Author: ข่าวกรุงเทพฯ

มิจฉาชีพแฝงจัดกิจกรรมโรงเรียน หลอกสแกนหน้าเด็กเปิดซิม ช่องโหว่การคุ้มครองข้อมูลเด็กในสถานศึกษา สภาผู้บริโภคชี้ กระทรวงศึกษาฯ กำหนดมาตรการคุมเข้มการเก็บข้อมูลเด็ก เรียกร้องหน่วยงานแก้ปัญหาภัยออนไลน์ที่ต้นทางอย่างจริงจัง

กรณีตำรวจจับกุมขบวนการมิจฉาชีพ 3 ราย แอบอ้างเข้าไปจัดกิจกรรมให้ความรู้เรื่องสแกมเมอร์ในโรงเรียน แต่กลับลักลอบสแกนใบหน้าและเก็บข้อมูลบัตรประชาชนนักเรียนประถม–มัธยมกว่า 200 คน ในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย เพื่อนำไปลงทะเบียนซิมจำนวนมาก ก่อนส่งต่อให้แก๊งในท่าขี้เหล็กใช้ก่อเหตุหลอกลวงประชาชน เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 สะท้อนภัยใกล้ตัวในสถานศึกษาอย่างน่ากังวล สภาผู้บริโภคเสนอกระทรวงศึกษาเร่งหามาตรการคุ้มครองข้อมูลเด็ก จี้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องแก้ภัยออนไลน์ที่ต้นทาง

ศุภโชค ปิยะสันติ์ อนุกรรมการด้านการศึกษา สภาผู้บริโภค ในฐานะผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี ให้ความเห็นว่า ขบวนการมิจฉาชีพแอบอ้างเข้าไปจัดกิจกรรมในโรงเรียนเพื่อหลอกสแกนใบหน้าเด็กเปิดซิมเพื่อใช้ก่อเหตุหลอกลวงประชาชนเกิดขึ้นหลายจังหวัด ล่าสุด สภาผู้บริโภคยังได้รับเบาะแสจากผู้ปกครองในจังหวัดยะลา ว่ามีค่ายโทรศัพท์มือถือ ขอจัดกิจกรรม “ซิมเพื่อการศึกษา” ในโรงเรียน อ้างเพื่อสนับสนุนการเรียนการสอน โดยขอบัตรประชาชนและสแกนใบหน้าเด็กหลายครั้ง จนผู้ปกครองกังวลถึงความเหมาะสมและความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคล เหตุการณ์ลักษณะนี้ถือเป็นภัยคุกคามรูปแบบใหม่ที่แฝงตัวมาในคราบของกิจกรรมให้ความรู้ในโรงเรียน ซึ่งสถานศึกษา โดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กในต่างจังหวัด อาจยังขาดแนวทางรับมือที่ชัดเจน

กำหนดแนวทางชัดก่อน เข้า-ออก พื้นที่โรงเรียน

ศุภโชค เสนอให้กระทรวงศึกษาธิการกำหนดแนวปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมและสื่อสารลงมายังทุกโรงเรียนทั่วประเทศ เพื่อสร้างระบบป้องกันที่รัดกุม โดยมีสาระสำคัญ ได้แก่ การกำหนดหลักเกณฑ์ด้านเอกสารและการติดต่อประสานงาน หน่วยงานเอกชน บริษัท หรือองค์กรใดที่จะเข้ามาจัดกิจกรรมในโรงเรียน ต้องมีหนังสือแจ้งวัตถุประสงค์อย่างชัดเจน ระบุแหล่งที่มา วันเวลา และรายละเอียดกิจกรรมอย่างครบถ้วน เพื่อให้โรงเรียนตรวจสอบได้ก่อนอนุญาต รวมถึง การจัดทำข้อบังคับหรือประกาศแนวปฏิบัติอย่างเป็นทางการในระดับประเทศ เพื่อให้ทุกฝ่ายรับทราบตรงกันว่า การเข้าดำเนินกิจกรรมในโรงเรียนต้องผ่านขั้นตอนที่ถูกต้อง

นอกจากนี้ นายศุภโชค ได้สะท้อนว่า ในโรงเรียนขนาดเล็กตามต่างจังหวัด มักมีกลุ่มบุคคลเข้าไปในลักษณะของตัวแทนขายหนังสือ ผู้ให้บริการตัดแว่นตา หรือพนักงานเสนอขายบัตรเครดิต ซึ่งอาศัยความคุ้นเคยหรืออัธยาศัยไมตรีของบุคลากรในโรงเรียน เข้าไปนำเสนอบริการในช่วงเวลาพักเที่ยง จึงยิ่งตอกย้ำความจำเป็นของมาตรการคัดกรองที่ชัดเจน

อย่างไรก็ตาม แนวทางการแก้ปัญหา ไม่อาจพึ่งพากระทรวงศึกษาธิการเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องจัดการที่ต้นทาง โดยหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องต้องมีมาตรการกำกับดูแลและปราบปรามขบวนการมิจฉาชีพและสแกมเมอร์อย่างจริงจัง เพราะหากระบบส่วนกลางยังไม่เข้มแข็ง การป้องกันที่ปลายทางในโรงเรียนก็ย่อมทำได้อย่างจำกัด และความเสี่ยงอาจย้อนกลับมาสร้างความเสียหายแก่เด็กและประชาชนในวงกว้างอีกครั้ง

ขณะที่ ปาริชาต ชัยวงษ์ อนุกรรมการด้านการศึกษา สภาผู้บริโภค ในฐานะตัวแทนครู ให้ความเห็นเพิ่มเติมว่า กรณีบริษัทค่ายโทรศัพท์เข้าไปจัดกิจกรรมในโรงเรียน พร้อมมีการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลของเด็กเพื่อเปิดหมายเลขโทรศัพท์นั้น จำเป็นต้องพิจารณาอย่างรอบด้าน ทั้งในมิติของขั้นตอนปฏิบัติของโรงเรียน และการคุ้มครองสิทธิเด็กตามกฎหมาย

ในด้านมาตรการและข้อกำหนดของโรงเรียน โดยปกติสถานศึกษาจะมีขั้นตอนรับหน่วยงานภายนอกอย่างเป็นระบบ ผู้ประสงค์เข้าจัดกิจกรรมต้องทำหนังสือขออนุญาตล่วงหน้า ระบุวัตถุประสงค์ กำหนดการ และกลุ่มเป้าหมายอย่างชัดเจน เพื่อให้โรงเรียนตรวจสอบความเหมาะสม รวมถึงแจ้งหน่วยงานต้นสังกัดและผู้ปกครองตามลำดับ นอกจากนี้ โรงเรียนยังมีหน้าที่ต้องพิจารณาความน่าเชื่อถือของหน่วยงานผู้จัด และประเมินว่ากิจกรรมดังกล่าวไม่ละเมิดสิทธิหรือกระทบต่อความปลอดภัยของนักเรียน

อย่างไรก็ตาม แม้เอกสารจะผ่านการตรวจสอบแล้ว ปัญหาอาจเกิดขึ้นในขั้นตอนปฏิบัติจริง หากผู้จัดกิจกรรมดำเนินการนอกเหนือจากที่แจ้งไว้ เช่นกรณีนี้ มีการสแกนใบหน้าเด็กหรือเก็บข้อมูลเพิ่มเติมที่ไม่ได้ระบุในกำหนดการ ซึ่งถือเป็นจุดเปราะบางที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

ในประเด็นการจัดการข้อมูลส่วนบุคคล นางสาวปาริชาตย้ำว่า โรงเรียนไม่มีอำนาจตามกฎหมายในการส่งมอบข้อมูลส่วนบุคคลของนักเรียน ไม่ว่าจะเป็นชื่อ–นามสกุล เลขประจำตัวประชาชน หรือข้อมูลชีวภาพอย่างการสแกนใบหน้า ให้แก่เอกชนเพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้า การตลาด หรือการเปิดเบอร์โทรศัพท์ การดำเนินการใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลเด็กต้องอยู่ภายใต้กรอบกฎหมายและความยินยอมที่ถูกต้องจากผู้ปกครอง

ความเสี่ยงหน้างานและบทบาทครู

สำหรับครูผู้ควบคุมกิจกรรมในวันจัดงาน มีอำนาจและหน้าที่โดยตรงในการสั่งยุติกิจกรรมทันที หากพบความผิดปกติ หรือมีการร้องขอข้อมูลส่วนบุคคลที่ไม่เหมาะสม เช่น การขอเลขบัตรประชาชน การสแกนใบหน้า หรือให้เด็กลงลายมือชื่อแลกของแจก ซึ่งอาจเข้าข่ายเอาเปรียบหรือสร้างความเสี่ยงต่อสิทธิของนักเรียน

แต่ทั้งนี้ ในปัจจุบันครูถูกคาดหวังให้ใช้นวัตกรรม เทคโนโลยีเอไอ หรือกิจกรรมอย่างการเล่นเกมคาฮูท (Kahoot) ในห้องเรียน แต่ปัญหาคือเด็กในหลายโรงเรียนไม่มีอินเทอร์เน็ตให้ใช้งานจริง เมื่อโรงเรียนขาดแคลนอินเทอร์เน็ต และมีบริษัทเอกชนยื่นข้อเสนอซิมเน็ตฟรีมาให้ ครูและโรงเรียนย่อมมองว่าเป็นโอกาสที่เด็กจะได้เข้าถึงเทคโนโลยี ซึ่งจุดนี้เองที่กลายเป็นช่องว่างให้มิจฉาชีพหรือผู้ไม่หวังดีใช้ความใจดี เข้ามาบังหน้าเพื่อเก็บข้อมูลส่วนบุคคลของเด็ก

ปาริชาต เสนอว่า กระทรวงศึกษาธิการควรสนับสนุนทรัพยากรอย่างเพียงพอ โดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็ก เพื่อให้มีศักยภาพในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้ด้วยตนเองอย่างเพียงพอ ขณะเดียวกัน ในระดับนโยบาย ภาครัฐและหน่วยงานกำกับดูแลที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ควรถูกตั้งคำถามถึงบทบาทในการควบคุม กำกับ และป้องกันปัญหาเชิงโครงสร้าง ไม่ใช่เพียงติดตามแก้ไขเป็นรายกรณีภายหลังเกิดความเสียหายแล้ว เพราะหากกลไกระดับโครงสร้างยังไม่เข้มแข็ง ภาระในการปกป้องสิทธิเด็กก็จะตกอยู่กับโรงเรียนและครูเพียงลำพัง ซึ่งอาจไม่เพียงพอต่อการรับมือภัยรูปแบบใหม่ที่ซับซ้อนขึ้นทุกวัน

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

• จี้กสทช. รับผิดชอบ หลอกสแกนหน้าเด็กเปิดซิม ขีดเส้น7วันสอบค่ายมือถือ
• เด็กถูกสแกนหน้าในโรงเรียน เสี่ยงผิดกฎหมาย PDPA เสนอ 3 แนวทางคุมเข้ม

ยื่นภาษีออนไลน์ 2568 ได้ถึงวันไหน? กรมสรรพากร คอนเฟิร์ม ปรับสิทธิ “ลดหย่อนบริจาคการศึกษา” ได้ 1 เท่าเท่านั้น หลังเคยได้ 2 เท่า พร้อมเปิดไทม์ไลน์วิธียื่นภาษีล่าสุด

ภูมิภาค

4/03/2569 | 31 |

ปัจจุบันนี้ปัญหาแก๊งมิจฉาชีพเกี่ยวกับการหลอกลวงยังคงเป็นสิ่งที่ต้องจับตามองและเฝ้าระวังเป็นอย่างมาก ซึ่งล่าสุดพบว่าเหล่ามิจฉาชีพได้มีกลวิธีใหม่ในการแอบอ้างเป็นพนักงานบริษัทเครือข่ายอินเตอร์เน็ตเพื่อเข้าไปกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องสแกมเมอร์ให้แก่เหล่านักเรียนในสถานศึกษา มีการสแกนใบหน้านักเรียนเปิดซิมการ์ดโทรศัพท์ นำไปขายให้แก๊งสแกมเมอร์ใช้งานต่อในการหลอกลวงประชาชน อย่างใน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ที่กลุ่มมิจฉาชีพได้บอกว่าจะให้ความรู้และจะแจกซิมอินเทอร์เน็ตฟรีเพื่อการศึกษา เป้าหมายเป็นเด็กนักเรียนอายุ 8-10 ปี ถูกหลอกสแกนหน้าไปเกือบ 300 คน

โดยกลุ่มแก๊งดังกล่าว ล็อคเป้าหมายไปที่ เด็กนักเรียนชนเผ่า หลอกให้เด็กลงทะเบียนเปิดซิมใหม่ สแกนใบหน้าจำนวน 5 ครั้ง แต่ให้เด็กเก็บซิมไว้ใช้เพียง 1 ซิม เท่านั้น ส่วนอีก 4 ซิมที่เหลือคาดว่าได้นำไปขายให้กับแก๊งคอลเซ็นเตอร์ กลุ่มผู้ค้ายาเสพติด หรือเครือข่ายอาชญากรรมทางเทคโนโลยี เพื่อนำไปต่อยอดใช้ก่อการกระทำผิด

ต่อมาศูนย์ต่อต้านภัยออนไลน์ ได้ตรวจสอบพบว่ามีการนำซิมที่ลงทะเบียนในชื่อของเด็กนักเรียนที่ไม่ถูกต่อนำไปสู่ การลงพื้นที่ตรวจสอบความจริง จนสามารถจับกุมผู้กระทำผิดได้ และจะทำการสอบสวนขยายผล ซึ่งจากการตรวจสอบต่อไป ในส่วนของมาตรการป้องกันในตอนนี้จากการประชุมปรึกษาหารือระหว่างนายรัฐพล นราดิศร ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ และพลตำรวจตรี ธวัชชัย พงษ์วิวัฒนชัย รองผู้บัญชาการตำรวจภูธรภาค 5 ได้มีการ กำชับไปยังทุกทั้ง 25 อำเภอของเชียงใหม่ โดยเฉพาะกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ช่วยบอกต่อชาวบ้านให้รู้ทันกลลวงรูปแบบใหม่ของกลุ่มคนร้าย

รัฐพล นราดิศร ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ เปิดเผยว่า ได้กำชับไปยังทุกอำเภอ และให้ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ให้ลงพื้นที่ประชาสัมพันธ์เชิงรุกเตือน ประชาชนในพื้นที่ทั้งเด็กนักเรียน ผู้สูงอายุ และข้าราชการที่เกษียณอายุราชการแล้ว ผ่านเสียงตามสาย การเคาะประตูบ้าน และพูดคุยอย่างใกล้ชิด เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันรู้ทันกลโกงใหม่ ๆของแก๊งมิจฉาชีพ ที่มีพฤติกรรมการหลอกเหยื่อปรับเปลี่ยนไปในรูปแบบใหม่ ทั้งการหลอกเปิดซิมม้า บัญชีม้า รวมถึงการหลอกไปทำงานในต่างประเทศ และอื่นๆ

นอกจากนี้ต้องเฝ้าระวังกลุ่มคนแปลกหน้าที่เข้ามาในชุมชนและคนในพื้นที่ที่มีพฤติกรรมต้องสงสัย ให้ตรวจสอบและติดตามเป็นพิเศษ รวมถึงประสานไปยังหน่วยงานด้านการศึกษา ทั้ง สพม. และ สพป. กำชับไปยังโรงเรียนทุกแห่งในจังหวัด ให้เฝ้าระวังมิจฉาชีพที่เข้ามาติดต่อในทุกรูปแบบ

ด้าน พลตำรวจตรี ธวัชชัย พงษ์วิวัฒนชัย รองผู้บัญชาการตำรวจภูธรภาค 5 กล่าวว่า การจับกุมแก๊งมิจฉาชีพกลุ่มนี้เป็นคดีของกองปราบปราม ส่วนของตำรวจภูธรภาค 5 ได้สั่งการไปยังทุกท้องที่ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด โดยให้เฝ้าระวังกลุ่มบุคคลต้องสงสัยที่เข้ามาในพื้นที่ หากพบกระทำความผิดจะดำเนินการอย่างเด็ดขาด  ทั้งนี้แม้ว่าสื่อมวลชน หรือสื่อของรัฐได้มีการประชาสัมพันธ์ แจ้งเตือนภัย แต่บางพื้นที่การสื่อสารอาจเข้าไม่ถึง กำนันผู้ใหญ่บ้านจึงมีความสำคัญในการเผยแพร่ข่าวสารและนอกจากจังหวัดเชียงใหม่ ตนจะเดินทางเข้าพบผู้ว่าราชการทั้ง 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบนเพื่อขอความอนุเคราะห์ในลักษณะเดียวกันด้วย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ซ้ำรอยอีก

 ขณะที่ รองศาสตราจารย์ ดร.ทศพล ทรรศนพรรณ หัวหน้าศูนย์ศึกษากฎหมายกับเทคโนโลยีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เปิดเผยว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นถือเป็นวิธีการหลอกลวงแบบใหม่ของกลุ่มมิจฉาชีพ แสดงให้เห็นว่ากลุ่มมิจฉาชีพไม่เคยหยุดที่จะหากลวิธีใหม่ ๆ ในการดำเนินการก่ออาชญากรรม หากมาดูในปัจจุบันในสังคมไทยยังถือว่ามีกลุ่มเสี่ยงอยู่จำนวนมากที่อาจจะตกเป็นเป้าหมายของกลุ่มคนร้ายเหล่านี้ สะท้อนถึงสิ่งที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องมีการคัดกรองเพิ่มมากขึ้นอย่างมาก และมาตรการการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งในการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลนั้นอาจจะนำไปสู่การรั่วไหลหรือการนำไปขายต่อเพื่อต่อยอดในการก่ออาชญากรรมต่อไป

“อีกหนึ่งสิ่งที่สังคมไทยต้องยกระดับทางความคิดคือการแลกเปลี่ยนสิทธิประโยชน์ อย่างเช่นการกรอกข้อมูลเพื่อได้รับสิ่งของเล็กน้อย ลดแลกแจกแถม เพราะสิ่งเหล่านี้ถือว่าเป็นสิ่งที่คนไทยคุ้นชิน แต่หากไม่มีการรักษาความลับทางข้อมูลส่วนบุคคลอย่างดีมากพอและหลุดรอดเชื่อมโยงไปถึงกลุ่มสแกมเมอร์อาจจะมีเหยื่อเพิ่มมากขึ้น”

“สิ่งที่ต้องเน้นย้ำหลังจากนี้คือข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชนเป็นสิ่งที่มีค่าเป็นอย่างมาก ข้อมูลไม่เท่ากับของฟรี กลุ่มคนหนึ่งต้องการข้อมูลของอีกคนแสดงว่ามีเป้าหมายในการจัดทำการสิ่งหนึ่ง ดังนั้นของฟรีไม่มีในโลกจึงต้องนึกถึงประเด็นนี้ไว้ด้วย การที่คนหนึ่งสามารถเข้าถึงข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชนได้จะนำไปสู่การทำนายได้ว่าบุคคลนั้นชื่นชอบอะไร มีรสนิยมและพฤติกรรมในลักษณะไหน หรือมีทรัพย์สินหรือทุรกรรมใดๆ เมื่อมีข้อมูลเหล่านี้มากพอก็จะนำไปขายให้กับกลุ่มอาชญากรในราคาที่สูงมาก”

รองศาสตราจารย์ ดร.ทศพล กล่าวอีกว่า กลุ่มมิจฉาชีพมีการแบ่งย่อยหน้าที่มากยิ่งขึ้นกว่าอดีตที่ผ่านมา กระจายกันไปหลอกลวงทำตามบทบาทที่แต่ละกลุ่มถนัด ซึ่งกลุ่มประชาชนที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลยังถือว่าเป็นกลุ่มเสี่ยง การเอาเด็กมาเป็นเหยื่อเพื่อให้ยอมในการเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว ถือว่าทำได้ง่ายเนื่องจากเด็กมีความตื่นเต้นที่จะได้ซิมฟรีมาแจกถึงที่สะดวกสบายไม่ต้องเสียเงิน ทำให้หลังจากนี้ต้องสร้างการรับรู้ให้รู้เท่าทันเกี่ยวกับการป้องกันและรักษาข้อมูลส่วนบุคคล

ในส่วนของหน่วยงานก็ต้องมีการคัดกรองอย่างเข้มข้น แม้ว่าจะมีการคัดกรองอย่างเข้มข้นแล้วในระหว่างการทำกิจกรรมก็ต้องมีการติดตามว่าในแต่ละกิจกรรมนั้นคือกิจกรรมอะไร มีการเก็บข้อมูลของนักเรียนหรือไม่ มีการสแกนหน้าไหม  หรืออะไรที่สุ่มเสี่ยงที่จะเกี่ยวข้องกับอาชญากรรม ต้องมีการติดตามตั้งแต่ก่อนเข้ามาในโรงเรียนจนออกโรงเรียนไป

“หน่วยงานภาครัฐและหน่วยงานเอกชน หากอยากจะเป็นส่วนหนึ่งในการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีเหล่านี้ การสร้างการตระหนักรู้เกี่ยวกับการรักษาข้อมูลส่วนบุคคลเป็นอีกสิ่งที่สำคัญมาก ดังนั้นหน่วยงานรัฐและเอกชนต้องลดการให้ประชาชนกรอกข้อมูลส่วนบุคคลหรือจัดเก็บข้อมูลเพื่อมาแลกสิทธิประโยชน์เล็กๆน้อยๆ เพราะกลุ่มอาชญากรรมจะเห็นช่องว่างเหล่านี้ว่าคนไทยคุ้นชินจึงใช้มาเป็นวิธีในการหลอกลวงได้ง่าย” รศ.ดร.ทศพล กล่าว