Blog

ประเทศไทยอย่างที่รู้ว่าฤดูกาลแสนจะแปรปรวนจนเกือบจะแยกไม่ได้แล้วว่าช่วงไหนฤดูร้อน ช่วงไหนฤดูฝน และช่วงไหนฤดูหนาว ด้วยความแปรปรวนของสภาพอากาศและช่วงนี้เป็นช่วงที่มีฝนตกชุก แน่นอนว่างูหรือสัตว์เลื้อยคลานมักจะออกมาเซย์ไฮพบปะผู้คนบ่อยกว่าปกติเพราะฝนทำให้พื้นที่หลบซ่อนในโพรงหรือท่อระบายน้ำมีน้ำขัง บรรดาสัตว์เหล่านี้จึงออกมาหาที่แห้งและอาหาร นี่คือเหตุผลที่เรามักเห็นข่าวคนถูกงูฉกหรือกัดในช่วงฝนตก 

ทุกครั้งที่เกิดเหตุด้วยความที่เคยร่ำเรียนมาในวิชาลูกเสือในเรื่องการเอาตัวรอดในป่า หลายคนยังคงเชื่อว่า ‘ถูกงูฉกต้องรีบรัดเหนือแผล’ เพื่อกันพิษแพร่กระจายเข้าสู่หัวใจ แต่ความจริงแล้ววิธีนี้อันตรายมากและอาจทำให้ผู้ป่วยสูญเสียอวัยวะหรือถึงแก่ชีวิตได้เลยทีเดียว 

ทำไมการรัดบริเวณเหนือแผลงูฉกถึงอันตราย? 

• พิษงูไม่ได้วิ่งเข้ากระแสเลือดทันทีแต่ถูกดูดซึมผ่านระบบน้ำเหลืองไม่ใช่เลือด การรัดแน่นจึงไม่ช่วยหยุดพิษ 
• การรัดบริเวณเหนือปากแผลจะทำให้พิษสะสมอยู่ในบริเวณเดียวทำให้เนื้อเยื่อส่วนนั้นถูกทำลายมากขึ้น 
• เมื่อคลายส่วนที่รัดออกพิษจะทะลักเข้าสู่กระแสเลือดรวดเดียว เสี่ยงต่ออาการช็อกและเสียชีวิต 

งานวิจัยในจีนที่ศึกษาผู้ป่วยถูกงูกัดกว่า 600 รายพบว่า คนที่ใช้สายรัดห้ามเลือด (Tourniquet) จะมีอาการรุนแรงกว่าคนที่ไม่ได้ใช้ และมีรายหนึ่งถึงกับต้องตัดขาเพราะเนื้อตายจากการขาดเลือด 

นอกจากงานวิจัยในจีนแล้วยังมีคำเตือนจากแพทย์ทั่วโลกอีกด้วย เช่น องค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO) และ ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (Centers for Disease Control and Prevention: CDC) จากสหรัฐอเมริกา ยืนยันตรงกันว่า ห้ามใช้สายรัดห้ามเลือด (Tourniquet) ส่วนทางฝั่งการรักษาในไทยอย่างโรงพยาบาลรามาธิบดี โรงพยาบาลนครธน รวมถึงโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย มีบทความที่ระบุอย่างชัดเจนว่า “ห้ามขันชะเนาะเมื่อถูกงูกัดหรือฉก” เพราะจะทำให้ผลการรักษาแย่ลง 

วิธีรักษาเบื้องต้นหากถูกงูฉกหรือกัด 

1. ตั้งสติและห้ามรัดแน่นเหนือแผล 
2. ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ หรือหากหาน้ำเกลือได้ก็ให้ใช้น้ำเกลือล้างแผล 
3. ถอดแหวน นาฬิกา หรือของที่รัดใกล้แผล เพราะอาจทำให้เกิดอาการบวม 
4. จัดอวัยวะให้อยู่ในระดับเดียวกับหัวใจหรือต่ำกว่า 
5. รีบพาผู้ป่วยไปโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด 
6. หากจำลักษณะงูได้หรือถ่ายรูปไว้จะช่วยให้แพทย์เลือกใช้ยาแก้พิษได้เร็วขึ้น แต่ถ้าหากจับงูตัวที่กัดไปให้แพทย์ได้จะทำให้ง่ายต่อการรักษามากกว่า 

สิ่งสำคัญคืออย่าหลงเชื่อวิธีผิดๆ อย่าง ‘การรัดเหนือแผล’ เพราะไม่เพียงไม่ช่วยแต่ยังเพิ่มความเสี่ยงถึงชีวิต การปฐมพยาบาลที่ถูกต้องและรีบไปโรงพยาบาลเท่านั้นที่จะช่วยชีวิตได้ 

46 ปี แห่งความสำเร็จ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ซึ่งเป็นศูนย์ศึกษาการพัฒนาแห่งแรกของประเทศ ยังคงเป็นที่พึ่งสำคัญของราษฎร ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านเกษตรครบวงจร ตั้งแต่การปรับปรุงดิน การปลูกพืช การเลี้ยงสัตว์ ไปจนถึงการแปรรูปผลผลิต เกษตรกรยืนยันน้อมนำไปปฏิบัติใช้จริง ช่วยให้ครอบครัว“มีกินมีใช้เพียงพอ” แม้ 2 เดือนไม่ไปตลาดก็ไม่ขัดสน

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ จัดงานนิทรรศการ “ปฐมบทแห่งศูนย์ศึกษาฯ ต้นแบบการเรียนรู้ สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน” ระหว่างวันที่ 7- 12 สิงหาคม 2568 โดยมีนายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี ประธานกรรมการบริหารโครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นประธานเปิดงาน พร้อมด้วยนายศุภรัชต์ อินทราวุธ รองเลขาธิการ กปร. และหน่วยงานในพื้นที่ เข้าร่วมงาน

นายอนุรักษ์ บัวคลี่คลาย ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดฉะเชิงเทรา เปิดเผยว่า ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ เป็นศูนย์ศึกษาการพัฒนาแห่งแรกที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระราชดำริให้จัดตั้งขึ้น เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้การพัฒนาตามลักษณะภูมิประเทศและภูมิสังคมในลักษณะ “พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต” เป็นพื้นที่ในการศึกษา ทดลอง และจัดทำแปลงสาธิตผลสำเร็จด้านการปรับปรุงดิน การปลูกพืช การเลี้ยงสัตว์ และการประมง เพื่อให้เกษตรกรเข้ามาเรียนรู้และต่อยอดในพื้นที่ของตนอย่างจนประสบผลสำเร็จเป็นรูปธรรม

“ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ ได้น้อมนําแนวพระราชดําริ ด้านต่าง ๆ มาปรับใช้ไปพร้อมกับการศึกษาทดลองในพื้นที่ จนประสบผลสําเร็จ เช่น การปรับปรุงสภาพดินที่ไม่สามารถเพาะปลูกได้ให้เพาะปลูกได้ จนปัจจุบันสามารถปลูกข้าว ที่ให้ผลผลิตเพียงพอสำหรับการบริโภคในครัวเรือนและจำหน่าย ข้าวที่ปลูกจะเป็นข้าวหอมมะลิ 105 ซึ่งเป็นที่ต้องการของผู้บริโภค” นายอนุรักษ์ บัวคลี่คลาย กล่าว

นางสมรัตน์ อินทศรี เกษตรกรต้นแบบ ที่ได้รับการขยายผลจากศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ เผยว่า ได้นำแนวทางจากศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ มาปฏิบัติใช้ ทั้งการปรับปรุงดิน การปลูกข้าวปลอดสารเคมี พันธุ์หอมมะลิ 105 การปลูกพืชผักรอบบ้านควบคู่กับการเลี้ยงสัตว์ การเพาะเลี้ยงปลาและหอยเชอรี่สีทองในบ่อซีเมนต์ ผลผลิตที่ได้สามารถบริโภคเองและแปรรูปสร้างรายได้เสริ

“สองเดือนอยู่บ้านไม่ต้องไปตลาดก็อยู่ได้สบาย ข้าว พืชผักที่ปลูก และสัตว์เลี้ยงทั้งสัตว์บกและสัตว์น้ำ จะนำมาหมุนเวียนบริโภคภายในครัวเรือน เหลือกินก็นำมาแปรรูป เช่น ปลาดุกร้า ปลาแดดเดียว ไข่ไก่มีให้เก็บกินทุกวัน ส่วนไข่เป็ดนำมาแปรรูปเป็นไข่เค็มสร้างรายได้อีกทาง โดยได้เรียนรู้การประกอบอาชีพเหล่านี้จากศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ ช่วงที่ทางศูนย์เปิดอบรมเพิ่มเติมก็เข้าไปอบรมแล้วนำมาพัฒนาต่อยอดทำให้มีผลผลิตเพิ่มมากขึ้น มีรายได้ให้ครอบครัวมาอย่างต่อเนื่อง” นางสมรัตน์ อินทศรี กล่าว

เช่นเดียวกับ นางกิ่งกาญจน์ นามูล เจ้าของสวนยัยแมว อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา เล่าว่า เดิมครอบครัวมีอาชีพทางการเกษตรที่อาศัยธรรมชาติ ทำให้ผลผลิตไม่สมบูรณ์ รสชาติไม่ดี หลังจากได้เรียนรู้เรื่องการปรับปรุงดินจากศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน ฯ ทำให้ผลผลิตทั้งทุเรียน เงาะ มังคุด มะนาว และกะท้อน มีคุณภาพและรสชาติอร่อยเป็นที่ต้องการของตลาด สร้างความมั่นคงทางรายได้ของครอบครัวอย่างต่อเนื่อง

“นับเป็นพระมาหมากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ ที่พระองค์มีพระราชดำริให้จัดตั้งศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ ขึ้น ทำให้ราษฎรมีที่พึ่งในการเรียนรู้ด้านการทำกิน ตั้งแต่การเพาะปลูก การพัฒนาคุณภาพและแปรรูปผลผลิต ตลอดจนการสนับสนุนการตลาดให้กแก่เกษตรกรในพื้นที่ ปัจจุบันมีกินมีใช้ไม่ขัดสน”นางกิ่งกาญจน์ นามูล กล่าว

ทั้งนี้ ในโอกาสครบรอบ 46 ปี และเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา 12 สิงหาคม ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ ยังได้จัดแสดงองค์ความรู้ที่ประสบผลสำเร็จแล้ว เช่น การเพาะเลี้ยงปลานิล การเลี้ยงชันโรง การทำปุ๋ยหมักเติมอากาศ การเพาะพันธุ์ไม้ และการผลิตผลิตภัณฑ์จากหญ้าแฝก รวมถึงสนับสนุนด้านการตลาดให้กับเกษตรกรในพื้นที่รอบศูนย์ฯ

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนฯ จึงไม่เพียงเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตร แต่ยังเป็นพลังขับเคลื่อนที่ทำให้ประชาชนมีความมั่นคงทางอาหาร รายได้ และคุณภาพชีวิต ตอกย้ำถึงพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงพระราชทานแนวทางการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง และเป็นภารกิจที่สืบสานต่อด้วยพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อประโยชน์สุขของราษฎรไทยอย่างแท้จริง