Author: ข่าวกรุงเทพฯ

ภาพการชุมนุมของกลุ่มนิสิตนักศึกษา พร้อมป้ายประท้วงที่มีข้อความกำกับว่า ALL POWER BELONGS TO THE PEOPLE บริเวณจัตุรัสเทียนอันเหมิน ในกรุงปักกิ่ง เมืองหลวงประเทศจีน เมื่อปี 1989 เป็นภาพที่ยากจะเชื่อว่า ครั้งหนึ่งประชาชนจีนเคยมีส่วนร่วมทางการเมืองอย่างเปิดเผย ภาพดังกล่าวยังเป็นหนึ่งในหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไม่กี่ชิ้นที่ยังค้นหาได้ในปัจจุบัน ซึ่งสามารถบอกเล่าเรื่องราวการประท้วงต่อต้านรัฐบาลพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้เป็นอย่างดี

วันนี้เมื่อ 37 ปีที่แล้ว จีน หนึ่งในชาติมหาอำนาจของโลกในปัจจุบัน เกิดเหตุการณ์ ‘การสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน’ โดยรัฐบาลใช้กำลังทหารเข้าสลายการชุมนุมและปราบปรามนิสิตนักศึกษา รวมถึงประชาชนที่ออกมารวมตัวกันเรียกร้อง ‘ประชาธิปไตย’ ให้กับประเทศ ส่งผลให้มีประชาชนเสียชีวิตจำนวนมาก

เหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในประวัติศาสตร์จีนร่วมสมัย ที่ไม่เพียงมีอิทธิพลต่อทิศทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศ แต่ยังเป็นบทเรียนสำคัญที่ทำให้พรรคคอมมิวนิสต์จีนต้องปรับตัวเพื่อความอยู่รอดมาได้เกือบ 4 ทศวรรษ

The Momentum ชวนผู้อ่านไล่เรียงลำดับเหตุการณ์โศกนาฏกรรมดังกล่าว พร้อมสำรวจการปรับตัวของพรรคคอมมิวนิสต์จีน ตลอดจนทำความเข้าใจว่า บาดแผลจากเหตุการณ์เทียนอันเหมินหล่อหลอมเศรษฐกิจและการเมืองจีนมาจนถึงปัจจุบันอย่างไร

กาลครั้งหนึ่ง…ประชาธิปไตยเคย (เกือบ) เบ่งบาน

ภายหลังการอสัญกรรมของ เหมา เจ๋อตง (Mao Zedong) ผู้ก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนและประธานาธิบดีคนแรกของประเทศ พร้อมกับการสิ้นสุดช่วงเวลาของการปฏิวัติวัฒนธรรม (Cultural Revolution) ในปี 1976 จีนตกอยู่ภายใต้การนำของ เติ้ง เสี่ยวผิง (Deng Xiaoping) ผู้นำคนสำคัญที่สร้างความเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่ให้กับประเทศผ่านการประกาศใช้ ‘นโยบายปฏิรูปและเปิดประเทศ’ ซึ่งทำให้จีนในช่วงเวลานั้นเติบโตขึ้นอย่างก้าวกระโดด

ทั้งนี้ การประกาศใช้นโยบายดังกล่าวอาจเกิดจากสาเหตุสำคัญ 2 ประการ ได้แก่

1.สถานการณ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศที่ย่ำแย่ อันเกิดจากการดำเนินนโยบายที่ผิดพลาดของเหมา เจ๋อตง และช่วงเวลาดำมืดของการปฏิวัติวัฒนธรรม

ในช่วงทศวรรษที่ 1950 ผู้นำรุ่นแรกของประเทศจีนประกาศใช้ ‘นโยบายคอมมูนประชาชน’ (People’s Commune) และ ‘นโยบายก้าวกระโดดไกล’ (Great Leap Forward) โดยทั้ง 2 นโยบายมีลักษณะแบบรวมศูนย์ เพื่อต้องการกรุยทางไปสู่แนวทางเศรษฐกิจแบบพึ่งพาตนเอง

อย่างไรก็ตาม นโยบายข้างต้นกลับล้มเหลวอย่างไม่เป็นท่า ส่งผลให้เกิดปัญหาผลผลิตทางการเกษตรตกต่ำ เศรษฐกิจของประเทศหยุดชะงัก คุณภาพชีวิตของประชาชนย่ำแย่ จนมีผู้เสียชีวิตจากความอดอยากมากกว่า 20 ล้านคน และท้ายที่สุดเกิดการแตกหักระหว่างบรรดาผู้นำภายในพรรคคอมมิวนิสต์ จนกระทั่งนำไปสู่การปฏิวัติวัฒนธรรม ซึ่งทำให้จีนต้องตกอยู่ในภาวะอนาธิปไตยยาวนานถึง 10 ปี 

 2. สำหรับสาเหตุที่ 2 คือ กระแสการเติบโตของแนวคิดเสรีนิยมใหม่ (Neoliberalism) ที่เน้นการเปิดการค้าแบบเสรีและลดข้อจำกัดทางด้านการค้าและการลงทุน เช่น การลดกำแพงภาษี การลดบทบาทของรัฐและเพิ่มบทบาทเอกชน การเปิดประเทศให้ต่างชาติเข้ามาลงทุนมากขึ้น

แนวคิดดังกล่าวได้รับอิทธิพลมาจากชาติตะวันตกและเดินทางเข้าสู่ภูมิภาคเอเชียผ่านกลุ่มประเทศที่เป็นพันธมิตรและได้รับความช่วยเหลือจากสหรัฐอเมริกา ด้วยเหตุนี้ จีนจึงได้รับผลกระทบจากแนวคิดเสรีนิยมใหม่จนส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในประเทศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

จากสาเหตุข้างต้น จึงทำให้เกิดข้อสรุปจากการประชุมเต็มคณะของคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์ ครั้งที่ 3 ของสมัชชา 11 ในช่วงปลายปี 1978 และส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในประเทศทั้งด้านการเมืองและเศรษฐกิจ

สำหรับด้านการเมือง มีการแต่งตั้งให้ จ้าว จื่อหยาง (Zhao Ziyang) ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และ หู เย่าปัง (Hu Yaobang) ดำรงตำแหน่งเลขาธิการและประธานพรรคคอมมิวนิสต์ โดยหู เย่าปัง เป็นนักปฏิรูปสายเสรีนิยมคนสำคัญที่จะจุดประกายให้กับกลุ่มนิสิตนักศึกษาในเหตุการณ์เทียนอันเหมินครั้งนี้ด้วย

นอกจากนี้ ยังมีการปฏิรูปเกิดขึ้นภายในพรรคซึ่งระบุว่า ผู้นำสูงสุดจะต้องมีวาระในการดำรงตำแหน่งทางการเมืองได้วาระละ 5 ปี และต้องไม่เกิน 2 วาระ เพื่อลดการรวมศูนย์อำนาจไว้ที่ตัวบุคคลและเพื่อสร้างเสถียรภาพในการบริหารงานราชการแผ่นดิน

ในด้านเศรษฐกิจ เติ้ง เสี่ยวผิงเสนอให้เกิดการพัฒนาทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาด้านเกษตรกรรม อุตสาหกรรม การทหาร และวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หรือที่รู้จักกันในชื่อ ‘สี่ทันสมัย’ (Four Modernizations) ซึ่งจะนำไปสู่การปฏิรูปด้านเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมภายในประเทศ รวมถึงการเปิดรับเอาการลงทุนและเทคโนโลยีจากต่างชาติเข้ามาปรับใช้ภายในจีน

ผลที่ตามมาจากการใช้นโยบายปฏิรูปและเปิดประเทศ นอกจากจะทำให้เศรษฐกิจของประเทศเติบโตอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อ นับตั้งแต่การสถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีนในปี 1949 และมีการเข้ามาลงทุนจากชาวต่างชาติแล้ว ยังทำให้เกิดการพัฒนาทางด้านการศึกษาด้วยเช่นกัน

กล่าวคือ จีนเริ่มต้นปฏิรูปการศึกษาเพื่อเร่งผลิตบัณฑิตเข้าสู่ตลาดแรงงานมากขึ้น รวมถึงมีการรับเอาแนวคิดจากชาติตะวันตกเข้ามามากขึ้น ในอีกด้านหนึ่ง รัฐบาลจีนยังมีศักยภาพมากพอที่จะส่งนิสิตนักศึกษาของประเทศไปศึกษาต่อที่ต่างประเทศเพิ่มขึ้นด้วยเช่นกัน

แม้ว่าเราจะได้เห็นแนวโน้มการเริ่มผลิบานของประชาธิปไตยจากการพัฒนาด้านการศึกษา อย่างไรก็ตาม ด้วยข้อจำกัดทางด้านการเมือง จึงทำให้ประเทศยังคงเต็มไปด้วยปัญหาทุจริต คอร์รัปชัน การเล่นพรรคเล่นพวก หรือแม้กระทั่งการจำกัดสิทธิขั้นพื้นฐานบางประการของประชาชน ซึ่งแม้ว่าหู เย่าปังจะพยายามกวาดล้างปัญหาเหล่านี้มาอย่างต่อเนื่องก็ตาม แต่ในท้ายที่สุด เขาก็ถูกบีบให้ลาออกจากตำแหน่งด้วยข้อกล่าวอ้างที่ว่า ‘ผิดพลาดต่อการดำเนินนโยบายทางการเมือง’

การเสียชีวิตของหู เย่าปัง ด้วยภาวะหัวใจวายในเดือนเมษายน 1989 นับเป็นชนวนสำคัญที่นำไปสู่การรวมตัวกันของกลุ่มนิสิตนักศึกษา บริเวณจัตุรัสเทียนอันเหมิน เพื่อแสดงความอาลัยต่ออดีตผู้นำสายปฏิรูป แต่อีกนัยหนึ่ง การชุมนุมดังกล่าวยังถูกสะท้อนให้เห็นถึงความไม่พอใจต่อปัญหาการเมือง เศรษฐกิจ สังคมของกลุ่มนิสิตนักศึกษา อีกทั้งใช้เป็นพื้นที่เรียกร้องให้มีการปฏิรูปประเทศอย่างจริงจังมากขึ้นอีกด้วย

การชุมนุมขยายตัวอย่างรวดเร็วนับตั้งแต่เดือนเมษายน 1989 เป็นต้นมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากที่กลุ่มนิสิตนักศึกษาเริ่มอดอาหารประท้วงในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม เพื่อกดดันให้รัฐบาลหันมารับฟังข้อเรียกร้องจากผู้ชุมนุม

การเคลื่อนไหวดังกล่าวยังได้รับการสนับสนุนจากประชาชนจากหลายภาคส่วน ทั้งจากแรงงาน ปัญญาชน และข้าราชการ ส่งผลให้การประท้วงลุกลามไปตามเมืองต่างๆ ทั่วประเทศ โดยมีการคาดการณ์ว่า เฉพาะในกรุงปักกิ่ง มีผู้ชุมนุมออกมารวมตัวกันมากกว่า 1 ล้านคน

กระทั่งในคืนวันที่ 3 เข้าสู่วันที่ 4 มิถุนายน 1989 ทหารจากกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน (People’s Liberation Army: PLA) จำนวนหลายพันคน พร้อมด้วยอาวุธรบอย่างรถถัง รถหุ้มเกราะ รวมถึง ‘กระสุนจริง’ ได้เข้าปิดล้อมจัตุรัสเทียนอันเหมิน ก่อนจะเปิดฉากปราบปรามกลุ่มผู้ชุมนุมอย่างรุนแรง ส่งผลให้มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก

รัฐบาลจีนอ้างว่า มีผู้บาดเจ็บจากเหตุการณ์ดังกล่าวราว 3,000 ราย ขณะที่ยอดผู้เสียชีวิตมีประมาณ 200 ราย อย่างไรก็ตาม มีการคาดการณ์ว่า ยอดผู้เสียชีวิตจากการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมินอาจมีมากกว่าที่รัฐบาลจีนให้ข้อมูล โดยอาจสูงถึง 1 หมื่นราย

เหตุการณ์ดังกล่าวนับเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ปราบปรามประชาชนที่รุนแรงที่สุดของประวัติศาสตร์พรรคคอมมิวนิสต์จีน อีกทั้งยังถูกมองว่าเป็นการปิดฉากความหวังในการเปิดกว้างทางการเมืองที่เริ่มก่อตัวขึ้นมาตลอดช่วงทศวรรษ 1980 

กลบบาดแผลใหญ่ ด้วยการผลักดันประเทศก้าวสู่ WTO

ภายหลังเหตุการณ์สังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน จีนต้องเผชิญกับแรงกดดันจากนานาชาติอย่างหนัก โดยสหรัฐฯ ภายใต้การนำของประธานธิบดี จอร์จ เอช. ดับเบิลยู. บุช (George H. W. Bush) รวมไปถึงชาติพันธมิตรอื่นๆ อย่างกลุ่มประเทศในสหภาพยุโรปและญี่ปุ่นประกาศคว่ำบาตรและจำกัดการร่วมมือกับจีน แม้ว่าจีนจะเพิ่งเปิดประเทศและมีความสัมพันธ์กับนานาประเทศได้เพียงแค่ไม่กี่ปีเท่านั้น

ในอีกด้านหนึ่ง พรรคคอมมิวนิสต์ก็เริ่มมีการ ‘ถอดบทเรียน’ เพื่อทำความเข้าใจสาเหตุการเรียกร้องของประชาชน และเพื่อหาวิธีป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ซ้ำอีก

ทั้งนี้ เหล่าผู้นำภายในพรรคกลับมีมุมมองต่อสาเหตุของเหตุการณ์แตกต่างกันออกเป็น 2 กระแส โดยฝ่ายหนึ่งเชื่อว่า การปฏิรูปประเทศเกิดขึ้น ‘เร็ว’ เกินไป จนทำให้แนวคิดและค่านิยมจากตะวันตกหลั่งไหลเข้าสู่สังคมจีนและกระตุ้นให้เกิดการเคลื่อนไหวทางการเมือง ขณะที่อีกฝ่ายมองว่า ปัญหาเกิดจากการปฏิรูปที่ ‘ล่าช้า’ เกินไป โดยเฉพาะในด้านเศรษฐกิจ ส่งผลให้เกิดปัญหาเงินเฟ้อ คอร์รัปชัน จนกระทั่งสร้างความไม่พอใจให้กับประชาชน

อย่างไรก็ดี เติ้ง เสี่ยวผิงซึ่งยังคงดำรงตำแหน่งผู้นำสูงสุดของจีนในขณะนั้นเห็นว่า จีนควรเร่งเดินหน้าปฏิรูปเศรษฐกิจให้รวดเร็วยิ่งกว่าเดิม ภายใต้หลักการพัฒนาเศรษฐกิจแบบตลาด ควบคู่ไปกับการรักษาเสถียรภาพทางการเมืองของพรรคคอมมิวนิสต์

ด้วยเหตุนี้ จีนจึงเริ่มปฏิรูปเศรษฐกิจประเทศขนานใหญ่อีกครั้งในช่วงต้นทศวรรษ 1990 ผ่านการปรับโครงสร้างรัฐวิสาหกิจ ระบบสวัสดิการ รวมถึงการปฏิรูปหน่วยงานรัฐ

จีนพัฒนาระบบเศรษฐกิจได้ดีขึ้นตามลำดับ จนกระทั่งได้รับการยอมรับจากนานาชาติอีกครั้ง และสามารถนำพาประเทศเข้าเป็นสมาชิกขององค์การการค้าโลก (World Trade Organization: WTO) ได้สำเร็จในปี 2001 ทำให้เศรษฐกิจของประเทศยิ่งเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง และทำให้จีนกลายเป็นหนึ่งในประเทศที่มีสำรองเงินตราระหว่างประเทศสูงที่สุดในโลก

ความพยายามของพรรคคอมมิวนิสต์ได้รับการนิยามว่าเป็น ‘ความสำเร็จ’ ที่ทำให้องค์กรระหว่างประเทศหลายแห่งยังต้องนำพลวัตดังกล่าวของจีนมาใช้เป็นกรณีศึกษา ไม่เพียงแค่นั้น จีนยังสามารถก้าวเข้ามามีบทบาทและอิทธิพลในเวทีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจวบจนถึงปัจจุบัน

พรรคคอมมิวนิสต์ฯ ถอดบทเรียน เพื่อความอยู่รอด

เหตุการณ์เทียนอันเหมินไม่ได้นำไปสู่การปฏิรูปทางเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังส่งผลให้พรรคคอมมิวนิสต์จีนมีความเข้มแข็งและระมัดระวังต่อภัยคุกคามที่อาจจะสร้างความสั่นคลอนให้กับอำนาจของตนมากขึ้น ภาพดังกล่าวสะท้อนให้เห็นภายหลังเหตุการณ์นองเลือดดังกล่าว พรรคยุติความพยายามในการเปิดกว้างทางการเมือง และดำเนินมาตรการควบคุมทางการเมืองอย่างเข้มงวดมากขึ้น 

ในช่วงแรก ผู้นำสายปฏิรูปหลายคนสูญเสียอิทธิพลทางการเมือง ขณะที่กลุ่มผู้นำสายอนุรักษนิยมได้รับบทบาทในการกำหนดทิศทางประเทศมากขึ้น จนกระทั่งในยุคผู้นำรุ่นที่ 5 อย่าง สี จิ้นผิง (Xi Jinping) แนวโน้มการรวมศูนย์อำนาจและการบริหารแบบบน-ล่าง (Top-Down) ก็ยิ่งเด่นชัดมากขึ้น

ไม่เพียงแค่นั้น ตลอดระยะเวลาเกือบ 4 ทศวรรษที่ผ่านมา รัฐบาลจีนยังเพิ่มมาตรการการกำกับดูแลสังคมอย่างต่อเนื่อง ผ่านการขยายหน่วยงานด้านความมั่นคง ตลอดจนการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาใช้สอดส่องประชาชนภายในประเทศ เพื่อป้องกันและสกัดกั้นการเคลื่อนไหวทางการเมือง หรือการชุมนุมประท้วงที่อาจส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพของพรรค

และอีกหนึ่งประเด็นที่สำคัญคือ ตลอด 37 ปีที่ผ่านมา รัฐบาลจีนไม่เคยดำเนินการสอบสวนหรือเปิดเผยข้อเท็จจริงเกี่ยวกับจำนวนผู้เสียชีวิตและรายละเอียดของเหตุการณ์นี้ต่อสาธารณชนอย่างจริงจัง

ขณะเดียวกัน ประเด็นดังกล่าวกลายเป็นเรื่องต้องห้ามภายในประเทศจีนที่ไม่สามารถกล่าวถึงได้ การกล่าวถึงเหตุการณ์เทียนอันเหมินผ่านสื่อ ตำราเรียน หรือบนโลกออนไลน์ภายในจีน ถูกควบคุมและเซนเซอร์อย่างเข้มงวดมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นคำว่า ‘เหตุการณ์ 4 มิถุนายน’ ‘การปราบปรามที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน’ หรือแม้แต่ภาพและเรื่องราวของ ‘ชายผู้ยืนขวางรถถัง’ (Tank Man) ก็ตาม

นอกจากนี้ รัฐบาลจีนยังจำกัดการจัดกิจกรรมรำลึกถึงเหตุการณ์ดังกล่าว ทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ หรือแม้กระทั่งในพื้นที่เขตปกครองตนเองพิเศษอย่างฮ่องกง จนอาจทำให้เหตุการณ์นี้ค่อยๆ เลือนหายไปจากการรับรู้ของชาวจีนรุ่นใหม่

ทั้งนี้ ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม ก็ไม่อาจสามารถปฏิเสธได้ว่า หยดเลือดของนักศึกษาและประชาชนในวันนั้น ถือเป็นหนึ่งในจุดเปลี่ยนสำคัญที่ผลักดันให้ ‘จีน’ กลายเป็น ‘จีน’ อย่างในทุกวันนี้

อ้างอิง:

– วรศักดิ์ มหัทธโนบล. (2557). เศรษฐกิจการเมืองจีน. กรุงเทพมหานคร: openbooks

– https://history.state.gov/milestones/1989-1992/tiananmen-square

– https://www.britannica.com/biography/Hu-Yaobang 

– https://www.bbc.com/news/world-asia-china-27404764

– https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2025/05/what-is-the-tiananmen-crackdown/ 

– https://yuhuawang.scholars.harvard.edu/sites/g/files/omnuum8221/files/yuhuawang/files/how_has_tiananmen_changed_china_the_washington_post.pdf

– https://www.pbs.org/wgbh/frontline/article/tiananmen-square-tank-man-china/

Tags: Chinese Communist Party, China, จีน, เทียนอันเหมิน, พรรคคอมมิวนิสต์จีน

4/06/2569 | 63 |

---

---

ปารีส, 3 มิ.ย. (ซินหัว) — วันพุธ (3 มิ.ย.) องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) เผยแพร่รายงานแนวโน้มเศรษฐกิจฉบับล่าสุด โดยคาดการณ์ว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจทั่วโลกจะชะลอตัวลงจากร้อยละ 3.4 ในปี 2025 เหลือร้อยละ 2.8 ในปี 2026 ก่อนจะฟื้นตัวขึ้นเป็นร้อยละ 3.1 ในปี 2027

รายงานระบุว่าแม้เศรษฐกิจโลกจะเริ่มต้นปี 2026 ได้แข็งแกร่งกว่าที่หลายคนคาดการณ์ไว้ แต่ความขัดแย้งในตะวันออกกลางกลับกลายเป็นแรงขับเคลื่อนหลักที่กำหนดแนวโน้มเศรษฐกิจโลก โดยแนวโน้มของความขัดแย้งยังคงไม่แน่นอน ขณะที่ผลกระทบทางเศรษฐกิจอาจยังคงส่งผลต่อไปอีกระยะ แม้หลังความขัดแย้งยุติลง

องค์การฯ ตระหนักถึงความไม่แน่นอนนี้ และได้วิเคราะห์โดยพิจารณาจาก 2 แนวทางที่เป็นไปได้ ได้แก่ สถานการณ์หยุดชะงักในระยะเวลาจำกัด ซึ่งผลกระทบต่างๆ จะคงอยู่ในช่วงเวลาสั้นๆ และสามารถคลี่คลายได้ค่อนข้างรวดเร็ว ส่วนอีกแนวทางคือสถานการณ์หยุดชะงักที่ยืดเยื้อ ซึ่งจะก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบในวงกว้างและมีความรุนแรงต่อเนื่องเป็นเวลานานกว่า

ทั้งนี้ องค์การฯ คาดการณ์แนวโน้มเศรษฐกิจโลกข้างต้น ภายใต้สถานการณ์พื้นฐานที่การบรรลุข้อตกลงสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านมีแนวโน้มคืบหน้ามากขึ้น และราคาพลังงานเริ่มปรับตัวลดลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป ตั้งแต่ช่วงกลางปี 2026 เป็นต้นไป

นายพชร นริพทะพันธุ์ กรรมการคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ หรือ ก.ล.ต. กล่าวถึงสัญญาณเศรษฐกิจไทยและปัญหาเชิงโครงสร้างในขณะนี้ว่า แม้ตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ หรือ GDP จะออกมาดีกว่าที่หลายฝ่ายคาด โดยขยายตัว 2.8% และมีแรงขับเคลื่อนสำคัญจากการส่งออกที่ขยายตัวสูงถึง 15.5% เกือบสองเท่าของไตรมาสก่อนหน้า แต่ตัวเลขดังกล่าวอาจไม่ได้สะท้อนการเติบโตที่แข็งแรงและยั่งยืนอย่างแท้จริง

“ฟังดูเหมือนเป็นสัญญาณที่ดี แต่ต้องพูดตรง ๆ ว่า การมองตัวเลขเพียงผิวเผินอาจทำให้เราชะล่าใจ และละเลยการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างที่สะสมอยู่ภายในประเทศ

นายพชรกล่าวว่า การส่งออกที่เติบโตอย่างมากส่วนหนึ่งเป็นผลจากการเร่งส่งออกล่วงหน้า หรือ Front Loading ก่อนที่มาตรการภาษีของสหรัฐฯ จะมีผลบังคับใช้อย่างเต็มที่ จึงเปรียบเสมือนการดึงอุปสงค์ในอนาคตมาใช้ล่วงหน้า ไม่ใช่การเติบโตที่ยั่งยืน และเมื่อผลของการเร่งส่งออกหมดลง ตัวเลขเศรษฐกิจอาจสะท้อนความเป็นจริงมากขึ้น

สิ่งที่ควรให้ความสำคัญมากกว่าตัวเลข GDP คือความผิดปกติระหว่างการส่งออกกับดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม หรือ MPI ซึ่งเป็นตัวชี้วัดปริมาณการผลิตจริงของโรงงานภายในประเทศ

ข้อมูลจากสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรมระบุว่า MPI ไตรมาส 1 ปี 2569 ขยายตัวเพียง 0.83% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่อัตราการใช้กำลังการผลิตอยู่ที่ 61.26% และเคลื่อนไหวอยู่ในช่วงประมาณ 57–61% ติดต่อกันมาหลายไตรมาส นับตั้งแต่ปี 2567 โดยยังไม่ฟื้นตัวอย่างมีนัยสำคัญ

ในช่วงเวลาเดียวกัน การส่งออกกลับขยายตัวถึง 15.5% ทำให้ช่องว่างระหว่างตัวเลขการส่งออกกับการผลิตภายในประเทศอยู่ในระดับกว้างอย่างผิดปกติ ขณะที่อุตสาหกรรมซึ่งช่วยดึง MPI ให้เพิ่มขึ้นในไตรมาสนี้ ส่วนใหญ่ยังเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ขั้นต้น ไม่ใช่อุตสาหกรรมที่สร้างมูลค่าเพิ่มสูง

นายพชรกล่าวว่า แม้แต่เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติยังเคยระบุว่า แม้การส่งออกจะเพิ่มขึ้น แต่ MPI และอัตราการใช้กำลังการผลิตกลับไม่ได้ปรับตัวดีขึ้นตามที่ควรจะเป็น

ในภาวะปกติ หากการนำเข้าสินค้าทุนและวัตถุดิบเพิ่มขึ้นเพื่อนำมาใช้ในกระบวนการผลิต ดัชนี MPI ควรขยายตัวอย่างน้อย 3–5% แต่กลับไม่เป็นเช่นนั้น จึงสะท้อนว่าการส่งออกบางส่วนอาจเป็นเพียงการส่งผ่านสินค้า หรือ Pass-through โดยไม่ได้ผ่านกระบวนการผลิตหรือสร้างมูลค่าเพิ่มภายในประเทศไทย 

ภาคบริการมูลค่าต่ำ ไม่อาจทดแทนภาคอุตสาหกรรม

นายพชรกล่าวต่อว่า หลายฝ่ายอาจมองว่าหากภาคการผลิตอ่อนแอลง ภาคการท่องเที่ยวและบริการจะสามารถเข้ามาชดเชยได้ แต่ความเชื่อนี้กำลังพิสูจน์ตัวเองว่าอาจไม่เป็นจริงอีกต่อไป

แม้ที่ผ่านมา ภาคบริการดูเหมือนจะสามารถทดแทนภาคอุตสาหกรรมได้ในบางช่วง แต่ภาคบริการของไทยส่วนใหญ่ยังพึ่งพาการท่องเที่ยว ซึ่งมีข้อจำกัดสำคัญที่แตกต่างจากภาคอุตสาหกรรม ทั้งการไม่สามารถส่งออกได้ในลักษณะเดียวกับสินค้า การขาดแรงกดดันจากการแข่งขันต่างประเทศให้เร่งพัฒนาผลิตภาพ และการขยายตัวที่มีขอบเขตจำกัด

ปัจจุบัน ภาคบริการคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 62% ของ GDP ไทย แต่บริการส่วนใหญ่ยังเป็นบริการมูลค่าต่ำ แตกต่างจากประเทศพัฒนาแล้วที่มีภาคบริการมูลค่าสูงเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของเศรษฐกิจ

ขณะเดียวกัน ประเทศไทยยังพึ่งพาการท่องเที่ยวมากเกินไป และกำลังเผชิญภาวะขาดดุลดิจิทัล หรือ Digital Deficit จากค่าบริการแพลตฟอร์มต่างชาติที่คนไทยต้องจ่ายออกไปทุกเดือน ซึ่งเป็นภาระถาวรที่สะสมเพิ่มขึ้นอย่างเงียบ ๆ ในแต่ละปี 

จับตาดุลบัญชีเดินสะพัดพลิกติดลบ

นายพชรกล่าวเพิ่มเติมว่า ตัวเลขที่น่ากังวลที่สุดในขณะนี้อาจไม่ใช่ GDP แต่คือดุลบัญชีเดินสะพัดของประเทศ

ตลอดทั้งปี 2568 ไทยยังเกินดุลบัญชีเดินสะพัดอยู่ที่ 15.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ในเดือนเมษายน 2569 เพียงเดือนเดียว ไทยกลับขาดดุลบัญชีเดินสะพัดถึง 7.6 พันล้านดอลลาร์ ส่งผลให้ยอดสะสมตั้งแต่ต้นปีถึงเดือนเมษายน 2569 ติดลบแล้วประมาณ 4.4 พันล้านดอลลาร์ โดยมีสาเหตุสำคัญจากการนำเข้าชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์และน้ำมันที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างผิดปกติ

สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนภาวะที่เรียกว่า Premature Deindustrialization หรือการลดบทบาทของภาคอุตสาหกรรมก่อนที่ประเทศจะก้าวพ้นกับดักรายได้ปานกลาง

“โครงสร้างในขณะนี้คือ เรายังไม่ทันจะรวยกับเขา แต่กลับสูญเสียเครื่องยนต์ทางเศรษฐกิจไปหลายอย่างแล้ว”

นายพชรระบุว่า สิ่งที่เกิดขึ้นกับประเทศไทยอาจเรียกได้ว่าเป็น Negative Deindustrialization เพราะภาคอุตสาหกรรมไม่ได้หดตัวจากการมีผลิตภาพสูงขึ้นจนใช้แรงงานน้อยลง แต่หดตัวจากการสูญเสียความสามารถในการแข่งขันให้กับคู่ค้าสำคัญ

ขณะเดียวกัน ภาคบริการที่เข้ามาทดแทนกลับเป็นบริการมูลค่าต่ำ ไม่สามารถสร้างวงจรการเติบโตที่พึ่งพาตนเองได้ และยังเป็นโครงสร้างที่ฟื้นตัวได้ยากเมื่อเทียบกับการลดบทบาทภาคอุตสาหกรรมในรูปแบบอื่น  

เตือนเศรษฐกิจเผชิญแรงกดดันสามด้าน

จากข้อมูลภาคการผลิตและภาคบริการที่อ่อนแอลง นายพชรประเมินว่า เศรษฐกิจไทยในไตรมาส 2 จะเผชิญแรงกดดันสำคัญพร้อมกันอย่างน้อยสามด้าน

ด้านแรก คือ การส่งออกที่มีแนวโน้มชะลอตัวลงหลังผลของการเร่งส่งออกล่วงหน้าหมดไป ประกอบกับการแข่งขันที่รุนแรงขึ้นจากจีน ซึ่งปัจจุบันผลิตสินค้ามากกว่า 30% ของโลก และกำลังส่งออกสินค้าราคาถูกเข้าสู่ตลาดที่ไทยเคยครองส่วนแบ่ง รวมถึงผลกระทบจากมาตรการภาษีของสหรัฐฯ ภายใต้อำนาจมาตรา 301

ด้านที่สอง คือ ความผันผวนของราคาพลังงานจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง โดยสภาพัฒน์ประเมินว่า หากความขัดแย้งยืดเยื้อเป็นเวลา 6–9 เดือน ราคาน้ำมันอาจพุ่งขึ้นแตะระดับ 135–145 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ส่งผลให้ GDP ไทยอาจขยายตัวเหลือเพียง 0.2% และอัตราเงินเฟ้ออาจเพิ่มขึ้นถึง 5.8%

ด้านที่สาม คือ ดัชนีผู้จัดการฝ่ายจัดซื้อ หรือ PMI ซึ่งเป็นตัวชี้วัดเศรษฐกิจที่มองไปข้างหน้า แม้ PMI ภาคการผลิตเดือนมีนาคม 2569 จะอยู่ที่ระดับ 54.1 สูงสุดในรอบสามเดือน แต่ความเชื่อมั่นต่อผลผลิตในอนาคตกลับลดลงสู่ระดับต่ำสุดในรอบเกือบสี่ปีครึ่ง จากความกังวลเกี่ยวกับสงครามในตะวันออกกลาง  

จี้เร่งปรับโครงสร้างอุตสาหกรรม ก่อนสายเกินไป

นายพชรกล่าวว่า รัฐบาลกำลังพยายามปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมใหม่ ซึ่งจำเป็นต้องประกอบด้วยอุปสงค์ โครงสร้างพื้นฐาน นักลงทุน และทรัพยากรมนุษย์ แต่การดำเนินงานในหลายด้านอาจยังขาดความสมดุล เนื่องจากระบบราชการไม่ได้ถูกออกแบบให้เอื้อต่อการบริหารจัดการที่ง่าย รวดเร็ว และคล่องตัว

แม้ตัวเลข GDP และการส่งออกจะเติบโต แต่ MPI และอัตราการใช้กำลังการผลิตกลับไม่เพิ่มขึ้นตาม ขณะที่ภาคบริการยังไม่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้เพียงพอ ดุลบัญชีเดินสะพัดพลิกจากบวกเป็นลบอย่างรวดเร็ว และอุตสาหกรรมที่ช่วยพยุง MPI ส่วนใหญ่ยังเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ขั้นต้น ไม่ใช่อุตสาหกรรมมูลค่าสูง

ตัวเลขที่ดูดีเหล่านี้จึงอาจกำลังซ่อนสัญญาณเตือนที่สำคัญกว่าเอาไว้

“คำถามของไตรมาส 2 จึงไม่ใช่เพียงว่า GDP จะอยู่ที่เท่าไร แต่คือประเทศไทยกำลังสูญเสียเครื่องยนต์ทางเศรษฐกิจไปเรื่อย ๆ โดยไม่มีสิ่งใดเข้ามาทดแทนได้จริงหรือไม่ และนี่อาจไม่ใช่วิกฤตชั่วคราว แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ต้องการคำตอบเชิงนโยบายอย่างเร่งด่วน”

นายพชรกล่าวทิ้งท้ายว่า การปรับปรุงโครงสร้างการผลิตภาคอุตสาหกรรมเป็นสิ่งจำเป็นเร่งด่วน แม้จะมีการพูดถึงความซับซ้อนและความท้าทายกันอย่างมาก แต่ยังมีการพูดถึงทางออกอย่างเป็นรูปธรรมน้อยเกินไป

“การสร้างทางออกต้องประกอบด้วยการแก้ไขอุปสรรคของนักลงทุน การปรับภูมิทัศน์ของภาคอุตสาหกรรม และการสร้างบุคลากรเพื่อรองรับอุตสาหกรรมใหม่ ซึ่งเราไม่ได้เห็นการแก้ปัญหาในลักษณะนี้มาเป็นเวลานานแล้ว” นายพชรกล่าว

‘นักวิเคราะห์’ บล. กรุงศรี ปรับเป้าดัชนีหุ้นไทยปี 2569 เป็น 1,680 จุด จากเดิม 1,600 จุด มองไทยกำลังเข้าสู่ ‘การลงทุนรอบใหม่’ มีปัจจัยหนุน 4 ด้าน จากกระแสการลงทุนโลก, ความพร้อมของไทยในการดึงดูดเอฟดีไอ, นโยบายดอกเบี้ยต่ำ และสถิติตลาดทุนไทยในอดีตเอื้อ

ในห้วงการประชุม OECD Ministerial Council Meeting 2026 (MCM) หรือการประชุมคณะมนตรีขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนาระดับรัฐมนตรีวันแรก ที่กรุงปารีส สาธารณรัฐฝรั่งเศส ระหว่างวันที่ 3-4 มิถุนายน 2569 ณ สำนักงานใหญ่ OECD นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เดินทางเข้าร่วมพิธีเปิดการประชุม พร้อมด้วยนายนิกรเดช พลางกูร เอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงปารีส ซึ่งมีนางสาวฟาบริตเซีย ลาเปโคเรลลา รองเลขาธิการ OECD ให้การต้อนรับ

ก่อนที่จะร่วมกล่าวใน Plenary Session หัวข้อ “Balancing the Goals and Impacts of Industrial Policy” การกำหนดนโยบายอุตสาหกรรมที่คำนึงถึงทั้งเป้าหมายการพัฒนา และผลกระทบที่ตามมาว่า สำหรับประเทศไทย นโยบายอุตสาหกรรมเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางการพัฒนาประเทศมาโดยตลอด

นับตั้งแต่ทศวรรษ 1960 เป็นต้นมา ประเทศไทยได้ดำเนินยุทธศาสตร์ในการเสริมสร้างศักยภาพด้านอุตสาหกรรมภายในประเทศ ผ่านมาตรการต่าง ๆ เพื่อเปลี่ยนผ่านจากการพึ่งพาการทดแทนการนำเข้าไปสู่การขับเคลื่อนเศรษฐกิจที่มุ่งเน้นการส่งออกผ่านมาตรการต่าง ๆ

อาทิ การให้สิทธิประโยชน์ และแรงจูงใจด้านการลงทุนที่มุ่งเป้าหมาย การดำเนินยุทธศาสตร์ เพื่อดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) อย่างเข้มแข็ง และการพัฒนาห่วงโซ่อุปทานภายในประเทศ

โดยนโยบายเหล่านี้ช่วยเปลี่ยนประเทศไทยจากเศรษฐกิจที่พึ่งพาภาคเกษตรกรรมเป็นหลักไป สู่การเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการผลิตของภูมิภาค โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และปิโตรเคมี

แต่บริบทที่เคยเอื้อต่อความสำเร็จดังกล่าวกำลังเปลี่ยนแปลงไป ปัจจุบันนักลงทุนไม่ได้มองแค่สิทธิประโยชน์ หรือแรงจูงใจทางภาษีเท่านั้น แต่ให้ความสำคัญกับทักษะแรงงาน นวัตกรรม คุณภาพของกฎระเบียบ ความสะดวกในการดำเนินธุรกิจ และความมีเสถียรภาพของนโยบายภาครัฐ

ขณะเดียวกัน ประเทศต่าง ๆ ยังต้องสามารถสร้างงานที่มีคุณภาพ เสริมสร้างความยืดหยุ่นทางเศรษฐกิจ และขับเคลื่อนความยั่งยืนควบคู่ไปกับการเติบโตทางเศรษฐกิจ

นายสีหศักดิ์ กล่าวอีกว่า ด้วยเหตุนี้ นโยบายอุตสาหกรรมจึงยังคงมีความสำคัญ แต่ต้องเปลี่ยนจุดเน้นจากการสนับสนุนอุตสาหกรรมเฉพาะภาคส่วน ไปสู่การส่งเสริมการเปลี่ยนผ่านของระบบเศรษฐกิจโดยรวมนั่นหมายถึงการลงทุนในทรัพยากรมนุษย์ผ่านการพัฒนาทักษะ และการเรียนรู้ตลอดชีวิต การเพิ่มการลงทุนในระบบนิเวศนวัตกรรม โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และเทคโนโลยีสีเขียว

และยังหมายถึงการเสริมสร้างการบูรณาการทางเศรษฐกิจในระดับภูมิภาค เนื่องจากห่วงโซ่อุปทาน เทคโนโลยี พลังงาน และการลงทุนในปัจจุบันต่างเชื่อมโยงและเป็นดำเนินการข้ามพรมแดนมากขึ้น

สิ่งเหล่านี้ยังเป็นแนวทางสำคัญที่กำลังขับเคลื่อนประเทศไทยในปัจจุบัน ขณะที่เร่งเดินหน้าการปฏิรูป เสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน และสร้างความยืดหยุ่นเพื่อรองรับอนาคต ซึ่งการเข้าเป็นสมาชิกขององค์การ OECD จึงมีความสำคัญต่อประเทศไทย

นายสีหศักดิ์ กล่าวว่า “เรามองว่า การเข้าเป็นสมาชิกมิใช่เป้าหมายปลายทาง หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเปลี่ยนผ่านของเศรษฐกิจในภาพรวม และการเข้าเป็นสมาชิกช่วยให้ประเทศไทยสามารถ นำแนวคิด และนโยบายของตนกับแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดในระดับสากล เพิ่มความสอดคล้องเชิงนโยบาย และเสริมสร้างความเข้มแข็งของสถาบันต่าง ๆ เพื่อรองรับอนาคต”

ซึ่งในความเป็นจริง ความร่วมมือระหว่างประเทศไทยกับ OECD มิได้เริ่มต้นจากกระบวนการเข้าเป็นสมาชิก ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยได้เข้าร่วมโครงการ คณะกรรมการ ตลอดจนตราสารต่าง ๆ ของ OECD อย่างต่อเนื่อง เราได้เรียนรู้จากประสบการณ์ของ OECD และนำมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศ

เราเชื่อว่า OECD เองก็สามารถได้รับประโยชน์จากประสบการณ์ของประเทศไทยเช่นกัน ในฐานะประเทศที่มีรายได้ระดับปานกลางค่อนไปทางสูง ประเทศไทยมีประสบการณ์เชิงปฏิบัติที่สามารถช่วยเสริมสร้างการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นภายใน OECD และสนับสนุนการมีส่วนร่วมกับประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ได้ดียิ่งขึ้น

โดยในแง่นี้ การเข้าเป็นสมาชิกจึงไม่ใช่เพียงเรื่องที่ประเทศไทยจะได้เรียนรู้จาก OECD เท่านั้น แต่ยังเป็นโอกาสที่ประเทศไทยจะมีส่วนร่วมในการเสริมสร้างบทบาท และความสำคัญของ OECD ในเวทีโลกที่กำลังขยายตัวมากขึ้นด้วย

ทั้งนี้ เชื่อว่าคำถามสำคัญที่สุดที่เราควรร่วมกันพิจารณาคือ นโยบายอุตสาหกรรมจะสามารถช่วยให้สังคมต่าง ๆ ก้าวผ่านการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจครั้งสำคัญได้อย่างไร พร้อมทั้งต้องทำให้การเติบโตทางเศรษฐกิจยังคงมาพร้อมกับการมีความสามารถในการแข่งขัน มีความยืดหยุ่น และมีความยั่งยืน

นี่คือความท้าทายที่ตนเชื่อว่า หลายประเทศกำลังเผชิญร่วมกัน และนั่นคือเหตุผลที่เวทีความร่วมมืออย่าง OECD จึงยังคงมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยให้แน่ใจว่า นโยบายของเราจะมีความพร้อมสำหรับเศรษฐกิจแห่งอนาคตที่เรากำลังร่วมกันสร้างขึ้น

จากนั้นนายสีหศักดิ์ ได้มีโอกาสหารือทวิภาคีกับหลายประเทศ อาทิ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศบัลแกเรีย และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่น รวมไปถึงการหารือกับนายมาทีอัส คอร์มันน์ เลขาธิการองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา หรือ OECD

©2024 องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย

กระทรวงการคลังได้ชี้แจงแนวทางการดำเนินการและขั้นตอนสำหรับประชาชนในการเข้าร่วมโครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ ปี 2569 โดยแบ่งกลุ่มผู้รับบริการออกเป็น 2 กลุ่มอย่างชัดเจน เพื่อลดความแออัดและอำนวยความสะดวกให้ได้มากที่สุด

กลุ่มผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐรายเดิม (จำนวน 13.18 ล้านคน)

ผู้ถือบัตรรายเก่าทุกคน “จำเป็นต้องเข้ามาลงทะเบียนเพื่อยืนยันสิทธิใหม่ทั้งหมด” หากไม่ดำเนินการจะโดนตัดสิทธิการรับเงินอุดหนุนไทยช่วยไทยเดือนละ 1,000 บาทในช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายน ทันที โดยสามารถเลือกทำรายการผ่าน 5 ช่องทางเลือกหลัก ตามคำแนะนำในภาพ “แถลงข่าว บัตรสวัสดิการ ปี 69” ระหว่างวันที่ 4-21 มิถุนายน 2569

1. แอปพลิเคชันเป๋าตัง : ล็อกอินเข้าแอป > เลือก Banner โครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ ปี 2569 > ยอมรับเงื่อนไข > กดปุ่มลงทะเบียน
2. แอปพลิเคชันทางรัฐ : ล็อกอินเข้าใช้งาน > ค้นหาและเลือกบริการ “ระบบลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ” > ตรวจสอบข้อมูลบัตรประชาชนและระบุเบอร์โทรศัพท์ > กดยืนยันการลงทะเบียน
3. เว็บไซต์โครงการ : เข้าไปที่เว็บ welfare.mof.go.th หรือ บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ.mof.go.th
4. ตู้ ATM ธนาคารกรุงไทย : เดินทางไปที่ตู้ ATM ธนาคารกรุงไทย > เลือกเมนู “ยืนยันตัวตน/สิทธิสวัสดิการ” และเลือก “ลงทะเบียนสวัสดิการแห่งรัฐปี 2569” > เสียบบัตรประชาชนที่ช่องอ่านบัตร > ตรวจสอบข้อมูลและระบุเบอร์โทรศัพท์ติดต่อ > กดยืนยัน
5. หน่วยรับลงทะเบียน ณ ธนาคารรัฐ 5 แห่ง : ผู้ลงทะเบียนสามารถนำบัตรประชาชนตัวจริงเดินทางไปให้เจ้าหน้าที่ทำการเสียบเครื่อง Smart Card Reader เพื่อกรอกข้อมูลและยืนยันข้อตกลง ณ เคาน์เตอร์ของ ธนาคารกรุงไทย, ธนาคารออมสิน, ธ.ก.ส., ธอส. และธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย

กลุ่มผู้สมัครรายใหม่ (กลุ่มตกหล่นและกลุ่มชายขอบ)

สำหรับผู้ที่ยังไม่เคยมีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐมาก่อน “ในวันที่ 4 มิถุนายนนี้ ไม่ต้องเดินทางไปธนาคารและไม่ต้องเข้าแอปพลิเคชันใดๆ” เนื่องจากภาครัฐจะดำเนินมาตรการเชิงรุก โดยมอบหมายให้กระทรวงมหาดไทย, กรุงเทพมหานคร และเมืองพัทยา ร่วมกันตรวจสอบรายชื่อผู้ตกหล่นจากฐานข้อมูล จปฐ. และระบบสมุดพกครอบครัวอิเล็กทรอนิกส์ จากนั้นจะมีเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ไปบริการรับลงทะเบียนข้อมูลให้แก่ประชาชนถึงในชุมชนและพื้นที่ต่างๆ โดยตรง

ช่องทางการติดต่อและสอบถามเพิ่มเติม:

• ระบบยืนยันสิทธิคนเก่า (Helpdesk) : โทร. 0-2640-3701
• ข้อมูลผู้ตกสำรวจ (กระทรวงมหาดไทย) : โทร. 0-2791-7517
• เช็กเกณฑ์คุณสมบัติและวงเงินสิทธิ (สศค.) : โทร. 08-5842-7102 ถึง 7109
• ศูนย์ลูกค้าสัมพันธ์บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ : โทร. 0-2109-2345