษก ตร. เมื่อสถานการณ์ขัดแย้งตะวันออกกลาง  เริ่มพ่นพิษเศรษฐกิจไทย โดยเฉพาะต้นทุน “ราคาน้ำมัน” ทำสินค้าทยอยปรับแพงขึ้น กระทบค่าครองชีพ  ผลักบางครอบครัวถึง “ทางตัน” หันหน้าพึ่งพาหนี้นอกระบบ เพื่อเอาตัวรอด

จากข้อมูล ศูนย์ป้องกันปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับหนี้นอกระบบ (ศปน.ตร.) ไตรมาสแรก (1 ต.ค.-31 ธ.ค. 68) มี 1,899 เรื่อง เป็นเงิน กว่า 40 ล้านบาท  และ ไตรมาส 2 (1 ม.ค.-31 มี.ค. 69)  มี 2,750 เรื่อง  มูลหนี้ กว่า 48 ล้านบาท

หากเทียบกันตั้งแต่ปลายปี 68 จนถึงต้นปี 69 จะพบว่ามีคดีเกี่ยวกับหนี้นอกระบบเพิ่มขึ้น 851 เรื่อง คิดเป็นร้อยละ 44.81  โดยมีมูลหนี้เพิ่มขึ้นกว่า 8 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 20.88 ชัดเจนว่า คดีมีแนวโน้มสูงขึ้น

สำหรับรูปแบบการปล่อยกู้  ปัจจุบันมีการผสมผสานระหว่างอดีตที่มีการติดโฆษณาในจุดสาธารณะ  แต่มีการโฆษณาในแพลตฟอร์มออนไลน์มากขึ้น  อีกรูปแบบคือรับจำนำอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์  ทั้งโทรศัพท์มือถือ iCloud  เพื่อใช้เป็นหลักประกันในการชำระหนี้  ซึ่งรูปแบบนี้หากพบว่าไม่ชำระจะมีการ “ล็อกรหัส” โทรศัพท์ และ iCloud เพื่อไม่ให้เจ้าของโทรศัพท์เข้าใช้งานได้

สำหรับตัวเลขผู้ติดหนี้ในออนไลน์และหนี้นอกระบบแบบดั้งเดิม  ปัจจุบันยังไม่มีบันทึกตัวเลขที่ชัดเจน แต่คร่าว ๆ ปี 69 มีสถิติจับกุมเงินกู้นอกระบบแบบเดิม 4,527 ราย และสถิติจับกุมแบบออนไลน์ 142 ราย

เหยื่อหนี้นอกระบบ แบ่งได้ 3 กลุ่มหลัก คือ กลุ่มผู้รับจ้างอิสระ (ฟรีแลนซ์) เป็นกลุ่มที่มีสัดส่วนเป็นหนี้นอกระบบ “เพิ่ม” สูงขึ้น กลุ่มผู้ค้ารายย่อย  จากผลสำรวจพบร้อยละ 70  ของหนี้ครัวเรือนที่กู้นอกระบบจะนำเงินไปใช้กับธุรกิจ และ กลุ่มพนักงานของรัฐและข้าราชการ กลุ่มนี้มีหนี้สะสมสูงที่สุด  

แม้มีสัดส่วนเป็นผู้กู้ “ต่ำกว่า” อาชีพอิสระ แต่มีข้อมูลที่น่าสนใจคือมูลหนี้เฉลี่ยสูงถึง 118,000-158,000 บาทต่อราย และกลุ่มนี้มักกู้นอกระบบ เพื่อมาปิดในระบบที่ค้างชำระไว้

พล.ต.ท.ไตรรงค์ ชี้ถึงพฤติกรรมการทวงหนี้ทั้งในออนไลน์และทั่วไป จากดั้งเดิมที่มักข่มขู่ทำร้ายร่างกายจะเห็นว่าลดลง เปลี่ยนเป็นการคุกคามทางไซเบอร์ เช่น การประจานในกลุ่มโซเชียล โดยใช้ภาพบัตรประชาชน ทำให้ผู้กู้อับอาย หรือ “แท็ก” ไปหาคนรอบข้างของลูกหนี้เพื่อกดดัน

พร้อมเผยจากประสบการณ์ตำรวจ พบสาเหตุที่ประชาชนยังต้องพึ่งพาหนี้นอกระบบ แม้เสี่ยงถูกทวงหนี้ไม่เป็นธรรม เกิดจากกำแพง 3 ด้าน คือ 1.กำแพงการเข้าถึงของระบบธนาคารที่พิจารณาอย่างเข้มงวด  2.กำแพงการรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เช่น กู้ง่าย ได้จริง ไม่ต้องค้ำ ทำให้หลงเชื่อง่าย  และกับดักเทคโนโลยีที่ประชาชนบางกลุ่มกด “อนุญาต” ให้แอปพลิเคชันเข้าถึงข้อมูลส่วนบุคคลในมือถือ และนำมาทวงหนี้ได้ในอนาคต และ 3.กำแพงทางสังคมและเศรษฐกิจ คือหนี้พอกพูนจากการกู้เจ้าหนึ่งมาให้อีกเจ้า  เป็นวงจรกู้ไม่จบ  และกลุ่มรายได้ไม่พอรายจ่ายจากภาวะเศรษฐกิจที่ฝืดเคือง

ทั้งนี้ ยอมรับอุปสรรคในการดำเนินการกับเจ้าหนี้นอกระบบซับซ้อนกว่าอดีต เพราะไม่ใช่เพียง “อิทธิพลท้องถิ่น” แต่มีเรื่องเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้อง แบ่งได้ 5 ประเด็นสำคัญ ได้แก่

1.ความซับซ้อนของโครงข่ายไซเบอร์ที่ทำให้การระบุตัวตนของเจ้าหนี้แอปเงินกู้ที่ทำได้ยากขึ้น 2.พยานหลักฐานที่ไม่สมบูรณ์ เช่น การปกปิดดอกเบี้ยในสัญญาเงินกู้ 3.ความไม่ร่วมมือของเหยื่อ อย่างการถูกข่มขู่ให้เกิดความกลัว และการไปยอมความนอกรอบ

4.ข้อจำกัดทางกฎหมายและการพิสูจน์ความผิด เช่น เจ้าหนี้บางรายใช้การเลี่ยงบาลีในสัญญา “ดอกเบี้ย เปลี่ยนเป็น ค่าธรรมเนียม” เพื่อตบตา 5.อุปสรรคเชิงพื้นที่และอิทธิพล หนี้นอกระบบแบบดั้งเดิมยังคงมีปัญหาผู้มีอิทธิพลในลักษณะการพึ่งพาอาศัยกัน

“การกวาดล้างที่ยังไม่หมด  เพราะปัญหาเชิงโครงสร้างทางเศรษฐกิจ  เมื่อคนขาดรายได้และหาเงินมาใช้ดำรงชีพไม่ได้ก็จำเป็นต้องเข้าสู่วงจรกู้หนี้นอกระบบเหมือนกับ “ไฮดรา” ที่ต่อให้ตัดหัวหนึ่งออกไปก็งอกกลับมาใหม่เสมอ เพราะมันไม่ใช่เรื่องของอาชญากรรม แต่คือเรื่องของปากท้องและช่องว่างทางกฎหมายที่สอดประสานกัน”

อย่างไรก็ตาม ฝากถึงผู้ที่กำลังถูกข่มขู่และเอาเปรียบให้ “ตั้งสติ อย่าไปกลัว” เพราะมีข้อกฎหมายห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินกว่ากำหนด หรือใช้วิธีบังคับให้ชำระหนี้ ต้องมีสติ-เก็บหลักฐาน หากถูกข่มขู่ให้ติดต่อสายด่วน 1599 หรือ 191 แต่ถ้ากู้แล้วไม่ได้เงินและถูกหลอกให้แจ้งสายด่วน 1441

ทั้งนี้ ฝากประชาชนที่คิดกู้หนี้นอกระบบ แม้จำเป็นต้องใช้เงินว่า หนี้นอกระบบไม่ใช่ทางออกแต่คือทางตัน ที่จะพรากทั้งเงิน ชื่อเสียง และความสงบ หากเดือดร้อนจริงแนะให้หาทางแก้ไขในระบบ เพราะหากตกเป็นทาสของเงินกู้นอกระบบ จะสร้างพฤติกรรมใช้จ่ายที่อาจเข้าสู่วัฏจักรที่เรียกว่า “วงจรกู้ไม่รู้จบ”

“ปัจจุบันกลุ่มคนเหล่านี้มักใช้ข้อมูลส่วนบุคคลมาเป็นหลักในการค้ำประกัน ฉะนั้นขอให้สำรวจทางเลือกอื่นก่อนเสมอ”

หนี้นอกระบบอาจไม่ใช่เรื่อง “คนเลือกผิด” แต่คือสถานการณ์ที่บีบให้คนจำนวนมาก “ไม่มีทางเลือก” เมื่อรายได้ไม่พอเลี้ยงชีวิต การเข้าถึงเงินในระบบกลับเต็มไปด้วยเงื่อนไขที่เอื้อมไม่ถึง  กลายเป็นช่องว่างให้หนี้นอกระบบเติบโต ฝังรากลึกเงียบๆ ในสังคม

หากยังไม่สามารถแก้ที่ต้นเหตุ ทั้งโครงสร้างเศรษฐกิจ รายได้ และการเข้าถึงแหล่งเงินทุน วงจรนี้ก็จะยังคงหมุนได้ต่อ เหยื่อรายใหม่จะยังคงเพิ่มขึ้น และทางเลือกสุดท้ายก็อาจกลายเป็น “ทางตัน” ที่ไม่มีวันหาทางออกได้.

ทีมข่าวอาชญากรรม รายงาน

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า คณะกรรมาธิการ (กมธ.) การเศรษฐกิจ การเงิน และการคลัง วุฒิสภา ที่มี กัมพล สุภาแพ่ง สมาชิกวุฒิสภา (สว.) เป็นประธาน กมธ. ได้พิจารณาศึกษาแนวทางการปรับโครงสร้างภาษีของประเทศไทยแล้วเสร็จ และได้นำเสนอการพิจารณาศึกษาให้ที่ประชุมวุฒิสภา ได้พิจารณาเห็นชอบผลการพิจารณาและข้อเสนอ ในวันที่ 21 เม.ย. นี้ ก่อนจะแจ้งไปยังคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อพิจารณาและดำเนินการตามสมควร เพื่อประโยชน์ชาติและประชาชนสืบไป

สำหรับบทสรุปของรายงานศึกษาดังกล่าว มีสาระสำคัญตอนหนึ่ง ระบุว่า รัฐบาลมีปัญหาขาดดุลการคลังต่อเนื่อง ขณะเดียวกันภาษีอากรถูกนำมาใช้เพื่อสนองต่อนโยบายการเมืองหลายวัตถุประสงค์ ทำให้รายได้ของรัฐไม่พอกับรายจ่าย

อีกทั้ง 10 ปีที่ผ่านมา การขาดดุลงบประมาณมีต่อเนื่องและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี เฉลี่ย 4% ของจีดีพี ซึ่งเกินกว่าสัดส่วนการขาดดุลงบประมาณตามกรอบความยั่งยืนทางการคลัง ที่กำหนดไม่เกิน 3% ต่อจีดีพี แนะในปี 2570-2572 มีแนวโน้มสัดส่วนหนี้สาธารณะสูงขึ้นจนเสี่ยงเข้าใกล้หรือทะลุเพดานหนี้ จึงส่งผลให้รัฐบาลต้องกู้เงินเพื่อชดเชยการขาดดุลเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นควรปรับโครงสร้างภาษีเพื่อให้สอดคล้องกับภาระรายจ่ายที่เกิดขึ้นจริง

กมธ. มีข้อเสนอต่อแนวทางการปรับโครงสร้างภาษีของประเทศไทย อาทิ

1. ข้อเสนอเชิงนโยบาย ด้วยการใช้เทคโนโลยีหรือปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) เพิ่มประสิทธิภาพการจัดเก็บ และพัฒนาการเก็บภาษีที่โปร่งใส เป็นธรรม ยกระดับให้กรมสรรพากรเป็นองค์กรจัดเก็บภาษีแห่งชาติ ที่มีคณะกรรมการบริหารอย่างอิสระ ลดอิทธิพลจากฝ่ายการเมือง
2. จัดเก็บภาษีจากฐานรายได้ อาทิ ให้ขึ้นทะเบียนผู้มีเงินได้ทุกคน เชื่อมกับฐานข้อมูลระบบสวัสดิการแห่งรัฐ กำลังพลภาครัฐ และระบบประกันสังคม เพื่อกำหนดนโยบายภาษีอากรของประเทศระยะยาว นโยบายสาธารณะ ระบบสวัสดิการแห่งรัฐ เพิ่มการหักลดหย่อนบุตรโดยการเกิด เป็นคนละ 5 แสนบาท ให้มีโครงการบัญชีการออมส่วนบุคคล เพื่อสิทธิลดหย่อนภาษี ได้แก่ กองทุนการออมสำหรับบุตรหลานสัญชาติไทย และกองทุนการออมสำหรับบิดามารดา เพื่อสร้างวัฒนธรรมการออมและการลงทุน

ทั้งนี้ ให้แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ (E-commerce) ทำหน้าที่หักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย 2% ของรายได้จากยอดขาย เพื่อส่งสรรพากร ปรับเพิ่มภาษีเงินได้ หัก ณ ที่จ่ายสำหรับบุคคลที่ได้รายรับจากเงินปันผล เกิน 10 ล้านบาท โดยให้นำมาคำนวณรายได้ โดยคิดอัตราภาษีก้าวหน้าแบบขั้นบันได ยกเว้นภาษีสตาร์ทอัพ (Startup) 3 ปีแรก จัดเก็บภาษีนิติบุคคลต่างชาติ โดยเฉพาะกลุ่มแพลตฟอร์มที่ขายสินค้าหรือให้บริการคนไทยหรือผู้ประกอบการไทย 20% เช่น TikTok, eBay, Alibaba ที่มีรายได้เกิดในประเทศไทย ไม่ว่ามีสถานประกอบการในไทยหรือไม่ และจัดเก็บ global minimum tax ขั้นต่ำ 15% ภายในปี 2570

3. ข้อเสนอแนะภาษีจัดเก็บจากฐานการบริโภค อาทิ ปรับเพิ่ม VAT จาก 7% เป็น 10% เพื่อใช้พัฒนาสวัสดิการรัฐ รองรับสังคมสูงอายุ ให้ทุกร้านค้าออกใบกำกับภาษีแบบอิเล็กทรอนิกส์ กำหนดนโยบายสลากกินแบ่งในรูปแบบใบเสร็จ หรือ ลอตเตอรี่ใบเสร็จไทย จัดเก็บ VAT กิจการธุรกิจอย่างเต็มระบบ โดยไม่ยกเว้นเกณฑ์รายได้ไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี จัดเก็บภาษีขายหุ้น จัดเก็บภาษีซื้อ-ขายทองคำ ทั้งทองคำจริง ทองคำผ่านแพลตฟอร์ม และ paper gold เป็นต้น
4. ข้อเสนอแนะภาษีจัดเก็บจากฐานทรัพย์สิน อาทิ ปรับปรุงกฎหมายที่ดิน ให้ที่ดินรกร้างว่างเปล่าเก็บภาษีสูงขึ้น เก็บภาษีป้ายนอกอาคาร ทั้งที่เป็นการค้าหรือไม่ใช่การค้า เช่น ป้ายนักการเมืองอวยพรในเทศกาลต่างๆ ทบทวนปรับเพดานภาษีรับมรดก ให้เสียภาษีภายใน 150 วันนับจากวันที่เจ้ามรดกเสียชีวิต ไม่ใช่วันรับมรดก และสนับสนุนให้ออกร่าง พ.ร.บ.ทรัสต์ เพื่อจัดการทรัพย์สินส่วนบุคคลให้มีประสิทธิภาพ ลดการนำทรัพย์สินออกไปบริหารจัดการนอกประเทศ
5. ข้อเสนอภาษีกับบทบาทการพัฒนาท้องถิ่น เช่น ศึกษาภาษี Home Town Tax จ่ายภาษีบริจาคให้เงินท้องถิ่นที่ตนต้องการ ให้บทบาท อปท. หารายได้ภาษีด้วยตนเอง มีคณะกรรมการวินัยการคลังท้องถิ่น เป็นองค์กรวิชาการให้คำแนะนำด้านการเงินการคลังกับท้องถิ่น

©2024 องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย