Category: เศรษฐกิจ

วิกฤตที่มองไม่เห็น: เมื่อ ‘ข้อจำกัดเชิงระบบ’ กำลังหยุดยั้งโครงข่ายพลังงานสะอาดแห่งอาเซียน

ความย้อนแย้งของพลังงานสะอาดอาเซียน: ลงทุนมหาศาลแต่โครงการสะดุด

นี่คือภาพของความย้อนแย้งแห่งศตวรรษที่ 21 ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังถูกผลักดันด้วยคลื่นแห่งความเปลี่ยนแปลง ทั้งการมาถึงของยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว และการผุดขึ้นของศูนย์ข้อมูล (Data Centers) ที่มีความต้องการพลังงานมหาศาล เม็ดเงินลงทุนในเศรษฐกิจสีเขียวถูกประกาศออกมาอย่างต่อเนื่อง รวมมูลค่ากว่า 540,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ทว่าภายใต้ฉากหน้าที่สวยหรูนี้ ระบบเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงเศรษฐกิจดิจิทัลกลับกำลังตีบตัน การลงทุนในสายส่งและระบบจำหน่ายไฟฟ้าลดลงถึง 3% ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ขณะที่ความต้องการใช้พลังงานเพิ่มขึ้นปีละ 5% ผลลัพธ์คือช่องว่างทางการลงทุนที่กว้างขึ้นทุกปี ปีละกว่า 18,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เปรียบได้กับการสร้างรถสปอร์ตสมรรถนะสูง แต่กลับวางแผนจะวิ่งบนถนนลูกรัง

โครงสร้างระบบดั้งเดิม ท่ามกลางยุคสมัยแห่งความผันผวน

โครงสร้างระบบพลังงานแบบดั้งเดิม ถูกออกแบบมาสำหรับยุคสมัยของโรงไฟฟ้าถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ ที่ซึ่งกระแสไฟฟ้าถูกผลิตอย่างสม่ำเสมอและคาดเดาได้จากแหล่งผลิตขนาดใหญ่เพียงไม่กี่แห่ง แต่พลังงานหมุนเวียนมีพฤติกรรมที่ผันผวน มันมาและไปตามธรรมชาติ ความไม่สม่ำเสมอนี้สร้างแรงกระเพื่อมที่ระบบยุคเก่าไม่สามารถรับมือได้ การที่เวียดนามมีสัดส่วนโครงการล้มเหลวสูงสุดถึง 63% ตามมาด้วยไทยที่ 49% และอินโดนีเซีย 48% ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นอาการที่บ่งชี้ถึงโรคเชิงโครงสร้างที่ฝังรากลึก

วิกฤตความเชื่อมั่นของนักลงทุนพลังงานสะอาด

สำหรับนักลงทุนนานาชาติ นี่ไม่ใช่แค่ปัญหาทางเทคนิค แต่เป็นวิกฤตความเชื่อมั่น Wai-Shin Chan ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยจาก Asia Research & Engagement อธิบายภาพนี้ไว้อย่างชัดเจนว่า

“หากความเสี่ยงเหล่านี้—การจำกัดการจ่ายไฟเข้าระบบ (Grid Curtailment), ความไม่แน่นอนเชิงนโยบาย, ขั้นตอนการขออนุญาต และสัญญาซื้อขายไฟฟ้า—ไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเพียงพอ นักลงทุนก็ไม่มีความมั่นใจพอที่จะกดปุ่มตัดสินใจลงทุนขั้นสุดท้าย”

ความฝันสีเขียวจึงต้องหยุดชะงัก ไม่ใช่บนแผงโซลาร์เซลล์ แต่บนโต๊ะประชุมของผู้บริหารที่กำลังชั่งน้ำหนักระหว่างคำมั่นสัญญาของรัฐบาลกับความเป็นจริงอันเปราะบางของระบบโครงข่ายพลังงาน

ทางออก: โครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ ระบบกักเก็บพลังงาน และ ASEAN Power Grid

ทางออกจากทางตันนี้ไม่ได้อยู่ที่การสร้างเสาไฟฟ้าเพิ่มขึ้นอย่างไร้ทิศทาง แต่อยู่ที่การเปลี่ยนกระบวนทัศน์ในการมอง ‘พลังงาน’ ทั้งระบบ Dale Hardcastle จาก Bain & Company ได้ให้มุมมองที่เฉียบคมไว้ว่า “เงินทุนกำลังไหลไปยังที่ที่อุปสงค์เชิงพาณิชย์ ความมั่นคงทางพลังงาน และนโยบายที่ส่งมอบโครงสร้างพื้นฐานมาบรรจบกัน และจะหยุดชะงักทันทีเมื่อขาดองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่งไป แม้ว่าเป้าหมายจะยังคงทะเยอทะยานก็ตาม นั่นคือสมการบทใหม่” สมการบทใหม่นี้เรียกร้องให้เกิด ‘โครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ’ (Smart Grid) ที่สามารถบริหารจัดการกระแสไฟฟ้าที่ผันผวนได้แบบเรียลไทม์, ระบบกักเก็บพลังงาน (Energy Storage) ขนาดใหญ่ที่ทำหน้าที่เป็น ‘อ่างเก็บน้ำ’ ทางพลังงาน และกฎระเบียบที่โปร่งใสพอที่จะทำให้นักลงทุนสามารถคำนวณความเสี่ยงได้อย่างสมเหตุสมผล การเชื่อมโยงโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน (ASEAN Power Grid) ก็เป็นอีกจิ๊กซอว์สำคัญ ที่จะเปลี่ยนจากระบบที่แยกส่วนกันทำงาน มาเป็นระบบนิเวศพลังงานที่เกื้อหนุนซึ่งกันและกัน

ประเทศไทยกับการปฏิรูปโครงข่ายไฟฟ้าในยุคเปลี่ยนผ่านพลังงาน

สำหรับประเทศไทย ซึ่งเผชิญกับข้อจำกัดด้านความจุของสายส่งและเสถียรภาพของระบบเป็นทุนเดิม แรงกดดันนี้ยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นทุกขณะ การปฏิรูปโครงข่ายพลังงานจึงไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไป แต่เป็นเงื่อนไขสำคัญของการอยู่รอดทางเศรษฐกิจในยุคเปลี่ยนผ่านพลังงาน

ที่สุดแล้ว การเดินทางสู่สังคมคาร์บอนต่ำอาจไม่ได้ตัดสินกันที่ประสิทธิภาพของแผงโซลาร์เซลล์ หรือความเร็วในการชาร์จของรถยนต์ไฟฟ้า แต่อาจตัดสินกันด้วยเสียงหึ่งๆ ของหม้อแปลงไฟฟ้าในสถานีส่งไฟฟ้าย่อยที่ถูกลืม และความกล้าหาญของผู้กำหนดนโยบายที่จะยกเครื่องระบบโครงสร้างอันเป็นมรดกจากศตวรรษที่แล้ว คำถามที่แท้จริงจึงไม่ใช่ว่าเราจะ ‘ผลิต’ พลังงานสะอาดได้มากพอหรือไม่ แต่อยู่ที่ว่าเราจะ ‘จัดเก็บ’ และ ‘ส่ง’ มันไปถึงที่ที่ต้องการได้ทันเวลาหรือเปล่า

Post Views: 2

ถ้าจะบอกว่าประเทศไทยลงทุนกับเศรษฐกิจดิจิทัลอย่างต่อเนื่องก็คงไม่ผิด เพราะในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา ทั้งบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกเข้ามาลงทุนสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ ภาคธุรกิจเร่งนำ AI ไปใช้งานมากขึ้น ขณะที่ภาครัฐเองก็เดินหน้าผลักดันให้ไทยเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจดิจิทัลของภูมิภาค

แต่ในอีกด้านหนึ่ง ไทยเจอกับคำถามเดิมๆ ไม่ว่าจะเป็น ทำไมเศรษฐกิจยังเติบโตช้า ทำไมธุรกิจจำนวนมากยังหาคนเก่งไม่ได้ ขณะที่เด็กจบใหม่กลับบอกว่าหางานยาก และทำไมหลายองค์กรลงทุนกับ AI ไปมากแล้ว แต่กลับยังไม่เห็นผลิตภาพเพิ่มขึ้นอย่างที่คาดหวัง

Brand Inside มีโอกาสพูดคุยถึงประเด็นนี้กับ ‘ศาตราจารย์เกียรติคุณ แอนดรูว์ เค. โรส’ คณบดีคณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ (NUS) และ ‘อ.อุษา สกุลคีรีวัฒน์’ อาจารย์อาวุโสแห่งคณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์

ทั้งคู่มองว่า ปัญหาทั้งหมดนี้ล้วนเชื่อมโยงกัน และมีรากเดียวกัน นั่นคือ ‘Human Capital’ หรือทุนมนุษย์ ในวันที่ AI กำลังทำให้เทคโนโลยีกลายเป็นสิ่งที่แทบทุกประเทศเข้าถึงได้ ความได้เปรียบในการแข่งขันจึงอาจไม่ได้อยู่ที่เครื่องมือ แต่อยู่ที่คุณภาพของ ‘คน’

คอขวดของเศรษฐกิจไทยคือ ‘คน’

เวลาพูดถึงเศรษฐกิจไทย หลายคนมักมองว่าปัญหาอยู่ที่การลงทุนไม่พอ โครงสร้างพื้นฐานยังไม่พร้อม หรือเทคโนโลยียังตามประเทศพัฒนาแล้วไม่ทัน

แต่ ’แอนดรูว์’ เชื่อว่า ประเทศไทยไม่ได้ขาดเทคโนโลยี เพราะทุกประเทศสามารถซื้อหรือเข้าถึงเทคโนโลยีเดียวกันได้ สิ่งที่สร้างความแตกต่างคือ ความสามารถในการเปลี่ยนเทคโนโลยีเหล่านั้นให้กลายเป็นนวัตกรรม ผลิตภาพ และการเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งทั้งหมดล้วนย้อนกลับมาที่ ‘Human Capital’

นั่นหมายความว่า ในโลกปัจจุบัน ‘เทคโนโลยี’ ไม่ได้สร้างความได้เปรียบได้เพียงอย่างเดียว เพราะประเทศหนึ่งสามารถซื้อเครื่องจักร ซอฟต์แวร์ หรือ AI รุ่นเดียวกับอีกประเทศได้ไม่ยาก แต่สิ่งที่ซื้อไม่ได้คือ ‘คน’ ที่สามารถนำเทคโนโลยีเหล่านั้นไปสร้างนวัตกรรม เพิ่มผลิตภาพ และต่อยอดเป็นธุรกิจใหม่

หากไทยลงทุนได้เพียงเรื่องเดียวในอีกสิบปีข้างหน้า ‘แอนดรูว์’ มองว่า เงินก้อนนั้นควรถูกใช้เพื่อพัฒนาคน ไม่ว่าจะเป็นการลงทุนในมหาวิทยาลัยวิจัย ห้องปฏิบัติการด้านนวัตกรรม หรือสร้างระบบที่เปิดโอกาสให้ประชาชนสามารถเลือกพัฒนาทักษะของตัวเองได้

เพราะท้ายที่สุดแล้ว ประเทศที่มีคนเก่งกว่า ย่อมสร้างเศรษฐกิจที่แข็งแรงกว่า และประชาชนก็มีคุณภาพชีวิตที่ดีกว่า หลายประเทศจึงหันมาแข่งขันกันด้วยการลงทุนในทุนมนุษย์มากขึ้น

’แอนดรูว์’ เชื่อว่าการศึกษาขั้นพื้นฐานของไทยไม่ได้เป็นปัญหาใหญ่ เพราะคนไทยส่วนใหญ่เข้าถึงการศึกษา และมีทักษะพื้นฐานที่ดีอยู่แล้ว แต่ถ้าไทยต้องการเปลี่ยนจาก ‘ประเทศรายได้ปานกลาง’ เป็น ‘ประเทศพัฒนาแล้ว’ สิ่งที่ไทยต้องเร่งสร้างคือ มหาวิทยาลัยที่ผลิตงานวิจัย เทคโนโลยี และองค์ความรู้ใหม่ ไม่ใช่แค่สอนเพื่อผลิตบัณฑิตเข้าสู่ตลาดแรงงานเท่านั้น

เขาอธิบายว่า มหาวิทยาลัยในประเทศรายได้ปานกลางมักทำหน้าที่ผลิตบัณฑิตเข้าสู่ตลาดแรงงานเป็นหลัก แต่หากประเทศต้องการก้าวไปอีกขั้น มหาวิทยาลัยจำเป็นต้องทำหน้าที่สร้างองค์ความรู้ งานวิจัย และเทคโนโลยีใหม่ เพราะสิ่งเหล่านี้คือจุดเริ่มต้นของอุตสาหกรรมใหม่ ธุรกิจใหม่ และผลิตภาพที่สูงขึ้นของทั้งประเทศ

อีกเรื่องที่เขาให้ความสำคัญคือ ‘ความเปิดกว้าง’ ไม่ว่าจะเป็นการเปิดรับแนวคิดใหม่ งานวิจัย หรือบุคลากรจากต่างประเทศ เพราะในอดีต ประเทศที่เปิดรับความรู้จากภายนอกมักเติบโตได้ดีกว่าประเทศที่ปิดกั้นตัวเองเสมอ

มุมมองทั้งหมดของ ‘แอนดรูว์’ จึงสะท้อนว่า สิ่งที่ประเทศไทยต้องเร่งสร้างไม่ใช่แค่เทคโนโลยี แต่คือคนที่สามารถใช้เทคโนโลยีได้อย่างเต็มศักยภาพ เพราะสุดท้ายแล้ว เทคโนโลยีอาจซื้อได้ แต่ทุนมนุษย์ต้องใช้เวลาสร้าง

AI กำลังเปิดโปงปัญหาเดิมๆ

ตลอดสองปีที่ผ่านมา หลายองค์กรเร่งลงทุนด้าน AI ไม่ว่าจะเป็น ChatGPT Enterprise หรือ Copilot สร้าง AI Assistant ขึ้นมาใช้เอง หรือแม้แต่ประกาศนโยบาย AI First และคาดหวังว่า ประสิทธิภาพการทำงานจะเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด

แต่ปัญหาที่ผู้บริหารจำนวนไม่น้อยเริ่มเจอคือ ทำไมผลิตภาพยังไม่เพิ่มขึ้น แม้จะลงทุนไปมหาศาลแล้วก็ตาม

‘แอนดรูว์’ มองว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ AI แต่อยู่ที่องค์กรยังไม่รู้ว่า จะเปลี่ยนวิธีทำงานอย่างไรให้เทคโนโลยีสร้างคุณค่าได้จริง

เขายกตัวอย่างตู้ ATM ที่ครั้งหนึ่งเคยถูกมองว่าจะทำให้พนักงานธนาคารตกงาน แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือ งานแบบเดิมหายไปจริง แต่ธนาคารก็สร้างงานรูปแบบใหม่ขึ้นมาจำนวนมาก พนักงานกลุ่มนั้นไม่ได้ตกงานทั้งหมด แต่เปลี่ยนไปทำงานที่สร้างมูลค่าได้มากกว่าเดิม

อินเทอร์เน็ตก็เช่นเดียวกัน เมื่อ 30 ปีก่อน โลกยังไม่มีอาชีพอย่าง ‘นักออกแบบเว็บไซต์’ หรือผู้เชี่ยวชาญด้าน Cybersecurity แต่วันนี้กลับกลายเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่มีมูลค่ามหาศาล

‘แอนดรูว์’ เสริมว่า AI เองก็กำลังเดินไปในทิศทางเดียวกัน มันไม่ได้แค่ทำให้งานเร็วขึ้น แต่กำลังเปลี่ยนรูปแบบของงานทั้งระบบ ดังนั้น คำถามที่คนทำงานควรถามตัวเองคือ “ฉันกำลังทำสิ่งที่ AI ทำได้อยู่หรือเปล่า” มากกว่า

หากวันหนึ่ง คนทำงานพบว่างานครึ่งหนึ่งของตัวเองสามารถให้ AI ทำแทนได้ สิ่งที่ควรทำไม่ใช่การต่อต้าน AI แต่คือการหาคุณค่าใหม่ที่เครื่องจักรยังทำไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นการตัดสินใจ การคิดเชิงกลยุทธ์ หรือการทำงานร่วมกับผู้คน

ไทยต้องเร่งเปลี่ยนระบบการศึกษา และการบริหารคนทำงาน

ผลกระทบของ AI ไม่ได้จำกัดอยู่แค่รูปแบบการทำงาน เพราะสำหรับอาจารย์ทั้งสอง AI กำลังบังคับให้การศึกษา และการบริหารคนต้องเปลี่ยนตามด้วย

‘แอนดรูว์’ มองว่า ในวันที่ทุกอย่างสามารถค้นหาได้จาก AI ‘การท่องจำ’ จึงไม่ใช่ทักษะสำคัญอีกต่อไป สิ่งที่ระบบการศึกษาควรสอนและสร้างคือ การตั้งคำถาม การคิดวิเคราะห์ และการมองเห็นปัญหาที่คนอื่นยังไม่เห็น

แนวคิดนี้สะท้อนอยู่ใน ‘NUS’ ซึ่งเริ่มนำ AI เข้าไปในรายวิชาของนักศึกษาบางสาขา พร้อมเปลี่ยนวิธีประเมินผลจากการเขียนรายงานเพียงอย่างเดียว มาเป็นการสอบปากเปล่า การอภิปราย และการวัดกระบวนการคิด เพื่อให้แน่ใจว่านักศึกษาเข้าใจเนื้อหาจริง ไม่ใช่เพียงคัดลอกคำตอบจาก AI
ขณะที่ ‘อุษา’ มองว่า ในโลกการทำงาน องค์กรจำนวนมากก็ยังติดอยู่กับปัญหาเดียวกัน แม้จะพูดถึงการ ‘อัปสกิล’ อยู่เสมอ แต่กลับใช้ KPI แบบเดิมในการวัดผล หากต้องการให้คนเรียนรู้สิ่งใหม่ KPI ก็ต้องสะท้อนสิ่งนั้นด้วย

หัวหน้างานควรเปลี่ยนวิธีประเมินลูกทีม จากเมื่อก่อนที่เน้นดูเฉพาะผลลัพธ์ ให้มาเป็นการถามถึงวิธีคิด เหตุผล และกระบวนการตัดสินใจ เพื่อดูว่าพนักงานเข้าใจสิ่งที่ทำจริง หรือแค่เอาคำตอบจาก AI มาใช้โดยไม่ได้กลั่นกรอง

อีกเรื่องที่ ‘อุษา’ ย้ำคือ ‘AI Literacy’ หรือการรู้เท่าทัน AI เธอมองว่า การห้ามใช้ AI ไม่ใช่การแก้ปัญหาที่ถูกจุด เพราะสุดท้ายทุกคนก็จะแอบใช้อยู่ดี แต่การใช้ AI อย่างรับผิดชอบต่างหากที่สำคัญกว่า

ผู้ใช้ต้องเข้าใจว่าข้อมูลที่ AI สร้างขึ้นมาจากไหน มีข้อจำกัดอะไร มีอคติหรือไม่ และสุดท้ายแล้ว ผู้ที่ต้องรับผิดชอบผลลัพธ์ยังคงเป็น ‘มนุษย์’ ไม่ใช่ AI
‘อุษา’ เตือนว่า หากใช้ AI เพื่อให้มันคิดแทนทุกอย่าง สุดท้ายมนุษย์อาจเหลือเพียงคำตอบ แต่ไม่เหลือกระบวนการคิด การรู้เท่าทัน AI จึงสำคัญ เพื่อรักษาความสามารถในการคิด วิเคราะห์ และตั้งคำถามของตัวเองไว้

สิ่งที่ไทยต้องสร้างคือ ‘ทุนมนุษย์’ และ ‘ทุนความน่าเชื่อถือ’

แม้การพูดคุยส่วนใหญ่จะเน้นไปที่ AI แต่บทสรุปกลับไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยี เพราะในยุคที่แทบทุกประเทศเข้าถึง AI ได้ สิ่งที่จะสร้างความแตกต่างจึงอาจไม่ใช่ตัวเทคโนโลยีเอง แต่เป็นปัจจัยที่ลอกเลียนแบบได้ยากกว่า ทั้งคุณภาพของคน วัฒนธรรม และความน่าเชื่อถือ

‘อุษา’ มองว่า ประเทศไทยยังมีแต้มต่อสำคัญ ทั้งวัฒนธรรม ความจริงใจ และความสามารถในการสร้างความไว้วางใจ ซึ่งล้วนคือ ‘Trust Capital’ หรือ ‘ทุนความน่าเชื่อถือ’ ในวันที่ AI สามารถสร้างข้อมูลหรือคำตอบได้ไม่ต่างกัน ความไว้วางใจอาจกลายเป็นสิ่งที่มีมูลค่ามากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ว่าจะเป็นความสัมพันธ์ระหว่างองค์กรกับลูกค้า ระหว่างนายจ้างกับพนักงาน หรือระหว่างประเทศกับนักลงทุน

ขณะที่ ‘แอนดรูว์’ มองภาพในระดับมหภาค เขาอธิบายว่า โลกกำลังเจอกับความไม่แน่นอนจากปัจจัยภายนอก ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ สงครามการค้า และการแบ่งขั้วทางเศรษฐกิจ ซึ่งทำให้บริษัทจำนวนมากต้องกระจายความเสี่ยง และมองหาฐานการลงทุนแห่งใหม่

ในบริบทเช่นนี้ ความเป็นประเทศที่วางตัว ‘เป็นกลาง’ ของไทยอาจกลายเป็นข้อได้เปรียบสำคัญ ทั้งในแง่การดึงดูดการลงทุน การทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของภูมิภาค และการเชื่อมโยงผู้เล่นจากหลายประเทศเข้าด้วยกัน

หากเมื่อก่อน ประเทศต่างๆ แข่งขันกันด้วยต้นทุนแรงงาน เงินลงทุน หรือทรัพยากรธรรมชาติ ในทศวรรษต่อจากนี้ สิ่งที่อาจเป็นตัวตัดสินความสามารถในการแข่งขันคือ ‘คุณภาพของคน’ และ ‘ความน่าเชื่อถือของประเทศ’

เพราะเมื่อเทคโนโลยีกลายเป็นสิ่งที่ทุกคนเข้าถึงได้ ความแตกต่างที่แท้จริงอาจไม่ได้อยู่ที่ AI แต่อยู่ที่ว่า ประเทศไหนสามารถสร้างคนที่คิดเป็น เรียนรู้เป็น และใช้เทคโนโลยีได้ดีกว่ากัน

• เด็กไทย คิดเองไม่เป็น? การศึกษาเน้นสอน ‘ท่องจำ’ เอะอะอะไรก็อยากได้เฉลย พอโตมา จึงเป็น ‘หัวหน้า’ ที่ไม่มีคุณภาพ
• เกิดมาจน = แพ้ตั้งแต่ต้น? ‘เด็กไทยยากจน’ เข้าถึงการศึกษา น้อยกว่า ‘เด็กมีฐานะ’ 11 เท่า

ที่มา: สัมภาษณ์พิเศษคณะอาจารย์จากมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์

ติดตามข่าวสารจาก Brand Inside ได้จาก Facebook ของเรา

คต. จับตาทิศทางเศรษฐกิจเมียนมา หลังรัฐบาลเมียนมาแถลงผลการดำเนินงาน 100 วัน ชี้เมียนมาเร่งขับเคลื่อนเศรษฐกิจผ่านภาคการผลิต ฟื้นบทบาทผู้ส่งออกสินค้าเกษตร พร้อมเดินหน้าพลังงานและสร้างเสถียรภาพในประเทศ

หลังจากที่ เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2569 พลเอกอาวุโส มิน อ่อง ไลง์ ประธานาธิบดีสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ได้แถลงผลการดำเนินงานของรัฐบาลเมียนมาในรอบ 100 วันต่อที่ประชุมรัฐสภาสหภาพ สมัยสามัญ ครั้งที่ 2

โดยมีสมาชิกรัฐสภาเข้าร่วมประชุมทั้งหมด 539 คน ซึ่งมีสาระสำคัญด้านเศรษฐกิจ การค้า การลงทุน การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และเป็นทิศทางนโยบายที่กรมการค้าต่างประเทศเห็นว่า ควรติดตามอย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจส่งผลกระทบต่อการค้าระหว่างไทย- เมียนมาในระยะต่อไป

อารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ เปิดเผยว่า รัฐบาลเมียนมาให้ความสำคัญกับการพัฒนาเศรษฐกิจในหลายมิติ โดยมุ่งยกระดับภาคการผลิต สร้างความมั่นคงทางอาหาร เพิ่มมูลค่าให้แก่วัตถุดิบภายในประเทศ และเพิ่มรายได้จากการส่งออก ดังนี้

• ด้านการเกษตรและอุตสาหกรรม มุ่งสร้างความมั่นคงทางอาหารและสร้างมูลค่าเพิ่มจากวัตถุดิบภายในประเทศ ทั้งข้าวและข้าวหอมพันธุ์ปอว์ซานรวมทั้งสินค้าเกษตรสำคัญ ได้แก่ ถั่ว ข้าวโพด ยางพารา และสินค้าประมง เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าและสร้างรายได้จากการส่งออกผลผลิตทางการเกษตร
• ด้านพลังงาน ส่งเสริมการสำรวจแหล่งพลังงานใหม่ และสนับสนุนการขยายฐานการกลั่นน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติ
• ด้านการเงิน ส่งเสริมการใช้สกุลเงินท้องถิ่นในการชำระค่าสินค้าระหว่างประเทศ เพื่อลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์สหรัฐในการค้าระหว่างประเทศ
• ด้านการลงทุนและโครงสร้างพื้นฐาน ส่งเสริมการพัฒนาเขตเศรษฐกิจและนิคมอุตสาหกรรม ควบคู่กับการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมและโลจิสติกส์ รวมถึงการพัฒนาเส้นทางการค้าชายแดนและเส้นทางคมนาคมเชื่อมโยงกับประเทศเพื่อนบ้าน ตลอดจนการปรับปรุงกฎระเบียบเพื่ออำนวยความสะดวกด้านการค้าและการลงทุน

แนวทางดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า เมียนมายังคงมุ่งใช้ภาคการผลิตเป็นฐานสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ควบคู่กับการเสริมสร้างความมั่นคงด้านอาหารและพลังงาน การเพิ่มศักยภาพการส่งออก และการส่งเสริมการค้าและการลงทุน

อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ กล่าวเพิ่มเติมว่า นอกจากนโยบายด้านการค้าแล้ว รัฐบาลเมียนมาให้ความสำคัญกับการสร้างสันติภาพภายในประเทศ

โดยเดินหน้าเจรจากับกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ (EAOs) และย้ำถึงหลักการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ รวมทั้งการส่งเสริมความสัมพันธ์อันดีกับประเทศเพื่อนบ้านและประเทศสมาชิกอาเซียน

ซึ่งหากมีความคืบหน้าเกิดขึ้นจริง จะเป็นปัจจัยบวกที่จะส่งผลให้สถานการณ์บริเวณชายแดนมีเสถียรภาพมากขึ้น เอื้อต่อการพัฒนาเส้นทางคมนาคมและโลจิสติกส์ การเชื่อมโยงการค้าชายแดน การขนส่งสินค้าระหว่างไทย – เมียนมา และการอำนวยความสะดวกทางการค้า รวมทั้งช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ภาคธุรกิจและนักลงทุนในระยะยาว และหากเมียนมามีความมั่นคงทางเศรษฐกิจและการเมืองมากขึ้น

ฝ่ายไทยก็จะมีโอกาสในการเจรจาลดอุปสรรคทางการค้ากับเมียนมาได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะเรื่องการขอใบอนุญาตนำเข้าสินค้า (Import License) ที่เป็นข้อจำกัดทางการค้าระหว่างสองประเทศมาตั้งแต่ช่วงเดือนสิงหาคม 2568

ทั้งนี้ ปี 2568 เมียนมาเป็นคู่ค้าอันดับที่ 21 ของไทย มีมูลค่าการค้าระหว่างกัน 244,051.23 ล้านบาท แบ่งเป็นมูลค่าส่งออก 146,747.31 ล้านบาท และนำเข้า 97,303.92 ล้านบาท โดยมีมูลค่าการค้าชายแดน 193,663 ล้านบาท (-7.4%) มีสินค้านำเข้าสำคัญ อาทิ ก๊าซธรรมชาติ สินแร่ และสัตวน้ำ มีสินค้าส่งออกสำคัญ อาทิ โทรศัพท์มือถือ น้ำมันดีเซล และสินค้าอุตสาหกรรมการเกษตร

“กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ จะติดตามการดำเนินนโยบายเศรษฐกิจและมาตรการด้านการค้าของรัฐบาลเมียนมาอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะมาตรการที่มีผลต่อการดำเนินธุรกิจของผู้ประกอบการไทยและใช้เวทีการประชุมคณะกรรมการร่วมทางการค้า (JTC) ที่กำลังจะจัดขึ้นในปลายปีนี้”

โดยจะเป็นโอกาสในการพูดคุยแก้ปัญหาอุปสรรคทางการค้าร่วมกัน เพื่อลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นและสนับสนุนให้ผู้ประกอบการไทยสามารถวางแผนธุรกิจและปรับตัวให้เหมาะสมภายใต้สถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง

ภาพ: La Terase / Shutterstock

| 67 view

นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ มีกำหนดเดินทางเยือนสหพันธรัฐรัสเซีย ระหว่างวันที่ 12 – 15 สิงหาคม 2569 เพื่อเป็นประธานร่วมการประชุมคณะกรรมาธิการร่วมว่าด้วยความร่วมมือทวิภาคีไทย-รัสเซีย (Joint Commission on Bilateral Cooperation – JC) ครั้งที่ 9 และพบหารือบุคคลสำคัญของรัฐบาลและภาคเอกชนเพื่อขับเคลื่อนความสัมพันธ์ทวิภาคีอย่างรอบด้าน ตลอดจนขับเคลื่อนนโยบายการทูตเศรษฐกิจเพื่อส่งเสริมความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ การค้าการลงทุนกับรัสเซีย

รองนายกรัฐมนตรีฯ มีกำหนดพบหารือทวิภาคีกับนาย Alexander Novak รองนายกรัฐมนตรีรัสเซีย นาย Aleksey Chekunkov รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาภูมิภาคตะวันออกไกลและอาร์กติก นาย Bakytzhan Sagintayev ประธานคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจยูเรเชียสำนักงานคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจยูเรเชีย และนาย Ivan Demchenko ประธานสภาธุรกิจรัสเซีย – ไทย รวมถึงการหารือทวิภาคีกับนาย Sergey Lavrov รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศรัสเซีย และร่วมลงนามในเอกสารแผนการหารือระหว่างกระทรวงการต่างประเทศไทย-รัสเซีย ฉบับที่ 6 (ค.ศ. 2026 – 2030) อีกทั้งจะนำคณะนักธุรกิจไทยจากภาคต่างๆ อาทิอุตสาหกรรมเกษตรและอาหาร พลังงาน ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพและสุขภาวะ ร่วมเดินทางเพื่อหาลู่ทางการขยายการค้าและการลงทุนระหว่างทั้งสองประเทศ

ประเทศไทยและสหพันธรัฐรัสเซียมีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดอย่างยาวนาน โดยรัสเซียเป็นคู่ค้าอันดับ 1 ของไทยในสหภาพเศรษฐกิจยูเรเชีย และมีจำนวนนักท่องเที่ยวเดินทางเยือนประเทศไทยมากที่สุดในภูมิภาคยุโรป ทั้งนี้ ทั้งสองประเทศจะเฉลิมฉลองโอกาสครบรอบ 130 ปีความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกันในปี 2570

ดัชนี Legatum Prosperity Index 2026 ซึ่งจัดอันดับประเทศทั่วโลกจำนวน 167 ประเทศ ระบุว่า มอริเชียสได้รับการจัดอันดับให้เป็นประเทศที่มีความเจริญรุ่งเรืองสูงสุดในแอฟริกา และอยู่ในอันดับที่ 45 ของโลก โดยดัชนีดังกล่าวไม่ได้พิจารณาเฉพาะขนาดเศรษฐกิจหรือผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) แต่ประเมินความเจริญรุ่งเรืองของประเทศในหลายมิติที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของประชาชน แบ่งเป็น 3 ด้านหลัก ได้แก่ การพัฒนา (Development) เสรีภาพ (Freedom) และสังคม (Society) ครอบคลุม 10 เสาหลัก อาทิ สุขภาพ การศึกษา สภาพความเป็นอยู่ ธรรมาภิบาล สภาพแวดล้อมด้านการลงทุน เสรีภาพทางเศรษฐกิจ ความปลอดภัย และทุนทางสังคม 

ทั้งนี้ ในปี 2569 มีการนำวิธีคำนวณแบบใหม่ที่เรียกว่า “p-averaging” มาใช้ ซึ่งให้ความสำคัญกับความสมดุลของการพัฒนา โดยประเทศที่มีจุดอ่อนอย่างมากในด้านใดด้านหนึ่งจะได้รับผลกระทบต่อคะแนนโดยรวม แม้จะมีผลการประเมินที่โดดเด่นในด้านอื่นก็ตาม สำหรับอันดับโลก สวิตเซอร์แลนด์ได้รับการจัดอันดับให้เป็นประเทศที่มีความเจริญรุ่งเรืองสูงสุด

สำหรับทวีปแอฟริกา มอริเชียสมีผลการประเมินที่ค่อนข้างแข็งแกร่งในทั้ง 3 ด้าน โดยเฉพาะด้านเสรีภาพและความเป็นอยู่ที่ดีของสังคม ทำให้มีอันดับสูงกว่าประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่กว่าหลายแห่ง ขณะที่บอตสวานาอยู่ในอันดับ 2 ของแอฟริกา โดยได้รับปัจจัยสนับสนุนจากเสถียรภาพทางการเมืองและการบริหารเศรษฐกิจอย่างรอบคอบมาอย่างต่อเนื่อง ส่วนประเทศในแอฟริกาเหนือมีอันดับค่อนข้างสูง โดยตูนิเซีย โมร็อกโก และแอลจีเรีย ล้วนติด 6 อันดับแรกของทวีป จากผลการประเมินด้านสถาบันและตัวชี้วัดทางสังคมที่ค่อนข้างสมดุล แม้ประเทศเหล่านี้ยังเผชิญแรงกดดันทางเศรษฐกิจ

แอฟริกาใต้ ซึ่งเป็นประเทศที่มีภาคอุตสาหกรรมพัฒนามากที่สุดในแอฟริกา อยู่ในอันดับที่ 7 ของทวีป และอันดับที่ 86 ของโลก โดยมีผลการประเมินค่อนข้างดีในด้านการพัฒนาเศรษฐกิจและสภาพแวดล้อมทางธุรกิจ แต่ยังมีจุดอ่อนด้านตัวชี้วัดทางสังคม โดยเฉพาะความเข้มแข็งของครอบครัวและความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของสังคม ขณะที่กานาเป็นประเทศที่มีอันดับสูงที่สุดในแอฟริกาตะวันตก โดยอยู่ในอันดับที่ 8 ของแอฟริกาและอันดับที่ 88 ของโลก ตามด้วยกาบองและเซเนกัลในอันดับที่ 9 และ 10 ตามลำดับ ทั้งนี้ ผลการจัดอันดับสะท้อนว่า ขนาดเศรษฐกิจไม่ได้เป็นปัจจัยกำหนดระดับความเจริญรุ่งเรืองเพียงอย่างเดียว เนื่องจากประเทศขนาดเล็กหลายแห่งในแอฟริกาสามารถมีอันดับสูงกว่าประเทศที่มีเศรษฐกิจขนาดใหญ่ หากมีสถาบันที่เข้มแข็ง เสรีภาพของประชาชน และระบบสังคมที่มีความมั่นคง

ข้อมูลเพิ่มเติมและความเห็นของสำนักงานฯ : ผลการจัดอันดับดังกล่าวสะท้อนว่า การประเมินศักยภาพของตลาดในแอฟริกา สำหรับแอฟริกาใต้ แม้จะมีฐานอุตสาหกรรมและสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่ค่อนข้างพัฒนา แต่ข้อจำกัดด้านสังคมยังส่งผลต่ออันดับโดยรวม ขณะที่มอริเชียสและบอตสวานามีความโดดเด่นด้านเสถียรภาพและสภาพแวดล้อมเชิงสถาบัน ทั้งนี้ ผู้ประกอบการไทยอาจพิจารณาผลการจัดอันดับดังกล่าว มาประกอบการประเมินโอกาสทางการค้าและการลงทุนในตลาดแอฟริกาแต่ละประเทศต่อไป

    ข้อมูลเพิ่มเติม ดัชนี Legatum Prosperity Index 2026 อันดับที่ 1 สวิสเซอร์แลนด์ อันดับที่ 2 นอร์เวย์ อันดับที่ 3 ไอร์แลนด์ อันดับที่  23 สิงคโปร์ อันดับที่ 46 มาเลเซีย อันดับที 64 อินโดนีเซีย อันดับที่ 68 ไทย อันดับที่ 79 ฟิลิปปินส์ อันดับที่ 81 เวียดนาม 

เครดิตภาพและที่มาข่าว www.africa.businessinsider.com 

www.prosperityindex.com

ประมวลโดย สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ กรุงพริทอเรีย

สิงหาคม 2569