Author: ข่าวกรุงเทพฯ

ถือเป็นมาตรการทางการค้าที่ส่งแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลกอีกครั้ง เมื่อประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา ลงนามประกาศพิเศษของประธานาธิบดี สั่งเก็บภาษีนำเข้าเพิ่มเติม 10% สำหรับสินค้านำเข้าจากทั่วโลก อาศัยอำนาจตามมาตรา 122 ของกฎหมายการค้าปี 1974 โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 และสิ้นสุดวันที่ 24 กรกฎาคม 2569 รวมระยะเวลา 150 วัน

ทว่าในวันถัดมา สถานการณ์พลิกผัน เมื่อ ศาลฎีกาสหรัฐฯ มีคำตัดสินไม่รับรองมาตรการภาษีชุดก่อนหน้าของทรัมป์ที่อาศัยกฎหมายภาวะฉุกเฉินทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ (IEEPA) เป็นฐานอำนาจ ทรัมป์ซึ่งแสดงความไม่พอใจต่อคำวินิจฉัยดังกล่าวอย่างเปิดเผย ได้ประกาศ ปรับเพิ่มอัตราภาษีจาก 10% เป็น 15% ทันที ซึ่งอัตราดังกล่าวถือเป็นเพดานสูงสุดที่มาตรา 122 อนุญาตไว้พอดี

ไขปม “ขาดดุล” บีบทรัมป์ออกมาตรการแรง

แรงหนุนสำคัญที่ทำให้ทรัมป์ตัดสินใจใช้มาตรการนี้มาจากตัวเลขเศรษฐกิจที่น่าเป็นห่วงสะสมมาหลายปี โดยที่ปรึกษาระดับสูงรายงานว่าสหรัฐฯ กำลังเผชิญ วิกฤตดุลการชำระเงินระหว่างประเทศขั้นรุนแรง ใน 4 มิติสำคัญ

มิติแรก คือ การขาดดุลการค้า ที่พุ่งแตะ 1.2 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2567 เพิ่มขึ้นกว่า 40% ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา และยังคงทรงตัวในระดับเดิมตลอดปี 2568

มิติที่สอง คือ ดุลบัญชีเดินสะพัด ที่ขาดดุลสูงถึง 4.0% ของ GDP ในปี 2567 เกือบ 2 เท่าของช่วงปี 2556–2562 และถือเป็นตัวเลขที่แย่ที่สุดนับตั้งแต่ปี 2551 หรือในรอบ 16 ปี

มิติที่สาม คือ รายได้จากการลงทุนต่างประเทศ ที่ติดลบเป็นครั้งแรกในรอบ 60 ปี นับตั้งแต่ปี 2503 ที่ผ่านมา สหรัฐฯ เคยได้รับรายได้สุทธิจากการลงทุนในต่างประเทศมาตลอด แต่ในปี 2567 ตัวเลขนี้กลับพลิกเป็นลบ ทำให้หมดแรงประคองดุลบัญชีเดินสะพัด

มิติสุดท้าย คือ ฐานะการลงทุนระหว่างประเทศสุทธิ ที่ดิ่งลึกถึงติดลบ 90% ของ GDP ณ สิ้นปี 2567 เพิ่มขึ้นจากเฉลี่ยติดลบ 41% ในช่วงทศวรรษก่อน ซึ่งถือเป็นหนึ่งในฐานะที่ย่ำแย่ที่สุดในบรรดาประเทศพัฒนาแล้ว

เปิดรายชื่อสินค้าที่ถูกเก็บภาษีเพิ่ม

ภาษีใหม่ 15% ครอบคลุมสินค้านำเข้า ทุกประเภทจากทุกประเทศ ที่ไม่อยู่ในรายการยกเว้น โดยเป็นภาษีเพิ่มเติม จากภาษีปกติที่มีอยู่แล้ว สินค้าที่ได้รับผลกระทบโดยตรง อาทิ สินค้าอุตสาหกรรมและเครื่องจักรทั่วไป สินค้าอุปโภคบริโภค เฟอร์นิเจอร์และของใช้ในบ้าน เสื้อผ้าและสิ่งทอทั่วไป อาหารและสินค้าเกษตรที่ไม่อยู่ในรายการยกเว้น รวมถึงวัสดุก่อสร้างและผลิตภัณฑ์โลหะแปรรูป

เปิดรายชื่อสินค้าที่ได้รับการยกเว้น ไม่ถูกเก็บภาษีเพิ่ม

ประกาศฉบับนี้ยกเว้นสินค้า 13 หมวดหลัก โดยให้เหตุผลว่าเป็นสิ่งจำเป็นต่อเศรษฐกิจสหรัฐฯ ดังนี้

แร่ธาตุวิกฤตและโลหะมีค่า ได้แก่ แร่ธาตุที่จำเป็นต่อห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรม รวมถึงโลหะที่ใช้ทำเหรียญกษาปณ์และทองคำแท่ง

พลังงานและทรัพยากรธรรมชาติ ได้แก่ น้ำมัน ก๊าซ และผลิตภัณฑ์พลังงานทุกประเภท รวมถึงปุ๋ยและทรัพยากรที่สหรัฐฯ ผลิตเองไม่เพียงพอ

สินค้าเกษตรบางประเภท ได้แก่ เนื้อวัว มะเขือเทศ ส้ม และรายการที่ระบุในภาคผนวก

ยาและวัตถุดิบยา ได้แก่ ยารักษาโรคและส่วนผสมทางเภสัชกรรมทุกชนิด

อิเล็กทรอนิกส์บางประเภท ตามรายการที่ระบุในภาคผนวก

ยานยนต์และชิ้นส่วน ได้แก่ รถยนต์นั่ง รถบรรทุกเบา รถบรรทุกหนัก รถบัส และชิ้นส่วนที่เกี่ยวข้อง

ผลิตภัณฑ์อากาศยาน ได้แก่ ชิ้นส่วนและอุปกรณ์อุตสาหกรรมการบิน

สินค้าภายใต้มาตรา 232 ได้แก่ เหล็กและอลูมิเนียมที่ถูกเก็บภาษีตามมาตรา 232 อยู่แล้ว จะไม่ถูกเก็บซ้ำซ้อน

สินค้าจากแคนาดาและเม็กซิโกภายใต้ USMCA เฉพาะสินค้าที่ผ่านเกณฑ์และได้รับสิทธิ์ยกเว้นตามความตกลง USMCA

สิ่งทอจากกลุ่ม CAFTA-DR ได้แก่ สิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มจากคอสตาริกา สาธารณรัฐโดมินิกัน เอลซัลวาดอร์ กัวเตมาลา ฮอนดูรัส และนิการากัว

สิ่งพิมพ์ ของบริจาค และสัมภาระติดตัว ไม่รวมอยู่ในขอบเขตการเก็บภาษี

3 เรื่องด่วนที่ผู้ส่งออกต้องรู้ก่อน 24 ก.พ.

1. สินค้าในเรือได้รับการยกเว้น — สินค้าที่บรรทุกขึ้นเรือแล้วและเข้าพิธีการศุลกากรก่อน 00:01 น. วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 จะยังได้รับการยกเว้น ผู้ส่งออกที่มีสินค้าอยู่ระหว่างขนส่งควรเร่งติดตามสถานะสินค้าโดยด่วน

2. ภาษีสะสมเพิ่มภาระต้นทุน — ภาษี 15% นี้เป็นภาษีเพิ่มเติมจากภาษีนำเข้าปกติที่มีอยู่เดิม

3. ตรวจสอบรหัส HTS ของสินค้า — รายละเอียดสินค้าที่ได้รับการยกเว้นทั้งหมดระบุไว้ใน Annex I และ Annex II ของประกาศซึ่งเผยแพร่ใน Federal Register ผู้ส่งออกควรตรวจสอบรหัสสินค้าตาม Harmonized Tariff Schedule (HTS) ให้ตรงกับรายการดังกล่าวโดยละเอียดก่อนดำเนินการใด ๆ

ที่มา:  Imposing a Temporary Import Surcharge to Address Fundamental International Payments Problems

เศรษฐกิจไทยในไตรมาส 4/2568 ขยายตัว 2.5% YoY สูงกว่าที่ประเมินไว้ ส่งผลให้แรงกดดันต่อการเร่งปรับลดอัตราดอกเบี้ยเพื่อพยุงเศรษฐกิจลดลง โดยแรงขับเคลื่อนหลักมาจากการบริโภคภาคเอกชน รวมถึงการลงทุนภาครัฐและเอกชนที่ปรับดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แม้ส่วนหนึ่งได้รับแรงหนุนจากปัจจัยชั่วคราว อาทิ โครงการคนละครึ่งพลัสและการเติมเงินบัตรสวัสดิการ โครงการเที่ยวดีมีคืน 2568 ตลอดจนการเร่งซื้อยานยนต์ก่อนสิ้นสุดมาตรการอุดหนุนรถยนต์ไฟฟ้า EV 3.0 แต่โดยรวมสะท้อนว่าโมเมนตัมเศรษฐกิจยังคงขยายตัวได้

ผลการเลือกตั้งช่วยลดความไม่แน่นอนทางการเมือง และเอื้อต่อความต่อเนื่องของมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านนโยบายการคลัง โดยคาดว่าโครงการคนละครึ่งพลัส เฟส 2 จะสามารถเริ่มดำเนินการได้ทันทีหลังการจัดตั้งรัฐบาลแล้วเสร็จในไตรมาส 2 หรือ 3 ของปีนี้ ขณะเดียวกัน เสถียรภาพทางการเมืองที่ดีขึ้นจะช่วยเสริมความเชื่อมั่นนักลงทุน และสนับสนุนให้การลงทุนภาคเอกชนมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่องในระยะถัดไป

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า คณะกรรมการนโยบายการเงิน(กนง.) มีแนวโน้มปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบาย 1 ครั้ง สู่ระดับ 1.00% ในปีนี้ โดยคาดว่าอาจเกิดขึ้นในการประชุมรอบเดือน มิ.ย. 2569 เพื่อรอประเมินตัวเลข GDP ไตรมาส 1/2569 ที่จะออกมาในเดือนพ.ค. 2569 ซึ่งคาดว่าจะชะลอตัวลงอย่างมีนัยสำคัญและอาจเป็นจุดต่ำสุดของปี ปัจจัยกดดันหลักมาจากภาวะสุญญากาศทางการเมืองที่ทำให้การเบิกจ่ายงบลงทุนภาครัฐชะลอลง ประกอบกับแรงส่งจากการบริโภคภาคเอกชนที่แผ่วลงหลังจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจอย่าง คนละครึ่ง เฟส 1 และมาตรการอุดหนุนรถยนต์ไฟฟ้า EV 3.0 สิ้นสุดลง

ขณะที่ ในช่วงครึ่งหลังของปี 2569 แม้เศรษฐกิจไทยมีโอกาสทยอยฟื้นตัวหากสามารถจัดตั้งรัฐบาลได้รวดเร็วและมีการออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติม แต่เศรษฐกิจไทยยังคงเผชิญกับความเสี่ยงรอบด้าน ทั้งจากภาวะเศรษฐกิจโลกชะลอตัวและค่าเงินบาทที่แข็งค่าซึ่งกระทบต่อภาคการส่งออกและท่องเที่ยว นอกจากนี้ ข้อจำกัดทางการคลังในการกระตุ้นเศรษฐกิจมีมากขึ้น และภาครัฐจำเป็นต้องลดการขาดดุลตามแผนการคลังระยะปานกลาง

นอกจากนี้ สินเชื่อมีแนวโน้มหดตัวต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 ในปีนี้ โดยสินเชื่อในกลุ่ม SMEs และสินเชื่อรายย่อยยังคงเผชิญข้อจำกัดในการเข้าถึงสภาพคล่องและการฟื้นตัวของรายได้ ซึ่งการปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายลงสู่ระดับ 1.00% อาจช่วยบรรเทาภาระทางการเงินและเพิ่มโอกาสในการชำระหนี้ของลูกหนี้ได้บางส่วน ท่ามกลางสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจที่ยังมีความไม่แน่นอนสูง

ทั้งนี้ การที่ กนง. มีกรรมการเพียง 6 ท่าน จากปกติ 7 ท่าน อาจทำให้ดุลยภาพของความเห็นในที่ประชุมมีความอ่อนไหวมากขึ้น โดยหากเสียงแตกแบบ 3 ต่อ 3 จะเป็นการให้น้ำหนักกับการตัดสินใจของประธานกนง. นอกจากนี้ การเปลี่ยนเลขานุการ กนง. คนใหม่ อาจนำไปสู่การปรับโทนหรือรูปแบบการสื่อสารเชิงนโยบายที่ต้องจับตาต่อไป

พาณิชย์ เร่งประเมินท่าทีสหรัฐฯ หลังประกาศภาษีนำเข้าใหม่ ติดตามคำวินิจฉัยศาลสูงสุดใกล้ชิด พร้อมดูแลผลกระทบผู้ประกอบการไทย

ภายหลังจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกา ภายใต้การนำของ โดนัลด์ ทรัมป์ ลงนามคำสั่งเรียกเก็บภาษีนำเข้าสินค้าทั่วโลกเพิ่มเติมในอัตรา 10% เป็นการชั่วคราว กระทรวงพาณิชย์ไทยเร่งติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด พร้อมประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อภาคการส่งออกและผู้ประกอบการไทย

ศุภจี สุธรรมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า ไทยยังคงเดินหน้าเจรจาการค้ากับสหรัฐอเมริกาอย่างต่อเนื่อง เพื่อรักษาเสถียรภาพความสัมพันธ์ทางการค้าและการลงทุน ลดความเสี่ยงจากความผันผวนของนโยบายการค้าโลก และดูแลผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับภาคธุรกิจไทย โดยกระทรวงพาณิชย์ได้ติดตามพัฒนาการด้านนโยบายการค้าของสหรัฐฯ อย่างใกล้ชิด

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์กล่าวว่า แม้ล่าสุดจะมีคำวินิจฉัยของศาลสูงสุดสหรัฐฯ ซึ่งส่งผลต่อแนวทางการดำเนินมาตรการภาษีของฝ่ายบริหาร แต่ยังมีหลายประเด็นที่ต้องรอความชัดเจน ทั้งในเชิงกฎหมายและแนวปฏิบัติ กระทรวงพาณิชย์จึงได้มอบหมายให้กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศประเมินสถานการณ์อย่างรอบด้าน รวมถึงผลกระทบต่อภาคธุรกิจไทย

ทั้งนี้ คำวินิจฉัยดังกล่าวมีขึ้นภายหลังจากที่ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ใช้อำนาจตามกฎหมาย International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) ในการกำหนดมาตรการภาษีศุลกากร โดยเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 ตามเวลาสหรัฐฯ ศาลสูงสุดสหรัฐฯ มีมติ 6 ต่อ 3 ยืนตามคำตัดสินของศาลชั้นต้นว่า การใช้อำนาจภายใต้ IEEPA เพื่อกำหนดภาษีต่างตอบแทนไม่ชอบด้วยกฎหมาย เนื่องจาก IEEPA มิได้ให้อำนาจในการเรียกเก็บภาษี ซึ่งเป็นอำนาจของรัฐสภาตามรัฐธรรมนูญสหรัฐฯ

ศุภจี กล่าวว่า สาระสำคัญของคำวินิจฉัยครั้งนี้สะท้อนหลักการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ โดยศาลชี้ว่า แม้ IEEPA จะให้อำนาจฝ่ายบริหารอย่างกว้างขวางในการควบคุมธุรกรรมทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศในภาวะฉุกเฉิน แต่การกำหนดภาษีศุลกากรจำเป็นต้องได้รับมอบหมายอำนาจอย่างชัดเจนจากฝ่ายนิติบัญญัติ

สำหรับประเด็นการขอคืนภาษี ผู้นำเข้าที่เป็นคู่ความในคดีมีสิทธิยื่นคำร้องขอคืนภาษี อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเกี่ยวข้องกับวงเงินภาษีจำนวนมากและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายฝ่าย กระบวนการดังกล่าวจึงมีแนวโน้มซับซ้อน และยังต้องรอแนวทางที่ชัดเจนจากรัฐบาลสหรัฐฯ

ขณะเดียวกัน ไทยยังจำเป็นต้องติดตามท่าทีของรัฐบาลสหรัฐฯ อย่างใกล้ชิด หลังจากประธานาธิบดีสหรัฐฯ ลงนามคำสั่งเรียกเก็บภาษีสินค้านำเข้าทั่วโลกเพิ่มเติมในอัตรา 10% เป็นระยะเวลา 150 วัน ภายใต้มาตรา 122 ของ Trade Act 1974 เพื่อแก้ไขปัญหาดุลการชำระเงิน ซึ่งจะมีผลใช้บังคับในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 แทนมาตรการภาษีต่างตอบแทนเดิม

ศุภจี กล่าวเพิ่มเติมว่า อัตราภาษี 10% ภายใต้มาตรา 122 ถือเป็นระดับที่ต่ำกว่ามาตรการภาษีต่างตอบแทนเดิมที่เคยกำหนดไว้สำหรับไทย โดยกระทรวงพาณิชย์จะยังคงติดตามแนวโน้มและพัฒนาการของมาตรการทางการค้าของสหรัฐฯ อย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ยังมีความเป็นไปได้ที่สหรัฐฯ จะใช้มาตรการทางการค้าอื่นเพิ่มเติม เช่น มาตรา 232, มาตรา 301 หรือมาตรการเฉพาะรายสินค้า ซึ่งไทยจำเป็นต้องประเมินผลกระทบเชิงลึกในแต่ละกลุ่มอุตสาหกรรม

ทั้งนี้ เบื้องต้น ผู้ประกอบการไทยที่ส่งออกสินค้าไปสหรัฐฯ จะต้องรับภาระภาษีในอัตราภาษีปกติ (MFN) ของสินค้านั้น บวกกับภาษีเพิ่มเติม 10% ตามมาตรา 122 รวมถึงค่าธรรมเนียมหรือมาตรการอื่นที่เกี่ยวข้อง (หากมี)

ศุภจี ระบุว่า กระทรวงพาณิชย์ให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น โดยจะดำเนินการเชิงรุก ทั้งด้านการเจรจาการค้า การประเมินความเสี่ยง และการให้ข้อมูลแก่ภาคธุรกิจ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการไทยสามารถปรับตัวได้อย่างเหมาะสมภายใต้บริบทการค้าระหว่างประเทศที่เปลี่ยนแปลง