ที่มาของภาพ, Getty Images
Author, บีบีซี นิวส์ มุนโด (บีบีซีแผนกภาษาสเปน)
22 มกราคม 2026
ในปีที่เต็มไปด้วยความสงคราม การแบ่งขั้วทางการเมือง และเศรษฐกิจที่ดูเหมือนจะเอื้อประโยชน์เฉพาะกลุ่มคนร่ำรวยที่สุดเท่านั้น การมองไปข้างหน้าถึงปี 2026 ด้วยความหวังจึงไม่ใช่เรื่องง่าย
อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางข่าวร้ายมากมายก็ยังมีหลายเหตุผลที่ทำให้เรามองโลกในแง่ดีได้
บีบีซีเสนอ 5 เหตุผล ซึ่งจะช่วยเตือนใจเราถึงความก้าวหน้าที่เกิดขึ้นในหลากหลายสาขาในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา
1. จำนวนคนยากจนขั้นรุนแรงลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
ตั้งแต่ปี 1990 ถึง 2025 จำนวนประชากรโลกที่อาศัยอยู่ในความยากจนขั้นรุนแรงลดลงจาก 2.3 พันล้านคน เหลือ 831 ล้านคน จากข้อมูลของกลุ่มธนาคารโลก
“ตัวเลขเหล่านี้หมายความว่ามีผู้คนประมาณ 1,469 ล้านคนหลุดพ้นจากสถานการณ์ยากจนขั้นรุนแรง โดยเฉพาะอย่างยิ่งระหว่างปี 1990 ถึง 2010 ที่สัดส่วนทั่วโลกลดลงจาก 47% เหลือ 10%” โฮเซ่ มานูเอล คอร์ราเลส ศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์ ธุรกิจ และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศแห่งมหาวิทยาลัยยุโรป กล่าวกับบีบีซี นิวส์ มุนโด
การลดลงที่น่าประทับใจเช่นนี้ส่วนใหญ่เป็นผลมาจากการเติบโตอย่างกว้างขวางในภูมิภาคเอเชียตะวันออกและเอเชียใต้
และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในสองประเทศ คือ จีนและอินเดีย ซึ่งศาสตราจารย์รายนี้ระบุว่าการเติบโตอย่างครอบคลุมนั้นขับเคลื่อนโดยการเปิดกว้างทางเศรษฐกิจและการดำเนินการปฏิรูปตลาด
“การจ้างงานในระบบ การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน การศึกษา สุขภาพ และระบบคุ้มครองทางสังคมก็เป็นปัจจัยสำคัญเช่นกัน” เขากล่าวเสริม
ที่มาของภาพ, CFOTO/Future Publishing via Getty Images
คำบรรยายภาพ, จีนมีการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างมีนัยสำคัญในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา
แม้ว่าตัวเลขเหล่านี้จะยืนยันถึงความก้าวหน้าอย่างมีนัยสำคัญในการต่อสู้กับความยากจนและสร้างแรงบันดาลใจให้เกิดความหวัง แต่เราก็ไม่ควรมองข้ามประชากร 831 ล้านคน หรือราว 1 ใน 10 คน ที่มีรายได้น้อยกว่า 3 ดอลลาร์สหรัฐต่อวัน (หรือ 99 บาทต่อวัน)
แล้วเรามีความหวังที่จะช่วยเหลือพวกเขาให้พ้นจากสถานการณ์นี้หรือไม่
“ใช่ มีสัญญาณที่น่ายินดี” คอร์ราเลสชี้ให้เห็น “ปัจจุบันประชากรโลกมากกว่าครึ่งหนึ่งได้รับความคุ้มครองทางสังคมในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง และข้อเสนอต่าง ๆ เช่น เกณฑ์ความเจริญรุ่งเรืองขั้นพื้นฐานของสหประชาชาติ มุ่งแสวงหาระบบปรับตัวที่ช่วยให้ผู้คนหลายล้านคนหลุดพ้นจากความยากจนและรับมือกับวิกฤตได้”
การลงทุนในระบบการศึกษาและสุขภาพเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการลดจำนวนผู้คนที่อาศัยอยู่ในความยากจนขั้นรุนแรงต่อไป
และสิ่งสำคัญคือต้องมุ่งเน้นไปที่พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด “ภูมิภาคตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา (Sub – Saharan Africa) และประเทศที่เปราะบาง ซึ่งเป็นที่ที่ผู้คนกว่า 75% ที่อยู่ในความยากจนขั้นรุนแรงกระจุกตัวอยู่” คอร์ราเลสเสริม
นโยบายสาธารณะที่ส่งเสริมไม่เพียงแต่การเติบโตอย่างยั่งยืน แต่ยังรวมถึงเศรษฐกิจสีเขียว สิทธิมนุษยชน และความเสมอภาคทางสังคมนั้นเป็นสิ่งจำเป็น เขากล่าว มิเช่นนั้น “อัตราความยากจนอาจหยุดนิ่ง”
“การเติบโตทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ จำเป็นต้องมีการคุ้มครองทางสังคมที่เข้มแข็งและกลยุทธ์ที่ครอบคลุมเพื่อขจัดความยากจนขั้นรุนแรง” เขากล่าวเสริม
แม้คอร์ราเลสจะยอมรับว่า สัดส่วนของผู้คนที่อยู่ในความยากจนขั้นรุนแรงทั่วโลกลดลงอย่างน่าทึ่ง แต่เขาก็เตือนว่า “อัตราการลดลงนั้นชะลอตัวลง และตามการคาดการณ์ อาจหยุดชะงักหรือแม้แต่กลับเพิ่มขึ้นอีกครั้งหลังปี 2030”
2. ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ในการต่อสู้กับโรคมะเร็ง
มะเร็งเป็นหนึ่งในสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของโลก
ในปี 2020 องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่ามีผู้เสียชีวิตจากมะเร็งเกือบ 10 ล้านคน
แม้จะเป็นความจริงที่น่าตกใจเช่นนี้ แต่มะเร็งหลายชนิดสามารถรักษาให้หายขาดได้หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกและได้รับการรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ หรือแม้ในกรณีที่ลุกลามไปมากแล้วก็สามารถชะลอการลุกลามได้
โรงพยาบาลจอห์นส์ ฮอปกินส์ ในสหรัฐอเมริกา และศูนย์วิจัยและฝึกอบรมทางการแพทย์ของโรงพยาบาลมีประวัติยาวนานกว่า 125 ปี
“ลองจินตนาการถึงโลกที่ปราศจากโรคมะเร็งดูสิ” นี่คือประโยคแรกที่ปรากฏขึ้นเมื่อคุณเข้าชมเว็บไซต์ของศูนย์มะเร็งของพวกเขา ซึ่งก็คือ ศูนย์มะเร็งครบวงจรซิดนีย์ คิมเมล (The Sidney Kimmel Comprehensive Cancer Center)
ในบทความหนึ่งเกี่ยวกับภูมิคุ้มกันบำบัดและการแพทย์แม่นยำ องค์กรนี้ได้ส่งข้อความแห่งความหวังว่า “โชคดีที่ในยุคแห่งความก้าวหน้าและนวัตกรรมทางการแพทย์เช่นนี้ มะเร็งจึงไม่ใช่คำพิพากษาประหารชีวิตอย่างแน่นอนอีกต่อไป”
ที่มาของภาพ, Getty Images
คำบรรยายภาพ, กลุ่มนักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกทุ่มเทให้กับการศึกษาโรคมะเร็ง การป้องกัน และการค้นหาวิธีการรักษามะเร็งที่มีประสิทธิภาพ
ดร.ดานี สกีร์โรว์ หนึ่งในโฆษกของหน่วยงานวิจัยมะเร็ง ที่อยู่ในกรุงลอนดอน ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี 1902 เห็นด้วยกับแนวคิดนี้
แม้ว่าสถิติที่นำเสนอจะเน้นไปที่สหราชอาณาจักร ซึ่งอัตราการรอดชีวิตจากมะเร็งเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในระยะเวลา 50 ปี นั่นหมายความว่า 2 ใน 4 ของผู้ป่วยมะเร็งคาดว่าจะรอดชีวิตได้ 10 ปีขึ้นไปนับจากวันที่ได้รับการวินิจฉัย แต่ประสบการณ์ในประเทศนั้นก็สร้างแรงบันดาลใจให้เกิดความหวังเช่นกัน
“มีหลายวิธีในการรักษามะเร็ง และหากตรวจพบในระยะเริ่มต้น การรักษาก็จะง่ายขึ้นก่อนที่มะเร็งจะลุกลาม การตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ จะเพิ่มโอกาสในการรักษาให้ประสบความสำเร็จ” ผู้เชี่ยวชาญกล่าวกับบีบีซี นิวส์ มุนโด
แม้ว่าการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตจะเป็นสิ่งสำคัญ เช่น การงดสูบบุหรี่ การรับประทานอาหารที่สมดุล การออกกำลังกาย และปัจจัยอื่นๆ แต่ปัจจุบันก็มีการรักษาทางการแพทย์ที่น่าสนใจหลายอย่าง
ตัวอย่างเช่น สกีร์โรว์ระบุว่า กำลังมีการพัฒนาวัคซีนสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเป็นมะเร็งบางชนิดเพื่อป้องกันการเกิดโรค
เป้าหมายคือการฝึกระบบภูมิคุ้มกันให้รู้จักเซลล์ที่อาจกลายเป็นมะเร็งในอนาคต แต่ยังไม่เป็นมะเร็งในขณะนี้
“ระบบภูมิคุ้มกันจะตรวจจับเซลล์เหล่านั้น ไล่ล่า และกำจัดออกจากร่างกายก่อนที่มันจะมีโอกาสพัฒนาไปเป็นมะเร็ง” เขาอธิบาย
ตามที่แพทย์รายนี้กล่าว การรักษามะเร็งในปัจจุบันมีแนวโน้มที่จะแม่นยำและเฉพาะเจาะจงมากขึ้นกว่าแต่ก่อน
“เมื่อหลายปีก่อน การรักษาโดยพื้นฐานแล้วพยายามกำจัดเซลล์มะเร็งที่เติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ก็อาจส่งผลให้เกิดผลข้างเคียงหลายอย่าง”
“ตอนนี้เรารู้จักมะเร็งมากขึ้น เราสามารถเห็นรายละเอียดของเซลล์ เส้นทาง และกระบวนการทางชีวภาพเฉพาะที่เซลล์มะเร็งเหล่านี้ใช้ในการเจริญเติบโต ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ได้เกิดขึ้นในเซลล์ที่แข็งแรง ด้วยข้อมูลนั้น เราสามารถสร้างยาที่เฉพาะเจาะจงมากเพื่อยับยั้งมันได้”
ที่มาของภาพ, Getty Images
คำบรรยายภาพ, ภูมิคุ้มกันบำบัดและการแพทย์เฉพาะบุคคล เป็นสองด้านศึกษาที่นักวิจัยกำลังค้นคว้าเพื่อหาวิธีช่วยเหลือผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเป็นมะเร็ง
ตามที่ผู้เชี่ยวชาญกล่าว การรักษาแบบแม่นยำเหล่านี้อาจมีประสิทธิภาพมากกว่า ออกฤทธิ์ได้นานกว่า และมีผลข้างเคียงน้อยกว่า
การตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นกุญแจสำคัญ และด้วยเหตุนี้จึงมีการพัฒนาวิธีการใหม่ ๆ ที่มุ่งเน้นไปที่การทำให้มะเร็งลุกลามร่างกายให้น้อยลง
ผู้เชี่ยวชาญอธิบายว่า ที่ศูนย์วิจัยมะเร็ง นักวิจัยกำลังมองหาวิธีสร้างลูกอมเพื่อตรวจหามะเร็งในช่องปาก การทดสอบลมหายใจเพื่อช่วยตรวจหามะเร็งกระเพาะอาหาร และการทดสอบปัสสาวะเพื่อตรวจหามะเร็งปอด
อีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้รู้สึกมองโลกในแง่ดีคือความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในด้านการแพทย์
นั่นคือจุดที่ผู้เชี่ยวชาญหลายคนพบว่า ปัญญาประดิษฐ์หรือเอไอ (AI) และเครื่องมือต่าง ๆ ที่นำเสนอโดยวิทยาศาสตร์การคำนวณเป็นเรื่องที่ดี ไม่เพียงแต่ใช้เพื่อรวบรวมและประมวลผลข้อมูลจำนวนมหาศาลจากผู้ป่วยแต่ละรายอย่างรวดเร็วเท่านั้น แต่ยังเพื่อวิเคราะห์ข้อมูลอย่างละเอียดและทำการคาดการณ์อีกด้วย
แม้จะมีความก้าวหน้าอย่างมากในประเทศที่พัฒนาแล้ว องค์การอนามัยโลกก็ยังเตือนถึงความไม่เท่าเทียมกันอย่างมากเกี่ยวกับโรคมะเร็ง
ในประเทศที่มีรายได้ต่ำ หลายคนไม่สามารถเข้าถึงแม้แต่การดูแลขั้นพื้นฐานที่สุดสำหรับโรคนี้ได้
ในปี 2024 องค์การอนามัยโลกได้อ้างถึงผลสำรวจที่จัดทำขึ้นใน 115 ประเทศ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าส่วนใหญ่ “ไม่ได้ให้ทุนสนับสนุนบริการดูแลรักษามะเร็งที่สำคัญอย่างเพียงพอ” รวมถึงการดูแลแบบประคับประคองด้วย
“สถานที่ที่อาศัยอยู่ไม่ควรมาเป็นปัจจัยกำหนด” แครี อดัมส์ ผู้อำนวยการสมาพันธ์ควบคุมโรคมะเร็งสากล (Union for International Cancer Control – UICC) กล่าว
“มีเครื่องมือที่ช่วยให้รัฐบาลสามารถจัดลำดับความสำคัญของการดูแลรักษามะเร็งและรับประกันว่าทุกคนสามารถเข้าถึงบริการที่มีคุณภาพและราคาไม่แพงได้ มันไม่ใช่แค่เรื่องของทรัพยากร แต่เป็นเรื่องของเจตจำนงทางการเมือง” เขากล่าวเสริม
3. มีเด็กรอดชีวิตมากกว่าที่เคยเป็นมา
หนึ่งในความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในด้านสุขภาพ ในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมาคือการลดอัตราการเสียชีวิตของทารกได้อย่างน่าประทับใจ
ในปี 2022 มีการบรรลุเป้าหมายสำคัญทางประวัติศาสตร์เมื่ออัตราการเสียชีวิตของเด็กให้อยู่ต่ำกว่า 5 ล้านคน ซึ่งเป็นตัวเลขที่ไม่เคยมีมาก่อน ตามข้อมูลขององค์การทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูนิเซฟ
หากย้อนกลับไปในปี 1990 เราจะเห็นความก้าวหน้าอย่างน่าทึ่ง ในปีนั้น เด็ก 1 ใน 11 คนเสียชีวิตก่อนอายุ 5 ขวบ เทียบกับจำนวนเด็ก 1 ใน 27 คนจะเสียชีวิตในปี 2023
ที่มาของภาพ, Getty Images
คำบรรยายภาพ, อัตราการเสียชีวิตของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีทั่วโลกลดลง 52% ตั้งแต่ปี 2000
ในเดือน มี.ค. ยูนิเซฟรายงานว่า จำนวนเด็กทั่วโลกที่เสียชีวิตก่อนอายุ 5 ขวบนั้นต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์
นับตั้งแต่ปี 2000 อัตราการเสียชีวิตของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบทั่วโลกลดลง 52% และในประเทศกัมพูชา มาลาวี มองโกเลีย และรวันดา อัตราดังกล่าวลดลงมากกว่า 75%
ในปี 2022 มีเด็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบเสียชีวิตประมาณ 152,000 คน ในละตินอเมริกาและแคริบเบียน ซึ่งลดลง 60% ตั้งแต่ปี 2000
เบื้องหลังตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่เพียงแค่มาตรการต่าง ๆ ที่พิสูจน์แล้วว่ามีประสิทธิภาพและราคาไม่แพง แต่ยังรวมถึงพยาบาลผดุงครรภ์และบุคลากรทางการแพทย์ที่ให้การสนับสนุนครอบครัวในพื้นที่ส่วนต่าง ๆ ของโลกด้วย
หนึ่งในมาตรการเหล่านั้น ตามที่ยูนิเซฟและผู้เชี่ยวชาญหลายคนระบุ คือ การฉีดวัคซีน
” [ไม่มีการฉีดวัคซีน มาก่อน] จนกระทั่งช่วงปลายทศวรรษที่ 1970 และต้นทศวรรษที่ 1980 โครงการสร้างภูมิคุ้มกันจึงเริ่มรวมวัคซีนป้องกันสาเหตุหลักของการเสียชีวิตในกลุ่มอายุเหล่านั้น เช่น โปลิโอ คอตีบ บาดทะยัก หัด หัดเยอรมัน และเยื่อหุ้มสมองอักเสบ” ฟรานซิสโก โฮเซ่ มาร์ติน โกเมซ กุมารแพทย์โรคหัวใจและนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยยุโรป กล่าวกับบีบีซี นิวส์ มุนโด จากประเทศสเปน
ปัจจัยสำคัญอีกประการหนึ่งคือ การพัฒนาด้านการตรวจติดตามทางการแพทย์ของมารดาในระหว่างตั้งครรภ์และทารกแรกเกิดในช่วงวันแรกและปีแรกของหลายประเทศ
ด้วยการตรวจสุขภาพที่บ่อยขึ้น โอกาสในการตรวจพบปัญหาต่าง ๆ เช่น ความผิดปกติของหัวใจแต่กำเนิดที่ซับซ้อนก็จะเพิ่มมากขึ้น และสามารถดำเนินการรักษาได้
“แม้แต่การตรวจพบความผิดปกติทางเมตาบอลิซึมแต่กำเนิดในระยะเริ่มต้น ซึ่งในกรณีส่วนใหญ่มีการรักษาที่ค่อนข้างง่ายด้วยแผนการให้อาหารและการเสริมวิตามินสำหรับเด็ก ก็ได้รับการปรับปรุงอย่างมาก”
ในหลายประเทศ การเข้าถึงหน่วยดูแลทารกแรกเกิดวิกฤตและยาปฏิชีวนะ รวมถึงน้ำสะอาดและโภชนาการที่ดีขึ้นนั้น เพิ่มขึ้นเป็นอย่างมากเมื่อเทียบกับทศวรรษที่ผ่านมา
สิ่งนี้ได้รับการเสริมด้วยความรู้ทางวิทยาศาสตร์และการพัฒนาเทคโนโลยีในด้านการแพทย์ที่เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม แม้จะมีตัวเลขที่น่าหวังและความก้าวหน้าในเชิงบวก องค์การสหประชาชาติได้เตือนในเดือน มี.ค. ว่ามีเด็ก 4.8 ล้านคนเสียชีวิตก่อนอายุครบ 5 ขวบ ในที่ใดที่หนึ่งของโลกในปี 2023
ตามที่ผู้เชี่ยวชาญระบุ การเสียชีวิตเหล่านี้จำนวนมากเกิดจากสาเหตุที่ป้องกันและรักษาได้ เช่น โรคปอดบวมและโรคท้องร่วง เป็นต้น
“เราไม่สามารถเพิกเฉยต่อพี่น้องของเราที่อาศัยอยู่ในสภาพที่มีความไม่เท่าเทียมกัน เช่นในบางประเทศในแอฟริกาหรือเอเชีย ที่ความเสี่ยงเรื่องการเสียชีวิตของเด็กก่อนอายุ 5 ขวบสูงกว่าในประเทศที่มีรายได้สูงถึง 14 เท่า” โกเมซกล่าว
“การเสียชีวิตส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในไม่กี่ประเทศที่มีความยากจนขั้นรุนแรงและมีสงคราม และเราต้องแสดงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันในเรื่องนี้และทำหน้าที่ของเรา เราควรภาคภูมิใจในสิ่งที่เราประสบความสำเร็จ แต่ก็ควรยื่นมือช่วยเหลือประเทศเหล่านี้ด้วย” นายแพทย์รายนี้กล่าวเสริม
องค์กรด้านมนุษยธรรมและผู้เชี่ยวชาญบางส่วนยังได้เตือนถึงผลกระทบที่ร้ายแรงจากการตัดความช่วยเหลือระหว่างประเทศที่ประกาศโดยประเทศผู้บริจาครายใหญ่บางประเทศด้วย
หนึ่งในองค์กรเหล่านั้นคือมูลนิธิเกตส์ (Gates Foundation) ซึ่งเมื่อวันที่ 4 ธ.ค. ได้เผยแพร่รายงาน Goalkeepers ประจำปี โดยเตือนว่า “ปี 2025 จะเป็นปีแรกในศตวรรษนี้ที่อัตราการเสียชีวิตของเด็กจะเพิ่มขึ้นอีกครั้ง”
บิล เกตส์ ประธานองค์กรการกุศลแห่งนี้ กล่าวว่า ในปี 2024 มีเด็กเสียชีวิตก่อนอายุ 5 ขวบถึง 4.6 ล้านคน และคาดการณ์ว่าตัวเลขนี้จะเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 4.8 ล้านคนในปี 2025
เขากล่าวด้วยว่า การเพิ่มงบประมาณด้านสุขภาพของเด็กทั่วโลกเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง
4. การเติบโตของพลังงานหมุนเวียนที่ดูเหมือนจะฉุดหยุดไม่อยู่แล้ว
รายงาน World Energy Outlook 2025 ของสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency – IEA) ระบุว่า “พลังงานหมุนเวียนยังคงขยายตัวอย่างรวดเร็วทั่วโลก”
นี่เป็นข่าวดีท่ามกลางความพยายามในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลก ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการต่อสู้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และป้องกันภัยจากสภาพอากาศรุนแรง เช่น เหตุการณ์ที่ส่งผลกระทบต่อผู้คนหลายล้านคนในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
ที่มาของภาพ, Getty Images
คำบรรยายภาพ, พลังงานหมุนเวียนได้กลายเป็นประเด็นสำคัญในวาระการประชุมของรัฐบาล บริษัทเอกชน และองค์กรต่าง ๆ ทั่วโลก
ในโลกที่ยังคง “กระหายในการใช้พลังงาน” เทคโนโลยีใหม่ ๆ ก็ยังคงปรับตัวในอัตราที่รวดเร็ว
รายงานระบุว่า “พลังงานหมุนเวียนทำลายสถิติการใช้งานใหม่ในปี 2024 เป็นปีที่ 23 ติดต่อกัน”
เป็นเรื่องน่ายินดีที่เห็นว่าทางเลือกในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไม่เพียงแต่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางเท่านั้น แต่ในหลายกรณีก็ยังมีความคุ้มค่าอีกด้วย
รัฐบาล องค์กร และบริษัทเอกชนหลายแห่งได้รวมความจำเป็นในการสำรวจทางเลือกด้านพลังงานเข้าไว้ในกลยุทธ์การจัดการของตนแล้ว
ที่จริงแล้ว ในช่วงครึ่งแรกของปี 2025 พลังงานลม พลังงานแสงอาทิตย์ และแหล่งพลังงานหมุนเวียนอื่น ๆ ได้แซงหน้าถ่านหินในฐานะแหล่งผลิตไฟฟ้าชั้นนำของโลก ตามข้อมูลจากแอมเบอร์ (Ember) สถาบันคลังสมองด้านพลังงานระดับโลก
แม้ว่าอัตราการนำไปใช้จะแตกต่างกันไปตามสถานที่ แต่พลังงานหมุนเวียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งพลังงานแสงอาทิตย์แบบโฟโตโวลตาอิก “กำลังเติบโตเร็วกว่าแหล่งพลังงานอื่น ๆ” IEA ระบุ
อย่างไรก็ตาม องค์กรนี้ก็ยอมรับด้วยว่า “มาตรการระดับชาติและระดับนานาชาติในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้สูญเสียแรงผลักดันไป” และนั่นเป็นเรื่องที่น่ากังวลเมื่อพิจารณาถึงความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
อย่างไรก็ตาม องค์กรยอมรับว่า “มาตรการระดับชาติและระดับนานาชาติในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้สูญเสียแรงผลักดันไป” และนั่นเป็นเรื่องที่น่ากังวลเมื่อพิจารณาถึงความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ปี 2024 ถูกบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ว่าเป็นปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์ และเป็นปีแรกที่อุณหภูมิโลกสูงเกิน 1.5 องศาเซลเซียส เหนือระดับก่อนยุคอุตสาหกรรม
ขณะที่ปี 2025 ดูเหมือนจะจบลงด้วยข้อความที่ชัดเจนว่า เราทราบวิธีบรรเทาความเสี่ยงที่ร้ายแรงที่สุดของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแล้ว ดังนั้นเรามาควรมุ่งมั่นในการต่อสู้กับความเสี่ยงเหล่านั้นต่อไป
5. เด็กผู้หญิงไม่ได้ตามหลังในด้านการศึกษาอีกต่อไป
รายงาน “Gender Panorama 2025” ของ องค์การเพื่อสตรีแห่งสหประชาชาติ (UN Women) ระบุว่า “ทั่วโลก เด็กหญิงมีอัตราการเข้าเรียนและการสำเร็จการศึกษาสูงกว่าเด็กชาย”
ย้อนกลับไปในปี 2024 กลุ่มธนาคารโลกได้เน้นย้ำถึงสิ่งที่พวกเขาถือว่าเป็นหนึ่งในความสำเร็จด้านการพัฒนาที่สร้างแรงบันดาลใจมากที่สุดในรอบ 50 ปีที่ผ่านมา นั่นคือความก้าวหน้าทางการศึกษาทั่วโลก
ที่มาของภาพ, Getty Images
คำบรรยายภาพ, “มีเหตุผลหลายประการที่ว่าทำไมเราจึงมีความหวัง” เจ้าหน้าที่จากองค์การเพื่อสตรีแห่งสหประชาชาติ (UN Women) ระบุ
“ในอดีตเด็กผู้หญิงมีระดับการศึกษาต่ำมากและล้าหลังเด็กชายมาโดยตลอด แต่ปัจจุบันเด็กผู้หญิงกลับได้รับการศึกษาในอัตราที่สูงกว่าเมื่อเทียบกับช่วงเวลาใด ๆ ในประวัติศาสตร์”
จากข้อมูลขององค์กรนี้ ในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา มีความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องในเรื่องความเท่าเทียมทางเพศในการเข้าเรียน ทั้งในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา
อย่างไรก็ตาม อัตราความเท่าเทียมทั่วโลก “ไม่ได้เผย” ความแตกต่างระหว่างภูมิภาคต่าง ๆ ซึ่งเป็นสิ่งที่องค์การเพื่อสตรีแห่งสหประชาชาติเน้นย้ำเช่นกัน
“แม้ว่าช่องว่างทางเพศจะถูกเอาชนะได้ในทุกระดับการศึกษาทั่วโลก แต่ความเหลื่อมล้ำในการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายของสามในแปดภูมิภาคยังคงมีอยู่อย่างน่าตกใจ”
จากข้อมูลของหน่วยงานสหประชาชาตินี้ ปัจจุบันมีเด็กหญิง 119.3 ล้านคนที่ไม่ได้เรียนหนังสือ ซึ่งน้อยกว่าปี 2015 ถึง 124.7 ล้านคน
แม้ว่าข้อเท็จจริงที่ว่า การที่เด็กหญิงจำนวนมากขึ้นสำเร็จการศึกษาเป็นเรื่องน่ายินดี แต่องค์กรเตือนว่าอุปสรรคต่อความก้าวหน้ายังคงมีอยู่สำหรับเด็กผู้หญิงหลายคน ตัวอย่างเช่น ในการวิเคราะห์ที่รวม 70 ประเทศ ใน 65 ประเทศ ความน่าจะเป็นที่ผู้หญิงจะกลายเป็นครูนั้นสูงกว่าความน่าจะเป็นที่พวกเธอจะกลายเป็นครูใหญ่ในโรงเรียนมัธยมศึกษามาก ถึงแม้ว่าจะเป็นสาขาที่มีผู้หญิงเป็นส่วนใหญ่ แต่มีเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่สามารถก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งผู้นำได้
องค์การเพื่อสตรีแห่งสหประชาชาติ ยังเน้นย้ำถึงผลกระทบที่ร้ายแรงของความยากจนต่อผู้หญิง โดยในปี 2025 ผู้หญิง 9.2% อาศัยอยู่ในความยากจนขั้นรุนแรง
“การศึกษาสามารถเปิดประตูแห่งโอกาสได้ แต่การแต่งงานในวัยเด็ก การขริบอวัยวะเพศหญิง (female genital mutilation) ความรุนแรง และการเลือกปฏิบัติ กลับปิดประตูเหล่านั้นลง ทำให้เพดานแก้วยังคงอยู่ และกีดกันผู้หญิงจากตำแหน่งผู้นำ”
ภาพประกอบโดย ไลส์ อเลเกรตติ ทีมข่าวภาพของบีบีซี แผนกภาษาสเปน
©2024 องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย
