Blog

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ออกแถลงการณ์ชี้แจงกรณีรับ “นักศึกษากัมพูชา” ย้ำดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องโปร่งใส และยึดมั่นในหลักกฎหมาย ส่วนเหตุปะทะชายแดน เป็นสถานการณ์ระหว่างประเทศที่ไม่เกี่ยวข้องกับสถานศึกษา

จากประเด็นร้อนแรงในโลกออนไลน์ ที่มีการแชร์เรื่องราวของอดีตนักศึกษาทุนชาวกัมพูชา ซึ่งเคยได้รับโอกาสทางการศึกษาจากมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในประเทศไทย แต่กลับหันมาจับปืนสู้รบกับทหารไทย ซึ่งต่อมาทางผู้บริหารมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ให้ข้อมูลยืนยันว่า ชาวกัมพูชารายดังกล่าว เคยเป็นนักศึกษาทุนของมหาวิทยาลัย แต่ได้ลาออกแล้ว ก่อนเกิดเหตุความไม่สงบชายแดน เพราะติดทหาร ดังที่นำเสนอข่าวไปนั้น (ราชภัฏสุรินทร์ ยันหนุ่มกัมพูชาเคยเป็นนักศึกษาทุน แต่ลาออกก่อนเกิดเหตุชายแดน)

ล่าสุดวันที่ 2 กันยายน 2568 ทางเพจเฟซบุ๊ก Surindra Rajabhat University ได้เผยแพร่ แถลงการณ์มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ เรื่อง การเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการรับนักศึกษาต่างชาติ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ขอชี้แจงต่อสาธารณชน ดังนี้

1. การรับนักศึกษาต่างชาติ โดยเฉพาะนักศึกษาสัญชาติกัมพูชาเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ เป็นการดำเนินการตามวัตถุประสงค์ ภารกิจและหน้าที่ของมหาวิทยาลัยตามที่กฎหมายกำหนด เพื่อเปิดโอกาสทางการศึกษาและเสริมสร้างความร่วมมือด้านวิชาการระหว่างประเทศ ซึ่งมหาวิทยาลัยได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องและโปร่งใส

2. ภาวะความขัดแย้ง หรือเหตุการณ์สู้รบบริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา เป็นสถานการณ์ระหว่างประเทศที่อยู่นอกเหนืออำนาจหน้าที่ของมหาวิทยาลัย และไม่มีความเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการด้านการศึกษาแต่อย่างใด

3. สำหรับนักศึกษาต่างชาติที่ปรากฏเป็นกระแสข่าวนั้น ได้ลาออกจากการเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ และเดินทางกลับประเทศกัมพูชาเรียบร้อยแล้ว ก่อนที่จะเข้ารับหน้าที่ทหารตามคำสั่งของผู้นำประเทศกัมพูชา ดังนั้น เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นภายหลัง จึงมิได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของมหาวิทยาลัยตามที่กฎหมายกำหนด

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ใคร่ขอให้สาธารณชนได้โปรดใช้วิจารณญาณในการรับฟังข้อมูลข่าวสารด้วยความเป็นธรรม และตระหนักถึงบทบาทหน้าที่ของรัฐ สถาบันการศึกษาและประชาชนแต่ละฝ่ายอย่างถูกต้อง ทั้งนี้ มหาวิทยาลัยยังคงมุ่งมั่นปฏิบัติหน้าที่ในฐานะสถาบันอุดมศึกษาที่พัฒนาท้องถิ่นสู่สากลด้วยความรับผิดชอบ โปร่งใสและยึดมั่นในหลักกฎหมาย

จึงประกาศให้ทราบโดยทั่วกัน

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

2 กันยายน 2568

สภาผู้บริโภค เดินหน้ายื่น 6 ข้อเสนอ ถึงกระทรวงศึกษาธิการ แก้ปัญหาความรุนแรงในโรงเรียน ร่วมสร้าง พื้นที่ปลอดภัยในโรงเรียน พร้อมดึงเสียงเยาวชน เป็นพลังสำคัญในการเปลี่ยนแปลง ร่วมส่งเสียงสะท้อนความรุนแรงในโรงเรียนมีจริง

จากกรณีที่มีข่าวปัญหาความรุนแรงในสถานการศึกษา ซึ่งรวมถึงการล่าวละเมิดทางเพศ การกลั่นแกล้ง ปัญหาสุขภาพจิต สร้างความวิตกกังวลให้สาธารณะชนว่าพื้นที่การศึกษาอาจไม่ใช่พื้นที่ปลอดภัยสำหรับเยาวชนในครอบครัว สภาผู้บริโภคตระหนักถึงสิทธิของผู้ปกครองและนักเรียนนักศึกษาที่ต้องได้รับความคุ้มครองทั้งร่างกายและจิตใจในสถานศึกษาจึงได้เข้าพบ ผู้บริหารกระทรวงศึกษาธิการ ในวันที่ 2 กันยายน เพื่อยื่นข้อเสนอนโยบายและมาตรการคุ้มครองผู้บริโภคต่อประเด็น ความปลอดภัย และการสร้างพื้นที่ปลอดภัยในโรงเรียน 6 ประเด็นโดยมี ดร.วันเพ็ญ บุรีสูงเนิน ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นผู้แทนรับข้อเสนอ

อรรถพล  อนันตวรสกุล ประธานอนุกรรมการด้านการศึกษา สภาผู้บริโภค เปิดเผยว่า ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมาที่เกิดปัญหาความรุนแรงในสถานศึกษาที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เป็นแรงผลักดันให้สภาผู้บริโภคสำรวจสถานการณ์และรวบรวมข้อมูลจากเยาวชน ผู้ปกครอง และครู จนได้ข้อเสนอที่ต้องการให้กระทรวงศึกษาธิการนำไปแก้ไขใช้เป็นแนวทางประกอบการกำหนดนโยบายระดับชาติ ตลอดจนการพัฒนากลไกเชิงปฏิบัติในสถานศึกษาทั่วประเทศ

สภาผู้บริโภคจึงขอยื่นหนังสือข้อเสนอสำคัญทั้ง 6 ประเด็น สร้างพื้นที่ปลอดภัยในโรงเรียน

• สร้างระบบดูแลสุขภาพจิตที่เข้าถึงง่าย: จัดสรรทรัพยากรด้านสุขภาพจิตให้เพียงพอ ทั้งสำหรับนักเรียนและบุคลากรทางการศึกษา รวมถึงฝึกอบรมครูให้มีทักษะการรับฟังและดูแลนักเรียนเชิงลึก พร้อมสร้างระบบติดตามผู้ที่เผชิญปัญหาความรุนแรงอย่างต่อเนื่อง
• ปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานให้ปลอดภัย: กำหนดมาตรฐานห้องน้ำที่มิดชิดเพื่อป้องกันการล่วงละเมิด พร้อมคุมเข้มการใช้บุหรี่ไฟฟ้าและสิ่งเสพติด รวมถึงการดูแลความปลอดภัยจากบุคคลภายนอก
• แก้ปัญหาไซเบอร์บูลลี่อย่างเป็นระบบ: บรรจุเนื้อหาเรื่องไซเบอร์บูลลี่และสิทธิในโลกออนไลน์ในหลักสูตรตั้งแต่ระดับประถม และจัดอบรมครูให้มีความรู้ความเข้าใจในประเด็นนี้
• คุ้มครองสิทธิเด็กและสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย: จัดตั้งช่องทางร้องเรียนที่เชื่อถือได้ พร้อมเปิดโอกาสให้นักเรียนและสภานักเรียนมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังและสื่อสารปัญหา
• ส่งเสริมบทบาทครอบครัวในการดูแลสุขภาพจิต: จัดอบรมให้ความรู้ผู้ปกครองเกี่ยวกับภาวะซึมเศร้าและปัญหาสุขภาพจิต เพื่อให้ครอบครัวเป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับบุตรหลาน
• พัฒนาการเรียนรู้เรื่องเพศศึกษาและการคุกคามทางเพศ: อบรมครูและนักเรียนในเรื่องเพศศึกษาที่ครอบคลุมสิทธิในร่างกายและความหลากหลายทางเพศ พร้อมจัดตั้งศูนย์ให้คำปรึกษาและระบบติดตามผลในโรงเรียน

ขณะที่ ดร.วันเพ็ญ ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ ได้ชี้แจงว่า ข้อเสนอนโยบายและมาตรการคุ้มครองผู้บริโภคที่เสนอในวันนี้ กระทรวงศึกษาธิการจะนำไปใช้เป็นแนวทางประกอบการพิจารณาเพื่อกำหนดนโยบายระดับชาติ ตลอดจนการพัฒนากลไกเชิงปฏิบัติในสถานศึกษาทั่วประเทศ ซึ่งมุ่งเน้นเชิงระบบในการป้องกันและแก้ไขปัญหาความรุนแรงในสถานศึกษา และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ในการพัฒนาโรงเรียนให้เป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับนักเรียน

โดยที่ผ่านมา กระทรวงศึกษาธิการมีแนวทางการดำเนินงานที่หลากหลายของหน่วยงานภายใต้สังกัด ได้แก่ สพฐ. อาชีวศึกษา กรมส่งเสริมการเรียนรู้ และสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน รวมถึงได้พยายามจัดหามาตรการการป้องกันทั้งด้านการสุขภาพกายและการดูแลสุขภาพจิต  ตลอดจนการสร้างเครือข่ายช่วยเหลือผู้เรียน นอกจากนี้ ในการประชุมหารือดังกล่าว ยังมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับ ความท้าทายและอุปสรรค ในการดำเนินงาน รวมถึงข้อเสนอแนะให้ครูมีบทบาทมากขึ้นในการดูแลนักเรียน และการทำงานร่วมกันระหว่างทุกภาคส่วนเพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและมีความสุขสำหรับเด็กและเยาวชน

อย่างไรก็ดี  ดร.วันเพ็ญ ตั้งข้อสังเกตว่า แม้กระทรวงศึกษาธิการจะมีโครงการและแนวทางมากมาย แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนยังคงมีอยู่ เนื่องจากการดูแลยังไม่ครอบคลุมเพียงพอ โดยเฉพาะปัญหานอกรั้วโรงเรียนและปัญหาด้านจิตใจที่มีความซับซ้อน อีกทั้งยังมีข้อจำกัดทั้งด้านงบประมาณและบุคลากร ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความแตกต่างในการดำเนินงานของแต่ละองค์กรภายในกระทรวง

ด้าน พรภพ ฉิมพาลี ผู้แทนสภาเด็ก ตัวแทนเสียงสะท้อนจากเด็กและเยาวชน ยอมรับว่า ความรุนแรงในสถานศึกษาเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริง และส่งผลกระทบต่อตนและเพื่อน ๆ เยาวชนพอสมควร ซึ่งอยากให้กระทรวงศึกษาธิการมีมาตรการและแนวทางในการป้องกันเพื่อไม่ให้เกิดขึ้น ไม่ใช่เพียงแค่การแก้ไข

อรรถพลย้ำว่า การยื่นข้อเสนอครั้งนี้ ไม่ได้โยนภาระการแก้ปัญหาให้กระทรวงศึกษาธิการเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนของสังคม ซึ่งเป็นโจทย์ที่ต้องอาศัยการทำงานระยะยาว อีกทั้งยังมีประเด็นสำคัญเรื่องสุขภาพจิตของเด็กและเยาวชน ที่กำลังกลายเป็นปัญหาใหญ่ในสังคม และได้รับความสนใจจากหลายหน่วยงานทั้ง สสส. วุฒิสภา และยูเนสโก แต่สิ่งที่ยังขาดคือการขยายผลและทำให้การทำงานเกิดผลอย่างทั่วถึง

“เรารู้ว่าตรงไหนมีเงา นั่นหมายความว่าตรงนั้นก็ต้องมีแสง วันนี้ที่เรามารับฟังร่วมกัน ก็จะได้เห็นถึงความพยายามของกระทรวง ที่พยายามสร้างกลไกในการขับเคลื่อนอย่างจริงจัง เรามีทั้งวิธีการรับมือ และแนวทางการทำงานหลายอย่าง ปัญหายังคงเกิดขึ้น แต่สิ่งนั้นคือความท้าทาย การก่นด่าในความมืดไม่ช่วยอะไร สิ่งสำคัญคือการช่วยกันเปิดไฟ ให้ห้องทั้งห้องสว่าง” อรรถพลกล่าว

นอกจากนี้ ประธานอนุกรรมการด้านการศึกษา สภาผู้บริโภค กล่าวต่อว่า การประชุมในครั้งนี้ได้รับเสียงสะท้อนจากกระทรวงศึกษาธิการว่า ภายในกระทรวงเองมีความพยายามในการขับเคลื่อนหลายด้าน ทั้งการสร้างกลไก การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา รวมถึงการออกแบบกลไกในระดับจังหวัดและเขตพื้นที่เพื่อให้เกิดการทำงานอย่างเป็นระบบ การประชุมครั้งนี้จึงเปรียบเสมือนการเชื่อมโยงเสียงจากเด็ก เยาวชน และผู้ปกครอง ไปสู่การทำงานเชิงนโยบายของกระทรวง

โดย กระทรวงฯ มีความเปิดกว้างในการรับฟังเสียงสะท้อนจากภาคส่วนต่าง ๆ และเห็นตรงกับสภาผู้บริโภคในโจทย์สำคัญทั้ง 6 ประการ ซึ่งหลายเรื่องยังคงเป็นช่องว่างที่ต้องอาศัยการร่วมมือกับภาคีเครือข่าย โดยสภาผู้บริโภคพร้อมทำหน้าที่เป็นหนึ่งในกลไกสำคัญ เปิดพื้นที่ให้ผู้บริโภค เด็ก เยาวชน และผู้ปกครอง ได้ส่งเสียงสะท้อน และมองว่าเด็กไม่ได้เป็นเพียงฝ่ายที่รอรับความช่วยเหลือ แต่สามารถเป็นพลังสำคัญที่มีเครือข่ายกระจายอยู่ในทุกจังหวัด

สำหรับข้อเสนอทั้ง 6 ข้อมีที่มาจากการสำรวจสถานการณ์ความรุนแรงในโรงเรียน โดยมีเด็กและเยาวชนเข้าร่วมเป็นจำนวนมาก ข้อมูลที่ได้จากการสำรวจถูกนำมาจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นจากเยาวชนในหลายระดับ ทั้งมัธยมต้น มัธยมปลาย และมหาวิทยาลัย รวมถึงการเปิดรับฟังจากผู้ปกครองและครูด้วย ผลจากการแลกเปลี่ยนและพูดคุยในเวทีเหล่านี้ ได้รับการสังเคราะห์และรวบรวมจนกลายเป็นข้อเสนอ 6 ประการดังกล่าว

สำหรับในปี  2569 คณะทำงานด้านการศึกษา สภาผู้บริโภค ได้กำหนดเป้าหมายในการจัดทำข้อเสนอนโยบายด้านการศึกษาต่อเนื่อง ประกอบด้วย  เด็กทุกคนต้องได้เรียนฟรี 15 ปี และได้เรียนอย่างมีคุณภาพ ทั้งด้านหลักสูตรการเรียนการสอน สภาพแวดล้อมที่ดี รวมถึงสวัสดิการและภาระงานของคุณครู พร้อมทั้งการสร้างการมีส่วนร่วมของเครือข่าย ผู้ปกครอง นักเรียน คุณครู เพื่อร่วมกันผลักดันในโจทย์อื่น ๆ ให้การเรียนฟรีและการเรียนอย่างมีคุณภาพเกิดขึ้นจริง เช่น รถโรงเรียน หรือคดีความค่าบำรุงการศึกษาที่อยู่ในศาลปกครองสูงสุดตอนนี้ ทั้งหมดนี้คือประเด็นที่ต้องอาศัยทุกช่องทาง ทุกภาคส่วนมาช่วยกัน เพื่อทำให้การศึกษาเป็นของทุกคน

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

• เด็กไทย 40% เคยพบความรุนแรงในโรงเรียน สภาผู้บริโภคเร่งผลักดัน “โรงเรียนปลอดภัย”
• แบบสำรวจ 4 มิติ ความรุนแรงในโรงเรียน

รู้จัก “เจน ญาณทิพย์” หมอดูสาวผู้มีจิตสัมผัส แม่หมอตรวจกรรมที่เติบโตจากฝั่งธนบุรี

เจน ญาณทิพย์ หรือชื่อจริง เจนจิรา เรียบร้อยเจริญ เป็นหมอดูชื่อดัง ผู้มีพลังพิเศษในการสัมผัสวิญญาณและตรวจกรรมตั้งแต่วัยเยาว์ เธอเกิดและเติบโตในกรุงเทพมหานคร ฝั่งธนบุรี โดยคุณพ่อเป็นข้าราชการ คุณแม่ประกอบอาชีพค้าขาย สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี คณะศิลปศาสตร์ สาขาการโรงแรมและการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยสยาม ปี 2548 

เริ่มเห็น “สิ่งที่คนอื่นไม่เห็น” เมื่อ 8 ขวบ

ในวัยเด็ก เธอเริ่มได้ยินเสียงกระซิบข้างหูเกี่ยวกับเรื่องบุญบาป และเริ่มมองเห็นกรรมในคนรอบตัว เช่น เพื่อนที่เคยเป็นสัตว์ในอดีตชาติ หรือคนสวนที่เดินผ่านไปมา จึงเริ่มฝึกนั่งสมาธิเพื่อเข้าใจสิ่งที่เธอสัมผัสได้ แม้ช่วงแรกจะคิดว่าเป็นจินตนาการ แต่เมื่อปรากฏบ่อยขึ้นเธอจึงเริ่มยอมรับว่ามันคือความจริง

จากงานประจำสู่ชีวิตแม่หมอตรวจกรรม

เจนทำงานในสายการตลาดและประชาสัมพันธ์กับ บริษัท เทเลวิช คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) จากนั้นย้ายไปทำงานด้านอสังหาริมทรัพย์ที่ บริษัท ปิยะชาติ จำกัด และตำแหน่งธุรการที่ บริษัท กรุ๊ปลีส จำกัด จนวันหนึ่งเสียงกระซิบในใจเรียกร้องให้เธอ “ช่วยเหลือคน” จึงตัดสินใจลาออกจากงานประจำ มาขายก๋วยเตี๋ยวลุยสวน และเดินทางเข้าสู่วงการหมอดู อย่างเต็มตัวในชื่อ “เจน ญาณทิพย์”

เส้นทางสู่การเป็นบุคคลสาธารณะในวงการลี้ลับ

เธอโด่งดังขึ้นจากการร่วมเป็นพิธีกรในรายการ คนอวดผี โดยเฉพาะช่วง “ศูนย์บรรเทาทุกข์ผี” และ “ล่าท้าผี” จากนั้นยังกลับมาในรายการ “คนอวดผี Online” ช่วงศูนย์บรรเทาทุกข์ผี เมื่อปี 2566

งานด้านผู้สื่อวิญญาณและกิจกรรมทางธรรม

ปัจจุบัน นอกจากเป็นหมอดูตรวจกรรมแล้ว เจนยังดำเนินกิจกรรมเชิงธรรมะผ่าน เว็บไซต์อาจารย์เจน.com และช่อง YouTube “อาจารย์เจน ญาณทิพย์” เธอจัดทริปทำบุญ เช่น ทอดผ้าป่า ทอดกฐิน บูรณะวัด และยังสร้างสำนักปฏิบัติธรรม “วิปัสสนาญาณ อาจารย์เจน ญาณทิพย์” ที่ อำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์ เพื่อเผยแพร่ธรรมะและเชิญชวนให้ประชาชนร่วมสร้างบุญ สร้างบารมี 

ผลงานเขียนหนังสือแนวจิตสัมผัส

นอกจากนี้ เธอยังเป็นนักเขียนหนังสือแนวธรรมะและญาณทิพย์ อาทิ ตัดเวร หยุดกรรม, เจาะรหัสพิบัติกรรม, เรื่องลี้ลับที่อยากเล่า, ฮวงจุ้ยวิญญาณ และ เรื่องลี้ลับที่อยากเล่า ตอน ความรัก ซึ่งตีพิมพ์กับสำนักพิมพ์อัมรินทร์ธรรมะ 

เปิดปมธุรกิจค้าชิ้นส่วนร่างกายมนุษย์ในสหรัฐฯ ถูกกฎหมาย แต่เหตุใดจึงเปิดช่องให้ฉวยประโยชน์ได้

ฮาโรลด์ ดิลลาร์ด อายุ 56 ปี ตอนที่เขาได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งชนิดรุนแรงบริเวณช่องท้อง ในเดือน พ.ย. 2009 ภายในไม่กี่สัปดาห์ ชายผู้เคยเป็นช่างซ่อมรถและเป็นสารพัดช่างประเภทที่เรียกว่า “ซ่อมได้ทุกอย่าง” (Mr Fix It) ผู้สวมหมวกคาวบอยและกางเกงยีนส์ในเกือบทุกวัน ก็เข้าสู่กระบวนการดูแลผู้ป่วยในระยะสุดท้ายของชีวิต

ในช่วงวันท้าย ๆ ของชีวิต มีบริษัทที่ชื่อว่า ไบโอแคร์ (Bio Care) เข้ามาเยี่ยมดิลลาร์ดที่สถานพยาบาลและถามเขาว่าต้องการจะบริจาคร่างกายเพื่อวิทยาศาสตร์ทางการแพทย์หรือไม่ หรือที่เรารู้จักกันว่า “อาจารย์ใหญ่” ซึ่งร่างกายของเขาจะถูกนำไปให้แพทย์ใช้ฝึกฝนการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า โดยทางบริษัทจะฌาปนกิจส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่ไม่ได้ใช้ และส่งคืนเถ้าอัฐิของผู้วายชนม์ให้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

“ดวงตาเขาเป็นประกาย” ฟาร์ราห์ ฟาโซลด์ ลูกสาวของเขาเล่าย้อน “เขามองว่าข้อเสนอนี้ช่วยลดภาระให้กับครอบครัว การบริจาคร่างกายเป็นสิ่งสุดท้ายที่เขาสามารถเสียสละได้”

ดิลลาร์ดเสียชีวิตลงในวันคริสต์มาสอีฟ และภายในไม่กี่ชั่วโมง รถยนต์ของบริษัทไบโอแคร์ก็มาจอดหน้าสถานพยาบาลและรับร่างของเขาออกไป

ไม่กี่เดือนหลังจากนั้นก็มีตำรวจโทรศัพท์หาลูกสาวของเขาและแจ้งว่า พบศีรษะของพ่อ

ตำรวจเปิดเผยว่า พบชิ้นส่วนร่างกายมากกว่า 100 ชิ้นที่เป็นของบุคคล 45 คน ภายในโกดังของบริษัท

“ศพทั้งหมดดูเหมือนจะถูกชำแหละโดยการใช้เครื่องมือตัดหยาบ อย่างเช่นเลื่อยไฟฟ้า” ทีมสืบสวนคนหนึ่งเขียนเล่าในขณะนั้น

ฟาโซลด์บอกว่า เธอคิดว่าร่างของพ่อจะได้รับการจัดการด้วยความเคารพ แต่กลับถูก “ทำลายจนไม่เหลือสภาพเดิม”

“เวลาที่ฉันหลับตาตอนกลางคืนก็จะเห็นภาพอ่างสีแดงขนาดใหญ่ที่เต็มไปด้วยชิ้นส่วนร่างกาย ฉันกลายเป็นโรคนอนไม่หลับ ตอนนั้นฉันหลับไม่ลงเลย”

ขณะนั้นบริษัทดังกล่าวเปิดเผยผ่านทนายความโดยปฏิเสธข้อครหาที่ว่าพวกเขาปฏิบัติต่อร่างคนตายอย่างไม่เหมาะสม ปัจจุบันบริษัทแห่งนี้ไม่ได้ประกอบกิจการแล้ว และเราไม่สามารถติดต่อเจ้าของเดิมเพื่อขอความคิดเห็นได้

นี่คือครั้งแรกที่ฟาโซลด์ทำให้โลกรู้จักนายหน้าค้าศพ (body brokers) บริษัทเอกชนที่รวบรวมศพ ชำแหละแยกชิ้นส่วนร่างกาย และนำไปขายเพื่อทำกำไร โดยมักจะส่งขายไปยังศูนย์วิจัยทางการแพทย์ต่าง ๆ

ตามความเห็นของบรรดานักวิจารณ์ มองว่า อุตสาหกรรมนี้ไม่ต่างอะไรจากการปล้นหลุมศพสมัยใหม่ แต่ก็มีฝ่ายที่โต้แย้งว่าการบริจาคร่างกายเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการวิจัยทางการแพทย์ และบริษัทเอกชนเหล่านี้ก็แค่เข้ามาเติมช่องว่างที่มหาวิทยาลัยต่าง ๆ ล้มเหลวอย่างต่อเนื่องในการจะหาร่างผู้เสียชีวิตให้ได้เพียงพอต่อการสนับสนุนการศึกษาและโครงการวิจัยของพวกเขา

แม้ว่าฟาโซลด์จะไม่รู้ตัวในตอนนั้น แต่กรณีพ่อของเธอก็จุดประกายให้เกิดการถกเถียงที่เต็มไปด้วยอารมณ์ ในประเด็นที่เจาะไปถึงใจกลางความคิดของเราเกี่ยวกับชีวิตและความหมายของการตายอย่างมีศักดิ์ศรี

ธุรกิจค้าศพ

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 เป็นอย่างน้อย ที่การเรียนการสอนแพทยศาสตร์ขยายตัว กลุ่มผู้ที่มีหัวคิดทางวิทยาศาสตร์บางคนเริ่มนิยมแนวคิดที่ว่าศพของพวกเขาสามารถถูกนำไปใช้ฝึกอบรมแพทย์ได้

แบรนดิ ชมิตต์ ผอ.โครงการบริจาคร่างกายแห่งมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย จุดหมายปลายทางยอดนิยมสำหรับผู้ที่จะประสงค์ทิ้งมรดกร่างกายของพวกเขาไว้[สำหรับการศึกษา] ระบุว่า ในปีที่ผ่านมาทางโครงการได้รับ “การบริจาคร่างกายทั้งหมด” รวม 1,600 ร่าง และยังมีรายชื่อผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่อีกเกือบ 50,000 รายที่ลงทะเบียนบริจาคร่างกายไว้แล้ว

โดยมากแล้ว การบริจาคร่างกายถูกขับเคลื่อนด้วยจิตใจอันเอื้อเฟื้อแก่ผู้อื่นเท่านั้นเอง ชมิตต์บอกว่า “คนส่วนใหญ่หากไม่ใช่คนมีการศึกษา ก็เป็นคนที่สนใจในการศึกษา”

แต่ปัจจัยทางด้านการเงินก็ส่งผลเช่นกัน ชมิตต์ ระบุว่า ด้วยความที่การจัดงานศพมีค่าใช้จ่ายสูง หลายคนจึงถูกล่อลวงด้วยภาพในอนาคตว่าร่างกายของพวกเขาจะถูกนำไปจัดการให้ฟรี ๆ

มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียไม่ได้รับผลกำไรจากโครงการบริจาคร่างกาย และมีแนวปฏิบัติในการจัดการกับศพ หรือในทางการแพทย์เรียกว่าอาจารย์ใหญ่ อย่างเข้มงวด เช่นเดียวกับโรงเรียนแพทย์ส่วนใหญ่

แต่ในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมานี้ ในสหรัฐฯ มีเครือข่ายธุรกิจที่แสวงหาผลกำไรเข้ามาทำหน้าที่เป็นนายหน้า รวบรวมร่างกายของบุคคลต่าง ๆ ชำแหละชิ้นส่วนและส่งขาย พวกเขาเป็นที่รู้จักในนามนายหน้าค้าศพ แม้ว่าบริษัทเหล่านั้นจะเรียกตัวเองว่า “ธนาคารเนื้อเยื่อที่ไม่ใช่เพื่อการปลูกถ่าย” ก็ตาม

ลูกค้าส่วนหนึ่งของพวกเขาคือมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ที่ใช้ร่างอาจารย์ใหญ่ในการฝึกแพทย์ และอีกส่วนคือบรรดาบริษัทวิศวกรรมทางการแพทย์ที่ใช้ชิ้นส่วนร่างกายต่าง ๆ เพื่อทดสอบผลิตภัณฑ์ อย่างเช่น การปลูกถ่ายข้อสะโพกเทียมรุ่นใหม่

การค้าชิ้นส่วนร่างกายเพื่อแสวงหาผลกำไรเป็นเรื่องผิดกฎหมายในสหราชอาณาจักรและประเทศอื่น ๆ ในยุโรป แต่กฎระเบียบที่หละหลวมกว่าในสหรัฐฯ ทำให้การซื้อขายชิ้นส่วนเหล่านี้เฟื่องฟูขึ้นมาได้

การสืบสวนเรื่องนี้ครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งเกิดขึ้นในปี 2017 โดยไบรอัน โกรว์ นักข่าวรอยเตอร์ พบว่ามีบริษัทนายหน้าค้าศพเพื่อแสวงผลกำไร 25 แห่งในสหรัฐฯ โดยหนึ่งในนั้นมีรายได้ 12.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (403 ล้านบาท) ในช่วงเวลาสามปีของการทำธุรกิจขายชิ้นส่วนร่างกาย

บริษัทเหล่านี้บางแห่งได้รับการเคารพนับถืออย่างกว้างขวาง ทั้งยังอ้างว่าได้ปฏิบัติตามหลักจริยธรรมอย่างเข้มงวด ขณะที่บางแห่งก็ถูกกล่าวหาว่าไม่เคารพต่อผู้ตายและเอารัดเอาเปรียบผู้ที่กำลังเปราะบางจากความเศร้าโศก

การค้าระดับโลก

เจนนี คลีแมน ผู้ใช้เวลาหลายปีในการศึกษาค้นคว้าเรื่องนี้เพื่อเขียนลงในหนังสือ “The Price of Life” ซึ่งอาจแปลเป็นไทยได้ว่า “ราคาของชีวิต” ระบุว่าสิ่งที่ทำให้ตลาดการค้าขายดังกล่าวเติบโตมาจากช่องว่างทางกฎหมายของสหรัฐฯ

ในขณะที่สหราชอาณาจักรมีพระราชบัญญัติว่าด้วยเนื้อเยื่อมนุษย์ (Human Tissue Act) ซึ่งทำให้การจะค้ากำไรจากชิ้นส่วนร่างกายมนุษย์เป็นเรื่องผิดกฎหมายแทบจะในทุกกรณี แต่ในสหรัฐฯ ไม่ได้มีกฎหมายในลักษณะเดียวกัน แม้จะมีกฎหมายฉบับหนึ่งคือพระราชบัญญัติของขวัญทางกายวิภาคที่บังคับใช้กับทุกรัฐ (Uniform Anatomical Gift Act) ห้ามการขายเนื้อเยื่อมนุษย์ แต่กฎหมายเดียวกันนี้ก็เปิดช่องให้สามารถเรียกเก็บค่าใช้จ่าย “ในอัตราที่เหมาะสม” สำหรับการ “ดำเนินการ” เกี่ยวกับชิ้นส่วนร่างกายได้

กฎหมายที่หละหลวมนี้เองทำให้สหรัฐฯ กลายเป็นแหล่งส่งออกศพในระดับโลก โดยคลีแมนระบุในหนังสือของเธอว่า หนึ่งในผู้เล่นรายใหญ่ที่สุดของสหรัฐ ได้ส่งออกชิ้นส่วนร่างกายมนุษย์ไปยังปลายทางกว่า 50 ประเทศ รวมถึงสหราชอาณาจักร

“มีหลายประเทศที่ขาดแคลนผู้บริจาคร่างกาย” คลีแมนกล่าว “และพวกเขาสามารถหาร่างได้จากอเมริกา”

นายหน้าเหล่านี้ไม่มีการลงทะเบียนอย่างเป็นทางการ และสถิติทางการก็หาได้ยากยิ่ง แต่รอยเตอร์คำนวณว่าตั้งแต่ปี 2011 – 2015 นายหน้าเอกชนในสหรัฐฯ ได้รับร่างมนุษย์ไปแล้วอย่างน้อย 50,000 ร่าง และจัดส่งชิ้นส่วนออกไปแล้วมากกว่า 182,000 ชิ้น

‘ร่างบริจาคที่เป็นของรัฐ’

สำหรับบางคน นายหน้าค้าศพเอกชนเป็นเสมือนภาพแทนผู้แสวงหาประโยชน์จากความสูญเสียในรูปแบบที่เลวร้ายที่สุด

ในการสืบสวนให้กับรอยเตอร์ โกรว์พบว่ามีบางกรณีที่นายหน้าเหล่านี้เข้าไป “พัวพันกับอุตสาหกรรมงานศพในอเมริกา” ผ่านการที่ผู้จัดงานศพแนะนำนายหน้าให้กับญาติของผู้ที่เพิ่งจะเสียชีวิต โดยผู้จัดงานศพจะได้รับค่าตอบแทนสำหรับการแนะนำ ซึ่งบางครั้งก็เป็นมูลค่าสูงเกิน 1,000 ดอลลาร์สหรัฐ (32,000 บาท)

เรื่องเลวร้ายมีให้เห็นได้ทั่วไป และเนื่องด้วยกฎระเบียบที่ไม่เข้มงวดของสหรัฐฯ จึงมักไม่ค่อยมีการเอาผิดทางกฎหมายเมื่อมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น

หลังเปิดหน้าเผชิญกับไบโอแคร์ ฟาโซลด์คาดหวังว่าจะสามารถดำเนินคดีอาญากับบริษัทได้ เธอไม่พอใจกับพัสดุที่เธอได้รับทางไปรษณีย์ ซึ่งเป็นถุงซิปล็อคที่บริษัทอ้างว่าคืออัฐิของพ่อเธอ เธอบอกว่าพัสดุดังกล่าวไม่ได้ดูเหมือนเถ้ากระดูกของมนุษย์เลย ในขณะที่ก็มีข้อค้นพบว่าชิ้นส่วนร่างกายของพ่อเธออาจถูกตัดด้วยเลื่อยไฟฟ้า

เจ้าของไบโอแคร์ถูกตั้งข้อหาฉ้อโกงในตอนแรก แต่ข้อหาดังกล่าวก็ถูกถอนไปเนื่องจากอัยการไม่สามารถพิสูจน์เจตนาฉ้อฉลได้

ขณะที่ความหวังเหลือน้อยลงเรื่อย ๆ ฟาโซลด์ได้ติดต่ออัยการเขตท้องถิ่น แต่เธอได้รับแจ้งในเวลาต่อมาว่าไบโอแคร์ไม่ได้ละเมิดกฎหมายอาญาใด ๆ ของรัฐ

อีกกรณีที่เป็นข้อถกเถียงไม่แพ้กันคือการบริจาค “ร่างกายของรัฐ” เมื่อคนไร้บ้านเสียชีวิตอยู่บนถนน หรือใครบางคนตายที่ตายในโรงพยาบาลโดยไร้ญาติ และศพของพวกเขาถูกบริจาคเพื่อวิทยาศาสตร์

ในทางทฤษฎี เจ้าหน้าที่ของเทศมณฑลนั้นจะต้องพยายามค้นหาญาติของผู้เสียชีวิตก่อน และร่างจะถูกบริจาคต่อเมื่อค้นหาแล้วไม่พบญาติของผู้ตายเท่านั้น

แต่บีบีซีได้ยินมาว่าในทางปฏิบัติไม่เป็นแบบนั้นเสมอไป ปีที่ผ่านมา ทิม เลกเก็ตต์ เลื่อนดูแอปพลิเคชันข่าวในโทรศัพท์ในบ้านของเขาที่รัฐเท็กซัส ก่อนจะพบรายชื่อผู้ตายที่ถูกใช้ร่างกายในลักษณะนี้ เขาตกใจที่เห็นชื่อของเดล พี่ชายของเขา ผู้เป็นคนขับรถยกซึ่งเสียชีวิตจากภาวะทางเดินหายใจล้มเหลวเมื่อหนึ่งปีก่อนหน้า

ร่างกายของพี่ชายเขาถูกบริษัทศึกษาทางการแพทย์ที่แสวงหาผลกำไรนำไปใช้ฝึกวิสัญญีแพทย์ และนับเป็นหนึ่งในกว่า 2,000 ศพที่ไม่ผู้อ้างสิทธิ์ ซึ่งถูกส่งมอบให้กับศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยนอร์ทเท็กซัส ในระหว่างปี 2019 – 2024 ภายใต้ข้อตกลงกับเทศมณฑลแดลลัสและทาร์แรนต์

“ผมรู้สึกโกรธ” เลกเก็ตต์บอก “เขาคงไม่ได้อยากร่างของเขากลายเป็นสิ่งที่ผู้คนถกเถียงกันหรอก หรือ [ให้มี] ใครมาชี้นิ้วใส่”

เขาเล่าว่าพี่ชายเป็นคนเงียบ ๆ ที่มัก “แค่อยากจะอยู่คนเดียว” และการที่พี่ชายไม่ชอบเทคโนโลยีก็ทำให้ติดต่อสื่อสารกันยาก แต่เลกเก็ตต์ย้ำว่าพี่ชายของเขาเป็นมนุษย์เหมือนกับทุกคน ซึ่งเขาก็สมควรได้รับความเคารพในความตายของเขา

“เขาชอบหนังสือการ์ตูนมาร์เวล และเขามีแมวที่ตั้งชื่อว่าแคท” เลกเก็ตต์กล่าว

ด้านศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยนอร์ทเท็กซัส ระบุในแถลงการณ์ถึงบีบีซีโดย “ขอโทษอย่างสุดซึ้ง” ต่อครอบครัวผู้ได้รับผลกระทบ พร้อมบอกว่าทางศูนย์กำลัง “ปรับโฟกัสใหม่” ของโครงการไปที่การศึกษาและ “พัฒนาคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพให้กับครอบครัวและคนรุ่นหลัง” พวกเขายังบอกอีกว่า เนื่องจากเรื่องนี้เริ่มเป็นประเด็นขึ้นมาตั้งแต่ในปีที่ผ่านมา พวกเขาได้ไล่พนักงานที่ดูแลโครงการนี้ออกไปแล้ว

ถูกทำให้กลายเป็นคนร้ายอย่างไม่เป็นธรรม

ทว่านอกเหนือจากเรื่องราวสะเทือนขวัญเหล่านี้ คนกลุ่มหนึ่งมองว่าการบริจาคร่างกายมีบทบาทสำคัญต่อการค้นพบทางวิทยาศาสตร์

ชมิตต์ จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียระบุว่า ในระดับที่พื้นฐานที่สุด ร่างเหล่านี้ถูกใช้เพื่อการสอนทางการแพทย์ หรือเพื่อให้ศัลยแพทย์ได้ฝึกฝนการผ่าตัดที่ซับซ้อน ร่างของอาจารย์ใหญ่ยังทำให้นักศึกษาแพทย์ได้ทำงานกับเลือดเนื้อจริง ๆ ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่หาไม่ได้จากในหนังสือเรียน

“นักศึกษาเหล่านี้จะไปช่วยคนอื่นต่อไป” เธอกล่าว

นอกจากนี้ ศพบางส่วนก็ถูกใช้ในทางวิศวกรรมเพื่อให้ได้แนวทางการรักษาใหม่ ๆ โดยชมิตต์ชี้ว่ามีเทคโนโลยีจำนวนหนึ่งที่จะพัฒนาขึ้นมาได้ก็ต่อเมื่อผ่านการทดสอบกับร่างกายจริงแล้วเท่านั้น เช่น การเปลี่ยนถ่ายข้อเข่าและข้อสะโพก การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ และเครื่องกระตุ้นหัวใจ

และนายหน้าเอกชนบางรายก็บอกว่าพวกเขาถูกทำให้เป็นคนร้ายอย่างไม่เป็นธรรม โดยเควิน โลว์เบรรา ซึ่งทำงานให้กับหนึ่งในบริษัทนายหน้าค้าศพรายใหญ่ ระบุว่าการที่บริษัทได้รับการรับรองโดยสมาคมธนาคารเนื้อเยื่อของอเมริกา (American Association of Tissue Banks) หมายถึงการที่บริษัทจะต้องทำตามแนวทางในการเก็บรักษาและปฏิบัติต่อศพ

การขอรับรองกับสมาคมดังกล่าวไม่ได้เป็นข้อกำหนดที่ทุกบริษัทจะต้องทำเพื่อที่จะดำเนินการได้อย่างถูกกฎหมาย แต่เป็นไปตามความสมัครใจของแต่ละบริษัท ซึ่งมีเพียง 7 บริษัทเท่านั้นที่ลงทะเบียนกับสมาคมนี้

โลว์เบรราบอกว่าปัญหาไม่ได้เกิดขึ้นกับบริษัทที่ตรงไปตรงมาแบบบริษัทของเขา แต่มาจากผู้ที่เล่นนอกเกม

“ยังมีอีกหลายโครงการที่ดำเนินการอยู่โดยไม่ได้ผ่านการรับรอง ผมมักจะบอกทุกคนอยู่เสมอว่าให้อยู่ห่าง ๆ จากพวกนั้น” เขาระบุ

เขามองว่าคงไม่ถูกต้อง หากจะกำจัดอุตสาหกรรมแบบเขาออกไปทั้งหมด เพียงเพราะปลาเน่าบางตัว

ไม่ใช่แค่การค้าเอากำไรเท่านั้น

แทบทุกคนที่ผมได้พูดคุยด้วย ไม่ว่าจะมีแนวคิดเอนเอียงไปในฝั่งไหน มองว่าควรมีการกำกับดูแลในสหรัฐฯ มากกว่านี้

แล้วการกำกับดูแลที่ว่าเป็นอะไรได้บ้าง?

ชมิตต์ จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย แนะนำว่าสหรัฐฯ อาจจะปฏิบัติตามอย่างประเทศยุโรป ด้วยการห้ามนายหน้าค้าศพในลักษณะที่แสวงผลกำไร

เธอมองว่ามี “ค่าใช้จ่ายที่ชอบธรรมทางกฎหมาย” บางอย่าง สำหรับการจัดการศพ เช่น ค่าใช้จ่ายในการขนส่ง และสารเคมีที่ใช้รักษาสภาพร่างกาย ดังนั้นจึงเป็นเรื่องสมเหตุสมผลหากบริษัทจะคิดค่าใช้จ่ายเหล่านี้ แต่การคิดจะทำกำไรต่างหากที่ทำให้หลายคนรู้สึกตะขิดตะขวง “ความสามารถในการขายหรือทำกำไรจากซากศพของมนุษย์ ฉันคิดว่าไปเบียดบังเจตนาการทำเพื่อผู้อื่นในการบริจาคร่างกายเพื่อการศึกษา” เธอระบุ

เธอยังบอกอีกว่าสหรัฐฯ สามารถเดินตามนโยบายการบริจาคอวัยวะของตัวเอง ซึ่งอยู่ภายใต้กฎหมายเกี่ยวกับการบริจาคอวัยวะ (Uniform Anatomical Gift Act) ซึ่งห้ามการขายอวัยวะ

แต่นักเขียน คลีแมน มองว่า หากสหรัฐฯ สั่งห้ามการบริจาคร่างกายเพื่อแสวงหาผลกำไรในวันอนาคต จะทำให้ไม่มีร่างอาจารย์ใหญ่เพียงพอสำหรับการศึกษา

“ถ้าคุณไม่อยากให้มีการซื้อขายชิ้นส่วนร่างกายเหล่านี้ เราต้องหาวิธีให้มีผู้มาบริจาคด้วยความสมัครใจมากขึ้น”

เธอเรียกร้องให้มหาวิทยาลัยต่าง ๆ ทำแคมเปญส่งเสริมการบริจาคร่างกายให้ดีและดึงดูดมากขึ้น และขอรับการบริจาคร่างกายโดยตรงให้มากขึ้น “มันยังไม่มีการรณรงค์สร้างความตระหนักรู้ต่อสาธารณะในระดับเดียวกันกับการบริจาคอวัยวะ ยกตัวอย่างนะ”

เธอมองว่า เมื่อไม่มีการขาดแคลนแล้ว สหรัฐฯ ก็ค่อยสั่งห้ามการบริจาคเพื่อค้ากำไร

นอกจากนี้ ยังมีความเป็นไปได้ว่าความก้าวหน้าในเทคโนโลยีความเป็นจริงเสมือน (virtual reality – VR) อาจทำให้ไม่ต้องใช้ร่างอาจารย์ใหญ่อีกแล้วในอนาคต โดยแพทย์ฝึกหัดสามารถสวมอุปกรณ์และฝึกฝนกับผู้ป่วยที่สร้างขึ้นจากคอมพิวเตอร์

ในปี 2023 มหาวิทยาลัยเคสเวสเทิร์นรีเสิร์ฟ กลายเป็นมหาวิทยาลัยแรกในสหรัฐฯ ที่ยกเลิกการใช้ร่างกายมนุษย์ในรายวิชาฝึกอบรม โดยเปลี่ยนมาใช้โมเดลความเป็นจริงเสมือนแทน

ร่างของอาจารย์ใหญ่จะยังคงสภาพ “สีและผิวสัมผัส [ซึ่ง] ทำให้ยากต่อการแยกแยะ เช่น การแยกเส้นประสาทออกจากหลอดเลือด” มาร์ค กริสโวลด์ ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยดังกล่าว บอกกับเว็บไซต์ไลฟ์ไวร์ (Lifewire) ในขณะนั้น พร้อมบอกด้วยว่าในทางกลับกันแล้ว โปรแกรมคอมพิวเตอร์ของพวกเขาสามารถ “ให้นักศึกษาได้เห็นแผนที่สามมิติของโครงสร้างทางกายวิภาคและความสัมพันธ์กันของส่วนต่าง ๆ อย่างชัดเจน”

อย่างไรก็ดี คลีแมนมองว่าโดยทั่วไปแล้ว เทคโนโลยีความเป็นจริงเสมือนยังไม่ดีพอที่จะทดแทนการฝึกกับร่างอาจารย์ใหญ่ได้

ดูเหมือนว่าในขณะนี้ ความต้องการร่างกายมนุษย์จะยังคงมีอยู่ เช่นเดียวกับความต้องการในการทำเงินจากสิ่งนี้

รายงานเพิ่มเติมโดย เจคอบ แดบบ์