Blog

สถานการณ์ในภูมิภาคตะวันออกกลางก้าวเข้าสู่จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญทางประวัติศาสตร์ เมื่อปฏิบัติการร่วมระหว่างอิสราเอลและสหรัฐฯ นำไปสู่การถึงแก่อสัญกรรมของ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดแห่งอิหร่าน ท่ามกลางวิกฤตการณ์ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ของการขนส่งพลังงานโลก 

บล.บัวหลวง และ บล.เอเซีย พลัส วิเคราะห์ผลกระทบในมิติต่าง ๆ และแนวโน้มที่นักลงทุนต้องจับตามองอย่างใกล้ชิด

ปฏิกิริยาตลาดระยะสั้น ความหวังบนความเปราะบาง

แม้เหตุการณ์จะดูรุนแรง แต่ในระยะสั้นตลาดการเงินเริ่มสะท้อนโหมด “คลายกังวล” ออกมาบางส่วน หลังมี “ความหวังในการลดความตึงเครียด” จากสัญญาณการเปลี่ยนผ่านผู้นำใหม่ของอิหร่านและความเป็นไปได้ในการกลับเข้าสู่โต๊ะเจรจา โดยมีสัญญาณที่น่าสนใจ ดังนี้

• สินทรัพย์ปลอดภัยเริ่มย่อตัว ราคาทองคำร่วงลงจากระดับ 5,440 ดอลลาร์สหรัฐฯ มาต่ำกว่า 5,300 ดอลลาร์สหรัฐ สะท้อนว่านักลงทุนเริ่มมองหาโอกาสจากการที่สถานการณ์อาจไม่บานปลายเป็นสงครามโลกในทันที
• ราคาน้ำมันที่ยังไม่เร่งตัว แม้ราคาจะปรับตัวสูงขึ้น แต่การที่ยังไม่พุ่งทะยานอย่างรุนแรงต่อเนื่อง ชี้ให้เห็นว่าตลาดยังไม่ได้ประเมินราคา (Price in) สำหรับฉากทัศน์สงครามยืดเยื้อเต็มรูปแบบ

ผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรม

ในสภาวะเช่นนี้ ผลกระทบต่อตลาดหุ้นไทยมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนตามกลุ่มธุรกิจอุตสาหกรรม

กลุ่มที่ได้รับอานิสงส์ กลุ่มพลังงานและปิโตรเคมี อาทิ PTT, PTTEP, TOP, BCP, IVL, PTTGC และ IRPC มีโอกาสปรับตัวขึ้นตามราคาน้ำมัน แต่อาจมีช่วงพักฐานจึงไม่ควรไล่ราคาจนเกินไป

กลุ่มที่ต้องเพิ่มความระมัดระวัง

• โรงไฟฟ้า เช่น GPSC และ EGCO ซึ่งจะได้รับแรงกดดันจากต้นทุนก๊าซธรรมชาติที่สูงขึ้น
• สายการบินและท่องเที่ยว โดยเฉพาะเส้นทางยุโรป เช่น THAI, AAV, BA และ MINT ที่ต้องเผชิญกับต้นทุนเชื้อเพลิงและการบินอ้อมพื้นที่ความขัดแย้ง

โอกาสของตลาดหุ้นไทย หากสถานการณ์จำกัดวงอยู่เพียงในภูมิภาค ตลาดหุ้นไทยอาจกลายเป็น “Safe Haven ในเชิงเปรียบเทียบ” จากการเคลื่อนย้ายเงินทุนออกจากตะวันออกกลาง

ความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง ปัจจัยที่ตลาดอาจมองข้าม

บล.บัวหลวง เตือนว่ายังเร็วเกินไปที่จะสรุปว่าความขัดแย้งจะยุติลงโดยเร็ว เนื่องจากมีปัจจัยเสี่ยงที่ซ่อนอยู่ภายใต้โครงสร้างอำนาจของอิหร่าน

• เอกภาพของ IRGC กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) มีโครงสร้างการตัดสินใจที่เป็นอิสระสูง แม้ขาดผู้นำสูงสุด ระบบการตัดสินใจยังสามารถดำเนินต่อไปได้
• เครือข่าย Proxy กลุ่มพันธมิตรในเลบานอน เยเมน และอิรัก ยังคงเป็นตัวแปรสำคัญที่สามารถขยายวงความขัดแย้งให้ยืดเยื้อ
• สุญญากาศอำนาจ ความไม่แน่นอนของการสืบทอดอำนาจอาจบีบให้กลุ่ม “สายเหยี่ยว” ในอิหร่านต้องแสดงท่าทีแข็งกร้าวเพื่อรักษาฐานอำนาจ

กลยุทธ์การลงทุน

ตามสถิติทางประวัติศาสตร์ สงครามลักษณะนี้มักจะเข้าสู่ช่วง Peak ของความรุนแรงภายใน 4-6 สัปดาห์แรก ซึ่งจะเป็นช่วงที่ตลาดมีความผันผวนสูงสุด

ดังนั้น กลยุทธ์ อย่าตื่นตระหนก (Panic) แต่ห้ามประมาท ยังไม่ควรเปิดรับความเสี่ยง (Risk-on) เต็มพอร์ต

• เฝ้าระวังดัชนีชี้วัดหลัก จับตาสถานการณ์ในช่องแคบฮอร์มุซ และท่าทีของ IRGC อย่างใกล้ชิด เพราะจะเป็นตัวกำหนดทิศทางตลาดในเดือน มี.ค. ที่สำคัญ
• ติดตามขั้วอำนาจโลก ท่าทีของสหรัฐฯ และพันธมิตร เมื่อเทียบกับท่าทีของกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับ (GCC) จะเป็นกุญแจสำคัญในการตัดสินว่าความขัดแย้งนี้จะจบลงที่โต๊ะเจรจาหรือสมรภูมิ

บล.เอเซีย พลัส ระบุว่า สถานการณ์ความตึงเครียดจากปฏิบัติการ Operation Epic Fury ได้กลายเป็นปัจจัยหลักที่ขับเคลื่อนความผันผวนในตลาดทุนโลก โดยเฉพาะการพุ่งขึ้นอย่างรุนแรงของราคาน้ำมันดิบ ซึ่งส่งผลกระทบต่อเนื่องเป็นลูกโซ่ไปยังสินทรัพย์เสี่ยงและภาพรวมของเศรษฐกิจในระดับภูมิภาค รวมถึงประเทศไทย 

วิกฤตพลังงานและการตอบสนองของราคาน้ำมันดิบ

ผลจากการเปิดฉาก Operation Epic Fury ส่งผลให้ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นทันทีถึง 8% ในช่วงเช้าที่ผ่านมา ปรากฏการณ์นี้กระตุ้นให้เม็ดเงินไหลออกจากสินทรัพย์เสี่ยงเข้าสู่สินทรัพย์ปลอดภัย (Safe Haven) อย่างรวดเร็ว นักลงทุนทั่วโลกกำลังจับตามองสถานการณ์อย่างใกล้ชิดใน 3 ประเด็นหลัก คือ การปิดน่านฟ้า, การปิดช่องแคบฮอร์มุซ และการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในอิหร่าน

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลล่าสุดระบุว่าน่านฟ้าส่วนใหญ่ยังคงเปิดตามปกติแม้จะมีการบินอ้อมพื้นที่อิหร่าน และเส้นทางเดินเรือสำคัญอย่างช่องแคบฮอร์มุซยังคงมีการขนส่งสินค้าและน้ำมันอยู่ตามปกติ

เปรียบเทียบเชิงสถิติ Midnight Hammer vs. Epic Fury

หากพิจารณาจากพฤติกรรมราคาในอดีตผ่านเหตุการณ์ Operation Midnight Hammer เมื่อ 2 สัปดาห์ก่อนหน้า พบว่า ราคาน้ำมัน WTI เคยพุ่งขึ้นจาก 63.5 ดอลลาร์/บาร์เรล ไปแตะ 78.4 ดอลลาร์/บาร์เรล (บวกประมาณ 15 ดอลลาร์) ก่อนจะย่อตัวลงเมื่อภารกิจสิ้นสุด

สำหรับ Operation Epic Fury ในปัจจุบัน ราคาน้ำมัน WTI ขยับขึ้นมาจาก 62.5 ดอลลาร์/บาร์เรล สู่ระดับ 72.2 ดอลลาร์/บาร์เรล (บวกประมาณ 10 ดอลลาร์) คาดการณ์ว่าเมื่อภารกิจจบลง ราคาอาจมีการย่อตัวลงในระยะสั้นก่อนจะค่อย ๆ ไต่ระดับกลับขึ้นไปสู่จุดสูงสุดของปีที่แล้วอีกครั้ง

โอกาสและความเสี่ยงในรายกลุ่มอุตสาหกรรม

แม้สถานการณ์ในตะวันออกกลางจะดูรุนแรง แต่ผลกระทบต่อตลาดหุ้นไทยโดยรวมคาดว่าอยู่ในวงจำกัด เนื่องจากไทยอยู่ห่างไกลจากพื้นที่ขัดแย้งและมีสัดส่วนการค้ากับอิหร่านค่อนข้างน้อย นอกจากนี้ โครงสร้างของตลาดหุ้นไทยกว่า 1 ใน 3 ยังอิงกับราคาภาคโภคภัณฑ์ (Commodity) ซึ่งได้รับอานิสงส์โดยตรงจากราคาน้ำมันที่เพิ่มขึ้น

จากการวิเคราะห์สามารถแบ่งกลุ่มหุ้นที่ได้รับผลกระทบออกเป็น 2 ด้าน 

กลุ่มที่ได้รับประโยชน์  

• พลังงานและปิโตรเคมี: PTT, PTTEP, TOP, SPRC
• สินค้าเกษตรและเดินเรือ: STA, RCL, PSL

กลุ่มที่ได้รับผลกระทบเชิงลบ 

• ขนส่งทางอากาศ: AOT, THAI, AAV เนื่องจากต้นทุนน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้น
• โรงไฟฟ้าและวัสดุก่อสร้าง: BGRIM, GPSC, GLOBAL, TASCO จากภาระต้นทุนพลังงาน
• การท่องเที่ยว: CENTEL, MINT
• กลุ่มการเงิน: MTC, SAWAD, TIDLOR ซึ่งมีความอ่อนไหวสูงหากเกิดภาวะเงินเฟ้อพุ่งแรง

          สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ได้วิเคราะห์สถานการณ์อิสราเอลสหรัฐ ระดมโจมตี อิหร่าน ระบุว่า

• สถานการณ์ในขณะนี้ถือเป็น Negative Supply Shock อาจเกิดการพุ่งขึ้นของต้นทุนการผลิต จากการปิดช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมัน 20% ของโลก ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบพุ่งทะยาน ซึ่งแม้ OPEC+ จะเพิ่มกำลังการผลิตแต่อาจไม่สามารถชดเชยปริมาณที่หายไปจากระบบได้ทันที สิ่งนี้จะกดดันให้อัตราเงินเฟ้อทั่วโลกและในไทยเร่งตัวขึ้นผ่านราคาค่าขนส่งค่าน้ำเชื้อเพลิง และค่าไฟฟ้า

• สถานการณ์ด้านการท่องเที่ยว กลุ่มนักท่องเที่ยวจากตะวันออกกลาง (เช่น สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ คูเวต และกาตาร์)ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีกำลังซื้อสูงและมักเดินทางมาไทยเพื่อการพักผ่อนและรับบริการทางการแพทย์ (Medical Tourism) อาจชะงักจากข้อจำกัดในการเดินทางและความกังวลเรื่องความปลอดภัย นอกจากนี้ แม้ไทยจะไม่ใช่คู่ขัดแย้ง แต่ความไม่สงบระดับโลกอาจทำให้นักท่องเที่ยวจากภูมิภาคอื่นเกิดความกังวลในการเดินทางระยะไกล (Long-haul) ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อภาพรวมของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในช่วงไตรมาสแรกของปี

• ด้านแรงงานและการบริโภคภายในประเทศ รายได้เงินโอนระหว่างประเทศ จากแรงงานไทยกว่า 77,000 คน ในพื้นที่เสี่ยง หากต้องอพยพกลับประเทศ จะส่งผลให้รายได้ที่ส่งกลับมาจุนเจือครอบครัวในภาคเกษตรและท้องถิ่นลดลงและเพิ่มภาระด้านการจัดหางานภายในประเทศของภาครัฐ นอกจากนี้ ความไม่แน่นอนของสถานการณ์อาจทำให้ภาคครัวเรือนชะลอการตัดสินใจซื้อสินค้าคงทน หรือสินค้าฟุ่มเฟือย เพื่อเก็บเงินสดไว้ใช้ในยามฉุกเฉิน

• ด้านบรรยากาศการลงทุนและเสถียรภาพตลาดเงิน ความตึงเครียดที่พุ่งสูงขึ้นอาจส่งผลให้นักลงทุนต่างชาติเคลื่อนย้ายเงินทุน ส่งผลให้ค่าเงินบาทมีความผันผวนสูง ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการบริหารจัดการความเสี่ยงของผู้นำเข้าและส่งออก ขณะเดียวกัน ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ยังอาจทำให้โครงการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศที่อยู่ในขั้นตอนการตัดสินใจถูกชะลอออกไปเพื่อประเมินสถานการณ์ ซึ่งจะส่งผลต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยในระยะยาวหากสถานการณ์ยืดเยื้อ

#สงครามตะวันออกกลาง

ปลัดท่องเที่ยวฯ คุย ททท.-สทท.-สมาคมโรงแรม-ภาคบริการที่เกี่ยวข้องด้านท่องเที่ยว จับมือช่วยกันดูแล นทท.ตกค้างในไทยจากเหตุสงคราม

วันที่ 2 มีนาคม ที่สนามบินสุวรรณภูมิ น.ส.นัทรียา ทวีวงศ์ ปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ได้พูดคุยกับผู้ประกอบการ และภาคอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (สทท.) สมาคมโรงแรม และสมาคมในสาขาบริการต่างๆ ขอให้ร่วมมือกันในการช่วยเหลือนักท่องเที่ยวที่ตกค้างอยู่ในประเทศไทยเนื่องจากสถานการณ์การสู้รบในตะวันออกกลาง ทำให้เที่ยวบินถูกยกเลิก นักท่องเที่ยวจำนวนหนึ่งต้องอยู่ในประเทศไทยต่อ ทำให้ต้องมาดูเรื่องค่าใช้จ่ายที่เขาต้องใช้จ่าย เพราะเขาได้เข้ามาท่องเที่ยวตั้งแต่ก่อนหน้านี้ทำให้เงินอาจจะน้อยลง ดังนั้นเราควรเป็นเจ้าบ้านที่ดีในการดูแล ทางกระทรวงการท่องเที่ยวฯ จึงประสานผ่านสมาคมโรงแรมไปยังโรงแรมต่างๆที่มีนักท่องเที่ยวตกค้างว่าจะสามารถให้ส่วนลดค่าโรงแรมในราคาที่เขาสามารถจะจ่ายได้ได้หรือไม่ ขณะที่ในภาคบริการต่างๆ ได้ประสานไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการท่องเที่ยวว่าจะสามารถจัด package ให้นักท่องเที่ยวสามารถไปเที่ยวต่อในราคาพิเศษ ซึ่งได้สั่งการให้ ททท.ในพื้นที่ ร่วมกับสำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัด รวมไปถึงอาสาสมัครดูแลนักท่องเที่ยวเข้าไปดูแลนักท่องเที่ยวในแต่ละโรงแรมว่ามีความต้องการ หรือขาดเหลืออะไรบ้างที่เราสามารถช่วยเหลือในเบื้องต้นได้ เราถือว่าตรงนี้คือโอกาสในวิกฤตที่จะสร้างภาพจำที่ดีแก่นักท่องเที่ยวว่า ในยามวิกฤติเราก็ดูแลเขา ให้เชื่อว่าหากเดินทางมาเที่ยวในประเทศไทยจะสามารถอุ่นใจได้ว่าเราจะดูแลนักท่องเที่ยวทุกคนจนกว่าจะกลับบ้านได้ ทั้งนี้หน่วยงานทุกหน่วยงานของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาจะต้องบูรณาการการทำงานร่วมกัน ไม่ใช่ต่างคนต่างเดิน เพื่อให้การช่วยเหลือนักท่องเที่ยวเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นระบบ