Blog

11 ก.พ.2569- ดร.สมชัย จิตสุชน ผู้อำนวยการวิจัย ด้านการพัฒนาอย่างทั่วถึง สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) หัวข้อ นโยบายและการขยายตัวทางเศรษฐกิจภายใต้รัฐบาลใหม่ มีเนื้อหาดังนี้

เมื่อวานเย็นได้ให้สัมภาษณ์รายการวิทยุหนึ่งในเรื่องนี้ เลยอยากเรียบเรียงมานำเสนออีกครั้งในนี้
เศรษฐกิจจะโตเท่าไรภายใต้รัฐบาลใหม่? โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่การคาดการณ์การขยายตัวจากสำนักต่าง ๆ ไม่สดใสนัก คือไม่เกิน 2% ในปีนี้

แน่นอนว่าขึ้นกับนโยบายและประสิทธิภาพในการทำตามนโยบายของรัฐบาลใหม่ ซึ่งมีพรรคภูมิใจไทยเป็นแกนนำ และขึ้นกับว่าพรรคใดเข้าร่วมด้วย

ผมขอเริ่มจาก ‘ภาพบวก’ ก่อน
ความมีเสถียรภาพของรัฐบาลเป็นเรื่องดี เห็นได้จากการตอบสนองของตลาดหุ้นในสองวันที่ผ่านมา นักลงทุนจำนวนไม่น้อยคงมั่นใจขึ้น ทำให้เกิดการลงทุนมากกว่ากรณีไม่มีเสถียรภาพ
ความมั่นใจนี้จะเป็นจริงและยืนยาวได้ เงื่อนไขสำคัญคือรัฐบาลใหม่ต้องใช้บริการของ ‘มืออาชีพ’ ชุดเดิม (เอกนิติ ศุภจี สีหศักดิ์ เป็นหลัก) เพราะได้วางแนวทางที่นักลงทุนเห็นชอบไว้ก่อนแล้ว ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง คนละครึ่งพลัส (ควรทำอีกเพียงครั้งเดียว) Thailand Fastpass การขยายตลาดและการเจรจาการค้าทวิภาคี การทูตที่ดูมีทิศทางมากขึ้นเมื่อเทียบกับ 10 กว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งสำคัญมากในยุคที่ geoeconomic เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว

ซึ่งหมายถึงรัฐบาลใหม่ต้องให้พื้นที่ทางนโยบายและการทำงานเพื่อสนับสนุนแก่มืออาชีพเหล่านี้ ป้องกันไม่ให้มีการแทรกแซงเพื่อผลประโยชน์พวกพ้องจากมุ้งต่าง ๆ ในพรรคร่วม หรือกระทั่งเรื่องที่ดูเล็กน้อยเช่นการฝากคนของตัว (ที่คงไม่ค่อยมีฝีมือ) มาเป็นทีมงานมืออาชีพเหล่านี้
ที่สำคัญการสนับสนุนดังกล่าวต้องยาวตลอดอายุรัฐบาล เพื่อให้นักลงทุนมั่นใจว่านโยบายจะมีเสถียรภาพจริง ไม่ใช่ไปสักพักมุ้งใหญ่ก็เริ่มทวงคืนเก้าอี้ตามระบบโควต้าแบบเดิม ๆ

นโยบายเชิงบวกที่สำคัญมากอีกเรื่องคือการมีนโยบาย upskill reskill ซึ่ง ดร. เอกนิติเคยให้สัมภาษณ์ว่าอยู่ใน agenda ในขณะที่พรรคเพื่อไทย (ถ้ามาร่วมรัฐบาล) ก็มีนโยบายนี้เช่นกัน
แต่เศรษฐกิจจะขยายตัวได้มาก (และได้เร็วด้วย) ต้องทำเรื่องนี้แบบ ‘ขนานใหญ่’ เช่นเพิ่มงบประมาณเรื่องนี้อีก 5-10 เท่าจากงบปัจจุบัน ครอบคลุมแรงงานไม่น้อยกว่า 5 ล้านคนต่อปี และที่สำคัญทำการฝึกอบรมด้วยแนวทาง demand-driven คือฝึกทักษะที่ตลาดต้องการจริง ๆ มีกลไกที่รับประกันเรื่องนี้แบบที่พรรคประชาชนและพรรคประชาธิปัตย์คิดไว้
อันนี้ไม่แน่ใจว่าพรรคร่วมจะให้ความสำคัญเพียงพอ
ถ้าทำเรื่องนี้ได้ดี เศรษฐกิจอาจขยายตัวเพิ่มขึ้นถึง 0.5-2% เทียบกับการไม่ทำหรือทำแบบเดิม ๆ
มาดูด้านลบกันบ้าง

นโยบายที่ไม่ควรทำมีไม่น้อย และที่ควรทำแต่คาดว่าจะไม่ทำก็มีมาก
นโยบายที่ไม่ควรทำ ก็เรื่องประชานิยมรูปแบบต่าง ๆ เช่นนโยบายแก้หนี้ ที่ดูจะเป็นจุดเน้นของทั้งภูมิใจไทย เพื่อไทย กล้าธรรม ซึ่งเป็นแนวทางที่ไม่แก้หนี้อย่างยั่งยืน เบียดบังพื้นที่การคลังจนทำให้นโยบายที่ดีกว่าทำไม่ได้ และที่สำคัญคือจะไม่ช่วยลดหนี้ครัวเรือน ตรงกันข้ามจะเพิ่มหนี้ในระยะยาวด้วย เมื่อลูกหนี้ไม่กลัวการเป็นหนี้เพราะรู้ว่ารัฐบาลจะมาช่วยตลอดเวลา

การลดค่าไฟก็เป็นอีกนโยบายที่ทุกพรรคในรัฐบาลใหม่ประกาศไว้ ซึ่งต้นทุนค่าไฟที่ลดลงจะมีผลทางบวกต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจ แต่ถ้าแนวทางคือการชดเชยด้วยเงินงบประมาณจำนวนมาก ก็จะไปเบียดบังนโยบายที่ดีกว่า ผลสุทธิก็อาจไม่คุ้ม

นโยบายที่ควรทำแต่คาดว่าจะไม่ทำ

1. การรักษาวินัยการคลัง (จนหนี้สาธารณะต่อ GDP ลดลงหรือไม่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเช่นแนวโน้มตอนนี้) เรื่องนี้แม้ ดร. เอกนิติจะกล่าวไว้ และได้ดำเนินการไปแล้วหลายมาตรการ ซึ่งเป็นเรื่องที่ดี แต่มีคำถามว่าจะทำได้แบบนี้ตลอดไปหรือไม่ โดยเฉพาะ ดร. เอกนิติ จะสามารถป้องกันนโยบายประชานิยมจากรัฐมนตรีคนอื่นในรัฐบาลใหม่ได้เพียงใด นายกรัฐมนตรีจะอยู่ข้างใด ซึ่งคุณอนุทินไม่มีภาพจำของการให้ความสำคัญกับวินัยการคลังมากนัก ก็หวังว่าจะเริ่มให้ความสำคัญและสนับสนุนคุณเอกนิติในเรื่องนี้ แต่น่าจะไม่ง่ายโดยเฉพาะถ้าต้องมีการขึ้นภาษีด้วย ซึ่งคุณอนุทินเคยแสดงความไม่เห็นด้วยกับข้อเสนอการขึ้นภาษี VAT ของคุณเอกนิติ

2. เรื่องที่สำคัญมากต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจในระยะยาวคือการเพิ่มการลงทุนในประเทศ ซึ่งเป็นผลลัพธ์สำคัญของ ‘การปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ’ ที่พูดกันมาตลอด มีเรื่องควรทำเยอะ เช่น

2.1 การปราบทุนเทา สแกมเมอร์ การฟอกเงิน นักลงทุนคงไม่อยากลงทุนเท่าไรถ้าต้องไปสู้กับธุรกิจฟอกเงินที่ตัดราคารับขาดทุนได้มาก เรื่องนี้ผมไม่แน่ใจว่านักลงทุนให้เครดิตรัฐบาลอนุทินที่ผ่านมาอย่างไร มีความเชื่อมั่นแค่ไหน เพราะแม้จะมีการดำเนินการไปบ้าง เช่นการยืดทรัพย์บางราย แต่ยังห่างไกลกับ scale ที่ควรเป็นมาก และยิ่งถ้าพรรคร่วมมีภาพลักษณ์ที่ไม่ดีนักในเรื่องนี้ คงสร้างความเชื่อมั่นได้ยาก ยกเว้นว่าจะมีการดำเนินการจริงจังแม้จะมีพรรคดังกล่าวร่วมด้วย ซึ่งจะเป็นโอกาสที่ดีในการตอบสังคมได้ว่าพรรคดังกล่าวถูกกล่าวหาอย่างไม่เป็นธรรม ได้แต่ฝันว่าจะเห็นภาพนั้น

2.2 ปราบคอรรัปชั่น ซึ่งก็คงหวังยากเช่นกัน เพราะพรรคที่จะร่วมเป็นรัฐบาลใหม่ล้วนอยู่ในอำนาจมายาวนาน ตรงกับช่วงเวลาที่การคอร์รับชั่นเพิ่มขึ้น ไม่ได้ลดลง การทำงานขององค์กรอิสระในเรื่องนี้ก็ไร้ประสิทธิภาพ ไร้ความรับผิดชอบ (ส่วนหนึ่งเพราะรัฐธรรมนูญปัจจุบันให้องค์กรอิสระตรวจสอบตัวเองหรือตรวจสอบกันเอง) การใช้งบประมาณแบบมีเงินทอนก็คงยังเห็นกันดาษดื่น เพราะต้องถอนทุนจากการเลือกตั้งกันขนานใหญ่

2.3 การทลายทุกผูกขาด เช่นเดียวกับเรื่องคอร์รับชัน ทุนผูกขาดมากขึ้นในช่วงเวลาที่พรรคร่วมมีอำนาจบริหาร จึงคาดหวังเรื่องนี้ไม่ได้มาก

2.4 การฟื้นความเชื่อมั่นในตลาดทุน (หุ้น หุ้นกู้) ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ตลาดหุ้นไทยไปไม่ถึงไหน (นอกเหนือจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจต่ำและไม่มีสินค้าน่าซื้อ) เรื่องนี้ ดร. เอกนิติก็ให้ความสำคัญ และควรเอาใจช่วย แต่เชื่อว่าคงเจอแรงต้านพอควร ทั้งจากหน่วยงานกำกับเดิม ผู้เล่นในตลาดที่มีผลประโยชน์ทับซ้อน การถูกใช้เป็นแหล่งฟอกเงินที่บางพรรคอาจไม่อยากให้แตะ

2.5 การส่งเสริมนวตกรรม R&D เรื่องนี้อาจพอเป็นไปได้ ถ้า ดร. ยศชนัน ยอมเข้าร่วมในฐานะรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีที่รับผิดชอบ และได้รับการจัดสรรงบประมาณอย่างเพียงพอจากรัฐบาลใหม่ แต่ก็ยังไม่อาจวางใจเพราะยังไม่มีประสบการณ์การบริหารนโยบายสาธารณะระดับชาติมาก่อน

3. ถ้ามองยาวกว่า 2-4 ปี การขยายตัวทางเศรษฐกิจจะสูงขึ้นได้อย่างยั่งยืน ต้องเป็นแนวทาง ‘การขยายตัวที่ประชาชนมีส่วนร่วม’ ที่สมัยก่อนเรียกว่า inclusive growth ตรงกับที่งานวิจัยรางวัลโนเบลให้ความสำคัญกับ inclusive institution

เรื่องนี้น่าจะหวังได้ยากที่สุดจากรัฐบาลใหม่ เพราะการเข้าสู่อำนาจของแต่ละพรรคร่วมล้วนไม่ได้อิงกับฐานความคิดให้คนตัวเล็กตัวน้อยมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย แต่เป็นลักษณะ ‘รอความเมตตาเชิงนโยบาย’ มากกว่า ส่วนหนึ่งเป็นเพราะ political landscape ที่เดินตามแนวเดียวกัน คือไม่เน้นการส่งเสริม active citizen จะทำได้จริงต้องมีการปฏิรูปการเมือง การแก้รัฐธรรมนูญที่เพิ่มอำนาจประชาชน การขยายและยกระดับความคุ้มครองทางสังคม (เช่นปฏิรูปประกันสังคม) จนไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

อันนี้เป็นจุดอ่อนที่สำคัญที่สุดของรัฐบาลใหม่ แม้อาจสามารถเพิ่มอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจในช่วง 1-2 ปีแรกได้บ้างก็ตาม

นายไพบูลย์ นลินทรางกูร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทหลักทรัพย์ ทิสโก้ จำกัด เปิดเผยมุมมองว่า ภายหลังผลการเลือกตั้ง ตลาดทุนไทยมีความคาดหวังค่อนข้างมาก เนื่องจากนักลงทุนมองเห็นโอกาสที่จะได้รัฐบาลที่มีเอกภาพ และมีทีมเศรษฐกิจที่สามารถเข้ามาแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจได้อย่างจริงจัง ซึ่งเป็นภาพที่ไม่ค่อยเกิดขึ้นในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา

โดยเฉพาะกรณีที่พรรคแกนนำมีโอกาสกำกับดูแลกระทรวงเศรษฐกิจสำคัญหลายกระทรวง และหัวหน้าทีมเศรษฐกิจมาจากพรรคเดียวกัน

จะช่วยให้การส่งต่อนโยบายและการทำงานระหว่างกระทรวงเป็นไปในทิศทางเดียวกันมากขึ้น ส่งผลให้ตลาดทุนมีความหวังว่าจะเห็นการเปลี่ยนแปลงเชิงบวก และช่วยผลักดันการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศในระยะถัดไป

สำหรับเป้าหมายการเติบโตของเศรษฐกิจไทยนั้น จำเป็นต้องเพิ่มศักยภาพให้สามารถกลับมาเติบโตที่ระดับประมาณ 4% ต่อปี โดยเห็นว่าอัตราดังกล่าวไม่ใช่เป้าหมายที่สูงเกินไป แต่เป็นระดับขั้นต่ำที่ควรทำให้ได้ เนื่องจากประเทศคู่แข่งในภูมิภาคอาเซียนยังคงเติบโตในระดับที่สูงกว่า ไม่ว่าจะเป็น อินโดนีเซียที่เติบโตประมาณ 6% มาเลเซียเกือบ 5% และเวียดนามที่เติบโตถึง 8% หากไทยต้องการช่วงชิงเม็ดเงินลงทุนจากต่างประเทศ

โดยเฉพาะการลงทุนที่มาพร้อมเทคโนโลยีและองค์ความรู้ นักลงทุนย่อมเลือกประเทศที่มีอัตราการเติบโตสูงกว่า ดังนั้น การตั้งเป้าเพียง 3% จึงอาจไม่เพียงพอในการสร้างความโดดเด่นและความเชื่อมั่น ขณะที่ 4% จะเป็นระดับที่ช่วยส่งสัญญาณว่าไทยมีศักยภาพและความตั้งใจในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจอย่างจริงจัง

ทั้งนี้ หากรัฐบาลชุดใหม่ สามารถอยู่ครบวาระ 4 ปี โอกาสในการผลักดันเศรษฐกิจไปสู่ระดับดังกล่าวมีความเป็นไปได้ โดยเงื่อนไขสำคัญ คือ รัฐบาลต้องไม่มุ่งเน้นนโยบายระยะสั้น เพื่อหวังผลทางการเมืองเพียงอย่างเดียว เช่น นโยบายการแจกเงิน แต่ควรหันมาแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างอย่างจริงจัง ทั้งประสิทธิภาพการผลิตที่อยู่ในระดับต่ำ การใช้เทคโนโลยีในภาคการผลิตที่ยังจำกัด อัตราการออมที่ต่ำ ปัญหาหนี้ในทุกภาคส่วน รวมถึงการลงทุนที่ยังไม่เพียงพอ พร้อมทั้งต้องมีแผนปฏิบัติการที่ชัดเจน มีตัวชี้วัดและกรอบเวลาที่แน่นอน เพื่อให้ประชาชนและนักลงทุนสามารถติดตามความคืบหน้าได้

ดัชนีมีลุ้นแตะ 1,500 จุดในปีนี้

ส่วนในมุมมองต่อตลาดทุน ประเมินว่า ดัชนีตลาดหุ้นไทยมีโอกาสปรับตัวขึ้นไปแตะระดับ 1,500 จุดภายในปี  2569 นี้ หากรัฐบาลใหม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นให้แก่นักลงทุนว่า เศรษฐกิจไทยมีศักยภาพกลับมาขยายตัวในระดับ 4% ต่อปีในระยะถัดไป แม้เศรษฐกิจในปีนี้อาจเติบโตได้เพียงราว 2% ซึ่งยังไม่เพียงพอที่จะผลักดันดัชนีจากปัจจัยพื้นฐานโดยตรง แต่การปรับขึ้นของตลาดในระยะนี้สะท้อนความคาดหวังต่อการฟื้นตัวของเศรษฐกิจในอนาคต

ย้ำว่า นโยบายเศรษฐกิจของรัฐบาลใหม่ จำเป็นต้องมุ่งแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบเศรษฐกิจไทยอย่างจริงจัง โดยเฉพาะปัญหาหนี้ที่อยู่ในระดับสูง อัตราการออมและการลงทุนที่อยู่ในระดับต่ำ รวมถึงผลิตภาพโดยรวมของเศรษฐกิจที่ยังไม่สูงพอ ควบคู่กับการยกระดับศักยภาพของภาคการผลิตและภาคเกษตรกรรม ผ่านการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีสมัยใหม่

เร่งสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่

ขณะเดียวกัน รัฐบาลควรเร่งสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจชุดใหม่ และส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมาย อาทิ อุตสาหกรรมดิจิทัล ยานยนต์แห่งอนาคต การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ และการแพทย์ครบวงจร เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว พร้อมทั้งใช้ตลาดทุนเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการฟื้นฟูสภาพคล่องในตลาดหุ้นอย่างยั่งยืน

ในส่วนของแนวทางด้านตลาดทุน เสนอให้เร่งผลักดันโครงการ TISA (Thailand Individual Savings Account) ซึ่งเป็นการให้สิทธิลดหย่อนภาษีเงินได้แบบถาวรสำหรับการลงทุนในตลาดหุ้นไทย ทั้งการลงทุนโดยตรงและผ่านกองทุนรวม โดยการออกแบบโครงการควรเข้าใจง่าย แรงจูงใจชัดเจน แยกวงเงินออกจากการออมเพื่อเกษียณเดิม และกำหนดวงเงินให้สูงพอ เพื่อกระตุ้นการลงทุนในช่วงเริ่มต้น พร้อมทั้งให้ความสำคัญกับผลของ Wealth Effect จากตลาดหุ้น ที่จะช่วยฟื้นความเชื่อมั่นของภาคครัวเรือนและภาคธุรกิจ

อย่างไรก็ตาม เมื่อถามว่า ประเด็นความเชื่อมั่นของนักลงทุนในช่วงการจัดตั้งรัฐบาล นายไพบูลย์ มองว่า แม้จะมีความเสี่ยงจากความล่าช้าในการจัดตั้งรัฐบาล หรือ การตรวจสอบผลการเลือกตั้ง แต่ด้วยคะแนนเสียงของพรรคอันดับ 1 ที่ทิ้งห่างพรรคอันดับ 2 อย่างชัดเจน ทำให้นักลงทุนไม่ได้กังวลต่อการเปลี่ยนแปลงขั้วทางการเมือง ความเสี่ยงหลักจึงอยู่ที่จังหวะเวลาในการจัดตั้งรัฐบาลมากกว่า ซึ่งประเมินว่าไม่น่าจะล่าช้ามาก

นอกจากนี้ ยังเห็นว่านักลงทุนรอความชัดเจนเกี่ยวกับหน้าตาของรัฐบาลและทีมเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการมีทีมเศรษฐกิจที่ครบถ้วน มีผู้เชี่ยวชาญเชิงเทคนิคเข้ามาเสริม จะช่วยเพิ่มความเชื่อมั่นให้กับตลาดทุนมากขึ้น ขณะที่กระแสข่าวการเจรจาจัดตั้งรัฐบาลกับพรรคร่วมต่าง ๆ ถือเป็นเรื่องปกติของการเมืองไทย และไม่น่าจะเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อการลงทุนในระยะสั้น รวมถึงความเสี่ยงจากการชุมนุมหรือการเลือกตั้งเป็นโมฆะที่ประเมินว่าอยู่ในระดับต่ำ

เศรษฐกิจไทยเปราะบางโตต่ำสุดรอบหลายทศวรรษ

ด้านนายเมธัส รัตนซ้อน หัวหน้าฝ่ายวิจัยเศรษฐกิจ ศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจและกลยุทธ์ทิสโก้ หรือ TISCO ESU กล่าวว่า เศรษฐกิจไทยปี 2569 มีแนวโน้มขยายตัวเพียง 1.6% ต่ำที่สุดในรอบหลายทศวรรษนอกเหนือช่วงวิกฤต สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข ทั้งการสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน ภาคการผลิตและท่องเที่ยวชะลอ สังคมสูงวัย และการขาดแคลนแรงงานทักษะ ส่งผลให้ศักยภาพการเติบโตของประเทศลดลงเหลือราว 2.3% ท่ามกลางความเสี่ยงจากภายนอกทั้งนโยบายการค้าสหรัฐฯ ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ และปัญหาชายแดน

โดยปัจจัยกดดันหลักมาจากการสูญเสียความสามารถในการแข่งขันของภาคการผลิตและภาคการท่องเที่ยว การเข้าสู่สังคมสูงวัย และการขาดแคลนแรงงานที่มีทักษะ ส่งผลให้ศักยภาพการเติบโตของประเทศลดลงจากระดับ 7.3% ก่อนวิกฤตต้มยำกุ้ง เหลือเพียง 2.3% ในปัจจุบัน ท่ามกลางปัจจัยเสี่ยงจากภายนอกที่ยังไม่เอื้ออำนวย ไม่ว่าจะเป็นมาตรการภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ ความขัดแย้งด้านภูมิรัฐศาสตร์ และปัญหาข้อพิพาทชายแดน

อย่างไรก็ตาม ชัยชนะของพรรคภูมิใจไทยในการเลือกตั้ง สร้างความคาดหวังว่านโยบาย “10+” จะช่วยยกระดับการเติบโตกลับสู่ระดับใกล้ 3% ผ่านการปฏิรูประบบราชการ แก้ปัญหาหนี้ ฟื้นขีดความสามารถภาคธุรกิจ เพิ่มการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ลดค่าครองชีพ และพัฒนาการศึกษา พร้อมดูแลเศรษฐกิจระยะสั้นด้วยโครงการคนละครึ่งพลัส

ขณะเดียวกัน การดำเนินนโยบายต้องคำนึงถึงข้อจำกัดด้านการคลัง หลังหนี้สาธารณะอยู่ใกล้เพดาน 70% ต่อจีดีพี จึงจำเป็นต้องปฏิรูปการคลังควบคู่ ทั้งเพิ่มประสิทธิภาพจัดเก็บรายได้ ลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น และขยายฐานภาษี 

คนละครึ่งพลัส 2 ดัน GDP โต 1.8%

นอกจากนี้ การดูแลและกระตุ้นเศรษฐกิจในช่วงที่กำลังซื้ออ่อนแอถือเป็นสิ่งจำเป็น โดยคาดว่ารัฐบาลยังมีงบประมาณในงบกลางเหลืออยู่ราว 2.7 หมื่นล้านบาท แม้จะไม่ใช่วงเงินขนาดใหญ่ แต่ยังเพียงพอสำหรับการดำเนินโครงการคนละครึ่งเฟสสองตามที่เคยประกาศไว้ ซึ่งหากสามารถเดินหน้าได้ทันท่วงที คาดว่าจะช่วยหนุนให้เศรษฐกิจไทยขยายตัวได้ดีกว่าคาด จาก 1.6% เพิ่มขึ้นสู่ระดับ 1.8%

สำหรับภาพระยะยาว TISCO ESU มองว่า การแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างยังต้องใช้เวลา รวมถึงต้องอาศัยนโยบายที่ตอบโจทย์ แผนปฏิบัติการที่ชัดเจน ตัวชี้วัดที่จับต้องได้ และคนทำงานที่จริงจัง หากองค์ประกอบเหล่านี้ครบถ้วน จะช่วยดึงความเชื่อมั่นของทั้งภาคธุรกิจ ภาคประชาชน และนักลงทุนต่างชาติ ให้กลับมามองประเทศ และตลาดทุนไทยอย่างมีความหวังได้อีกครั้ง

ศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ สำรวจความคาดหวังต่อรัฐบาลชุดใหม่ว่ามุ่งเน้นแนวทางเศรษฐกิจลักษณะใด กลุ่มตัวอย่างมองว่า อยากให้พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและเศรษฐกิจฐานราก 24.5% รองลงมาคือกระตุ้นกำลังซื้อและการใช้จ่ายของประชาชน 22.8% และปฏิรูปกฎระเบียบและเพื่อสร้างความโปร่งใส 20.8%

ส่วนรัฐบาลชุดใหม่ควรสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจผ่านวิธีการใดเป็นหลัก กลุ่มตัวอย่าง 35.6% บอกว่า ผสมผสานทุกแนวทางอย่างสมดุล 27.4% สร้างอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีใหม่เพื่อเพิ่มผลิตภาพ และ 14.5% พัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและท่องเที่ยวในภูมิภาค

สำหรับการขยายตัวของภาวะเศรษฐกิจไทย กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มองว่า ไตรมาส 1/69 จะโต 1.25-1.50% ส่วนทั้งปี 69 มองว่าจะโต 1.51-1.75%

นายธนวรรธน์ พลวิชัย อธิการบดี และประธานที่ปรึกษาศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า ส่วนตัวรู้สึกแปลกใจผลโพลที่ประชาชนตอบเหมือนนักเศรษฐศาสตร์ ซึ่งตีความได้คือกลุ่มตัวอย่างไม่ได้มาจากทั่วประเทศ แต่กลุ่มตัวอย่างน่าจะได้รับข้อมูลข่าวสารที่ชี้ประเด็นว่าเศรษฐกิจไทยกำลังป่วยเป็นผู้ป่วยของอาเซียน ทำให้คำตอบประเด็นเรื่องการสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจ ไปในแนวทางที่ประชาชนห่วงภาพเศรษฐกิจในอนาคต ทั้งนี้ เชื่อว่านโยบายการกระตุ้นเศรษฐกิจต้องมีแน่นนอนตามนโยบายของรัฐ ซึ่งเป็นการพยุงเศรษฐกิจ แต่ประชาชนต้องการเห็นการเติบโตระยะยาว ที่เศรษฐกิจไทยต้องเติบโตเกิน 2% ให้ได้

ขณะเดียวกัน จากผลสำรวจยังพบว่า กลุ่มตัวอย่างมองว่าเศรษฐกิจไม่ดี ทุกภาคตอบเหมือนกันว่าแย่มากกว่าดี สะท้อนว่าบรรยากาศเศรษฐกิจยังไม่โดดเด่น โดยมองว่ามาจาก 5 ปัจจัย คือ

1. สินค้าเกษตรส่วนใหญ่ราคาตกหมด ทำให้กำลังซื้อของทั้งประเทศซึมตัว

2. การส่งออกน่าจะไม่โดดเด่น ทิศทางการส่งออกย่อลง

3. การท่องเที่ยวช่วงเดือนธ.ค. 68-ม.ค. 69 เริ่มกลับมาดี แต่ตัวเลขนักท่องเที่ยวยังติดลบอยู่เมื่อเทียบกับต้นปี 68 ทั้งนี้ จุดที่น่าสังเกตคือนักท่องเที่ยวจีนมามากขึ้น บรรยากาศคึกคัก สะท้อนว่าเป้าหมายจำนวนนักท่องเที่ยว 35 ล้านคนจะเริ่มกลับมา ดังนั้น บรรยากาศการท่องเที่ยวยังไม่โดดเด่นแต่มีแนวโน้มฟื้น

4. รัฐบาลรักษาการยังไม่สามารถขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้อย่างเต็มที่ เพราะยังต้องใช้งบประมาณประจำไปพลางก่อน ดังนั้น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นยังไม่ทำอะไรเพิ่มเติม จึงทำให้เม็ดเงินที่จะกระตุ้นเศรษฐกิจในช่วงรัฐบาลรักษาการ ทำได้ไม่โดดเด่น ซึ่งทำให้งบลงทุนไม่ลงมาในระบบเศรษฐกิจจนกว่าจะมีรัฐบาลตัวจริง

5. สถาบันการเงินยังปล่อยสินเชื่อให้ SME และธุรกิจในอัตราติดลบอยู่ โดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) รายงานว่าการขยายตัวของสินเชื่อของ SME ติดลบต่อเนื่อง 13 ไตรมาส

ดังนั้น บรรยากาศเหล่านี้ยังดำเนินอยู่ และยังไม่คลี่คลายในไตรมาส 2/69 เพราะกว่าที่สภาฯ จะเลือกนายกรัฐมนตรี จะคัดสรรคณะรัฐมนตรี (ครม.) และเริ่มทำงาน คาดว่าจะเริ่มทำงานได้ในเดือนพ.ค. 69 ที่จะเริ่มขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้ ดังนั้น ในไตรมาส 2/69 ทำให้มองว่าความหวังจะต้องถูกกระตุ้นทันทีด้วยมาตรการคนละครึ่งพลัส ซึ่งเป็นวิธีที่เร็วที่สุด เพราะยังไม่รู้ว่าการท่องเที่ยวจะกลับมาได้เท่าไร ส่งออกจะซึมหรือไม่ สินค้าเกษตรยังไม่โดดเด่นเพียงพอ และงบลงทุนระยะยาวของรัฐบาลยังไม่เด่นชัด จึงต้องใช้มาตรการคนละครึ่งไปพลางก่อน

นายธนวรรธน์ มองว่า สิ่งที่รัฐบาลควรวางโครงคือการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน ดังนั้น เชื่อว่ารัฐบาลจะใช้งบกับมาตรการคนละครึ่งพลัสในอัตราที่เหมาะสม ซึ่งมองว่า 4-5 หมื่นล้านบาทน่าจะเพียงพอในการพยุงเศรษฐกิจ และใช้งบประมาณแผ่นดินในส่วนของงบประมาณขาดดุลในส่วนที่เหลือ ไปลงทุนเพื่ออนาคต เพราะเรามีปัญหาอุปสรรคในเรื่องการเก็บภาษี ดังนั้น จากผลสำรวจจึงไม่แปลกที่ประชาชนมองว่าเศรษฐกิจจะฟื้นในไตรมาส 3/69

“สัญญาณที่เห็นคือไตรมาส 1/69 เป็นสัญญาณประคอง ไตรมาส 2/69 เป็นตัวชี้วัดของเศรษฐกิจไทยว่าจะขยายตัวเด่นหรือไม่ เพราะครม. จะเริ่มทำงาน นโยบายของรัฐบาลเริ่มแถลงต่อสภาฯ สิ่งที่เป็นเมกะโปรเจกต์ของพรรคภูมิใจไทย คือแลนด์บริดจ์ ซึ่งขณะนี้ยังไม่รู้ว่าจะมีนโยบายของพรรคร่วมรัฐบาลมาผสมผสานอย่างไร แต่เชื่อว่าพื้นที่ EEC เป็นพื้นที่หลัก สัญญาณที่ภาคเอกชนเห็นคือต่างชาติเริ่มสนใจลงทุนในไทยมากขึ้น โดยเฉพาะดาต้าเซนเตอร์ จะเริ่มเห็นการลงทุน บรรยากาศต่าง ๆ ที่เข้ามาจากการวางนโยบาย และไตรมาส 3/69 น่าจะเห็นบรรยากาศการลงทุนจากต่างประเทศ ถ้ารัฐบาลประกาศออกมา ทีมเศรษฐกิจเห็นได้ชัดอยู่แล้ว นโยบายที่ทำมาเช่น Quick Win ก็จะมีแนวต่อเนื่อง ดังนั้น จะเคาะสัญญาณสร้างความมั่นใจให้นักลงทุนน่าจะทำได้ต่อเนื่อง รัฐบาลรักษาการภท. เป็นคนทำงบประมาณแผ่นดินปี 70 ดังนั้น เมื่อเข้ามาต่อยอดการทำงบประมาณแผ่นดินปี 70 จะทำได้เร็ว น่าจะนำเสนอต่อสภาช่วงมิ.ย.-ก.ค. 69 ทำให้การใช้งบประมาณทำได้ต่อเนื่องและในเดือนต.ค. 69 ไม่น่าจะล่าช้า” นายธนวรรธน์ กล่าว

ส่วนการจัดตั้งรัฐบาลจะมีความล่าช้าหรือไม่ เนื่องจากขณะนี้มีการประท้วงเรื่องผลการเลือกตั้งหลายแห่ง หรืออาจนำไปสู่การนับคะแนนใหม่ หรือเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ นายธนวรรธน์ กล่าวว่า การประท้วงโดยภาคประชาชนหรือการแสดงความเห็นเกี่ยวกับความไม่ชัดเจนในการนับคะแนนเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ แต่การสงสัยมีมูลหรือไม่ ซึ่งเชื่อว่า คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) อยู่ระหว่างการพิจารณาในประเด็นต่าง ๆ

“วิธีง่าย ๆ คือพิสูจน์ นับคะแนนใหม่เป็นเขตได้ ไม่ได้หมายความว่าจะต้องนับใหม่ทั้งประเทศ เพราะไม่มีมูลเหตุ ซึ่งมูลเหตุตัดสินด้วยกฎหมายและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ และยังไม่เห็นภาพมูลเหตุที่ชี้ว่าจะต้องเลือกตั้งใหม่หรือนับคะแนนใหม่ทั้งประเทศ ขณะเดียวกัน ยังไม่เห็นว่าจะมีปัญหาเรื่องการตั้งรัฐบาลล่าช้า เพราะน่าจะสามารถเคลียร์ปัญหาได้ใน 1 เดือน และยังไม่เห็นว่าความเชื่อมั่นจะหายไป” นายธนวรรธน์ กล่าว

นายธนวรรธน์ กล่าวว่า สิ่งสำคัญที่รัฐบาลใหม่ต้องทำ คือการประกาศขจัดคอร์รัปชัน และต่อต้านสแกมเมอร์ โดยมองว่าเป็นประเด็นสำคัญทางเศรษฐกิจ เพราะถ้ามีสแกมเมอร์ ความปลอดภัยของนักท่องเที่ยวจะหายไป การท่องเที่ยวจะฟื้นช้า

“หลังเลือกตั้ง พรรคภท. ได้เสียงเกือบ 200 เสียง ส่งผลให้หุ้นขึ้น และเงินบาทแข็งค่า เนื่องจากคนมีความมั่นใจว่า พรรคแกนนำที่มีคะแนน 200 เสียง การเลือกพรรคร่วมรัฐบาล พรรคภท. มีทางเลือกหากมีพรรคใดมีปัญหาก็สามารถเลือกพรรคใหม่ได้ ดังนั้น รัฐบาลชุดใหม่มีเสถียรภาพอย่างน้อย 2 ปี ง่าย ๆ และนายอนุทิน ชาญวีรกุล นายกรัฐมนตรี ยังใช้คำว่า 4+4 คือ 4 เดือนที่เป็นรัฐบาลรักษาการ และ 4 ปี ดังนั้น ด้วยคะแนนเสียงทางการเมืองมีโอกาสที่รัฐบาลจะใกล้ครบเทอมได้ง่าย” นายธนวรรธน์ กล่าว

โดย สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (11 ก.พ. 69)