ที่ปรึกษาฝ่ายวัฒนธรรมอิหร่านประจำประเทศไทย ให้สัมภาษณ์พิเศษกับสำนักข่าวชับบิสตาน
“อายะตุลลอฮ์ คอเมเนอี หลังการเป็นชะฮีด ได้กลายเป็นวาทกรรมระดับโลก”
ที่ปรึกษาฝ่ายวัฒนธรรมอิหร่านประจำประเทศไทย กล่าวก่อนพิธีศพของผู้นำว่า
“แท้จริงแล้ว แนวคิดของผู้นำผู้พลีชีพสามารถสร้างความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเองและศักดิ์ศรีให้แก่ประชาชาติต่าง ๆ อีกทั้งยังทำให้ ‘การยืนหยัดต่อสู้’ กลายเป็นวัฒนธรรมและสำนักคิดระดับโลก พร้อมสอนให้ผู้คนตระหนักว่า มนุษย์ควรเป็นผู้รักเสรีภาพและเรียกร้องความยุติธรรม และต้องยืนหยัดต่อสู้ในประเด็นเหล่านี้ จึงจะสามารถบรรลุผลได้”
สำนักข่าวชับบิสตาน กลุ่มข่าวต่างประเทศ รายงานว่า
เมห์ดี ซาเร บีเอ็บ (Mehdi Zare Bi Aib) ที่ปรึกษาฝ่ายวัฒนธรรมอิหร่านประจำประเทศไทย ให้สัมภาษณ์กับผู้สื่อข่าวต่างประเทศของสำนักข่าวชับบิสตาน ก่อนพิธีศพของผู้นำการปฏิวัติอิสลาม เกี่ยวกับกระแสตอบรับต่อข่าวการเป็นชะฮีดของผู้นำการปฏิวัติในประเทศไทย โดยกล่าวว่า
ข่าวการเป็นชะฮีดของผู้นำผู้พลีชีพ สามารถพิจารณาได้ใน 3 ระดับ
ระดับแรก คือ ประเด็นด้านความมั่นคงและเสถียรภาพของภูมิภาค
นักวิชาการด้านรัฐศาสตร์และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทยจำนวนมาก มองว่าเหตุการณ์นี้เป็นเหตุการณ์สำคัญที่ส่งผลต่อดุลอำนาจในภูมิภาคเอเชียตะวันตก
ดังนั้น ในวงเสวนาและการอภิปรายทางวิชาการ จึงมีคำถามสำคัญว่า
เหตุการณ์ครั้งนี้จะนำไปสู่การขยายตัวของความขัดแย้งและความไร้เสถียรภาพมากขึ้น หรือจะกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการก่อรูป “ระเบียบใหม่” ในตะวันออกกลาง
ทั้งนี้ นักวิชาการส่วนใหญ่มีความเห็นไปในแนวทางหลัง คือ เชื่อว่าจะนำไปสู่การก่อรูปของระเบียบใหม่ในภูมิภาค
การเป็นชะฮีดของผู้นำการปฏิวัติ ยังนำมาซึ่งความรู้สึกเห็นอกเห็นใจและความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันระหว่างศาสนา รวมทั้งในหมู่ปัญญาชนด้านวัฒนธรรม
นักคิดชาวพุทธในประเทศไทยกล่าวถึงเหตุการณ์นี้ด้วยถ้อยคำ เช่น
การเสียสละเพื่ออุดมการณ์
ความเสียสละอุทิศตน
ความมั่นคงยืนหยัดต่อความเชื่อ
ประเด็นสำคัญคือ ทั้งนักคิดชาวพุทธและมุสลิมต่างมองการเป็นชะฮีดครั้งนี้ว่า เป็น สัญลักษณ์ของการยืนหยัดต่อสู้และความซื่อสัตย์ต่อหลักการ ซึ่งนำไปสู่การแสดงความเสียใจและความเห็นอกเห็นใจจากบุคคลสำคัญทางศาสนาและวัฒนธรรมของประเทศไทยจำนวนมาก
เมห์ดี ซาเร บีเอ็บ กล่าวต่อว่า
ในระดับที่สอง สามารถพิจารณาในมิติของ บุคลิกภาพทางความคิดและอารยธรรมของผู้นำผู้พลีชีพ
ในแวดวงวิชาการของไทย โดยเฉพาะนักวิจัยด้านอิสลามศึกษาและเอเชียศึกษา ต่างเชื่อมโยงเหตุการณ์นี้เข้ากับประเด็นเรื่อง
ความยุติธรรม
เอกราช
การต่อต้านการครอบงำ
ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
พวกเขาเชื่อว่าการเป็นชะฮีดครั้งนี้ เป็นจุดเริ่มต้นของการสืบทอดแนวคิดสำคัญต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นความยุติธรรม การยืนหยัดต่อสู้ และศักดิ์ศรีของมนุษย์
ตอนที่ 2 จะเริ่มตั้งแต่หัวข้อ “มรดกของผู้นำผู้พลีชีพ (میراث رهبر شهید)” จนถึงช่วง “การสะท้อนข่าวการเป็นชะฮีดของอายะตุลลอฮ์ ซัยยิด อะลี คอเมเนอี ในระดับโลก”
“ในความเห็นของผม ท่านอายะตุลลอฮ์สามารถสร้างความเชื่อมโยงระหว่าง ศรัทธา เหตุผล และความรับผิดชอบของประชาชาติ ได้ กล่าวคือ แม้ประชาชนจะยึดมั่นในคุณค่าทางศาสนาของตน แต่ก็สามารถดำรงความเป็นอิสระ พัฒนาประเทศ และมีบทบาทที่สร้างผลกระทบต่อโลกได้”
เขากล่าวต่อว่า แท้จริงแล้ว แนวคิดของท่านสามารถสร้างความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเองและศักดิ์ศรีให้แก่ประชาชาติต่าง ๆ พร้อมทั้งทำให้ “การยืนหยัดต่อสู้” กลายเป็นวัฒนธรรมและสำนักคิดระดับโลก อีกทั้งยังสอนให้ผู้คนตระหนักว่า มนุษย์ควรเป็นผู้รักเสรีภาพและเรียกร้องความยุติธรรม และจำเป็นต้องยืนหยัดต่อสู้ในประเด็นเหล่านี้ จึงจะสามารถบรรลุผลได้
เมห์ดี ซาเร บีเอ็บ กล่าวถึงองค์ประกอบสำคัญของสำนักคิดทางการเมืองและจริยธรรมของผู้นำสูงสุดแห่งการปฏิวัติว่า
“หัวใจของสำนักคิดหนึ่ง คือการทำให้มนุษย์สามารถสร้างความหวัง พึ่งพาตนเอง และมีอนาคตที่เปี่ยมด้วยศักดิ์ศรีและความเป็นมนุษย์ ซึ่งในความเห็นของผม นี่คือองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดของสำนักคิดทางการเมืองและจริยธรรมของท่าน”
นักวิเคราะห์จำนวนมาก ภายหลังการเป็นชะฮีดของท่าน แทนที่จะกล่าวถึงเพียง “ผู้นำผู้พลีชีพ” กลับกล่าวถึง “วาทกรรมของอายะตุลลอฮ์ คอเมเนอี” และ “มรดกทางความคิด” ของท่าน
วาทกรรมดังกล่าวไม่ได้สิ้นสุดลงพร้อมกับการจากไปทางกายภาพของเจ้าของแนวคิด แต่กลับปรากฏตัวในรูปแบบใหม่ ทั้งในมิติทางสังคมและทางปัญญา
การสะท้อนข่าวการเป็นชะฮีดของอายะตุลลอฮ์ ซัยยิด อะลี คอเมเนอี ในระดับโลก
เมื่อถูกถามว่า ข่าวการเป็นชะฮีดของผู้นำสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน ได้รับการตอบรับจากสื่อมวลชนและแวดวงวิชาการทั่วโลกอย่างไร
เขากล่าวว่า
ตรงกันข้ามกับสิ่งที่สื่อมวลชนระหว่างประเทศบางแห่งและกระแสฝ่ายตรงข้ามพยายามนำเสนอ การเป็นชะฮีดของอายะตุลลอฮ์ ซัยยิด อะลี คอเมเนอี ไม่ได้ทำให้แนวร่วมแห่งการต่อต้านอ่อนแอลง และไม่ได้หมายถึงจุดสิ้นสุดของวาทกรรมทางความคิดของท่าน
สื่อเหล่านั้นพยายามเน้นย้ำการสูญเสียตัวบุคคล เพื่อสร้างภาพว่าความมีอิทธิพลทางความคิดและการเมืองของท่านได้ล่มสลายลงแล้ว
แต่ข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นกลับสะท้อนภาพอีกด้านหนึ่ง
เขากล่าวต่อว่า
การเข้าร่วมของประชาชนจำนวนมหาศาลในพิธีศพและพิธีไว้อาลัย การส่งสารแสดงความเสียใจและความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันจากบุคคลสำคัญทางการเมือง ศาสนา และวัฒนธรรมจากหลากหลายประเทศ ตลอดจนกระแสตอบรับอย่างกว้างขวางจากสาธารณชนทั่วโลก ล้วนแสดงให้เห็นว่า
อายะตุลลอฮ์ คอเมเนอี มิได้เป็นเพียงบุคคลทางการเมืองเท่านั้น หากแต่เป็นผู้วางรากฐานและผู้แบกรับสำนักคิดและวาทกรรมหนึ่ง ซึ่งยังคงดำรงอยู่ต่อไป แม้ว่าท่านจะจากโลกนี้ไปแล้วก็ตาม
ที่ปรึกษาฝ่ายวัฒนธรรมอิหร่านประจำประเทศไทย ย้ำว่า
ข้อเท็จจริงดังกล่าวได้ท้าทายการนำเสนอของสื่อฝ่ายตรงข้ามอย่างจริงจัง และแสดงให้เห็นว่า ตลอดหลายทศวรรษแห่งการเป็นผู้นำ ท่านได้สร้างทุนทางสัญลักษณ์และอิทธิพลอันลึกซึ้งในหมู่สังคมมุสลิมจำนวนมาก รวมถึงในสังคมนอกโลกอิสลามด้วย
ด้วยเหตุนี้ นักวิเคราะห์จำนวนมาก หลังการเป็นชะฮีดของท่าน จึงกล่าวถึง “วาทกรรมของอายะตุลลอฮ์ คอเมเนอี” และ “มรดกทางความคิด” มากกว่าจะกล่าวถึงเพียง “ผู้นำผู้พลีชีพ”
เพราะวาทกรรมดังกล่าวไม่ได้สิ้นสุดลงพร้อมกับการจากไปของเจ้าของแนวคิด แต่กลับได้รับการเผยแพร่และแสดงบทบาทใหม่ในเวทีทางสังคมและทางความคิดอย่างชัดเจน
ด้วยเหตุนี้ กระแสต่าง ๆ ที่ในช่วงแรกมองว่าการเป็นชะฮีดของท่านเป็นสัญญาณแห่งการสิ้นสุดอิทธิพลทางความคิดของสาธารณรัฐอิสลาม ค่อย ๆ ต้องเผชิญกับความเป็นจริงอีกด้านหนึ่ง
ความเป็นจริงที่แสดงให้เห็นว่า การเป็นชะฮีดไม่เพียงไม่ได้ลดทอนขอบเขตอิทธิพลของแนวคิดดังกล่าว แต่ในหลายกรณียังกลับทำให้แนวคิดนั้นได้รับการเผยแพร่และคงอยู่ต่อไปอย่างกว้างขวางยิ่งขึ้น
เรื่องนี้ทำให้นึกถึงคำกล่าวของอายะตุลลอฮ์ คอเมเนอี เมื่อหลายปีก่อน ที่ท่านกล่าวถึงชะฮีด พลโทกอเซ็ม สุไลมานีว่า
“ชะฮีดสุไลมานี มีอิทธิพลยิ่งกว่านายพลสุไลมานี”
ดูเหมือนว่าหลักการเดียวกันนี้จะเกิดขึ้นกับตัวท่านเองเช่นกัน เพราะการเป็นชะฮีดได้ทำให้สารและแนวคิดของท่าน กลายเป็นจุดสนใจของสาธารณชนมากยิ่งกว่าเดิม
เมห์ดี ซาเร บีเอ็บ กล่าวต่อว่า
ผู้นำผู้พลีชีพ หลังจากใช้ชีวิตมา 86 ปี และเป็นผู้ถือธงแห่งวาทกรรมการปฏิวัติอิสลามและการยืนหยัดต่อสู้ตลอดหลายทศวรรษ ได้ทิ้งมรดกทางความคิดไว้ให้แก่ประชาชาติทั้งหลาย
สารสำคัญที่สุดของมรดกนี้ คือ
ประชาชนสามารถยืนหยัดบนหลักการของตนเอง รักษาอัตลักษณ์ของตน และต่อต้านการครอบงำจากภายนอก พร้อมทั้งมีบทบาทสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการเมือง
มรดกดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า หากแนวคิดหนึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานของความศรัทธา อัตลักษณ์ และทุนทางสังคมแล้ว แนวคิดนั้นย่อมสามารถสร้างอิทธิพลได้ทั้งในช่วงที่เจ้าของยังมีชีวิตอยู่ และหลังจากการเป็นชะฮีด ก็ยังสามารถเดินหน้าต่อไปได้ด้วยพลังที่มากกว่าเดิม
อย่างไรก็ตาม อิทธิพลของท่านมิได้จำกัดอยู่เพียงโลกอิสลามเท่านั้น
ในมุมมองของผู้สังเกตการณ์จำนวนมาก ผู้นำผู้พลีชีพแห่งการปฏิวัติได้นำเสนอระบบความคิดที่แม้แต่ผู้ที่มิใช่มุสลิมก็สามารถนำไปพิจารณาและศึกษาได้
ท่านมิได้เป็นเพียงผู้นำของรัฐหรือระบบการเมืองหนึ่งเท่านั้น
แต่ได้รับการมองว่าเป็น “ผู้นำเชิงอารยธรรม” ผู้กล่าวถึงประเด็นต่าง ๆ เช่น
อัตลักษณ์ของประชาชาติ
อนาคตของประเทศต่าง ๆ
สถานะของมนุษย์ในระเบียบโลกยุคใหม่
การพัฒนาที่ควบคู่กับจิตวิญญาณ
บทบาทของประชาชาติที่เป็นอิสระในระบบระหว่างประเทศ
สถานะของผู้นำผู้พลีชีพในสายตาของผู้คนทั่วโลก
เมื่อถูกถามถึงสถานะของอายะตุลลอฮ์ คอเมเนอี ในสายตาของชาวมุสลิมและผู้ที่มิใช่มุสลิมทั่วโลก
ที่ปรึกษาฝ่ายวัฒนธรรมอิหร่านประจำประเทศไทย กล่าวว่า
ผู้นำผู้พลีชีพแห่งการปฏิวัติอิสลาม สามารถสร้างอิทธิพลต่อทั้งชาวมุสลิมและผู้ที่มิใช่มุสลิมใน 3 มิติสำคัญ
ประการแรก
ในฐานะผู้นำศาสนา ท่านไม่ได้จำกัดบทบาทของตนไว้เพียงการชี้นำทางศาสนาเท่านั้น แต่ยังนำเสนอระบบความคิดที่เป็นเอกภาพและสมบูรณ์ พร้อมทั้งทำหน้าที่เป็นผู้นำทางความคิดอีกด้วย
ยิ่งไปกว่านั้น แนวคิดและภาวะผู้นำของท่านยังมีมิติด้านยุทธศาสตร์ ซึ่งสามารถส่งอิทธิพลต่อสมการทางความคิดและการเมือง ทั้งในระดับภูมิภาคและระดับโลก
เขากล่าวต่อว่า
หนึ่งในผลลัพธ์ที่สำคัญที่สุดของแนวทางดังกล่าว คือ การสร้างความรู้สึกถึงศักยภาพและบทบาทของตนเองในหมู่ชาวมุสลิม โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่
ผู้นำผู้พลีชีพได้เสริมสร้างความเชื่อว่า
ประชาชาติหนึ่งสามารถอาศัยศักยภาพภายในของตนเอง สร้างองค์ความรู้ ผลิตแนวคิด และสร้างอำนาจได้ พร้อมทั้งก้าวขึ้นเป็นผู้มีบทบาทสำคัญและทรงอิทธิพลในเวทีระดับภูมิภาคและระดับนานาชาติ
แนวคิดเช่นนี้ ได้นำไปสู่การก่อรูปของวาทกรรมที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของ ความเชื่อมั่นในตนเอง เอกราช และการพัฒนา ในสังคมมุสลิมจำนวนมาก
สงวนลิขสิทธิ์ © ๒๕๕๙ – ๒๕๖๘ บริษัท สยามรัฐ จำกัด เลขที่ ๑๕๘๙ ถนนอรุณอมรินทร์ แขวงบางยี่ขัน เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร ๑๐๗๐๐
