นายอนุทิน แต่งตั้งคณะกรรมการศึกษาแนวทางขับเคลื่อนโครงการแลนด์บริดจ์ โดยมี นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เป็นประธานคณะกรรมการ มีกำหนดการศึกษา 90 วัน เพื่อให้รัฐบาลตัดสินใจ
นายเอกนิติ กล่าวว่า การศึกษาโครงการแลนด์บริดจ์จะสร้างความชัดเจนให้สังคมมิติเศรษฐกิจ เนื่องจากสถานการณ์โลกเปลี่ยนแปลงมากจึงต้องศึกษาครอบคลุมมิติที่กว้างขึ้น โดยที่ได้รับมอบหมายให้ศึกษาเพราะเป็นผู้กำกับดูแลสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ที่ทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการชุดนี้
สำหรับการดำเนินงานจะนำผลการศึกษาที่ผ่านมาปรับปรุงให้ทันสมัย โดยนำบริบทภูมิรัฐศาสตร์ สงคราม และปัญหาการเดินทางผ่านช่องแคบแต่ละแห่งที่กระทบเศรษฐกิจโลกเข้ามารวมกับมิติสิ่งแวดล้อม สังคม และความพึงพอใจของชุมชนในพื้นที่
คมนาคมชงใช้ผลศึกษา สนข.
นายสิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม กล่าวว่า คณะกรรมการศึกษาแนวทางขับเคลื่อนโครงการแลนด์บริดจ์ จะนำผลศึกษาของสำนักงานนโยบาย และแผนการขนส่งและจราจร สำนักงานนโยบาย และแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) มาร่วมพิจารณา เพราะมีทั้งรายงานก่อนหน้านี้ และรายงานฉบับใหม่ที่ปรึกษาภาคเอกชนด้วย
รวมทั้งที่ผ่านมาแลนด์บริดจ์อาจพูดถึงเพียงระบบราง แต่ไม่ได้พูดถึงระบบท่อขนส่งน้ำมัน และก๊าซ ซึ่งจะลดระยะเวลาการขนส่งอย่างมีนัยสำคัญ เพราะเดิมมีการขนส่งน้ำมัน และก๊าซทางท่อเฉพาะฝั่งตะวันออก แต่ถ้ามีโครงการดังกล่าวจะทำให้มีในฝั่งตะวันตกด้วย
ชี้ลงทุนเฟสย่อยหนุนท่าเรือฝั่งตะวันตก
ส่วนประเด็นเริ่มพัฒนาท่าเรือบางฝั่งก่อนมีความเป็นไปได้ โดยเป็นการร่วมลงทุนกับภาคเอกชน (PPP) และการลงทุนภาคเอกชนไม่กำหนดเฉพาะนักลงทุนต่างชาติหรือนักลงทุนไทย
“การลงทุนจะเป็นรูปแบบไหน รัฐบาลไม่ได้ตัดสินใจโดยลำพัง จะต้องมีทั้งบริษัทที่ปรึกษา ผู้ที่สนใจลงทุน มาดำเนินการศึกษาเรื่องนี้ร่วมกัน ซึ่งเราก็ฟังข้อเสนอของทุกฝ่าย” นายสิริพงศ์ กล่าว
แลนด์บริดจ์คุ้มค่ากว่าคลองไทย
เมื่อถามว่า ข้อกังวลที่มองว่าหากโครงการแลนด์บริดจ์ ไม่คุ้มทุน แล้วจะมีการขุดคลองไทยเพื่อเชื่อมสองฝั่งทะเล เหมือนโครงการคลองปานามาหรือไม่ นายสิริพงศ์ ชี้แจงว่า คงไม่มีการดำเนินการในรูปแบบนั้น เนื่องจากผลการศึกษาที่ออกมาพบว่าโครงการคลองไทย ใช้งบประมาณมากกว่าโครงการแลนด์บริดจ์ มากกว่า 1 เท่าตัว
โดยโครงการแลนด์บริดจ์ ใช้เงินลงทุนประมาณ 9 แสนล้านบาท ส่วนโครงการคลองไทยใช้โครงการ 2 ล้านล้านบาท ซึ่งเมื่อดูความคุ้มค่า และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ จากการศึกษาพบว่าโครงการแลนด์บริดจ์ มีผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ (FIRR) ดีกว่า
เมื่อถามย้ำว่า โครงการคลองไทยตอนนี้เป็นการปิดประตูไปเลยใช่หรือไม่ นายสิริพงศ์ ตอบว่า ณ วันนี้เท่าที่ดู เมื่อเปรียบเทียบกันระหว่างสองโครงการแลนด์บริดจ์ มีความคุ้มค่ามากกว่า และถ้าต้องเลือกโครงการคลองไทย ถือว่าเป็นทางเลือกสุดท้ายเพราะมีความคุ้มค่าน้อยกว่า
เล็งนำร่องลงทุนท่าเรือฝั่งระนอง
แหล่งข่าวจากทำเนียบรัฐบาล กล่าวว่า นายกรัฐมนตรีขอให้ทุกฝ่ายที่จะเดินหน้าโครงการแลนด์บริดจ์ให้รอผลการศึกษาจากคณะกรรมการศึกษาแนวทางขับเคลื่อนโครงการแลนด์บริดจ์ เพราะการศึกษาก่อนหน้านี้ขาดมิติภูมิรัฐศาสตร์ที่เป็นประเด็นล่าสุด โดยหลังมีเหตุการณ์ปิดช่องแคบฮอร์มุซทำให้เกิดความไม่แน่นอนในการเดินเรือมากขึ้น ซึ่งเป็นทั้งโอกาส และความเสี่ยงเมื่อจะลงทุนแลนด์บริดจ์
รวมทั้งต้องพิจารณาประเด็นโครงการแลนด์บริดจ์เป็นโครงการขนาดใหญ่ใช้วงเงินลงทุนสูงมาก แม้ไม่ใช้งบประมาณรัฐแต่การดึงภาคเอกชนมาลงทุนอาจต้องแบ่งเฟสย่อย และลงทุนโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญก่อน เช่น ท่าเรือน้ำลึกระนอง
ทั้งนี้ เพื่อสนับสนุนเป้าหมายการขนส่งฝั่งตะวันตก เพื่อให้ไทยมีท่าเรือน้ำลึกขนส่งสินค้าฝั่งทะเลอันดามันที่เชื่อมต่อไปอินเดีย ศรีลังกา ตะวันออกกลาง และยุโรป
รวมทั้งหากลงทุนก่อสร้างท่าเรือน้ำลึกระนอง จะมีผู้ประกอบการโลจิสติกส์ที่ขนส่งสินค้าจากตอนใต้ของประเทศจีน โดยส่งสินค้าไปหลายประเทศ เช่น เมียนมา บังกลาเทศ อินเดีย และศรีลังกา
เพิ่มทางเลือกใช้ กม.EEC ขยายพื้นที่หนุนลงทุน
สำหรับข้อกฎหมายเกี่ยวกับการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานที่อาจมีข้อจำกัด เนื่องจากในพื้นที่ภาคใต้ยังไม่ประกาศเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ โดยร่าง พ.ร.บ.เขตพัฒนาเศรษฐกิจภาคใต้ (SEC) ยังไม่เข้าสู่การพิจารณาของ ครม.
ดังนั้นทางเลือกที่จะดำเนินการเป็นการใช้ พ.ร.บ.เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ประกาศเขตพัฒนาพิเศษในพื้นที่จังหวัดที่จะมีการเปิดให้ลงทุนได้ โดยไม่ต้องรอให้ พ.ร.บ.SEC ซึ่งทำให้การลงทุนโดยเฉพาะการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานดำเนินการได้ โดยไม่ต้องรอให้กฎหมายฉบับใหม่ประกาศใช้
เปิดผลศึกษา สนข.ลงทุน 9.9 แสนล้าน
ขณะเดียวกัน จากการปรับขนาดก่อสร้างแลนด์บริดจ์ ส่งผลให้ สนข.ประเมินวงเงินการลงทุนลดเหลือ 9.9 แสนล้านบาท จากแผนเดิมประเมินไว้ 1 ล้านล้านบาท แบ่งเป็น
ระยะที่ 1/1 (ปี 2573-2574) มูลค่าการลงทุน 6.17 แสนล้านบาท
ระยะที่ 1/2 (ปี 2575-2577) มูลค่าการลงทุน 1.74 แสนล้านบาท
ระยะที่ 1/3 (ปี 2578-2596) มูลค่าการลงทุน 2.05 แสนล้านบาท
ระยะที่ 2 (ปี 2597-2622) ยังไม่มีการประเมินแผนลงทุน เนื่องจากจะต้องรอให้มีการพัฒนาแผนระยะที่ 1 ให้แล้วก่อน
ลงทุนรูปแบบ PPP สัมปทาน 50 ปี
สำหรับรูปแบบการลงทุน ปัจจุบัน สนข.ศึกษาความเหมาะสมโดยจะเปิดให้เอกชนร่วมลงทุนโครงการรัฐ (PPP) ลักษณะ PPP Net cost สัญญาสัมปทาน 50 ปี โดยการเปิดประมูลใช้หลักการ One Port Two Sides ดำเนินการก่อสร้าง และบริหารงานพร้อมกันทั้งโครงการในสัญญาเดียว
ส่วนผู้เข้ามาลงทุนจะต้องมีประสบการณ์ในการบริหารท่าเรือ และสายการเดินเรือ เพื่อดึงสินค้าเข้ามาใช้บริการท่าเรือ และจะต้องมีความพร้อมด้านเงินทุนเพื่อลงทุนในโครงการ
ทบทวนผลการศึกษาของ สนข.
นายจิรโรจน์ ศุกลรัตน์ ผู้อำนวยการ สนข.กล่าวว่า ปัจจัยในตะวันออกกลาง และแนวโน้มการจัดเก็บค่าผ่านทางในเส้นทางเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกา ส่งผลให้รัฐบาลมีนโยบายในการทบทวนความคุ้มค่าทางการลงทุนในโครงการนี้
ซึ่งจะมีการนำเอาผลศึกษาของ สนข.ไปประกอบการพิจารณาความคุ้มค่าด้วย ซึ่งในส่วนของผลการศึกษาของ สนข. ชี้ชัดว่าโครงการแลนด์บริดจ์คุ้มค่าทางการลงทุน โดยมีผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ (EIRR) 11.9% และอัตราผลประโยชน์ทางด้านการเงิน (FIRR) 8.2% อีกทั้งยังก่อให้เกิดการจ้างงานมากกว่า 2 แสนคน
สำหรับขั้นตอนการดำเนินงานในขณะนี้ ระหว่างกระทรวงการคลังทบทวนผลการศึกษา และประเมินความคุ้มค่าทางการลงทุนที่มีกรอบดำเนินการ 90 วัน สนข.จะดำเนินการกระบวนการทางกฎหมายคู่ขนานไปด้วย เนื่องจากโครงการแลนด์บริดจ์จะเกิดขึ้นได้นั้น จำเป็นต้องมี พ.ร.บ.ระเบียงเศรษฐกิจภาคใต้ พ.ศ….. ที่เป็นหัวใจสำคัญการผลักดันการลงทุนแลนด์บริดจ์
รวมทั้งจำเป็นต้องจัดตั้งสำนักงาน SEC เข้ามาเป็นหน่วยงานกำกับดูแลด้วย โดยสิ่งเหล่านี้ สนข.ประเมินว่าจะสามารถผลักดัน พ.ร.บ.SEC เข้าสู่ที่ประชุม ครม.ได้ภายในเดือนมิ.ย.นี้ ก่อนเสนอเข้าสู่การประชุมสภาผู้แทนราษฎรพิจารณาตามลำดับ
สนข.ชี้ยกร่างกฎหมาย SEC เร็วกว่า
ทั้งนี้ หากกระบวนการพิจารณาด้านกฎหมาย และการจัดตั้งสำนักงาน SEC เสร็จตามไทม์ไลน์เบื้องต้นนั้น สนข.คาดว่าจะออกประกาศเชิญชวนเอกชนร่วมลงทุนในโครงการแลนด์บริดจ์ได้ภายในปี 2570 และจะเริ่มกระบวนประกวดราคาในต้นปี 2571
สำหรับแนวทางนี้เป็นกระบวนการที่จะผลักดันแลนด์บริดจ์ให้เกิดขึ้นได้เร็วที่สุด หากเทียบกับการไปใช้อำนาจ พ.ร.บ.EEC เข้ามาผลักดันโครงการแลนด์บริดจ์ ก็จำเป็นต้องไปแก้กฎหมายเพิ่มอำนาจ ซึ่งเชื่อว่าจะใช้เวลาค่อนข้างนาน และหากมีการจัดตั้งสำนักงาน SEC เพื่อบริหารโครงการในพื้นที่ภาคใต้โดยเฉพาะ จะทำให้เกิดความคล่องตัวมากกว่า
ทั้งนี้ ผลการศึกษาของ สนข.ที่ทำเสร็จแล้วนั้น ยังไม่ได้ประเมินถึงการก่อสร้างท่อขนส่งน้ำมัน มีเพียงการศึกษาก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม ได้แก่ ท่าเรือน้ำลึก รถไฟทางคู่ และมอเตอร์เวย์ แต่การออกแบบพื้นที่ได้กันพื้นที่เพื่อรองรับการพัฒนาท่อขนส่งน้ำมันไว้แล้ว หากมีนโยบายให้พัฒนาก็จะสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้
และเชื่อว่าหากมีท่อขนส่งน้ำมันเข้ามาเพิ่ม จะทำให้โครงการนี้มีความคุ้มค่าทางการลงทุนเพิ่มขึ้น รวมทั้งจะสร้างความมั่นคงทางพลังงานให้กับพื้นที่ภาคใต้ เนื่องจากปัจจุบันจำเป็นต้องขนส่งน้ำมันจากท่าเรือภาคตะวันออกเพื่อนำไปใช้ ซึ่งทำให้มีต้นทุนการขนส่งสูง
พิสูจน์อักษร….สุรีย์ ศิลาวงษ์
รูปภาพ 
