ธปท. ชี้เศรษฐกิจไทยต้องอาศัยมาตรการเฉพาะจุด หนุนพ้นภาวะโตต่ำกว่าศักยภาพ

วันที่ 8 ก.ค.2569 ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จัดงาน Monetary Policy Forum 2/2569 โดยมี นายดอน นาครทรรพ ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายนโยบายการเงิน ธปท. นางปราณี สุทธศรี ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายเศรษฐกิจมหภาค ธปท. และนายสุรัช แทนบุญ ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายนโยบายการเงิน ธปท. ร่วมให้ข้อมูล

โดยรายงานนโยบายการเงินฉบับล่าสุด ชี้ให้เห็นภาพรวมเศรษฐกิจไทยที่อยู่ระหว่าง “การชักเย่อ” ของสองแรงบวกและลบ โดยตัดสินใจปรับประมาณการเศรษฐกิจปี 2569 ขึ้นจาก 1.5% เป็น 2.3% หลังพบว่าแรงส่งจากวัฏจักรการลงทุนเทคโนโลยีโลกมีอำนาจเหนือผลกระทบจากสงคราม

เทคโนโลยีและมาตรการรัฐ เครื่องยนต์หลักหนุนเศรษฐกิจฟื้น

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้มีการปรับประมาณการขึ้นมาจาก 3 ส่วนหลัก ได้แก่

1. วัฏจักรเทคโนโลยีและ AI แรงส่งจากการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ทั่วโลก ส่งผลดีต่อการส่งออกและเทรนด์การลงทุนภาคเอกชนของไทย โดยเฉพาะกลุ่มอิเล็กทรอนิกส์

2. ผลกระทบจากสงครามที่น้อยกว่าคาด แม้จะมีสถานการณ์ในตะวันออกกลาง แต่การปรับตัวของอุปสงค์และอุปทานน้ำมันโลกช่วยลดแรงกระแทกได้ดีกว่าที่ประเมินไว้

3. มาตรการกระตุ้นจากภาครัฐ ผลจาก พ.ร.ก. กู้เงิน 400,000 ล้านบาท (โครงการไทยช่วยไทย พลัส) ซึ่งเป็นปัจจัยใหม่ที่นำเข้ามาคำนวณในรอบนี้

อย่างไรก็ตาม สำหรับปี 2570 ธปท. คาดการณ์ GDP ไว้ที่ 1.8% ซึ่งชะลอลงจากผลของฐานสูงในปีนี้

ไส้ในเศรษฐกิจ ความเหลื่อมล้ำและการกระจุกตัว

แม้ตัวเลขภาพรวมจะดูดีขึ้น แต่ ธปท. ย้ำว่าเศรษฐกิจไทยยังขยายตัว “ต่ำกว่าศักยภาพ” (ซึ่งควรอยู่ที่ 2.7%) และเผชิญภาวะการฟื้นตัวที่ไม่เท่าเทียม หรือ K-Shaped Recovery

• การส่งออกกระจุกตัว ผู้ส่งออกรายใหญ่ 1% หรือประมาณ 105 ราย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นบริษัทต่างชาติ มีมูลค่าการส่งออกสินค้าเทคโนโลยีรวม 85% ของมูลค่าส่งออกเทคโนโลยีทั้งหมด
• SME ยังเปราะบาง ขณะที่รายใหญ่ปรับตัวได้ แต่รายเล็กอย่างกลุ่มโรงแรมหรือผู้รับเหมาเผชิญสภาวะสภาพคล่องตึงตัวจากต้นทุนที่สูงขึ้น
• มูลค่าเพิ่มในประเทศต่ำ สัดส่วนการนำเข้าชิ้นส่วนเพื่อส่งออก (Import Content) พุ่งสูงขึ้นจาก 48% ในอดีต เป็น 70% ในปัจจุบัน ทำให้ประโยชน์ที่เศรษฐกิจไทยได้รับจริงจากการส่งออกลดน้อยลง

จับตาความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจไทย

ประเด็นที่ต้องติดตาม ประกอบด้วย 

1. ความต่อเนื่องของวัฏจักรเทคโนโลยีและ AI ที่ส่งผลดีต่อการส่งออกและการลงทุนของไทย

2. พัฒนาการของสงครามที่มีสัญญาณเชิงบวกที่จะส่งผลต่อราคน้ำมันดิบโลกและแรงกดดันต่อเงินเฟ้อทั่วไป ตลอดจนกำลังซื้อของครัวเรือน แต่ยังคงต้องติดตามใกล้ชิด เพราะยังมีประเด็นการดำเนินการตามข้อตกลง

3. ผลของมาตรการภาครัฐต่อการบริโภคและการลงทุน

เงินเฟ้อ “ทรงภูเขา” และบทบาทนโยบายการเงิน

ด้านสถานการณ์เงินเฟ้อ ธปท. ประเมินว่าจะมีลักษณะเป็น “รูปภูเขา” คือจะปรับสูงขึ้นชั่วคราวในช่วงปลายปี 2569 โดยเฉพาะไตรมาส 4 จากฐานต่ำและปรากฏการณ์เอลนีโญที่กระทบราคาอาหารสด ก่อนจะค่อย ๆ ปรับลดลงในปีหน้า 

ในส่วนของนโยบายดอกเบี้ย ธปท. ยืนยันว่าอัตราปัจจุบันยังมีความเหมาะสม และพร้อมปรับเปลี่ยนหากความเสี่ยงเงินเฟ้อหรือความเสี่ยงต่อเสถียรภาพระบบการเงินเปลี่ยนแปลงไป

ธปท. ได้ใช้การเปรียบเทียบที่เห็นภาพชัดเจน โดยยกเปรียบเทียบ “นโยบายเศรษฐกิจเหมือนกับการจัดทัพทีมฟุตบอล” 

นโยบายการเงินคือ “กองหลัง” 

ธปท. ระบุว่า นโยบายการเงิน เปรียบเสมือน “กองหลัง” ของทีม หน้าที่หลัก คือการรักษาเสถียรภาพของระบบเศรษฐกิจ ไม่ว่าจะเป็นเสถียรภาพด้านราคา (เงินเฟ้อ) หรือเสถียรภาพของระบบการเงิน

ในบางจังหวะที่กองหลังเห็นโอกาสและไม่มีความเสี่ยง เช่น ช่วงต้นปีที่ผ่านมา นโยบายการเงินก็อาจจะ “เติมเกมรุก” ด้วยการปรับลดดอกเบี้ยเพื่อช่วยประคองเศรษฐกิจได้บ้าง แต่จะคาดหวังให้ทำหน้าที่นี้บ่อย ๆ ไม่ได้ เพราะภารกิจหลักยังคงเป็นการคุมโซนป้องกันความเสี่ยง

มาตรการเฉพาะจุดคือ “กองหน้า” 

ในขณะที่นโยบายการเงินคุมหลังบ้าน “กองหน้า” จะเป็นหน้าที่ของมาตรการทางการเงินเฉพาะจุดของ ธปท. รวมถึงนโยบายการคลัง

หน้าที่หลัก คือการบุกไปแก้ปัญหาที่ต้นตอหรือเฉพาะกลุ่ม เช่น มาตรการช่วยเหลือ SMEs หรือการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจเพื่อเพิ่มศักยภาพการเติบโต

ธปท. ย้ำว่าการจะให้เศรษฐกิจไทยพ้นจากภาวะโตต่ำกว่าศักยภาพ ต้องอาศัย “กองหน้า” ที่มีประสิทธิภาพในการผ่าตัดโครงสร้างเศรษฐกิจ มากกว่าการพึ่งพาเพียงการลดดอกเบี้ยจากกองหลังเพียงอย่างเดียว 

ความท้าทายระยะยาว กับดักโครงสร้างและการขาดแคลนแรงงาน

ธปท. ทิ้งท้ายถึงประเด็นเชิงโครงสร้างว่า ไทยกำลังเผชิญปัญหาการขาดแคลนแรงงานมีทักษะ โดยเฉพาะในกลุ่มเทคโนโลยีใหม่ ซึ่งอาจส่งผลต่อการดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ในระยะยาว หากไม่มีการปรับทักษะแรงงานให้รองรับอุตสาหกรรมไฮเทคได้ทันท่วงที