10 พ.ย. 2568 – ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา ประธานศูนย์ความเป็นเลิศ ด้านการแพทย์บูรณาการและสาธารณสุข และที่ปรึกษาวิทยาลัยการแพทย์แผนตะวันออก มหาวิทยาลัยรังสิต โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กว่า วิตามินดีต่ำ คือใช้ชีวิตผิด
เรื่องเกี่ยวกับวิตามินดีเป็นเรื่องใหญ่และเรื่องสำคัญมาก เพราะในเวลาที่ผ่านมามีการให้ความสำคัญ จนกระทั่งต้องมีการตรวจวัดระดับของวิตามินดีในการตรวจสุขภาพ ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย
นอกจากนั้น มีการเสริมวิตามินดีถ้าพบว่ามีระดับต่ำ จนกระทั่งมีการเสริมวิตามินดีเพื่อใช้ในการป้องกันโรคหรือภาวะต่างๆ ตั้งแต่โรคมะเร็ง โรคหัวใจและเส้นเลือดตีบ เบาหวาน และเป็นตัวป้องกันความเสี่ยงสำหรับการเสียชีวิตด้วยสาเหตุต่างๆ
อ่านเรื่องกระดูกพรุน วารสาร lancet 2025 https://www.facebook.com/share/p/17UfjFPzHy/?mibextid=wwXIfr
ในระยะเวลาที่ผ่านมามีการศึกษาวิจัย ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าการใช้วิตามินดีในจุดประสงค์ต่างๆ ดังกล่าวไม่เกิดประโยชน์ และหน่วยงานอิสระของรัฐสภาสหรัฐฯ US preventive task forces ที่ทำหน้าที่ในการประเมินการใช้ยาต่างๆ ว่าเกิดประโยชน์และคุ้มค่าจริงหรือไม่ ได้ประกาศหลายครั้งด้วยกันว่าไม่ควรต้องมีการเจาะระดับของวิตามินดีเพื่อเสริม หรือเติมเข้าไปเพื่อหวังปราศจากโรค อายุยืน
ทั้งนี้หน่วยงานดังกล่าวไม่ได้มีส่วนได้ส่วนเสียกับสมาคมผู้เชี่ยวชาญต่างๆ หรือบริษัทจำหน่ายยาต่างๆ
หมอได้นำหลักฐานดังกล่าวที่เกี่ยวกับการใช้วิตามินดีและแคลเซียมที่อาจไม่เกิดประโยชน์นัก รวมทั้งภาวะกระดูกพรุน มาเรียนให้พวกเราได้อ่านในหลายบทความในคอลัมน์สุขภาพหรรษา
ในบทนี้ได้นำเนื้อหาจากคุณหมอ F.Perry Wilson ใน Medscape วันที่ 29 พฤศจิกายน 2022 ที่ได้สรุปผลของการศึกษาต่างๆ รวมทั้งการวิเคราะห์อภิมาน จนกระทั่งถึงการรายงานล่าสุดถึงความล้มเหลวในการใช้วิตามินดีเสริมในเด็กที่ตรวจพบว่าขาดวิตามินดีเพื่อที่จะช่วยให้สุขภาพดีขึ้นและเจริญเติบโตดีขึ้น และในการป้องกันวัณโรค
เนื้อหาที่สำคัญที่จะสื่อก็คือ ระดับของวิตามินดีนั้น แท้ที่จริงเป็นเพียงตัวสะท้อนให้เห็นถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิต โดยถ้ากินอาหารสุขภาพที่มีประโยชน์โดยไม่กินอาหารร้อนแรงที่ก่อให้เกิดการอักเสบออกกำลังกายสม่ำเสมอภายใต้แสงแดด ระดับวิตามินดีก็จะไม่ต่ำ
คนที่เจาะเลือดแล้วมีระดับวิตามินดีต่ำนั้น จะกลายเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญให้ปรับปรุงการใช้ชีวิต อาหารการกิน และการออกกำลังทั้งหมด
รายงานจากการสังเกต (observational study) ในยุคแรกๆ จะพบว่าระดับวิตามินดีที่ต่ำนั้นเกี่ยวข้องกับภาวะหรือโรคแทบทุกชนิด แต่ทั้งหมดไม่ได้พิสูจน์ว่าการขาดวิตามินดีทำให้เกิดโรค หรือเป็นเหตุเป็นผลกัน แท้จริงเป็นเพียงเสมือนดัชนีชี้ความบกพร่องทางสุขภาพเท่านั้น
ในเรื่องของการป้องกันมะเร็งซึ่งเชื่อกันว่า ถ้ามีวิตามินดีต่ำจะเป็นมะเร็งมาก แต่เมื่อทำการศึกษาใน 26,000 รายเทียบกับยาหลอก ไม่พบว่ามีประโยชน์จริง
ในเรื่องโรคหัวใจและเส้นเลือดซึ่งเชื่อกันว่าถ้ามีวิตามินดีต่ำจะมีความเสี่ยงมากขึ้นและเช่นเดียวกันใน 26,000 รายไม่พบว่ามีประโยชน์จริง
ในเบาหวานการศึกษาใน 2,400 ราย ที่อยู่ในระยะเกือบจะเป็นเบาหวาน (pre-diabetics) ไม่พบว่ามีประโยชน์จริง
ในเรื่องของการหกล้มการศึกษาใน 409 รายที่มีความเสี่ยงในการล้มไม่พบว่ามีประโยชน์
และการศึกษาในสตรี 36,000 ราย ไม่พบว่าลดความเสี่ยงในการเสียชีวิต (Manson และคณะวารสารนิวอิงแลนด์ 2019 Pittas และคณะวารสารนิวอิงแลนด์ 2019 LaCroix และคณะวารสาร Gerontol 2009)
รายงานล่าสุดในวารสาร JAMA pediatrics สมาคมแพทย์อเมริกัน โดย ดร. Ganmaa จากภาควิชาโภชนาการ Harvard T.H. Chan school of public health และคณะจาก Barts and the London school of medicine and dentistry, Queen Mary university of London
ครั้งนี้คณะผู้วิจัยได้ทำการศึกษาและติดตามเด็ก 8,851 คนจากบริเวณ Ulaanbaartar มองโกเลีย โดยให้เด็กๆ ได้รับวิตามิน D3 ในปริมาณ 14,000 หน่วย หรือได้รับยาหลอกอาทิตย์ละครั้ง ติดต่อกันเป็นเวลาสามปี
ประชากรในบริเวณนี้ พบว่ามีอัตราการขาดวิตามินดีอย่างมากและมีวัณโรค รวมกระทั่งถึงมีอัตราการเจริญเติบโตในเด็กผิดปกติ โดยก่อนหน้านี้มีความพยายามที่จะเชื่อมโยงว่าการขาดวิตามินดีทำให้เกิดความเสี่ยงหรือการเกิดโรคเหล่านี้
รายงานที่เกี่ยวกับวัณโรค โดยคณะผู้วิจัยนี้ ตีพิมพ์ในวารสารนิวอิงแลนด์วันที่ 23 กรกฎาคม 2020 ก่อนหน้ารายงานนี้ ในเด็ก 8,851 คน โดยแบ่งออกเป็นกลุ่มวิตามินดีและยาหลอก ไม่พบว่าการให้วิตามินดีเสริมจะลดความเสี่ยงของการติดเชื้อวัณโรค การเกิดโรควัณโรค หรือการติดเชื้อทางระบบทางเดินหายใจในเด็กเหล่านี้ และรวมจนกระทั่งถึงระดับแกมมา-อินเตอร์เฟียรอนในเลือด
95% ของเด็กในกลุ่มที่ทำการศึกษาจะมีระดับวิตามินดีต่ำกว่ามาตรฐาน คือต่ำกว่า 20 ng/mL และ 31.8% อยู่ในระดับต่ำมากๆ คือต่ำกว่า 10 ng/mL อีก 63.7% อยู่ในระดับ 10 ถึง 19.9 ng/mL อยู่ในระดับ 20 ถึง 29.9 เพียง 4.3% และมีเพียง 0.1% ที่มีระดับสูงกว่า 30 ng/mL
การติดตามพัฒนาการตลอดระยะเวลาสามปี ไม่พบว่ามีความแตกต่างกันในกลุ่มที่ได้รับวิตามินดีเสริมหรือยาหลอก ไม่ว่าจะเป็นผู้หญิงหรือผู้ชาย และปริมาณแคลเซียมที่ได้รับในระดับน้อยหรือมากกว่า 500 มิลลิกรัมต่อวัน ในด้านความสูงและน้ำหนัก และดัชนีมวลกาย อัตราส่วนระหว่างสะโพกกับความสูง เปอร์เซ็นต์ของไขมันในร่างกาย และมวลที่ไม่ใช่ไขมัน (percentage body fat, fat mass และ fat free mass) และการพัฒนาการเข้าในภาวะหนุ่มสาว
ทั้งนี้การเสริมวิตามินดีดังกล่าวทำให้ระดับของวิตามินดี 25 (OH) D สูงขึ้น จนถึงระดับปกติ
บทสรุปที่เกี่ยวข้องกับวิตามินดีจนกระทั่งถึงปัจจุบันในปลาย ปี 2022 นี้ เป็นบทพิสูจน์ชัดเจนว่าสิ่งที่ประพฤติปฏิบัติกันมาจนแพร่หลาย เป็นเพียงการค้นพบความสัมพันธ์ของการที่มีระดับวิตามินดีต่ำกับโรคทั้งหลายทั้งปวง แต่ไม่ใช่สาเหตุ
และแล้ว วิตามิน ดี…มีข้อดี แต่จำกัดวิตามินดีที่ต่ำนี้ เป็นเพียงกระจกที่สะท้อนว่า ต้นทุนสุขภาพอยู่ในระดับต่ำ และสามารถปรับปรุงแก้ไขได้ด้วยตนเอง เลือกอาหารที่มีวิตามินดี แดด ออกกำลัง
วิตามิน D โดยรวม (ยังมีปัจจัยเกี่ยวข้องกับสีผิว ที่อาจส่งผลการประเมินผลรวมของวิตามินดีซึ่งยังไม่มีข้อมูลชัดเจน)
คำแนะนำ 2024 สำหรับประชากรทั่วไป
1.ไม่แนะนำการให้วิตามิน D เสริม ยกเว้นเด็กอายุ 1-18 กันการเกิดโรค กระดูกอ่อนในเด็ก และ“อาจจะ”ลดการติดเชื้อทางเดินหายใจบ้าง
สว อายุ 70 และมากกว่า “หวังว่า” จะลดอัตราตายลงบ้าง
คนท้อง เพราะต้องการเพิ่ม
คนที่เริ่มจะเป็นเบาหวาน เผื่อว่าจะมีผลลดการเบาหวานเต็มขั้นได้
2.ไม่แนะนำการเจาะเลือด หาระดับวิตามิน ดี 25 OH D ในการตรวจร่างกายตามปกติ
โดยที่ก่อนหน้าหน้านั้นไม่ได้แนะนำการตรวจความหนาแน่นของกระดูกประจำปี และการให้แคลเซียมและวิตามินดี ไม่ได้ช่วยป้องกันกระดูกหัก กระดูกยุบหรือทำให้ความหนาแน่นของกระดูกดีขึ้น โดยที่หยุดกินจะกลับเหมือนเดิม
และต้องระวังวิตามินดีเสริมมากเกินไปทำให้ระดับแคลเซียมสูงจนเป็นอันตรายต่อหัวใจได้ และ“อาจ”ทำให้แคลเซียมเกาะที่หลอดเลือด
รายงานจากสมาคมต่อมไร้ท่อในวันที่ 3 มิถุนายน 2024 และตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism.
เลิกผัดวันประกันพรุ่ง จะรอทำอาทิตย์หน้า เดือนหน้า ถึงตอนนั้นโรคที่สะสมซ่อนอยู่ในร่างกายจะดาหน้าออกมา และระบบสาธารณสุขเราจะรอดหรือ
อาหารที่มีวิตามินดีสูง ได้แก่ ปลาที่มีไขมันสูง (เช่น แซลมอน แมคเคอเรล ทูน่า ซาร์ดีน) น้ำมันตับปลา ไข่แดง และ เห็ด นม โยเกิร์ต
อาหารจากธรรมชาติ
-ปลาที่มีไขมันสูง: ปลาแซลมอน, ปลาแมคเคอเรล, ปลาซาร์ดีน, ปลาทูน่า และปลาเทราต์
-น้ำมันตับปลา: เป็นแหล่งวิตามินดีที่เข้มข้น
-ไข่แดง: มีวิตามินดีในปริมาณเล็กน้อย
-เห็ด: โดยเฉพาะเห็ดที่เพาะเลี้ยงโดยการฉายรังสี UV หรือเห็ดป่า เช่น เห็ดชิตาเกะ เห็ดไมตาเกะ และเห็ดกระดุมขาว
-ตับวัว: เป็นอีกหนึ่งแหล่งวิตามินดี
-แสงแดด อ่อนๆ ร่วมกับ ออกกำลัง.
———————————-
